23-063 rvs OLAZ Jaarrekening 2022, begrotingswijzigingen 2023 en ontwerpbegroting 2024

raadsvoorstel volgnummer

5 juli 2023 23-063

onderwerp

Jaarrekening 2022, begrotingswijzigingen 2023 en ontwerpbegroting 2024 O.L.A.Z.

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Eduard Smit Volksgezondheid en milieu D.J.B. (Jeroen) Sakko J.Sakko@Middelburg.nl 0118 675212

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Kennis te nemen van de jaarrekening 2022 O.L.A.Z. en besluiten het positieve saldo voor de gemeente Middelburg over 2022 ad € 172.901,00 toe te voegen aan de voorziening Afvalstoffenheffing; 2. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Zeeland (GR O.L.A.Z) te adviseren in te stemmen met de eerste begrotingswijziging 2023 O.L.A.Z.; 3. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Zeeland (GR O.L.A.Z) te adviseren in te stemmen met de ontwerpbegroting 2024 van O.L.A.Z. en het bestuur van O.L.A.Z. Aanleiding

De gemeente Middelburg is deelnemer in de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.). Op 14 april 2023 is van het O.L.A.Z. het jaarrapport 2022 de 1e begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 ontvangen. Op grond van het bepaalde in de Wet op de gemeenschappelijke regeling kan de gemeenteraad binnen 12 weken na ontvangst zijn zienswijze over de 1e begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 kenbaar maken aan het dagelijks bestuur van het O.L.A.Z. De jaarrekening wordt conform Wgr-regelgeving ter kennisname aan de gemeenteraden voorgelegd. Op advies van de VZG-werkgroep “verbonden partijen” kan onder bepaalde voorwaarden wel een zienswijze noodzakelijk zijn met betrekking tot de bestemming van het resultaat. Aangezien de bestemming past binnen de gestelde voorwaarden (na toevoeging van het resultaat alg reserve niet boven 5% norm) is voor de bestemming van het resultaat 2022 geen zienswijze benodigd. Per onderdeel wordt hieronder een toelichting gegeven op de ontvangen stukken. Effect

Een afvalinzameling en -verwerking die efficiënt, schoon en veilig is en tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten wordt uitgevoerd. Argumenten

1. Jaarrekening 2022 1.1 Jaarrekening De exploitatie bestaat uit een tweetal onderdelen, namelijk de door het O.L.A.Z. te vermarkten aangeboden huishoudelijke afvalstromen en de exploitatie van de milieustraten. Basis voor verrekening zijn de (langlopende) verwerkingscontracten voor brandbaar (rest)afval, groente- fruit en tuinafval (GFT), oud papier en karton (OPK), flessenglas en plastic-, metalenverpakkingen en drankenkartons (PMD). Op basis van werkelijke aangeboden hoeveelheden vindt per deelnemende gemeente doorbelasting plaats.

1

Afvalhoeveelheden In de jaarrekening 2022 zien we over de hele linie zien we de hoeveelheden afval afnemen. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door het einde van de coronacrisis en anderzijds door wijzigingen in gemeentelijk afvalbeleid. In onderstaande worden de meest opvallende ontwikkelingen nader toegelicht. In het document van de jaarrekening 2022 zelf is per afvalstroom een verklarende toelichting opgenomen. Bij brandbaar restafval zien de transportkosten toenemen als gevolg van de stijging in brandstofprijzen door de oorlog in Oekraïne. In het oud papier en karton (OPK) zijn transportkosten gestegen vanwege de energiecrisis. Anderzijds is de papieropbrengst aanzienlijk gunstiger uitgevallen, waardoor deze afvalstroom uitkomt op een positiever resultaat dan geraamd. Bij de gemeenten die het PMD gescheiden inzamelen zien we in de laatste periode van 2022 de ontwikkeling van afkeur op deze afvalstroom. Dit wordt veroorzaakt door strengere kwaliteitsnormen op het PMD-afval (maximaal 15% vervuiling). Ook wordt deze afvalstroom sinds het 4e kwartaal van 2022 per gemeente apart gestort en gekeurd. Voorheen werd deze afvalstroom op Zeeuwse schaal gekeurd. De afkeur van PMD wordt verrekend met de betreffende gemeente waar afkeur heeft plaatsgevonden.

Voor de PMD+ gemeenten (nascheiding van het PMD) geldt dat de drankenkartons vanwege het ontbreken van verwerkingscapaciteit niet zijn gerecycled maar verwerkt zijn als restafval. Exploitatielasten milieustraat Ook in de afvalstromen, aangeboden op de milieustraat, is zichtbaar dat er minder afval is aangeboden maar dat de kwaliteit van de afvalstromen is toegenomen. Daarnaast is vooral de opbrengst van oud papier en karton, metalen en frituurvet significant hoger uitgevallen dan geraamd vanwege marktontwikkelingen. Binnen de exploitatiekosten van de milieustraten zijn vooral de personeelskosten gestegen met c.a. € 100.000,00, t.o.v. de begroting. Hiervoor zijn diverse redenen. Een aantal noemen we hier: - Wet- en regelgeving tot verdere noodzaak afvalscheiding en daarmee toezicht en aansturing op de milieustraten - Loonstijging vanuit de CAO - Ziekteverzuim (m.n. als gevolg van enkele langdurig zieken) 1.2 Resultaat De jaarrekening sluit af met een positief saldo van € 69.698. In de vergadering van het algemeen bestuur van O.L.A.Z. op 29 maart 2017 is besloten om ingaande 2016 bedragen aan het eigen vermogen toe te voegen. De achterliggende reden om het eigen vermogen te versterken is om te sparen om in de toekomst in staat te zijn om de ten behoeve van de overname van de ZRD afgesloten leningen bij de BNG Bank (gedeeltelijk) af te lossen.

Dit besluit valt binnen de 5% richtlijn van de VZG. Daarom wordt voorgesteld het positief saldo toe te voegen aan de algemene reserve van het O.L.A.Z. Het saldo van het Eigen vermogen bedraagt per 31 december 2022 na vaststelling van de jaarrekening € 551.638,00. 1.3 Afrekening Vanuit de jaarrekening vindt een afrekening plaats per gemeente. In totaal is er aan de 13 Zeeuwse gemeenten een bedrag terug te betalen van € 1.410.591,00. Voor de gemeente Middelburg betreft dit in totaal een terug te betalen bedrag van € 172.901,00.

2

2. Begrotingswijziging O.L.A.Z. 2023 De begrotingswijziging O.L.A.Z. 2023 heeft betrekking op 3 onderdelen. 2.1 Stijging verwerkingskosten brandbaar afval De verwerkingskosten van het brandbaar afval bij de verbrandingsinstallatie zijn in 2023 gestegen als gevolg van een (gedeeltelijke doorberekening van de inflatie (CPI). Dit leidt tot een stijging van € 3,50 per ton in het tarief voor de verwerking van het restafval. Daarnaast zijn de tarieven voor transport met 8,2% gestegen en de is belasting op het restafval vastgesteld met € 0,70 per ton hoger dan geraamd. Het verwerkingstarief voor brandbaar afval wordt daarmee in totaal verhoogd van € 124,00 naar € 128,20 per ton. Het totale financiële effect van deze wijziging betreft een stijging van € 337.722,00. 2.2 Stijging verwerkingskosten GFT In 2023 is op basis van Europese aanbesteding een nieuw overeenkomst met Indaver afgesloten voor de verwerking van het GFT. Eén van de elementen in deze overeenkomst is dat er een staffel van toepassing is op het tarief afhankelijk van de vervuilingsgraad van het door O.L.A.Z. aangeboden GFT-afval. Uitgangspunt daarbij is dat hoe schoner het GFT is, hoe lager het verwerkingstarief op langer termijn. Om de kwaliteit van het GFTafval te bepalen ( en zo het tarief) dienen er analysekosten te worden gemaakt. De kosten hiervan worden geraamd op € 27.355,00.

Dit leidt tot extra kosten van € 0,50 per ton. Daarnaast is de stijging van transportkosten te noemen. Dit komt neer op een verhoging van € 1,00 per ton. Het verwerkingstarief van GFT wordt daarmee in totaal verhoogd van € 75,00 naar € 76,50 per ton. Het totale financiële effect bedraagt een stijging van € 82.065,00. 2.3 Daling exploitatiekosten milieustraten De exploitatiekosten van de milieustraten worden door middel van een voorschot tarief (bedrag per inwoner) in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten. Het voorschot wordt bepaald op basis van ramingen voor het desbetreffende jaar en opgenomen in de begroting van O.L.A.Z. Op basis van de jaarrekening 2022 weergegeven resultaten en voortschrijdend inzicht wordt een doorberekening gemaakt naar de exploitatiekosten van 2023. De raming leidt tot een daling van de exploitatiekosten van per saldo € 1.500.000,00 per jaar. Oorzaak van deze daling is een toename van de personeelskosten (stijging loonkosten en uitbreiding formatie versterking aansturing milieustraten), daling verwerkingskosten (m.n. hout), hogere opbrengsten afvalstromen (m.n. metaal en textiel). De bijdrage per inwoner daalt daarmee van € 25,20 naar € 21,32 in 2023. 2.4 Totaal financieel effect begrotingswijziging Samenvattend heeft de begrotingswijziging een positief effect voor gemeente Middelburg van € 155.326,00. Na vaststelling verrekent O.L.A.Z.

de financiële consequenties van de begrotingswijzigingen met de gemeenten. Dit zal plaatsvinden tijdens het lopende boekjaar 2023. 3. Ontwerpbegroting O.L.A.Z. 2024 3.1 VZG-richtlijn De VZG heeft de richtlijnen uitgebracht voor de begrotingen 2024 en de meerjarenramingen 2025-2027 van de gemeenschappelijke regelingen en heeft besloten om: - De richtlijn voor de begroting 2023 te corrigeren 4,5% tot in totaal 7,2% - De richtlijn voor de begroting 2024 dn de meerjarenraming 2025-2017 vast te stellen op 3,4% - De bezuinigingsrichtlijn voor 2024 vast te stellen op 0% - De reserverichtlijn te normeren op maximaal 5% van de jaaromzet. 3

3.2. Ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 In de ontwerpbegroting 2024 is o.a. als uitgangspunt genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar restafval en GFT. Hiermee is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die eventueel gemaakt zijn. Inbegrepen in de begroting 2024 is de doorwerking van de hogere verwerkings- en transportkosten vanwege inflatie en stijgende energielasten. Een toelichting hiervan is onderdeel van de begrotingswijziging 2023. De gezamenlijke gemeentelijke bijdrage van alle deelnemende gemeenten wordt in 2024 geraamd op afgerond € 22.036.095,00. In de begroting 2023 inclusief wijzigingen bedraagt de totale gemeentelijke bijdrage € 21.677.142,00. In deze gemeentelijke bijdrage wordt onderscheid gemaakt tussen beïnvloedbare activiteiten en niet-beïnvloedbare activiteiten. Het verschil van de begroting 2024 ten opzichte van de initiële begroting 2023 bedraagt 1,66% en valt daarmee binnen de begrotingsrichtlijn van de VZG. De VZG- reserverichtlijn geeft aan dat het eigen vermogen maximaal 5% van de jaaromzet mag zijn. Voor O.L.A.Z. komt dat neer op een toegestaan eigen vermogen van maximaal € 930.000,00 per 31/12/2022. Het vermogen van O.L.A.Z. bedraagt per 31/12/2022 € 551.638,00 en valt daarmee (ruim) binnen de VZG-norm.

Reservering toekomstige ontwikkelingen In de begroting 2024 is een bedrag van € 874.000,00 opgenomen ter reservering van benodigde investeringen voor de milieustraten (pagina 19). Een toelichting hierop is opgenomen onder bijlage 3 van de ontwerpbegroting. Het algemeen bestuur van O.L.A.Z. heeft door middel van een principebesluit ingestemd met onderzoek naar regionale spreiding van de milieustraten. Dit besluit kan de komende jaren mogelijk leiden tot definitieve besluitvorming en daarmee tot een toename in kosten t.b.v. realisatie. 3.3. Doorwerking O.L.A.Z. begroting in gemeentelijke begroting Bij het opstellen van de gemeentebegroting 2024 wordt rekening gehouden met de tarieven/bijdragen zoals genoemd in de ontwerpbegroting 2024 van het O.L.A.Z. (zie pagina 29). Voor gemeente Middelburg betekent dit een bedrag van € 2.452.818,00.

Kanttekeningen

De tarieven die uit de begroting van O.L.A.Z. voortvloeien zijn voorschottarieven. De in de voorschottarieven verwerkte indexering en het tarief van de milieustraten zijn gebaseerd op aannames. Daarnaast is bij de ontwerpbegroting 2024 van een bepaalde grootte van de verschillende afvalcomponenten uitgegaan. De omvang van de verschillende afvalcomponenten kunnen fluctueren, evenals de opbrengsten van diverse afvalcomponenten. Tevens merken wij op dat de ontwikkeling van de afvalstoffenbelasting (inclusief Co2 heffing) in de toekomstige jaren een risico kan vormen voor de deelnemende gemeenten evenals onvoorziene stijgingen in energielasten.

Financiën

Wat mag het kosten? Jaarrekening 2022 De jaarrekening 2022 OLAZ sluit met een positief saldo van € 69.698. Hierin zit de afrekening 2022 met de deelnemende gemeenten reeds in verdisconteerd. De gemeente Middelburg ontvangt op basis van nacalculatie een bedrag retour van € 172.901,00. 4

Begrotingswijziging 2023 Doel van deze begrotingswijziging is om de raming voor 2023 te actualiseren op basis van de huidige omstandigheden en om zo een goede basis te creëren voor de begroting 2024. Deze begrotingswijziging bevat een aantal componenten: - stijging verwerkingskosten brandbaar afval - stijging verwerkingskosten GFT - daling exploitatiekosten milieustraten Per saldo leiden de aanpassingen in de voorliggende begrotingswijziging tot een lagere gemeentelijke bijdrage. Voor Middelburg betekent dit een verlaging van de GR bijdrage met € 155.326. Het financiële effect wordt in de bestuurlijke tussenrapportage 2023 verwerkt. Ontwerpbegroting 2024 Rekening houdend met de actuele ontwikkelingen die doorwerken vanuit de begrotingswijziging 2023 naar 2024 legt het OLAZ een begroting voor die voldoet aan de VZG-richtlijn. Als uitgangspunt is genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar rest en GFT. Hierbij is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die bij die gemeente eventueel gemaakt zijn. De gemeentelijke bijdrage 2024 komt voor onze gemeente uit op € 2.452.818 en past hiermee binnen de VZG-richtlijn van 3.4%.

Hoe gaan we dat financieren? Jaarrekening 2022 De te ontvangen middelen worden conform de bestendige gedragslijn verwerkt in de bestuurlijke tussenrapportage 2023 en toegevoegd aan de voorziening Afvalstoffenheffing. Begrotingswijzigingen 2023 Het behaalde voordeel vanuit de neerwaarts bijgestelde GR-bijdrage wordt in de bestuurlijke tussenrapportage 2023 verrekend met de voorziening Afvalstoffenheffing. Ontwerpbegroting 2024 Bij de tariefbepaling van de afvalstoffenheffing moet rekening gehouden worden met de hierboven berekende kosten. Afwijkingen ten opzichte van deze aannames worden in het betreffende jaar verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing en hebben derhalve een budgetneutraal effect op de gemeentelijke begroting.

Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Nee

Duurzaamheid

Op 9 juni 2022 heeft de gemeenteraad Motie D66 (9.m.1.) over de jaarrapportage van OLAZ (22-056) aangenomen. In de motie wordt het college verzocht bij de eerstvolgende bestuursvergadering van OLAZ voor te stellen om een milieu- en duurzaamheidsrapportage als vast terugkerend element toe te voegen aan de rapportages en jaarverslag van OLAZ. Het college is tevens verzocht het resultaat van dit voorstel aan de gemeenteraad te berichten. De motie is door de portefeuillehouder ingebracht in het Algemeen Bestuur OLAZ op 9 juli 2022. OLAZ is hier mee aan de slag gegaan. Ondanks dat duurzaamheidsaspecten al regelmatig worden meegenomen in de bedrijfsvoering van ZRD en bijvoorbeeld bij aanbestedingstrajecten door OLAZ, heeft ZRD/OLAZ nog geen vastgesteld duurzaamheidsbeleid. Voor het opstellen van duurzaamheidsbeleid is in 2023 een trainee van NVRD bij de ZRD ingezet. We volgen de ontwikkelingen en beschouwen de motie voor dit moment als afgedaan.

5

Communicatie en participatie

De financiële concept jaarstukken, de 1e begrotingswijziging 2023 en de ontwerpbegroting 2024 zijn op 14 april 2023 van het dagelijks bestuur van het O.L.A.Z. ontvangen. Zoals hiervoor vermeld kan op grond van het bepaalde in de gemeenschappelijke regeling de gemeenteraad binnen 12 weken na ontvangst zijn zienswijze over de 1e begrotingswijziging 2023 en de ontwerp begroting 2024 kenbaar maken aan het dagelijks bestuur. Conform de Wgr ontvangen de gemeenten de jaarrekening ter kennisname. Op advies van de VZG-werkgroep “verbonden partijen” kan onder bepaalde voorwaarden wel een zienswijze noodzakelijk zijn met betrekking tot de bestemming van het resultaat. Aangezien de bestemming past binnen de gestelde voorwaarden (na toevoeging van het rsultaat alg reserve niet boven 5% norm) is voor de bestemming van het resultaat 2022 geen zienswijze benodigd. Samen met de verklaring van de accountant zal het jaarrapport 2022 worden behandeld in de vergadering van het algemeen bestuur van 29 juni 2023. De 1e begrotingswijziging 2023 en de ontwerp begroting 2024 zal worden behandeld in de vergadering van het algemeen bestuur van 14 september 2023.

Uitvoering

Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De stukken zijn getoetst door de begeleidingscommissie. De begeleidingscommissie toetst en adviseert de deelnemers O.L.A.Z.. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief jaarrekening 2022 O.L.A.Z. 2. Jaarrekening 2022 O.L.A.Z. 3. Aanbiedingsbrief begrotingswijziging 2023 O.L.A.Z. 4. Begrotingswijziging 2023 O.L.A.Z. 5. Aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2024 O.L.A.Z. 6. Ontwerpbegroting 2024 O.L.A.Z. 7. Beleidstoelichting Ontwerpbegroting 2024 O.L.A.Z.

Middelburg, 30 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

6