23-063 Bijlage 7. Beleidstoelichting begroting 2024 OLAZ (concept)

Concept BELEIDSTOELICHTING O.L.A.Z. De gemeenschappelijke regeling O.L.A.Z. is het samenwerkingsverband van alle 13 Zeeuwse gemeenten op het gebied van de afvalverwijdering. De afkorting O.L.A.Z. staat voor 'Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland'. De Zeeuwse gemeenten hebben hun taken op het gebied van de afvalverwijdering overgedragen aan O.L.A.Z. Dit met uitzondering van de inzameling van de uit de huishoudens afkomstige afvalstoffen. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inzameling. O.L.A.Z. is verantwoordelijk voor de verwerking van door of namens de gemeenten ingezamelde afvalstoffen. Eén van de taken is het in de markt zetten van de ingezamelde afvalstoffen. En uiteindelijk ook het sluiten van contracten met verwerkers voor het verwerken van de ingezamelde afvalstoffen. Voor de afvalstoffen waar O.L.A.Z. een verwerkingscontract heeft gesloten, geldt voor de Zeeuwse gemeenten een aanleverplicht bij de betreffende verwerkers. Dit is bepaald in de gemeenschappelijke regeling. O.L.A.Z. brengt de verwerkingskosten van de geleverde tonnage per gemeente in rekening. O.L.A.Z. is ook het platform voor de Zeeuwse gemeenten waarin overleg en afstemming plaatsvindt van het door de gemeenten te voeren beleid op het gebied van de afvalverwijdering. ZRD Sinds 1 januari 2016 is O.L.A.Z. eigenaar van de Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD).

In opdracht van en voor rekening van O.L.A.Z. exploiteert de ZRD de milieustraten in Zeeland. Het op de milieustraten geldende acceptatiebeleid wordt door O.L.A.Z. bepaald. Naast de exploitatie van de milieustraten zamelt de ZRD het huishoudelijk afval in bij de gemeenten Hulst, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Sluis, Tholen en Veere.

Huidig beleid en ontwikkelingen Verwerkingscontracten Vanaf 1 januari 2018 heeft O.L.A.Z. voor huishoudelijk restafval, gft, oud papier en karton (OPK), flessenglas en de plastic, metalen verpakkingen en drankenkartons (PMD) meerjarige verwerkingscontracten afgesloten. Huishoudelijk restafval en PMD: Het contract voor de verwerking van huishoudelijk restafval kent een looptijd tot en met 2022 met verlengingsmogelijkheden t/m 2027. Per 1 januari 2020 is in de gemeenten Borsele, Noord Beveland, Reimerswaal, en Terneuzen een pilot “nascheiden van PMD uit het restafval” gestart voor een periode van 3 jaar. Op basis van een tussenevaluatie in 2021 hebben de gemeenten Borsele, Noord-Beveland en Terneuzen besloten tot en met 2027 het PMD van het brandbaar restafval te blijven nascheiden. Gemeente Reimerswaal heeft besloten over te gaan op bronscheiding (diftar) vanaf 1 jan 2023. De overige gemeenten hebben besloten bronscheiding te blijven continueren. Hierdoor wordt automatisch het contract voor verbranding restafval voor alle gemeenten verlengd tot en met 2027. De 10 bronscheidingsgemeenten blijven voor de verwerking van brongescheiden PMD-afval gebruikmaken van het vereenvoudigd regiemodel van Nedvang. De gemeenten zijn daarbij alleen nog verantwoordelijk voor de inzameling en niet meer voor de vermarkting en sortering zoals voorheen het geval was.

GFT, flessenglas en OPK: O.L.A.Z. heeft een 10-jarige overeenkomst afgesloten met Indaver Compost voor de verwerking van het GFT-afval. De overeenkomst eindigt op 31-12-2032. Het contract voor de verwerking van flessenglas met Maltha Glasrecycling is verlengd voor een periode van 2 jaar t/m 31-12-2025. O.L.A.Z. heeft een meerjarige overeenkomst afgesloten met Kempenaars Recycling voor de verwerking van het oud papier en karton. De huidige overeenkomst eindigt op 31-3-2025. Milieustraten: Steeds meer afvalstromen moeten op de milieustraten gescheiden worden ingezameld. Daarnaast wordt de inzameling aan strengere voorwaarden verbonden om afkeur te voorkomen en recycling beter mogelijk te maken. Deze ontwikkelingen zorgen voor steeds hogere kosten voor de milieustraten. In 2020 is een onderzoek uitgevoerd naar de toekomst van de milieustraten in Zeeland. In de onderzoeksrapportage zijn knelpunten belicht bij de huidige milieustraten en is een voorzet gegeven voor hoe de milieustraten in de toekomst eruit moeten komen te zien. Meest voorname aandachtspunten uit dit onderzoek betreffen het invoeren van een toegangscontrole op de milieustraten en de mogelijkheid voor het realiseren van circulaire ambachtscentra in de regio’s en het vereenvoudigen van de kleinere milieustraten (regionalisering milieustraten).

Het invoeren van de toegangscontrole op milieustraten zal naar verwachting eind 2023/begin 2024 plaatsvinden. De bijbehorende kosten worden in de toekomst meegenomen in exploitatie kosten van de Milieustraten. Eventuele investeringen zijn echter pas in de begroting 2024 zichtbaar. In 2023 heeft het algemeen bestuur van OLAZ besloten het principe van regionaliseren van milieustraten in Zeeland te ondersteunen en hiervoor nader onderzoek uit te laten voeren. Ten behoeve van mogelijke investeringen in toekomstige ontwikkelingen in het kader van "Regionalisering Milieustraten" wordt in de begroting 2024 voorgesteld een bedrag van € 874.000 te reserveren.

Pagina 3

Concept BELEIDSTOELICHTING Overslagactiviteiten Koegors en Sloe Het Afvaloverslagstation (AOS) Koegorspolder is vanaf 1-1-2023 eigendom van OLAZ en wordt vanaf 1-1-2023 geëxploiteerd door de ZRD. Verder is t.b.v. de op- en overslag van het brandbaar afval voor het AOS Sloe (Nieuwdorp) en de huur van de overslaglocatie Goes voor oud papier en PMD door OLAZ een overeenkomst afgesloten met Indaver. Deze overeenkomst loopt t/m 31-12-2025. VANG Het Algemeen Bestuur heeft in februari 2018 de doelstellingen van het rijksoverheidsprogramma ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG) namens O.L.A.Z. onderschreven. Hiermee streven alle in O.L.A.Z. deelnemende gemeenten naar 75% recycling van huishoudelijk afval in 2020 met verdere groei daarna. Omgerekend betekent dit dat de O.L.A.Z.-gemeenten zich conformeren aan een ambitie om te komen tot maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2020 en 30 kg restafval per inwoner per jaar in 2025. De gemeenten zijn de afgelopen periode aan de slag gegaan met het aanpassen van hun afvalstoffen/ grondstoffenbeleid met als doel de VANG-doelstellingen te realiseren. De maatregelen variëren van invoering van Diftar op het restafval, het laag frequent inzamelen van restafval (4-wekelijks) en de deelname aan de pilot Nascheiding.

Naast deze prikkels op het restafval hebben de gemeenten beleidswijzigingen doorgevoerd voor het beter scheiden van GFT uit het restafval. Ondanks het door de Zeeuwse gemeentes ingezette beleid, is de doelstelling tot op heden door geen van de Zeeuwse gemeenten gehaald. Conclusie is dat ook dat er aanvullend beleid bij de gemeenten nodig is om toch op korte termijn de doelstellingen van het VANG- beleid meer te benaderen. Vanaf 2021 worden jaarlijks op een eenduidige wijze de hoeveelheden brandbaar restafval bepaald en gepubliceerd, zodat deze eenvoudig getoetst kunnen worden aan de landelijke VANG doelstelling en er sprake is van een ‘eerlijk’ vergelijk. Ook is besloten om in de begroting van O.L.A.Z. jaarlijks een budget op te nemen voor het uitvoeren van sorteeranalyses waardoor de Zeeuwse gemeenten meer inzicht krijgen in het sorteergedrag van hun inwoners. De afvalstroom “sorteerbaar bouw en sloopafval” van de milieustraten wordt vanaf 2021 verder uit gesorteerd welke resulteert in een aanzienlijke verlaging van de hoeveelheid brandbaar restafval op de milieustraat. Tot slot kan genoemd worden dat in 2021 een CO2 heffing is ingevoerd voor de verbranding van het restafval. Deze zal mogelijk worden doorberekend in de kostprijs voor het verbranden van restafval.

Daarmee wil de overheid de gemeenten alsnog op die wijze te dwingen toch voldoende maatregelen te treffen om alsnog te voldoen aan de VANG doelstellingen. Deze CO2- heffing komt boven op de reeds bestaande verbrandingsbelasting op het restafval. Communicatie/educatie Communicatie is een belangrijk middel om de VANG-doelstellingen te kunnen behalen. O.L.A.Z. richt zich op het gebied van voorlichting hoofdzakelijk op het verduidelijken van het verwerkingsproces van de ingezamelde afvalstromen. De communicatie van O.L.A.Z. vindt onder andere plaats via de website www.olazzeeland.nl. Ook worden door O.L.A.Z. diverse campagnes voorbereid over actuele onderwerpen en worden e-waste- en textielraces georganiseerd op scholen. Standaardisatie Door de inzameling in de verschillende gemeenten in uitrusting te standaardiseren wordt afstemming en uitwisseling gemakkelijker en kunnen inkoopkosten beperkt worden. Het O.L.A.Z. kan en wil hierin, waar mogelijk, een belangrijke rol vervullen. Mogelijkheden liggen in het afsluiten van raamcontracten voor levering van inzamelmiddelen (rolcontainers, chips in rolcontainers, ondergrondse containers, toegangscontrolesystemen ondergrondse containers, pers containers enz.). Ook uniformiteit als het gaat ook om de wijze waarop gegevens door inzamelauto’s worden gelezen en verwerkt is belangrijke kans in samenwerking.

De komende jaren zal steeds meer de aandacht worden gevestigd op standaardisatie. Wijzigingen LAP3 naar circulair Materialenplan Het huidige Landelijk afvalbeheerplan (LAP3) zal op termijn worden vervangen door een Circulair Materialenplan. Hierin krijgt hergebruik en preventie van afvalstromen naast het afvalbeheer ook een belangrijke rol. Aanleiding hiervoor is de herziening van de Europese afvalkaderrichtlijn en de invoering van de Omgevingswet. Ten opzichte van het bestaande LAP 3 zullen wijzigingen plaatsvinden op gebied van onder andere het basisvoorzieningenniveau voor het scheiden van huishoudelijk afval en het beleid voor de milieustraten. Door deze wijzigingen zal mogelijk ook de afvalstoffenverordening bij de gemeenten moeten worden aangepast. O.L.A.Z. moet bij uitwerking en uitvoering van nieuw beleid en verdere afvalscheiding met de nieuwe “richtlijnen” rekening houden. Duurzaamheidsbeleid voor OLAZ en ZRD Ondanks dat duurzaamheidsaspecten al regelmatig worden meegenomen in de bedrijfsvoering van ZRD en bijvoorbeeld bij aanbestedingstrajecten door OLAZ, heeft ZRD/OLAZ nog geen vastgesteld duurzaamheidsbeleid. Voor het opstellen van duurzaamheidsbeleid is in 2023 een trainee van NVRD bij de ZRD ingezet.

Pagina 4