23-060 rvs Beleidsnota studentenhuisvesting 2023-2028

raadsvoorstel volgnummer

5 juli 2023 23-060

onderwerp

Beleidsnota studentenhuisvesting 2023 - 2028

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke zaken

portefeuillehouder

Rutger Schonis en Willemien Treurniet Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Jennifer Haers j.haers@middelburg.nl 06 29635197

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1.

De beleidsnota studentenhuisvesting 2023 – 2028 vast te stellen: a) De gemeente, onderwijsinstellingen, aanbieders en studenten vervullen allemaal een belangrijke rol in de studentenhuisvesting. Naast de wettelijke taken heeft de gemeente binnen de studentenhuisvesting de volgende rollen: regisseur, facilitator en tussenpersoon. b) Een campus is een terrein waar de studenten wonen, nieuwe mensen ontmoeten, studeren en recreëren. Een gewenste uitbreiding van het aantal studentenwoningen wordt vanuit dit campus concept uitgewerkt. Redenen hiervoor zijn onder andere: i) Een goede samenwerking tussen onderwijsinstellingen, aanbieders en de gemeente; ii) Bijdrage leefbaarheid in de stad; iii) Snelle opbouw sociaal leven studenten; iv) Beter toezicht op het welzijn en de veiligheid van studenten; v) Het in stand houden van de compacte ‘onderwijsdriehoek’. Daarnaast zijn de onderwijsinstellingen (Hogeschool Zeeland en University College Roosevelt) en haar studenten voorstander van het campus concept. c) De gemeente streeft naar een goede afstemming van vraag en aanbod van studentenhuisvesting. Adequaat moet worden nagedacht hoe de beoogde groei de komende vijf jaar wordt opgepakt. Dit doet zij door het actuele aanbod en de potentiële nieuwe projecten te vergelijken met de vraagontwikkeling van studentenhuisvesting.

Het betreft hierbij zowel een kwantitatieve als kwalitatieve (diversiteit en betaalbaarheid) afstemming. Daarnaast is het belangrijk om studentenhuisvesting niet als losstaand onderwerp te zien, maar als onderdeel van de gehele werking van de woningmarkt. d) Campussen geclusterd in en rondom het centrum blijft het uitgangspunt van de gemeente. De compacte ‘onderwijsdriehoek’ tussen de HZ, de UCR en de leerbedrijven, met daarin ook de studentenhuisvesting wordt hiermee in stand gehouden. Studenten wonen op loopafstand van de onderwijsinstelling en de voorzieningen. Het biedt hen een extra comfort en maakt het studeren en wonen in Middelburg extra aantrekkelijk. Indien het aanbod aan locaties deze clustering niet meer toelaten, wordt er uitgeweken naar locaties verder in en rondom het centrum. e) Een belangrijke stap in de studentenhuisvesting opgave is de uitbreiding van het huidige PZEM-terrein. De (o.a. juridisch-planologisch en stedenbouwkundige) mogelijkheden voor het uitbreiden van deze locatie worden momenteel (voorjaar 2023) verkend. f) Op termijn wordt een bredere visie 'Middelburg onderwijsstad' uitgewerkt en verkend welke mogelijke nieuwe woningbouwlocaties geschikt zijn voor studentenhuisvesting.

Aanleiding

Op 15 december 2022 is de Middelburgse woonagenda 2023-2027 versie 1.0 vastgesteld door de gemeenteraad. Het is de uitvoeringsagenda van de woonvisie 2023 – 2027 die in november 2022 is 1

vastgesteld. Vanuit het beleid studentenhuisvesting is één van de acties in kwartaal 2 van 2023 de beleidsnotitie studentenhuisvesting aanbieden ter besluitvorming door de gemeenteraad. Deze ligt nu voor u. In de woonvisie is benoemd dat met de instellingen voor hoger onderwijs afspraken worden gemaakt over het bieden van flexibele en kwalitatief hoogwaardige huisvesting voor hun studenten op de juiste locaties. Behalve de afstemming van vraag en aanbod wordt in deze notitie ook de vraag beantwoord of Middelburg met extra aanbod van kamers kan sturen op de aantrekkelijkheid als studentenstad. Begin 2023 zijn gesprekken gevoerd met aanbieders van studentenkamers en de onderwijsinstellingen om de verwachte vraag voor de komende jaren plus het aanbod en ander gebruik van studentenkamers goed in beeld te krijgen. Aanvullend zijn focusgroep interviews gehouden met studenten om hun behoefte in kaart te brengen. Effect

De gemeente Middelburg heeft een aantal goed aangeschreven onderwijsinstellingen binnen haar grenzen. Dit biedt kansen voor de gemeente en voor de regio zoals de levendigheid die studenten met zich meebrengen wat invloed heeft op de aantrekkingskracht voor toeristen, en het aantrekken van nieuwe inwoners. Ze zorgen voor verjonging, draagvlak voor de voorzieningen en zorgen voor de inzet van nieuw talent. Maar ook de directe werkgelegenheid voor docenten en ondersteunend personeel biedt een kans voor de gemeente. Al deze doelgroepen zijn belangrijk voor de Nederlandse kenniseconomie en voor de steden. De gemeente zet zich in om de onderwijsinstellingen waar mogelijk te faciliteren, waaronder op het gebied van studentenhuisvesting. De gemeente wil voorzien in voldoende, betaalbare en kwalitatief goede huisvesting voor studenten. Deze notitie omvat het gemeentelijk beleid op de studentenhuisvesting. Argumenten

Voor Middelburg is voldoende en kwalitatief goede studentenhuisvesting van wezenlijk belang. De afgelopen jaren is er sprake van een groei onder studenten die komen studeren en wonen in Middelburg, mede door de realisatie van het JRCZ. Ook het feit dat de aanwezige onderwijsinstellingen in toenemende mate buitenlandse studenten aantrekken, maakt het hebben van voldoende huisvesting noodzakelijk. Het is in het verleden gebleken dat studenten uiteindelijk niet naar een Middelburgse onderwijsinstelling kwamen, omdat er te weinig kamers waren. De beschikbaarheid van voldoende en betaalbare studentenhuisvesting is een noodzakelijke voorwaarde voor (aankomende) studenten om de opleiding te kiezen die bij hun kwaliteiten en interesses past. Daarnaast draagt ‘op kamers’ wonen in belangrijke mate bij aan de sociale ontwikkeling en het zelfstandig worden van jongvolwassenen. Het wonen op een campus heeft de voorkeur voor de meerderheid van de studenten. Studentenhuisvesting heeft daarnaast ook invloed op de lokale woningmarkt en de lokale economie. Studenten dragen jaarlijks gemiddeld € 27.600 euro bij aan de lokale economie (Landelijk actieplan studentenhuisvesting 2022 tot 2023). Als laatste zijn uitwonende studenten in Middelburg nieuwe inwoners, die met hun op kamers gaan hun eerste stap in hun wooncarrière in Middelburg zetten.

Een goed woon-, studie-, werk- en leefmilieu voor studenten, PhD’ers, onderzoekers, docenten en werknemers van kennisinstellingen en bedrijven is een randvoorwaarde voor het binnenhalen en binden van nationaal en internationaal talent. Een belangrijke raakvlak hierbij is de aanwezigheid van voorzieningen. Deze onderwerpen komen onder andere aan bod in een bredere visie op hoe Middelburg zich als studentenstad wil positioneren en profileren. Dit wordt naar verwachting eind 2023, begin 2024 opgesteld. Uitgangspunt van de visie is dat de gemeente Middelburg zich profileert als onderwijsstad. Een uitwerking van de bovengenoemde argumenten is te vinden in de beleidsnota studentenhuisvesting, waarbij de hoofdlijnen als volgt zijn: •

De gemeente, onderwijsinstellingen, aanbieders en studenten vervullen allemaal een belangrijke rol in de studentenhuisvesting. De gemeente heeft met name de rollen regisseur, facilitator en tussenpersoon. 2

• •

• •

• •

• •

Beide instellingen gaan uit van een groeiscenario voor komende jaren. De voorspelling is dat de komende vijf jaar voor 500 extra studenten huisvesting moet worden gezocht. Een eerste inventarisatie laat zien in Middelburg dat er op dit moment vanuit Gapph en APV 1.050 studenten gehuisvest kunnen worden op een zes campuslocaties binnen Middelburg. Het huidige aanbod van studentenhuisvesting bestaat merendeels uit huisvesting in complexen van de woningcorporatie. Eén complex is geïnitieerd vanuit een belegger. Bij beide initiatiefnemers kan onderscheid gemaakt worden tussen zelfstandige bewoning of huisvesting in een kamerverhuurpand (onzelfstandig). De beleidsnota is gebaseerd op landelijke, regionale en gemeentelijke beleidskaders. Beide onderwijsinstellingen en studenten omarmen en zijn hiermee voorstander van het campus concept. De voorkeur van studenten gaat uit naar zelfstandig wonen, maar ook samenwonen met studenten wordt als positief ervaren. Daarom zetten we voor de toekomst blijvend in op deze mix van het aanbod. De gemeente is voorstander van de campusgedachte. Redenen zijn onder andere een goede samenwerking, leefbaarheid, sociaal leven, welzijn, veiligheid en het in stand houden van de compacte ‘onderwijsdriehoek’. De gemeente streeft naar een goede afstemming van vraag en aanbod van studentenhuisvesting.

Adequaat moet worden nagedacht hoe de beoogde groei de komende vijf jaar wordt opgepakt. Dit doet zij door het actuele aanbod en de potentiële nieuwe projecten te vergelijken met de vraagontwikkeling van studentenhuisvesting. Zowel het huidige als toekomstige aanbod in studentenhuisvesting bestaat uit kamerverhuur pand op een campuslocatie, hergebruik van bestaande panden en nieuwbouw. Een belangrijke stap in de studentenhuisvesting opgave is de uitbreiding van het huidige PZEM-terrein.

Kanttekeningen

Termijnagenda Naast de bevindingen in deze notitie studentenhuisvesting komen de volgende onderwerpen op termijn aan bod: -

-

Uitwerken bredere visie ‘Middelburg onderwijsstad’ (eind 2023/begin 2024) waarbij in ieder geval de onderwerpen voorzieningen, veiligheid, bereikbaarheid en een eventuele samenwerking tussen de universiteit van Utrecht en Middelburg (UCR) aan bod komen. Verkenning naar nieuwe woningbouwlocaties (tweede helft 2023) waarbij bij het aanwijzen/ bouwen van nieuwe studentenlocaties het verstandig is voor die locaties op het gebied van parkeren voor te sorteren op een mogelijke verandering in het bestaande gebruik/ bestemmingsplanwijziging.

Actualiteiten Naast deze beleidsnota spelen de volgende actualiteiten: -

Motie stop op internationale studenten, waarover vanuit het Rijk nog geen duidelijkheid is geboden; Een (waarschijnlijk) tekort op studentenhuisvesting op de korte termijn, waarvoor naar een oplossing wordt gezocht; Beleid aanslag afvalstoffen- en rioolheffing. Studenten worden aangeslagen voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing als ze in een zogenaamde zelfstandige wooneenheid wonen en hoofdbewoner zijn. In grotere studentensteden worden studenten in zelfstandige wooneenheden aangeslagen. Op termijn moet worden uitgezocht welk beleid wordt aangehouden voor de gemeente Middelburg.

Financiën

Wat mag het kosten? De voorliggende beslispunten hebben geen financiële consequenties. Hoe gaan we dat financieren? n.v.t. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? n.v.t. Duurzaamheid

n.v.t. 3

Communicatie en participatie

Ten behoeve van deze notitie zijn gesprekken gevoerd met aanbieders van studentenkamers, onderwijsinstellingen en studenten om de verwachte vraag voor de komende vijf jaar plus het aanbod en ander gebruik van studentenkamers goed in beeld te krijgen, voor zover dat mogelijk is. Dit vormt samen met de landelijke en de gemeentelijke kaders de basis voor deze beleidsnotitie op studentenhuisvesting. Uitvoering

U wordt gevraagd de beleidsnota studentenhuisvesting 2023 – 2028 vast te stellen. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Bijlage 1. 20230208 Uitwerking input studenten, onderwijsinstellingen en aanbieders Bijlage 2. 20210712 STEC - Huisvestingsvraag voor aandachtgroepen in beeld gebracht Bijlage 3. 20221117 DEF Woonvisie Middelburg 2023-2027 Bijlage 4. 202212 Middelburgse woonagenda Bijlage 5. 202301 Regiovisie V-M-V-SD januari 2023 Bijlage 6. 202301 Voorontwerp Omgevingsvisie Middelburg 2050 – DEF Bijlage 7. Landelijk-actieplan-studentenhuisvesting-2022-2030

Middelburg, 6 juni 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

4