23-051 Initiatiefvoorstel raadsonderzoek Trekdijk (tbv reactie college) exclusief bezetting

initiatiefvoorstel volgnummer

1 juni procedureel en 5 juli 2023 inhoudelijk 23-051

onderwerp

Instellen raadsonderzoek en onderzoekscommissie naar het dossier Trekdijk

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Rutger Schonis Economie Mehmet Kavsitli kavsitli@icloud.com

datum vergadering

programma behandeld door e-mail

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Op basis van de verordening “Raadsonderzoek Middelburg 2012” nader onderzoek te doen naar het door het college van burgemeester en wethouders gevoerde bestuur (voorbereiding en uitvoering) inzake het dossier Trekdijk; 2. Ook de rol van de gemeenteraad en het ambtelijk apparaat te betrekken; 3. Een tijdelijke onderzoekscommissie in te stellen voor de uitvoering van het raadsonderzoek, bestaande uit (een oneven aantal) raadsleden: (…); 4. Dit onderzoek vooralsnog te beperken tot een dossieronderzoek; 5. De volgende hoofdonderzoeksvragen vast te stellen: a. Welke feiten en omstandigheden hebben er toe geleid dat de Raad van State het bestemmingsplan Trekdijk heeft vernietigd? b. Wat kunnen we er als gemeente (raad en college) van leren? c. Welke besluiten hebben er tussen de aankoop en het vaststellen van het bestemmingsplan Trekdijk plaatsgevonden? d. Hoe is deze besluitvorming voorbereid en tot stand gekomen. Welke feiten en omstandigheden hebben gespeeld bij de afwegingen van college en raad? e. Was de raad voldoende geïnformeerd? f. Heeft de raad zich voldoende kritisch opgesteld tijdens de besluitvorming? 6. De onderzoekscommissie een plan van aanpak op te laten stellen en ter vaststelling voor te leggen aan de raad; 7.

De onderzoekscommissie te laten bij staan door externe ondersteuning en de commissie opdracht te geven passende ondersteuning voor te bereiden; 8. Tegelijk met het plan van aanpak een kredietvoorstel voor te leggen voor externe ondersteuning van het onderzoek aan de raad; Aanleiding

Er is een raadsbesluit vernietigd door de Raad van State. De Raad van State oordeelt dat de Raad het niet goed heeft gedaan. Dat is een beknopte weergave van het verstrekkende feit waar we onlangs mee zijn geconfronteerd. En dat roept vragen op. In de eerste plaats hoe heeft het zo ver kunnen komen, maar zeker ook wat we er van kunnen leren om te voorkomen dat het weer kan gebeuren. Om daar antwoorden op te vinden gaan we een raadsonderzoek doen. Aanleiding onderzoek De Trekdijk is door de gemeente aangekocht in 2008 met als doel te zijner tijd te ontwikkelen tot een bedrijventerrein. Vanwege verschillende redenen zoals de economische crisis kort na de aankoop, veranderende regelgeving ten aanzien van de gemeentelijke boekhouding (BBV), het uitblijven van een gezamenlijke Walcherse visie op bedrijventerreinen, weerstand in de omgeving tegen het voornemen en daarop gerichte participatie over de invulling van het gebied heeft de Trekdijk met enige regelmaat op de agenda van de gemeenteraad gestaan. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in de vaststelling van het bestemmingsplan van het gebied in november 2021. 1

Tegen dit besluit is beroep ingesteld bij de Raad van State en dat heeft op 5 april jl. geleid tot een uitspraak van de Raad van State: vernietiging van het raadsbesluit uit 2021. Vanwege deze verstrekkende uitspraak van de Raad van State is op verzoek van de ChristenUnie tijdens de raadsvergadering van 13 april jl. een interpellatie gehouden. Daaropvolgend heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin hij uitspreekt een raadsonderzoek in te gaan stellen naar het dossier Trekdijk. Dit initiatiefvoorstel is de eerste stap om invulling te geven aan dat voornemen. Onderzoeksvragen Naast de overkoepelende vragen “hoe heeft het zo ver kunnen komen dat de Raad van State heeft moeten besluiten tot een vernietiging van het bestemmingsplan” en “wat kunnen we er als gemeente van leren?” geeft de uitspraak van de Raad van State aanleiding om enkele aspecten wat specifieker te benoemen in deze fase. Maar ook is er behoefte aan inzicht in wat er tussen de aankoop en het vaststellen van het bestemmingsplan Trekdijk aan besluitvorming is geweest. Welke feiten en omstandigheden hebben gespeeld bij de afwegingen van college en raad? In het plan van aanpak en in de uitwerking met een nader te betrekken ondersteuningsbureau worden deze nader uitgewerkt en gespecificeerd: 1.

De raad wil inzicht in hoe de besluitvorming is verlopen op diverse momenten in het dossier Trekdijk. a. In hoeverre was de raad voldoende en tijdig geïnformeerd om op kritische momenten in het proces adequaat besluiten te nemen, zoals ten tijde van de aankoop in 2008 en bij het vaststellen van het bestemmingsplan in 2021? b. Heeft de raad zich voldoende kritisch opgesteld tijdens de voorbereiding en besluitvorming?

2.

Naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State zijn er in ieder geval voor onderstaande onderdelen twee vragen:   

a. b.

De raad heeft een bestemmingsplan vastgesteld voor type bedrijvigheid waarvan de Raad van State oordeelt dat daar geen behoefte aan is. Het bestemmingsplan voldoet niet aan de Provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2018, omdat het bestemmingsplan niet voldoet aan het daarin gestelde vereiste van clustering. Bij het vaststellen van het bestemmingsplan heeft de raad geconcludeerd dat het plan geen significante gevolgen kan hebben voor de het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe. Later in de procedure is door de gemeente geoordeeld dat een aanvullend rapport nodig was. Dat is aangeleverd maar op grond van de goede procesorde buiten beschouwing gelaten (te laat aangeleverd in relatie tot de omvang van het rapport). Is de informatieverstrekking van het college aan de raad in de loop van de jaren op deze aspecten volledig, tijdig en adequaat geweest? Heeft de raad deze aspecten voldoende actief benaderd en kritisch beoordeeld?

Plan van aanpak De onderzoekscommissie zal een plan van aanpak opstellen voor het onderzoek. In dat plan wordt nadere invulling gegeven van de wijze waarop antwoorden op bovenstaande vragen gezocht worden. In het plan komen verschillende elementen aan de orde: hoe gaat de commissie te werk, het verhelderen van de vragen, informatiebehoefte, planning, afspraken over communicatie, ondersteuning van de commissie etc. Voorgesteld wordt om in dit traject een bureau te contracteren. Effect

Omdat er in dit dossier gedurende een langere periode besluiten zijn genomen, willen de initiatiefnemers inzicht verkrijgen over de invulling van de rollen en verantwoordelijkheden door college en raad in dit dossier en hierbij ook de rol van de ambtelijke organisatie betrekken. Door het te verkrijgen inzicht kan naar verwachting geleerd worden en vinden we wellicht verbeterpunten die we kunnen doorvoeren om in langlopende, complexe en politiek beladen dossiers geen fouten met vergaande gevolgen te maken.

2

Argumenten

1.1 De wet bepaalt dat onderzoek gedaan kan worden naar het gevoerde bestuur van college of burgemeester Het is de verantwoordelijkheid en bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders om een raadsvoorstel op te stellen en voor te leggen aan de raad ter besluitvorming. Met deze bevoegdheid komt ook de plicht voor het college om te zorgen voor kwalitatief goede raadsvoorstellen. Het onderzoek richt zich op de voorbereiding door het college van de besluitvorming en de uitvoering van het genomen besluit, (daarmee op het gevoerde bestuur). De ambtelijke organisatie draagt geen verantwoordelijkheid voor gemaakte afspraken en besluiten maar vervult in de voorbereiding hiervan wel een belangrijke rol. Voor de volledigheid lijkt het gewenst de rol van de ambtelijke organisatie bij het onderzoek te betrekken. 1.2 De commissie richt het onderzoek ook op de rol van de raad Naast de verantwoordelijkheid van het college draagt ook de raad een verantwoordelijkheid. De Raad van State heeft immers een raadsbesluit vernietigd. Het is daarom niet mogelijk een onderzoek te doen zonder de rol en het acteren van de raad bij het onderzoek te betrekken. 1.3 De onderzoekcommissie heeft een oneven aantal (minimaal drie) leden en er is sprake van een evenredige vertegenwoordiging Met de bemensing van de commissie is invulling gegeven aan het vereiste van de evenredige vertegenwoordiging.

Die verplichting is ingesteld ter voorkoming dat partijen worden uitgesloten van deelname. 1.4 De verordening biedt de mogelijkheid voor een dossieronderzoek of een enquête De verordening is opgesteld gelet op de artikelen 155a tot en met 155f van de Gemeentewet en bevat de regels over hoe in Middelburg raadsonderzoek kan worden uitgevoerd. Het dossieronderzoek maakt het mogelijk om getuigen of deskundigen te interviewen, maar niet in het openbaar (al dan niet) onder ede. Er is in tegenstelling tot de enquête bij verhoren geen verplichting om in te gaan op de uitnodiging voor een interview. De initiatiefnemers zijn van mening dat op dit moment niet vaststaat dat het proportioneel is om (openbare) verhoren in te zetten. Een raadsonderzoek is een zwaar instrument dat de gemeenteraad inzet. Daarom is het van groot belang dat het zorgvuldig wordt gedaan. De democratische legitimatie van het onderzoek wordt bij dit instellingsbesluit vastgesteld. De kaders waarbinnen de commissie het onderzoek uitvoert worden in de onderzoeksvragen bepaald. Bovendien bepaalt de verordening dat de verdere uitwerking van de onderzoeksvragen in een plan van aanpak ook zal worden vastgesteld door de raad. Door deze zorgvuldige aanpak kan er geen misverstand over de opdracht en aanpak ontstaan.

1.5 De onderzoeksvragen geven in grote lijnen de behoefte van de initiatiefnemers weer Het doel van het onderzoek is om te leren van wat er is gebeurt in dit dossier zodat iets dergelijks voorkomen kan worden. Welke rollen en verantwoordelijkheden hebben ambtelijk apparaat, college en raad gehad en hoe is daar invulling aan gegeven. De uitkomst van het beroep bij de Raad van State is dermate verstrekkend dat het doen van een onderzoek is gerechtvaardigd. Kanttekeningen

1.1 Er is geen zekerheid of het onderzoek ook alle gewenste informatie oplevert Omdat we willen leren van de situatie is een onderzoek een zwaar maar passend middel. Er zal veel tijd en energie gestoken moeten worden om antwoorden op de vragen te vinden. En dan nog is er geen zekerheid dat een onderzoek ook alle gewenste informatie zal opleveren. Toch zien we dat niet als reden om het onderzoek niet in te stellen. 1.4 Een enquête is als ultiem middel nog in te zetten als onvoldoende informatie wordt verkregen Openbare verhoren (onder ede) hebben en grote invloed op degene die als getuigen die worden gehoord. De inschatting van de initiatiefnemers is dat het vooralsnog niet nodig is om dat instrument in te zetten om voldoende informatie te vergaren. Na afronding van het dossieronderzoek kan als daar aanleiding voor is alsnog worden overwogen dit instrument in te zetten. 3

1.8 Ondersteuning van de onderzoekscommissie kost geld De gemeenteraad van Middelburg heeft niet veel ervaring met onderzoek. Het is daarom nodig om ondersteuning bij het onderzoek in te schakelen. Hieraan zijn kosten verbonden al is nog niet duidelijk hoeveel. De initiatiefnemers zijn van oordeel dat het verstandig is om kwalitatief goede ondersteuning in te huren om mee te denken over aanpak en uitvoering van het onderzoek. Financiën

Wat mag het kosten? De kosten voor externe ondersteuning zijn nog niet bekend. Bij het volgende voorstel met een plan van aanpak zal een kredietvoorstel worden gedaan, op basis van de dan opgevraagde offertes. Hoe gaan we dat financieren? Gemeentewet artikel 155f: Het college neemt de door de raad geraamde kosten voor een onderzoek in een bepaald jaar op in de ontwerp-begroting. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Nee. Duurzaamheid

Het uitvoeren van het onderzoek draagt niet bij aan een duurzaam energieneutraal Middelburg. Communicatie en participatie

De wijze waarop de commissie de raad op de hoogte houdt van het verloop van het onderzoek is onderdeel van het op te stellen plan van aanpak. Uitvoering

De verordening schrijft (artikel 7) voor dat na het instellen van de commissie en het vaststellen van de onderzoeksopdracht de voorzitter en de commissiegriffier een conceptplan van aanpak opstellen. In de eerste bijeenkomst van de commissie wijst de commissie uit haar midden een voorzitter en plaatsvervangend voorzitter aan. Het plan van aanpak wordt na vaststelling van de commissie voorgelegd ter goedkeuring door de raad. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Niet van toepassing. Bijlagen Middelburg, 31 mei 2023

Bas van der Reest Huib Ghijsen Martin Bos Mehmet Kavșitli Paul Moens Priscilla Vrolijk-van der Feen Wilfried Boonman Wim Kant Wim Steketee

4