23-033 rvs Kaderstelling realisatie nieuw AZC

raadsvoorstel volgnummer

13 april 2023 23-033

onderwerp

Kaderstelling realisatie nieuw AZC

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Jeroen Louws Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Nancy Baecke-Verstraeten N.baecke@middelburg.nl (0118) 67 52 87

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. In te stemmen met de navolgende door het college voorgestelde kaders voor de locatiekeuze van het nieuwe AZC: 1a. De locatie is circa 3 hectare of circa 3.000 m2 BVO1 1b. De locatie is in eigendom van de gemeente Middelburg of komt voorzienbaar binnen korte termijn in eigendom van de gemeente 1c. De locatie is binnen afzienbare tijd beschikbaar voor gebruik 1d. De locatie biedt ruimte voor de extra flexibele opvang van 150-250 personen 1e. De locatie is toekomstbestendig (heeft potentie als woonlocatie) 1 f. De locatie voldoet aan de wensen van het COA voor bereikbaarheid van scholen/winkels, etc. 1g. De locatie is –al dan niet met aanpassingen- goed en veilig bereikbaar 1h. De locatie heeft niet of nauwelijks milieutechnische beperkingen 2.

In te stemmen met een trapsgewijze hantering van voornoemde kaders, waarbij: 1a en 1b een bruto lijst van locaties opleveren welke voor een eerste selectie worden getoetst aan 1c, 1d en 1e waarna de overgebleven locaties worden getoetst aan 1f, 1g, 1h,

3.

In te stemmen met de volgende trede van participatie ten aanzien van de locatiekeuze: informeren van de direct omwonenden van de nieuwe locatie

4.

Het college opdracht te geven bij de locatiekeuze een voorstel te doen voor het participatietraject vanaf dat moment en dit ter instemming voor te leggen aan de raad.

Aanleiding

Na een verlenging van de bestuursovereenkomst met betrekking tot het huidige AZC aan de Laurens Stommesweg medio 2020 voor de maximale duur van 5 jaar, zal deze medio 2025 aflopen. In de Zeeuwse afspraken asielopvang, waarin de Zeeuwse gemeenten met elkaar de Zeeuwse asielopgave hebben verdeeld, heeft de gemeente Middelburg zich onder andere verbonden aan het faciliteren van een nieuw duurzaam AZC met 330 opvangplekken na 1 juli 2025 op een andere locatie dan de huidige. Het voorstel om na 1 juli 2025 een nieuw duurzaam AZC te faciliteren is op 7 juli 2021 geaccordeerd door de gemeenteraad naar aanleiding van een voorgenomen besluit door het college. 22 november 2022 heeft het college ingestemd met de Zeeuwse afspraken en daarmee ook met de realisatie van flexibele capaciteit voor 150-250 1 BVO: Bruto VloerOppervlakte

1

opvangplekken. Met het voorzien in flexibele capaciteit moet worden voorkomen dat in de toekomst nog gebruik moet worden gemaakt van inhumane opvang in sporthallen etc. ten behoeve van de opvang van asielzoekers. De gemeenteraad is via een memo actieve informatie hierover op 23 november 2022 geïnformeerd. Met dit raadsvoorstel wordt het traject tot realisatie van een nieuw AZC gestart. Effect

De vaststelling van de kaders voor de locatiekeuze en voor de wijze van participatie, zorgen voor duidelijkheid en transparantie ten aanzien van het te volgen traject voor de locatiekeuze van het nieuwe AZC. Argumenten

1. Voor een duidelijk en transparant proces voor het toewerken naar een nieuw AZC is het van belang kaders met elkaar af te spreken, waaronder kaders voor de locatiekeuze. Een aantal voorgestelde kaders zijn evident, zoals de locatie is goed en veilig te bereiken (1g), de locatie heeft niet of nauwelijks milieutechnische beperkingen (1h), de locatie is binnen afzienbare tijd beschikbaar (1c). In de basisvereisten voor opvanglocaties van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers staan voorschriften voor de benodigde grootte van percelen of panden en de gewenste afstanden naar winkels en scholen. (1a en 1f). In de Zeeuwse afspraken asielopvang heeft de gemeente Middelburg zich verbonden aan het treffen van voorzieningen voor flexibele opvangcapaciteit van 150-250 plaatsen. Dit vraagt nog wat extra ruimte en dat rechtvaardigt het separate kader (1d). Het maximum aantal zal worden bepaald bij de locatiekeuze. Het COA en wij hebben de voorkeur voor een duurzaam AZC. Duurzaam heeft verschillende betekenissen, maar in het kader van de locatiekeuze betreft het de wens voor een locatie welke na looptijd van het AZC geschikt is voor herbestemming. Het COA wil “iets achterlaten voor de Middelburgse samenleving”. Deze wens leidt tot het kader van toekomstbestendigheid (1e) met andere woorden of de locatie potentie heeft als woonlocatie.

Als dat niet het geval is, kan er enkel niet duurzaam en tijdelijk worden gebouwd. De voorwaarde van eigendom of op korte termijn voorzienbare eigendom (1b) is tweeledig. Enerzijds heeft het COA de voorkeur om overeenkomsten aan te gaan met de overheid in plaats van met particulieren. Anderzijds is het ingegeven door de wens om de benodigde snelheid te betrachten in dit proces in verband met het tijdspad. Het is van belang om aan onze maatschappelijke verplichting te voldoen om medio 2025 een nieuw AZC te hebben gerealiseerd. Daar past een (lang) traject van aankoop niet bij. Het faciliteren van een locatie voor de opvang van 330 asielzoekers blijft een verantwoordelijkheid van deze gemeente. De druk in de asielopvang is zo hoog, dat zeer onwaarschijnlijk is dat er elders plaats zal zijn voor deze mensen. 2. Het voorstel voor trapsgewijze hantering van de kaders heeft te maken met het feit dat een aantal kaders ertoe leidt dat het daar vestigen van een duurzaam AZC feitelijk onmogelijk is. De kans bestaat dat er geen locatie is die op alle kaders positief scoort. De kaders maken het echter wel mogelijk een steeds verfijndere selectie te maken. 3. We realiseren ons dat de locatiekeuze voor een AZC een maatschappelijk controversieel onderwerp is, daarom wordt een zo zorgvuldig en transparant mogelijk proces doorlopen.

Uw raad wordt gevraagd de kaders voor de locatiekeuze vast te stellen en conform artikel 169 lid 4 Gemeentewet zal het voorgenomen besluit tot locatiekeuze aan de raad worden voorgelegd. Uiteraard zal er sprake zijn van een zorgvuldig communicatie- en participatietraject. Conform de participatieverordening begint het participatietraject met het vaststellen van duidelijke kaders voor het participatieproces. Wij stellen het volgende voor: Participatietraject: We delen het traject op in twee delen. Het eerste gedeelte loopt tot het moment waarop er een besluit is genomen over de nieuwe locatie. Het tweede gedeelte begint na het besluit, als de plannen worden gemaakt voor de realisatie van het AZC. We verwachten niet dat een participatietraject waarin inwoners kunnen meedenken over waar het AZC moet komen, tot een gedragen uitkomst zal leiden. Het college denkt daarom dat dit geen meerwaarde heeft. 2

We stellen dan ook voor om de direct omwonenden schriftelijk en mondeling te informeren over de nieuwe locatie en het proces wat tot die keuze heeft geleid. Voor het tweede gedeelte van het participatieproces zullen wij –indien uw raad daartoe besluit- bij de locatiekeuze (het streven is de raadsvergadering van 6 juli 2023) een voorstel doen voor het participatietraject vanaf dat moment. Kanttekeningen

1.De toepassing van de trede 'informeren' bij de locatiekeuze van het nieuwe AZC kan leiden tot onvrede over de mate van inbreng bij bijvoorbeeld omwonenden van de nieuwe locatie. Dat kan er toe leiden dat het participatietraject voor wat betreft de nieuwe locatie niet tot ieders tevredenheid kan worden afgerond. 2. 7 juli 2021 is door uw raad besloten dat in het 4e kwartaal van 2021 een procedurevoorstel, hoe het aanbod van Middelburg (in de Zeeuwse afspraken) verder zou worden uitgewerkt, zou worden voorgelegd. Echter, door de enorme druk in de asielopvang sinds najaar 2021 (CrisisNoodOpvang A58) en de daaropvolgende opvang van Oekraïense ontheemden in combinatie met een voortdurende crisis in de asielopvang (CrisisNoodOpvang in de Marinekazerne met Vlissingen en Veere) was er geen gemeentelijke capaciteit voor het uitwerken van dat aanbod. De verwachting is dat de aanstelling van een vast team voor de vluchtelingenopvang voorkomt dat we in de toekomst wederom in een situatie komen waarin primaire processen negatieve gevolgen ondervinden van crisis in de vluchtelingenopvang. 3. Medio 2025 eindigt de bestuursovereenkomst van het huidige AZC aan de Laurens Stommesweg. De bouw van een nieuw AZC neemt meerdere jaren in beslag, nog los van de wettelijke bezwaar- en beroepsmogelijkheden die belanghebbenden kunnen inroepen.

De periode dat geen gebruik meer kan worden gemaakt van het huidige AZC tot in gebruik name van het nieuwe AZC levert een vacuüm op waarbij de verantwoordelijkheid voor een locatie voor de opvang van deze mensen bij de gemeente Middelburg ligt. De verantwoordelijkheid voor de daadwerkelijke opvang blijft uiteraard bij het COA liggen. Dat zou dus betekenen dat we voor de tussenliggende periode een locatie moeten voorzien voor minstens 330 personen, nog afgezien van het commitment om vanaf medio 2025 tevens te voorzien in flexibele capaciteit voor 150-250 personen. De druk in de asielsopvang is hoog. Met ingang van 1 januari 2024 is de opgave voor Zeeland verhoogd naar 1422 personen, de Zeeuwse afspraken zoals hiervoor aangehaald gingen uit van een opgave per 1 januari 2023 van 814. Dat betekent dat er geen ruimte zal zijn om 330 personen een periode elders te plaatsen. Dat is een gegeven waarmee in deze procedure rekening moet worden gehouden. 4.Omdat de kans bestaat dat er geen locatie is die op alle kaders positief scoort, zou de keuze kunnen vallen op een locatie die niet op alle punten positief scoort. Financiën

Het proces tot aan de besluitvorming over de locatie zal nog met weinig kosten gepaard gaan. Op dit moment wordt onderzocht in hoeverre kosten die toch worden gemaakt kunnen worden verhaald op het COA of kunnen worden ingediend bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Voor dit deel van het proces wordt aldus geen budget gevraagd aan de raad. Duurzaamheid

Het programma van eisen van het COA bepaalt dat een AZC duurzaam moet worden gebouwd. Dit is tweeledig, enerzijds onderhoudsarm en energiezuinig en anderzijds zal de inspanning worden geleverd om de locatie, waar mogelijk, maatschappelijke meerwaarde te laten hebben voor de omgeving tijdens verblijf van het COA, maar ook bij herbestemming. Communicatie en participatie

Zoals eerder omschreven worden raadsleden en omwonenden van de nieuwe locatie geïnformeerd. Alle inwoners van de gemeente worden geïnformeerd via de gebruikelijke gemeentelijke kanalen. Bij het aanwijzen van de nieuwe locatie ontvangt de raad een voorstel voor de participatie en communicatie voor de verdere realisatie van de nieuwe locatie. 3

Uitvoering

Als het besluit is genomen zal het proces tot locatiekeuze aan de hand van de vastgestelde kaders starten. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen Middelburg, 14 maart 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

4