23-017 rvs bijdrage aan expat center zeeland

raadsvoorstel volgnummer

9 maart 2023 23-017

onderwerp

financiële bijdrage aan Expat Center Zeeland

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur Jeroen Louws Bestuur en ondersteuning Cor Helmendach c.helmendach@middelburg.nl 0118 675234

datum vergadering

portefeuillehouder programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Een eenmalige bijdrage te verlenen aan Expat Center Zeeland voor het kalenderjaar 2023 van € 35.736; 2. Het Expat Center te vragen om het misbruik en de slechte huisvesting van arbeidsmigranten actief tegen te gaan door het bevorderen van registratie van arbeidsmigranten en het geven van voorlichting over arbeidsvoorwaarden, arbeidstijdenbesluit, huurrecht en toegang tot medische zorg; 3. Het Expat Center te vragen om te bewerkstelligen dat werkgevers of werkgeversorganisaties een substantiële financiële bijdrage leveren aan het Expat Center; 4. In 2023 opnieuw te bepalen of Middelburg structureel bijdraagt aan het Expat Center. Dit is afhankelijk van de werkgeversbijdrage en van de mate waarin het Expat Center voldoet aan het onder punt 2 genoemde; 5. Om de informatievoorziening voor arbeidsmigranten via Middelburg.nl te verbeteren door gebruik te maken van/te verwijzen naar informatiemiddelen van de rijksoverheid; 6. De eenmalige bijdrage over 2023 te dekken uit de post onvoorzien 2023. Aanleiding

Via de VZG heeft de gemeente een verzoek ontvangen van het samenwerkingsverband Onbegrensd ZeeuwsVlaanderen om bij te dragen aan een Expat Center Zeeland. Dit is in 2019 gestart in Zeeuws-Vlaanderen. Er is over gesproken in de OZO-overleggen over Arbeidsmarkt en Participatie. Het voorstel van Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen is om niet alleen in Zeeuws-Vlaanderen maar ook boven de Westerschelde voor de rest van Zeeland de diensten aan te bieden. Expats wonen met name op Walcheren en ZuidBeveland. Voor Middelburg gaat het om een ruim 2.000 inwoners, veelal hoger opgeleide werknemers. Het bedrijfsleven heeft al lange tijd te maken met grote krapte op de arbeidsmarkt. Internationale werknemers vormen op dit moment ongeveer 7% (bron: onderzoek door Decisio in opdracht van Expat Center Zeeland) van de Zeeuwse beroepsbevolking. Aantrekken van extra internationale werknemers kan een deel van de oplossing zijn voor het opheffen van de krapte op de arbeidsmarkt. Het Expat Center gaat in eerste instantie de volgende diensten verzorgen:  Verstrekken van persoonlijke en digitale informatie over bestaande wet- en regelgeving aan expats, o.a. via www.expatcenterzeeland.com  Verstrekken van informatie over scholen, huizen, verzekering, taaltraining, etc.

aan expats  Informatievoorziening aan bedrijven die internationals in dienst hebben  het onderhouden van een international community platform Doelgroepen zijn:  arbeidsmigranten en kenniswerkers,  buitenlandse studenten en  Nederlanders van buiten Zeeland 1

Het Expat Centrum Zeeland zal zich inzetten voor een IND loket in Zeeland zodat werknemers maar ook studenten en vluchtelingen, niet langer Zeeland uit hoeven (naar Den Bosch of Den Haag) om zich persoonlijk te melden voor aanvraag van verblijfsdocumenten. Doelstelling expat center: bijdragen aan het versterken van de Zeeuwse economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven door te zorgen voor voldoende buitenlandse werknemers. Namens Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen vraagt burgemeester J.F. Mulder om een jaarlijkse financiële bijdrage aan alle Zeeuwse gemeenten. Voor Middelburg gaat het om een bijdrage van € 35.736 in 2023. De bijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd. Het bedrijfsleven levert op dit moment nog geen financiële bijdrage aan het Expat Center. Effect

Antwoord geven op verzoek van Onbegrensd Zeeuws Vlaanderen en daarmee verbeterde dienstverlening leveren boven de Westerschelde aan expats en bedrijven. Argumenten

Er is een krapte op de arbeidsmarkt. Die wordt veroorzaakt door economische groei in combinatie met de demografische ontwikkeling. Het tekort aan personeel is een probleem voor alle sectoren en voor zowel bedrijven als not-for-profit organisaties. De werkgelegenheid in de gemeente Middelburg en in Zeeland groeit al heel lang gestaag en de beroepsbevolking groeit niet mee. Een wezenlijke politieke vraag is of de overheid het aantrekken van werknemers uit het buitenland moet ondersteunen als hierdoor de druk op de woningmarkt toeneemt en terwijl de groei van de bedrijvigheid negatieve gevolgen heeft voor de CO2-uitstoot. De Arbeidsinspectie pleit om voornoemde redenen voor het beperken van arbeidsmigratie. In de concept-regiovisie voor Vlissingen, Veere, Schouwen-Duiveland en Middelburg wordt over arbeidsmigranten het volgende opgemerkt: “De prognoses van het CBS zijn dat de bevolkingsgroep die in Zeeland het snelst zal slinken de beroepsbevolking is. Tussen nu en 2040 (dieptepunt in prognose) van 212.000 naar 190.600 personen. Dat is een daling van ruim 10% tegenover landelijk (ook een daling van) ruim 5,5%. Ook in de regio Walcheren en Schouwen Duiveland daalt de beroepsbevolking als we niets doen. In de Zeeuwse Omgevingsvisie 2021 komt Provincie Zeeland tot een zelfde conclusie voor wat betreft de dalende omvang van de beroepsbevolking (p.21).

De bestaande maatregelen zijn niet voldoende en te weinig onderscheidend ten opzichte van andere regio’s. De Zeeuwse economie reageert traag op economische schommelingen en is relatief conjunctuur-ongevoelig. Onze regio wijkt hiervan niet zo af. Het is dus belangrijk in te spelen op de verwachte tekorten op onze arbeidsmarkt. (…)” “Gemeenschappelijk beleid en ruimte voor het vestigen van (tijdelijke) nieuwe arbeidskrachten is gewenst. (…) Aandacht is daarnaast nodig voor de wens en het belang voor de regio van het langer blijven van tijdelijke arbeidskrachten. Hierdoor is aantrekkelijke woongelegenheid, ook voor tijdelijke arbeidskrachten, van belang. Het woonbeleid kan ook sturend zijn voor het huisvesten van werknemers in specifieke sectoren die nodig zijn voor werkgevers in onze regio en voor voorzieningen waarvan wij als overheden willen dat ze niet door een bepaalde ondergrens zakken.“ Uit een recente arbeidsmarktprognose van de UWV blijkt dat in 2022 het aantal banen in Zeeland zal toenemen met 2.300 (1,4%) en uit zal komen op 162.700. De meeste banengroei vindt plaats in sectoren als de uitzendbranche, specialistische zakelijke diensten, horeca en zorg & welzijn. De uitzendbranche en horeca zijn tijdens de coronacrisis het hardst getroffen, maar maken nu een sterke groei door.

De specialistische zakelijke dienstverlening (organisatieadviesbureaus, consultants en accountants) lijkt weinig hinder te hebben ondervonden van de coronacrisis. Door de toenemende zorgvraag en vergrijzing zal ook het aantal banen in de sector zorg & welzijn toenemen. Het aantrekken van werknemers, uit Nederland of daarbuiten, is een verantwoordelijkheid van werkgevers. Mensen 2

die in Nederland wonen en werken moeten zich inschrijven bij de gemeente of registreren bij een meldpunt indien het verblijf korter dan 4 maanden duurt. De Rijksoverheid stelt via internet een brochure beschikbaar met praktische informatie over wonen en werken in Nederland. ’New in the Netherlands’. Daarnaast is er de internetpagina www.workinnl.nl Ook hier is uitgebreide meertalige informatie te vinden over wonen en werken in Nederland, CAO's, huurrecht, ziektekostenverzekering, etc. Het Expat Center helpt buitenlandse werknemers deze informatie te vinden en helpt hen bij het zoeken naar een huis, (internationale) school en een huisarts. Om buitenlandse medewerkers beter te helpen zou de internetpagina van de gemeente zeker verbeterd kunnen worden. De gemeente Westland verstrekt bijvoorbeeld via haar internetpagina informatie voor buitenlandse werknemers in het Engels en in het Pools en verwijst daarbij naar meertalige informatie van de Rijksoverheid op het internet. Ook het Expat Center Zeeland heeft veel handige informatie over wonen in Nederland verzameld op de internetpagina en verwijst naar diverse Rijksdiensten zoals CBR, Zorgverzekeringslijn, IND. Dat heeft zeker een meerwaarde voor de doelgroep en is eenvoudig uitvoerbaar.

Het is belangrijk dat de doelgroep informatie krijgt over hun recht op zorg, hun rechten als huurder en als werknemer (CAO, veilig werken, arbeidstijden, etc). De informatie op de internetpagina van het Expat Center Zeeland is Engelstalig. Workinginnl.nl (ook relevant voor studenten) verstrekt informatie in verschillende talen, waaronder Pools, Roemeens, Oekraïens, etc. Het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer heeft aanbevelingen gedaan om de werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren. Hoewel veel werkgevers goed zorgen voor buitenlandse medewerkers, is er een groep medewerkers die kwetsbaar is. Ook in Zeeland dienen de aanbevelingen van het aanjaagteam te worden uitgevoerd en het Expat Center zou daar een rol in kunnen spelen door het bevorderen van de inschrijving. Voor minder digitaal vaardige personen is het prettig om bij een fysiek loket geholpen te worden. Samenvattend:  Bedrijven in Middelburg blijken meestal goed in staat te zijn om hun buitenlandse werknemers te begeleiden. Dit geldt ook voor HZ en UCR als het gaat om buitenlandse studenten. Bedrijven in Zeeuws-Vlaanderen maken in toenemende mate wel gebruik maken van het Expat Center Zeeland voor ondersteuning bij het in de regio vestigen van hun werknemers.

 In de informatiebehoefte van buitenlandse medewerkers en studenten op Walcheren kan met de huidige middelen en structuren worden voorzien.  Voor de meest kwetsbare groep buitenlandse werknemers zou het Expat Center een rol kunnen spelen bij de uitvoering van de aanbevelingen van het aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (commissie Roemer). Vanwege de gestelde voorwaarden en gelet op de gemaakte kanttekeningen zal eind 2023 beoordeeld worden of het Expat Center een toegevoegde waarde levert. Voor dit jaar wordt om de aanvullende voorziening een kans te geven gekozen voor een gezamenlijke financiering. Het Expat Center Zeeland heeft de volgende informatie aangeleverd:  Het Expat Center Zeeland benadrukt dat het geen handhavende of opsporende rol heeft. Het Expat Center verstrekt informatie en maakt daarbij gebruik van informatiemateriaal die de Rijksoverheid via internet beschikbaar stelt.  Op www.expatcenterzeeland.com staat een animatiefilm in de Poolse taal over het belang van registreren (in het Pools en Roemeens met Nederlandse ondertiteling).  Op de internetpagina staan snelkoppelingen naar de informatiemiddelen van de rijksoverheid in het Engels, Roemeens en Pools. The website of the Dutch government www.workinnl.nl wordt op onze site aangegeven – op deze site kan men in heel veel talen alle officiële info lezen.

 Het Expat Center wil informatie over het huisvestigingsbeleid per gemeente op de site plaatsen. Het Expat Center verwijst ook naar commerciële dienstverleners zoals het bureau Infopol. Dit bureau kan gezinnen ondersteunen bij contacten over jeugdzorg en WMO. Kanttekeningen

Uit overleg met de Middelburgse Bedrijvenclub komt naar voren dat bedrijven en uitzendbureaus goed in staat zijn om 3

kenniswerkers en arbeidsmigranten te begeleiden bij het wonen en werken in Nederland. De uitzendbureaus hebben een wettelijke zorgplicht als het gaat om het inschrijven en om de ziektekostenverzekering van hun medewerkers. Kenniswerkers vinden hun eigen weg en medewerkers die minder taalvaardig zijn, worden meestal begeleid door hun werkgever of uitzendbureau. De MBC benadrukt dat bedrijven, vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, goede begeleiding moeten bieden om personeel aan te kunnen trekken en vast te houden. De MBC ziet geen toegevoegde waarde in het Expat Center. Afdeling Publiekszaken ervaart geen problemen bij het vervullen van formaliteiten voor buitenlandse studenten en werknemers. Voor studenten is jaarlijks een aparte inschrijfbalie geopend. Publiekszaken heeft een brochure gemaakt voor studenten die de UCR en HZ verspreiden onder buitenlandse studenten. Werkgevers, uitzendbureaus, UCR en HZ helpen bij de formaliteiten. Buitenlandse werknemers en studenten zijn in het algemeen goed in staat om relevante informatie op het internet te vinden. De HZ en UCR zijn zeer goed ingericht op het ondersteunen van buitenlandse studenten zodat deze snel hun weg vinden in Zeeland. De UCR heeft een Housing Affairs Council die studenten helpt bij het wonen in Middelburg in brede zin en die bijeenkomsten organiseert voor de sociale contacten tussen studenten.

Relevante en zeer uitgebreide informatie voor buitenlandse medewerkers wordt al door het Rijk gepubliceerd via workinnl.nl. De Rijksoverheid houdt deze informatie actueel en heeft gezorgd voor vertaling in 8 vreemde talen. Financiën

Wat mag het kosten? € 35.736 eenmalig. Hoe gaan we dat financieren? te dekken uit de post onvoorzien 2023. Na onttrekking van dit bedrag resteert in post onvoorzien 2023 een bedrag van € 166.000. Duidelijk moet zijn dat met dit voorstel slechts in de dekking voor 2023 wordt voorzien. Mocht alsnog overwogen worden om ook na 2023 (structureel) te blijven bijdragen Expat Center dan zal via de kadernota 2024 en verder in de gevraagde budgettaire ruimte moeten worden voorzien. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? nee Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

Er is overleg geweest met het bestuur van de Middelburgse Bedrijven Club. Uitvoering

De arbeidsmarktregio Zeeland op de hoogte stellen van de bijdrage over 2023 en van de voorwaarden die Middelburg stelt aan een structurele bijdrage. In het najaar wordt bepaald of en hoe het Expat Center aan de voorwaarden heeft voldaan. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen

1.

Ondernemingsplan Expat Center Zeeland

Middelburg, 16 januari 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg

4

de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

5