22. VNG pamflet-Lokale-democratie

vng.nl/thorbecke2024 presenteert:

Democratisch pamflet

1

Herstel van vertrouwen

Mee(r) doen met lokale democratie Acht punten om de lokale democratie verder te versterken

2

Inclusieve democratie

3

Eigenaarschap lokale gemeenschappen

4

Invloed in uitvoering

5

Gebiedsgericht werken aan wijk/dorpsdemocratie

7

Digitale democratie

6

Macht en tegenmacht

8

Directe invloed

Tips

En nog 8 tips om te werken aan een democratische bestuurscultuur

Democratisch pamflet

O

p 16 maart 2022 kiezen we een nieuwe gemeenteraad. Gelukkig mogen we stemmen, demonstreren en een tegengeluid laten horen. Maar onze lokale democratie vraagt om permanent onderhoud. We moeten blijven vernieuwen, zodat mensen het vertrouwen in de gemeente niet verliezen. En zodat iedereen gehoord wordt en invloed kan hebben op wat men belangrijk vindt. Dit pamflet biedt suggesties om de komende vier jaar verder te werken aan een vitale lokale democratie. Het is onderdeel van het VNG-project Thorbecke2024 (zie vng.nl/thorbecke2024). We benoemen acht prioriteiten die niet mogen ontbreken in de nieuwe lokale akkoorden. Met kant-en-klare tekstsuggesties voor in die akkoorden. En met voorstellen om dat concreet te gaan doen. Per punt steeds eerst een voorstel met één pepertje waar je eigenlijk niet omheen kunt en daarna wat pittigere voorstellen, voor wie meer ambitie heeft. Hieronder dus eerst acht democratische prioriteiten (het WAT). Daarna volgen acht tips om te werken aan een democratische bestuurscultuur (het HOE). We hopen hiermee nieuwe gemeentebesturen te inspireren om stevig en structureel aan de slag te gaan met de vernieuwing van hun lokale democratie. De Thorbecke2024-redactie

1.

Democratisch pamflet

Herstel van vertrouwen

ls de toeslagenaffaire, de “Landelijke ontwikkelingen zoa het coronabeleid hebben het aardbevingen in Groningen en n goed gedaan. Dat heeft ook zijn vertrouwen in onze overheid gee vig [gemeentenaam]. We gaan ste weerslag op gemeenten, ook op weer te herstellen. Belangrijk aan de slag om dat vertrouwen ale inzet op vernieuwing van de lok onderdeel daarvan is een forse systeem en de democratische democratie: het democratisch de gemeenschap staat centraal. cultuur. Niet de gemeente maar d rden genomen en ze willen invloe Want mensen willen serieus wo aan. Juist die ‘democratische op de dingen die hen direct aang en.” ervaring’ versterkt het vertrouw

Voorstel 1a

We maken een Democratiserings­ Agenda met afspraken voor vernieuwing van de representatieve democratie (de gemeenteraad), de participatieve democratie (inwoners bij beleid betrekken), directe democratie (zoals een lokaal referendum) en doe-democratie (maatschappelijk initiatief). Kijk bijvoorbeeld naar Den Haag.

Voorstel 1c

Voorstel 1b

rings­ In de Democratise k oo an Agenda sta t afspraken over he de n va n re ne tio func van gemeenteraad en om jen rti politieke pa n samen te werken aa n. we ou rtr ve n va el herst

We benoemen een portefeuillehouder democratische vernieuwing om de afspraken aan te jagen en te bewaken; een wethouder zoals in Amsterdam of de burgemeester zoals in Zeist.

2. Inclusieve democratie

Democratisch pamflet

betekenis le democratie pas echt ka lo ze on t da n ffe se “Wij be n. Niet mede-eigenaar voele h zic s er on w be le ál s heeft al mee kunnen aar iedereen moet wel m , en do ee m t oe m n iederee d, alle m, hoog en laag opgelei ar en k rij d, ou en ng Jo doen. beperking. mensen met en zonder en n de on gr er ht ac tie migra or burgers mocratie zwakker. Vo de de kt aa m r ke ha af Iedere meente n hun stem, voor de ge va es rli ve t he t da nt beteke Iedere stem g van haar legitimatie. lin ol th ui n ee t da nt beteke k met het inwoners in gesprek, oo et m ief ct oa pr an ga e telt. W t vraagt dreigen af te haken. Da e di n se en m en n de id stille m eld van de ring vanuit de leefwer de na be le te en am nd een fu gemeente. systeemwereld van de de it nu va et ni en s er inwon aar zijn op nwezig en aanspreekb aa ist ju om ar da en ill We w ” rouwen nu nog laag is. plekken waar het vert

Voorstel 2c

Voorstel 2a

We zetten actief in op burgerschapsvorming door jeugd- en jongerenparticipatie. Met onder andere een kinder- en jongerenraad die de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd adviseert. Denk bijvoorbeeld aan het project Mijn Stem Telt.

Voorstel 2b

alsplan We maken een Aanv om ie at cr Nieuwe Demo actief t nie nu die inwoners n stem participeren ook ee extra in: ar te geven. Met da e lag t me n inzet in wijke t me , ad ra ieg participat aliteit een er-op-af ment op op locatie, toets )taal en begrijpelijke (beeld ijd een alt id, he lijk toeganke fli of ne mix van online en cocreatie middelen en altijd willen we die met de groep bereiken.

We experimenteren met nieuwe vormen zoals loting (burgerraad), directe democratie (preferendum) en burgerbegroting om nieuwe groepen te betrekken. Haarlem en voorbeeld Den Haag

Zie ook Thorbecke2024filmpje Inclusie:

Eigenaarschap lokale gemeenschappen

3.

“Een vitale gemeente steunt op een vitale lokale gemeenschap. Een gemeenschap is niet de vindplaats voor, maar de startplek van ontwikkelingen als leefbaarheid, klimaatbeleid, veiligheid, sportbeleid, etc. Wij ondersteunen de ontwikkeling van gemeenschapskracht: de positieve energie die vrijkomt als mensen elkaar helpen om hun doelen te bereiken door hun middelen te delen. Dat vraagt om een terughoudende rol van de gemeente omdat gemeenschappen zelf eigenaar zijn van hun ontwikkeling. Gemeenschappen zijn geen afnemers of co-creators van overheidsbeleid maar geven zelf – zo nodig met steun van de gemeente – vorm aan hun toekomst: van participatie naar eigenaarschap.” Democratisch pamflet

Voorstel 3d

Voorstel 3a

wij Wij formuleren initiatievenbeleid – le loka unen waarderen en onderste initiatieven die maatschappelijke vraagstukken aanpakken en maken duidelijk welke ruimte ze krijgen en wat ze wel/niet van de gemeente kunnen verwachten. Voorbeeld: Samen Stad maken Bekijk ook voorbeeld Utrecht en voorbeeld Zwolle en MijnWijk Bekijk ook voorbeeld Haarlem

Voorstel 3b

We reserveren 1% van de gemeentebegroting voor lokale initiatieven en/of de keuzes van bewoners (denk aan burgerbegroting of Community Choices in Schotland).

Voorstel 3c

Wij voeren buurtre chten in om eigenaa rschap te bevorderen: na ast uitdaagrecht oo k een vorm van Ontwer precht waarbij be woners zelf een plan ontw erpen voor hun bu urt/ wijk, of een vorm va n Buurtbesteden waarbij de gemeen te bij aanbestedin g van publieke taken/die nsten eerst de bewo ners/ ondernemers in bu urt/dorp uitnodig t.

een programma voor zelfsturing of gemeenschapsgericht besturen op (denk aan Peel & Maas).

024Zie ook Thorbecke2 ur: stu filmpje Burgerbe

4. g n i r e o v it u n i d e o l v n I

“Als we willen werken aan herstel van vertrouwen dan betekent dat ook meer aandacht voor de uitvoering. Want juist de uitvoering heeft grote invloed op het dagelijks leven van onze inwoners. Denk bijvoorbeeld aan beheer en onderhoud, maar ook aan de uitvoering van sociaal beleid, veiligheidsbeleid of mobiliteitsbeleid en aan alle vormen van lokale dienstverlening. Ervaringen en signalen van inwoners zijn cruciaal bij het verbeteren van de uitvoering. Daarom gaan we beter luisteren naar deze signalen en inwoners meer invloed geven bij de uitvoering.”

Voorstel 4a

Signalen, fe edback en klachten bij de uitvoering van ons beleid hale n we structureel actief op en nemen we zeer serieus. Met een stevige positie van de lokale ombudsma n, een serieus kla chtenbeleid in alle sect oren en met raadsleden die ook een ombud sfunctie vervullen.

Voorstel 4b Bij de uitvoering van beleid in wijken en dorpen geven we (binnen door de raad vastgestelde kaders) ruimte voor lokale invulling en doorzettingsmacht aan wijkwerkers om acties uit te voeren, aangestuurd door wijk/dorpsbewoners.

Democratisch pamflet

Voorstel 4c

Om invloed en zeggenschap in belangrijke do­mein­ en als onderwijs, zorg en wonen te versterken, gaan we ook in gesprek met onderwijsinstel­ lingen, woningbouw­ cor­po­raties en zorginstellingen in onze gemeente.

5. Gebiedsgericht werken aan wijk/dorpsdemocratie “Binnen onze gemeente werken we gebiedsgericht om aan te sluiten bij de specifieke agenda’s van onze wijken en dorpen. Daarbij investeren we in nieuwe vormen van dialoog en zeggenschap om wijk/dorpsdemocratie op maat vorm te geven. Dan gaat het om een gesprek tussen bewoners die hun eigen afwegingsproces organiseren om tot prioriteiten voor hun wijk/dorp te komen.”

Voorstel 5a

We werken het lok aal akkoord samen me t bewoners uit in wi jk/ dorpsprogramma ’s. Elke wijk/dorp maakt sa men met de gemeente een eigen wijk/dorpsagenda met een uitvoeringsprogram ma (als vast onderdee l van de gemeentebegroting ). Bekijk ook voorbeeld Tubbergen en voor beeld Haarlem

Voorstel 5b

Voorstel 5c

Wij werken met wijk/ dorpswethouders en gebiedsteams (met daarin ambtenaren uit verschillende domeinen, organisaties en bewoners).

ruik maken van Wijken/dorpen kunnen geb voor dorps/ verschillende hulpmiddelen (digitaal) een aan k wijkdemocratie - den vorm van een , orm latf iep pat panel of partici g en erin end dorps/wijkreferendum of -ag ners wo kbe wij ps/ andere methoden om dor beleid van ing oer uitv de invloed te geven op ijk. in eigen dorp/w gen en Bekijk ook voorbeeld Gronin voorbeeld Rotterdam

Voorstel 5d

We maken inzichtelijk welke geldstromen naar dorpen/wijken gaan en geven bewoners invloed op de besteding van budgetten via een dorps/wijkbegroting. Bekijk ook voorbeeld Amsterdam en voorbeeld Centrum voor Budgetmonitoring en Burgerparticipatie

Voorstel 5e

ch tekort Er is nog altijd een democratis de als ken tuk ags vra bij regionale woningbouw. en org gdz jeu ie, nsit tra energie het versterken Daarom werken we actief aan ocratie. dem jke teli een van de bovengem menwerking -sa ale ion reg eld rbe voo Bekijk ook

Zie ook Thorbecke2024filmpje Schaal:

Democratisch pamflet

6. acht zijn “Macht en tegenm r van de de vader en moede Geen lokale democratie. zonder vitale democratie kaal tegenmacht. Ook lo zoeken moeten we steeds enwicht naar een gezond ev s. Dat in de machtsbalan in checks betekent investeren ntrole & balances, in de co imte van de macht en ru ngeluid. geven aan het tege uleren Wij steunen en stim nden onze kritische vrie ers, en partners (inwon listen, instellingen, journa ons rekenkamer etc.) om en waar scherp te houden . Zo nodig te corrigeren men onderhouden we sa ratisch een gezond democ ks & systeem met chec balances.”

Macht en tegenmacht Voorstel 6a

Wij maken een fonds voor lokale (onderzoeks) journalistiek, zoals in Leiden, Delft en Haarlem. Bekijk ook voorbeeld handvatten-voor een breed gemeentelijk-mediabeleid en voorbeeld NVJ

Voorstel 6b

Wij werken met verschille nde vormen van burgeraudits. Denk aan een burgerpanel (Rotterdam) of een period ieke burgervisitatie (Oude IJsselstreek) waari n inwoners zelfverkozen beleidsterre inen doorlichten. Bekijk ook voorbeeld van Hein Albeda en voorbeeld Gemeente Ou de IJsselstreek

Voorstel 6c

Wij maken periodiek de balans op met een algemene beschouwing of openbaar debat over de staat van de lokale democratie waarbij inwoners wordt gevraagd om een kritische bijdrage.

Voorstel 6d

ar keer Wij nodigen een pa he gast sc iti kr n ee per jaar komsten. uit bij raadsbijeen ale lok Bijvoorbeeld een r die ne wo be journalist of r nie ma de op rt reflectee n besluit ee t to ad ra de op waar komt.

Democratisch pamflet

Democratisch pamflet

7.

Digitale democratie

n een offline en ee in ig rd oo w n ge ing maar “We leven te de dienstverlen n ee ll a t ie N . d online werel tie gaan ng en participa li ke ik tw n so id ook de bele n. Dat rder digitalisere ve n re ja e d en schikbaar we de kom rce software be u so en op e w t a stellen betekent d rek te gaan, voor sp ge in e n li on aar het stellen om en op plannen. M m em st te en virtual in te dienen tieve vormen als ea cr e w t a d k van betekent oo andere vormen en g in m ga s ou mensen reality, seri gaan inzetten om g in rm vo it u sl digitale be woon- en geven aan hun te rm vo om n een uit te dage gaat het altijd om s n ge ri ve O g. n atie.” leefomgevi offline particip en e n li on n va e combinati

Voorstel 7b

We starten een stevig programma Digitale Democratie om te investeren in creatieve digitale vormen als virtual reality, serious gaming en digitale besluitvorming. EHBO-Participatie

Voorstel 7a

We gaan een open source platform zoals Open Stad of Consul ook in onze gemeente inzetten voor digitale participatieve planontwikkeling en keuzeprocessen. Bekijk ook voorbeeld Rotterdam

Voorstel 7c

Elke wijk/dorp krijg t een eigen digitaal platfo rm met panel om gevr aagd en ongevraagd ad vies te geven over zaken die in wijk/dorp spelen. Bekijk ook voorbeeld Stem van Groning en

Zie ook Thorbecke2024filmpje Digitale democratie:

Democratisch pamflet

8. Directe invloed

“Mensen willen meer invloed en zeggenschap. Juist lokaal kunnen we vaker vormen van directe democratie inzetten. Dan gaat het om invloed op de agenda van de gemeenteraad, maar ook om zeggenschap over zaken die spelen in de directe leefomgeving van wijk/ dorpsbewoners. Wij gaan de komende jaren zoeken naar manieren om onze inwoners meer directe invloed te geven. Daarbij zoeken we niet naar verdere polarisatie maar juist naar vormen waarbij verschillende meningen worden gerespecteerd en met elkaar in gesprek worden gebracht. Meer aandacht voor deliberatie, deep democracy en de democratische ervaring waarbij iedere stem telt. Democratie betekent samen leven met mensen met verschillende belangen en meningen. Dat betekent ook dat je niet altijd je zin krijgt.”

Voorstel 8a

We geven inwoners het recht om een onderwerp op de raadsagenda te zetten, en werpen daarbij zo min mogelijk drempels op (burgeragendering, zoals in Leeuwarden).

Voorstel 8b

We geven inwoners het recht om een amendement op een raadsvoorstel in te dienen, en werpen daarbij zo min mogelijk drempels op (burgeramendement, zoals in Amsterdam).

Voorstel 8c

Wij gaan experimenteren met een of (laagdrempelig) lokaal referendum d eraa eent gem de rbij waa dum eren pref eeft aang en vooraf de kaders vastlegt ook wat ze met de uitkomst doen. Denk een of s Pol.i met nt rime aan een expe straatreferendum (zoals in Velsen). Bekijk ook voorbeeld netdem

Voorstel 8d

Bij de volgende verkiezingen gaan we themastemmen waarbij inw oners hun stem uitbrengen om onderwerpen die ze belangrijk vinden (zie experiment in Den Haag). Bekijk ook voorbeeld Het Nie uwe Kiezen

Zie ook Thorbecke2024-filmpje Directe democratie:

Bovenstaande acht punten zijn van belang voor een vitale lokale democratie in elke gemeente. Maar werken aan lokale democratie is maatwerk.

Wat is de prioriteit in jouw gemeente? Herstel van vertrouwen Inclusieve democratie Eigenaarschap lokale gemeenschappen Invloed in uitvoering Gebiedsgericht werken aan wijk/dorpsdemocratie Macht en tegenmacht Digitale democratie Directe invloed vul hier je eigen lokale democratische prioriteit in

Democratisch pamflet

Tips

Democratisch pamflet

om te (blijven) werken

aan een democratische bestuurscultuur Hierboven staan acht prioriteiten voor in jullie lokale akkoord. Maar wat voor akkoord gaan jullie sluiten, hoe doe je dat en hoe zorg je daarna dat ook echt geïnvesteerd wordt in vernieuwing van de lokale democratie? Het belangrijkste advies: DOEN, aan de slag, experimenteren, samen leren en opnieuw proberen. Het gaat niet vanzelf. En het is niet makkelijk. Kijk ook eens naar Factor P, handvatten om gestructureerd te werken aan participatie. Hieronder nog acht tips!

2

Sluit ook een akkoord met de stad

1

Begin met een openbare formatie

3

Beschrijf niet alleen wat je gaat doen, maar ook hoe je het gaat doen

4

Maak samen duidelijke democratische spelregels

5

Leg verantwoordelijkheden vast

6

Geef de rol van de gemeenteraad extra aandacht

7 8

Organiseer permanente reflectie over de staat van Democratie & Participatie

Democratische vernieuwing vraagt ook om partijpolitieke vernieuwing

tip 1 Begin met een openbare formatie Doe in de formatie niet alles achter gesloten deuren, nodig bewoners uit om mee te praten, geef een dagelijkse update in de bieb of in een café. Dat werkt prima: in Wageningen waren in 2018 alle gesprekken openbaar en via de lokale media te volgen, in Tubbergen vond de formatie toen vooral in de dorpen plaats. Het lijkt spannend maar de openheid draagt bij aan vertrouwen en betrokkenheid. En bovendien blijkt dat de kwaliteit van het gesprek erdoor verbetert.

Democratisch pamflet

tip 2 d r o o k k a n e Sluit ook e d a t s e d t e m Er zijn verschillende akkoorden: coalitieakkoorden, collegeakkoorden, raadsakkoorden, maatschappelijke akkoorden, etc. De lokale democratie wordt gevormd door de gemeente samen met inwoners, initiatieven en instellingen; een democratisch akkoord is dus ook een akkoord met de lokale samenleving. Daarom:

koord Bespreek je het ak de in en en kk met betro g; vin nle me sa lokale dorp per thema of wijk/ nel/ pa n ee t (kan ook me n va rm vo n ee of peiling ). en mm te as them

Presenteer je het akkoord en de kandidaat-wethouders met een publiek debat.

de Maak je onderscheid tussen uur est teb een acties van het gem in n rva daa ing en de uitwerk een breed maatschappelijk n en akkoord met wijken/dorpe betrokkenen.

Zoek je geschikte kandidaatwethouders uit de lokale samenleving die passen bij de geformuleerde opgave, niet perse partijpolitiek vanuit de coalitie.

Democratisch pamflet

tip 3 Beschrijf niet allee n wat je gaat doen, maar ook hoe je h e t gaat doen College- en coalitieakkoorden staan vol goede voornemens en acties. Het eerste hoofdstuk bevat vaak ronkende teksten over ‘samen maken we de stad’, en daarna volgen hoofdstukken over hoe de gemeente zaken als wonen, onderwijs, werk, veiligheid en klimaat gaat aanpakken. Het kan ook anders en preciezer:

agraaf Besluit elk hoofdstuk met een par op deze “en ces: pro h over het democratisc …”. n: doe en sam dit we manier gaan En eindig met een slot­hoofd­ stuk met procesafspraken over het versterken van de lokale democratie, een soort procesakkoord.

Democratisch pamflet

tip 4

Democratisch pamflet

Maak samen duidelijke democratische spelregels Formuleer samen met inwoners, init iatieven en instellingen een set democratische spe lregels: “zo werken we samen en deze democratische wa arden streven we na in ons samenspel”. Dit kan de bas is vormen voor een gedragen Participatieverordening

Die elke gemeente toch r moet gaan maken - en voo er kad het in ie pat tici par de van de Omgevingswet. Met een duidelijke set democratische spelregels zijn de gemeente en de gemeenschap aanspreekbaar op hoe er wordt samengewerkt. Met aandacht voor:

Kwaliteitseisen voor participatie en democratische waarden.

De procesrol van de ing raad bij kaderstell le. ro nt co en

De relatie met andere relevante verordeningen rond inspraak, burgerinitiatief en eventuele rechten voor ‘democratische ruimte’, zoals uitdaagrecht, recht op buurtplanning en buurtrechten.

tip 5 Leg verant­ woor­de­­lijk­ heden vast or de kwaliteit van de lokale Wie is verantwoordelijk vo ester armee niemand. De burgeme democratie? Iedereen en da ofd ar de raad staat aan het ho heeft een wettelijke taak, ma iging. De kozen volksvertegenwoord van de gemeente én is de ge voor dere verantwoor­delijkheid raad heeft daarom een bijzon meestal ente en gemeenschap. Maar het samenspel tussen geme e proces. d dan op het democratisch let de raad meer op de inhou Dat kan ook anders:

dsleden Spreek in de raad af dat raa in d hei werken vanuit ‘een proces verscheidenheid’, waarbij zij eiden sch nen kun oud inh ke en politie n, ere en alleen de inhoud politis raad niet het proces; dan kan de of elen ord beo al’ ‘politiek neutra en d goe es roc iep pat tici een par en verlopen. democratisch is voorbereid

Benoem een portefeuillehouder democratische vernieuwing zoals in Amsterdam of Heerhugowaard om dit proces namens het college aan te jagen.

Vorm samen met inwoners een (externe) Democratie Audit of Democratische Burgervisitatie die eens per twee jaar de stand opneemt.

ere rol Geef aandacht aan de bijzond van der hoe als ter ees gem van de bur . atie ocr de dem

Democratisch pamflet

Stel een (duale) raadscommissie Democratie & Participatie in die namens de raad de kwaliteit van het democratisch proces bewaakt.

tip 6

Geef de rol van de gemeenteraad extra aandacht

Democratisch pamflet

De raad zit in een spagaat. Het is de arena voor inhoudelijke politieke verschillen én een belangrijke bewaker van democratische kwaliteit. Het is een verzameling fracties met meningen én een collectief orgaan dat participatie stimuleert. Elke raad kan steviger op beide benen van die spreidstand staan. Daarvoor geven we een aantal tips: Bekwaam je in het demo­cra­tisch denken en werken: orga­niseer in het inwerk­pro­gram­ma van de raad een (openbare) inspiratie­ sessie over ont­wik­ke­lingen in democratische ver­nieuw­ing.

Houd bij raadsdebatten over complexe lokale thema’s vooraf ‘lekenpraatjes’, zodat duidelijk is wat er wordt besloten en welk besluit wordt gevraagd.

Laat inwoners of n je eenteraad aa  erk als gem W journalisten reflecteren nde rol bij re le ro nt co e en kaderstellend t van een op het raadsdebat: hoe aag bij de star vr : ie at ip ic nota rt ta part -s dui ie delijk en democratisch at ip een Partic ipatie­ beleidsproces ic rt wa s Pa het? n ee het eind (kader) en aan ten worden en m cu do e id ). Be verslag (toets sproken. be k lij ke ie publ Vraag inwoners en instellingen advies bij lastige lokale kwesties, bijvoorbeeld door een inwoners­ adviescommissie, een burger­beraad, of een reeks kennis(maak)bijeenkomsten. Geef ook inhoud aan de ombudsfunctie van raadsleden door actief signalen van inwoners op te halen om de uitvoering te verbeteren.

om Geef inwoners de kans r­ rge bu of e oti een stadsm nen bij die te in t en em d ­ en am elk raads­­voorstel.

Laat de agendacommissie (of presidium) raadsvoorstellen toetsen op hun democratische totstandkoming.

Elke raadscom missie vergad ert vier keer per jaar op locati e (dus op een passende plek).

Benoem bij lo kale kwesties waarbij veel belangen sp elen, ‘ambassadeu rs’ (of democratisc he procesbewa kers) namen s de raad die geen inhoudelijke standpunte n innemen m aar zorgen en bo rgen dat alle perspectiev en aan bod ko men.

Democratisch pamflet

tip 7 ­ a m r e p r e e s i Organ e d r e v o e i t c e l nente ref e i t a r c o m e D staat van e i t a p i c i t r a P & Ook na het vaststellen van het akkoor d vraagt een vitale democratie permanent aandacht. Doo r er vaak met elkaar te spreken. En door er af en toe de thermo meter erin te steken. Denk aan: Een democratiescan of -foto bij de start van de periode, en daarna elke twee jaar de tussenstand opmaken.

Een jaarverslag Democratie & Participatie.

Een jaarlijks openbaar debat met de samenleving over de stand van de lokale democratie

Festival, Elke twee jaar een lokaal Democratie en ven atie initi , ners inwo met en sam om enspel instellingen te bespreken hoe het sam innen, en verz te en vorm we verloopt, samen nieu en. vier te tie ocra dem de (vooral) om

tip 8 Democratisch pamflet

Democratische vernieuwing vraagt ook om partijpolitieke vernieuwing

Politieke partijen vormen een cruciaal onderdeel van onze democratie. Maar we vinden het lastig om open te praten over het functioneren van onze politieke partijen. Terwijl we zien dat het ledental en het interne debat beperkt is en nieuwe raadsleden voor veel partijen lastig te vinden zijn. Een vitale lokale democratie vraagt ook lokaal om een serieus gesprek over het (democratisch) functioneren en vernieuwen van politieke partijen. Denk bijvoorbeeld aan: Partijen die actief standpunten over raadsvoorstellen ophalen uit de stad (fluid democracy).

Partijen die vooral streven naar democratische besluitvorming (deepdemocracy-party).

Partijen met openbare fractievergaderingen (op locatie).

om zich inzetten Partijen die even via ti ia it in pelijke maatschap realiseren. de raad te

Partijen die per thema of wijk/dorp andere burgerraadsleden uitnodigen.

Wordt jouw gemeente de meest democratische gemeente van Nederland?

Democratisch pamflet

In de zomer van 2022 beoordeelt de Thorbecke2024-redactie alle nieuwe lokale akkoorden. Op basis van bovenstaande punten maken we een ranglijst van de meeste democratische lokale akkoorden.

Dus, ) ; st doe je be

Democratisch pamflet

Colofon Het pamflet is een deel van de oogst van het VNG-project Thorbecke2024 over nieuwe vormen van lokale democratie. Met onder meer 13 online inspiratie-sessies. Zie vng.nl/thorbecke2024 voor meer informatie, onderbouwing, voorbeelden en filmpjes. Heb je nog mooie tips? Of vragen rond het uitvoeren van het pamflet? Mail naar Mathilde.vandeVen@vng.nl, of bel Jornt van Zuijlen (+31611794403). Dit pamflet is op persoonlijke titel geschreven door de Thorbecke2024-redactie: Angelina Scalzo, Ben van Essen, Joop Hofman, Jorieke Vermeulen, Jornt van Zuijlen, Liesbeth van de Wetering, Mathilde van de Ven, Patrick Rijke en Vincent van Stipdonk.