22-084 Bijlage 1. Corona herstelplan 2022-2023

Samen werken aan Middelburg Corona Herstelfonds

1

Inhoud Voorwoord ............................................................................................................ 3 Wat wij horen en zien in Middelburg .................................................................... 4 Focus op drie thema’s .......................................................................................... 4 Gewenste effect ................................................................................................... 4 Looptijd & planning ............................................................................................... 5 Participatie............................................................................................................ 5 Doelgroepen ......................................................................................................... 6 Financiën .............................................................................................................. 6 De Middelburgse + ............................................................................................... 6 Lokale ontmoetingsmarkt ..................................................................................... 8 Kaders & aanpak .................................................................................................. 9

Waar tijdens de aanpak van de coronacrisis onze aandacht uitging naar wat nodig was op dat moment, biedt deze Corona Herstelagenda kansen om vooruit te kijken. Dit vraagt om een andere rol van de overheid: van beheersen van de crisis naar samenwerken aan herstel.

2

Voorwoord Voor u ligt ons voorstel om te komen tot een Corona-herstelfonds voor de periode 2023-2025. Ruim twee jaar houdt de coronapandemie ons al in de greep. Wereldwijd, in Nederland, in Middelburg, in de straat, thuis. Iedereen ondervindt op zijn of haar eigen wijze de consequenties van deze langdurige pandemie. Zowel economisch als sociaal trekken de langdurige beperkende maatregelen hun sporen. Er is veel persoonlijk leed. Allereerst voor degenen die dierbaren hebben verloren door corona. En voor degenen die zelf ziek zijn geworden en langdurige gezondheidsklachten houden, waardoor het normale leven wordt belemmerd. Ook zijn inwoners en ondernemers hun inkomsten kwijtgeraakt. Niet alleen is de bodem voor het bestaan onder hen weggeslagen, ook de emotionele schade van het tijdelijk of permanent moeten sluiten van de eigen zaak, het niet kunnen ondernemen, niet als werknemer of als vrijwilliger van toegevoegde waarde zijn voor de samenleving, is groot. Het lijkt erop dat Corona voor langere tijd deel zal blijven uitmaken van ons leven en we merken dat er bij onze inwoners sterk behoefte is aan duurzame maatregelen die Middelburgers op het gebied van welzijn en economie zullen helpen.

Wij zien voor ons als lokale overheid een belangrijke verantwoordelijkheid en taak weggelegd om daar waar nodig de veerkracht van de samenleving te versterken en onze inwoners en ondernemers een steun in de rug te geven om de crisis zo snel en zo goed als mogelijk weer te boven te komen. Wij hopen met dit voorstel daar een eerste, duurzame aanzet toe te geven.

3

Wat wij horen en zien in Middelburg De coronapandemie heeft een zeer forse impact op onze inwoners en ondernemers en op verenigingen en instellingen. Gesprekken met vertegenwoordigers van diverse organisaties bevestigen dit beeld. Tegenstellingen die er voor de pandemie al waren worden uitvergroot. Er zijn grote zorgen. Zelfstandigen en zzp’ers hebben te maken met minder of geen opdrachten, niet-essentiële winkels en horeca moesten de deuren sluiten waardoor er geen inkomsten meer gegenereerd werden. Het beroep op inkomensvoorzieningen zoals de Voedselbank en beroep op financiële bijstand nam toe. Jeugdigen hebben te maken met thuisonderwijs en leerachterstanden. De sociaal-emotionele gevolgen bij jeugdigen worden steeds meer duidelijk. Voor een deel van de jeugdigen zijn de gevolgen (zeer) ernstig. Ook wordt er een toename verwacht van opvoed- en opgroeiproblematiek. Volwassenen kregen te maken met een verzwaring van de mantelzorgtaken omdat veel instellingen voor dagbesteding de deuren tijdelijk moesten sluiten en sociale contacten minder mogelijk zijn. Daarnaast zijn verenigingen gestopt met het aanbieden van activiteiten en waar activiteiten wel doorgaan gebeurt dit veelal online, een digitale wereld waar ouderen vaak niet in thuis zijn. Eenzaamheid is zowel bij de ouderen maar ook bij jongeren toegenomen.

Focus op twee thema’s De voorstellen in dit plan richten zich op duurzaam herstel. We willen voornamelijk ruimte aan verenigingen, (maatschappelijke) organisaties, stichtingen en andere belanghebbenden bieden, om zelf voorstellen te doen die bijdragen aan het doel om duurzaam uit deze crisis te komen op het gebied van welzijn en economie en daarmee op voldoende draagvlak kunnen rekenen. Zo kunnen we waar nodig flexibel in te spelen op behoeften in de samenleving en op kansen die zich voordoen. Het coronaherstelfonds focust zich op de 2 thema’s: welzijn en economie.

Gewenste effect Het coronaherstel plan moet functioneren als een aanjager waarmee door middel van het organiseren van activiteiten en acties en overige stimulerende maatregelen een extra en duurzame impuls wordt gegeven gericht op de hierboven genoemde thema’s. Verderop in het voorstel wordt dit verder uitgewerkt. Tevens is er een voorstel voor een financieel kader. De centrale vraag daarbij is: wat hebben inwoners, ondernemers en organisaties daarvoor nodig en hoe kan de gemeente hen ondersteunen? Met dit herstelplan streven we een aantal acties na, die het welzijn en de economische situatie van Middelburgers ten goede zal komen en waar een 4

verbindende aanpak vanuit gaat. We willen hiermee de veerkracht van de samenleving versterken en onze inwoners en ondernemers een steun in de rug te geven om de crisis zo snel en zo goed als mogelijk weer te boven te komen. Met het thema welzijn willen we een brug slaan naar economie. De coronacrisis heeft voor een toename gezorgd in opvoed en opgroeiproblematiek, eenzaamheid, mentale zorgen en extra druk op mantelzorgers. We willen stimuleren dat mensen weer samenkomen en elkaar weer ontmoeten bij bijvoorbeeld verenigingen, evenementen, onze binnenstad en horeca. Met het thema economie willen we onze lokale economie een verdere stimulans geven. Veel inwoners en ondernemers hebben een verlies in inkomen ervaren en/of te kampen gehad met grote onzekerheid op dit thema. Uiteraard stimuleren we Middelburgers om gebruik te maken van de centrale regelingen vanuit de overheid, maar daarnaast willen we extra lokale economische veerkracht stimuleren middels concrete acties. Hiermee denken we onze inwoners zoveel mogelijk te ondersteunen op weg naar duurzaam herstel.

Looptijd & planning Het plan, zo wordt voorgesteld, heeft een looptijd van 24 maanden en zal idealiter van start dienen te gaan vanaf medio 2022. Hiermee spreiden we initiatieven in de tijd en zorgen we ook dat er volgend jaar nog extra activiteiten plaats vinden waarmee het ondernemen of verenigingsleven wordt gestimuleerd. Fase Voorbereiding Participatie & organisatie Communicatie Uitvoering acties & activiteiten

Periode Q 3 2022 Q 4 2022 Q 1 2023 2023 - 2024

Participatie De gemeente heeft niet de menskracht en expertise om alle acties en activiteiten zelf uit te voeren. Het is onze nadrukkelijke wens de activiteiten door onze inwoners/ondernemers zelf te laten organiseren en opzetten, waarbij de gemeente een coördinerende en faciliterende kan hebben. Bovendien biedt het ons een uitstekende gelegenheid om burgerparticipatie heel concreet en in al haar facetten toe te passen. We wilden dat het corona herstel bijdraagt aan de gemeenschapszin in Middelburg. Het is ook daarom belangrijk dat de organisatie van activiteiten en evenementen voor een groot deel door de inwoners zelf werd opgepakt en niet (alleen) door de gemeente. Ook de verdere vormgegeven en invulling van de organisatie willen we in nauw samenwerking met een brede groep stakeholders uit de gemeente oppakken. 5

Doelgroepen Voorstellen om de gevolgen van de coronacrisis tegen te gaan en hen te ondersteunen meer perspectief te krijgen in het kader van dit plan kunnen zijn gericht op de volgende doelgroepen: 1. Inwoners en ondernemers met zorgen over werk & inkomen 2. Jeugdigen 3. Inwoners met eenzaamheid 4. Mantelzorgers 5. Vrijwilligers 6. Mensen met gezondheid & welzijn problematiek 7. Verenigingen, maatschappelijke en culturele instellingen

Financiën Bij een plan horen ook middelen. Voorgesteld wordt om bij dit plan een “heropeningsfonds” in te stellen. Als grondslag voor dit fonds hebben we symbolisch gekeken naar het aantal inwoners van de gemeente Middelburg (2021: 48.964). Op grond hiervan initiëren we een fonds ter grootte van € 500.000,-- wat neerkomt op circa €10,-- per inwoner. Het betreft een eenmalig fonds. De dekking kan gevonden worden vanuit de algemene reserve van de Gemeente Middelburg. Wellicht dat het mogelijk is extra financiering te krijgen, bijvoorbeeld bijdragen van de provincie en/of fondsen (VSB-fonds, Oranjefonds e.d.).

De Middelburgse + Met het coronaherstel plan willen we een “Middelburgse +” kunnen bieden aan onze inwoners, ondernemers en organisaties. Immers naast alle regionale of nationale steunmaatregelen kan het nodig zijn dat een extra impuls nodig is om een activiteit of actie te kunnen organiseren of van de grond te krijgen. In de voorgaande jaren zijn er door de gemeente Middelburg diverse maatregelen gepresenteerd en in het leven geroepen. Die zo nodig in de komende jaren worden gecontinueerd. Deze maatregelen zijn o.a.: Uitstel betaling lokale belastingen; Halvering precariobelasting, verdubbeling terrasoppervlak; Aanpak winkelleegstand (plan én uitvoering); Extra ruimte voor terrassen; Extra steun voor buurthuizen en jeugdhonken; Een ander fundament zijn de maatregelen en acties vanuit andere regionale 6

overheden en/of organisaties. Denk daar bijvoorbeeld aan herstelprogramma’s die vanuit Economische Impuls Zeeland worden aangeboden of maatregelen die de Provincie Zeeland aanbiedt. Wel kunnen we extra inzetten om de informatievoorziening en ondersteuning te intensiveren, zodat inwoners en ondernemers de mogelijkheden beter weten te vinden en kunnen gebruiken. Tot slot ontvangt de Gemeente voor de instandhouding van de lokale en regionale cultuur extra rijksmiddelen via het gemeentefonds. Ook voor de dorpshuizen, wijkcentra, amateurkunst- en vrijwilligersorganisaties jeugd en sport zijn middelen beschikbaar gesteld, zodat gemeenten deze organisaties tegemoet kunnen komen. We zetten deze middelen in daar waar we ze voor ontvangen (oormerken van de middelen).

Middelburgse + Continueren lokale, bestaande maatregelen

Ondersteuning Heropeningsfonds regionale introduceren voor maatregelen en duurzaam herstel. inzet rijksmiddelen

Bij de invulling van de Middelburgse+ onderscheiden we de volgende acties: • Stimulering en faciliteren in ruimte en tijd • Levendigheid en ontmoeten: evenementen, activiteiten en initiatieven • Ondersteuning ondernemerschap • Informatie, communicatie en participatie Onze inwoners kunnen zelf met initiatieven komen die een beroep doen op het “heropeningsfonds”. Hierbij kan bijvoorbeeld aan de volgende mogelijke initiatieven worden gedacht: Extra budget voor ondernemersvereniging bijvoorbeeld door in te zetten op cofinanciering van de impulsacties “Wees loyaal, koop lokaal”. Ondersteuning op het gebied van techniek/ICT om activiteiten op een andere manier doorgang te kunnen laten vinden; Extra programmering van activiteiten als impuls voor het culturele leven; Culturele zomeractiviteiten voor jeugd waarbij ook aandacht is voor maatschappelijke doelen als wegwerken van taalachterstanden of leerachterstanden. Extra versterking van de mantelzorgwaardering in de vorm van een 7

-

eenmalig bon die kan worden ingewisseld bij de lokale horeca en winkels. Ook hiermee snijdt het mes aan twee kanten; de mantelzorger voelt zich gewaardeerd en de lokale economie wordt gestimuleerd. Activiteiten en ontmoeting voor, zodat ze weer voluit actief kunnen zijn in allerlei, veelsoortige activiteiten als sport, spel, kunst en ontmoeten. Niet meteen een nieuwe druk van leren, leren, leren om de achterstanden in te halen, maar nadruk op het sociaal-emotionele, het welbevinden. Denk aan co-producties van sportverenigingen, jongerenwerk, buurtsportcoaches, kunst-organisaties, scholen.

Lokale ontmoetingsmarkt Zonder de invulling van de Middelburgse + al te zeer te willen invullen willen we met een groot evenement voor onze inwoners, ondernemers en instellingen (sport, cultuur andere maatschappelijke activiteiten) weer op gang helpen door een lokale ontmoetingsmarkt en daarmee de ruimte te markeren en de mogelijkheden die er weer ontstaan en zijn om mensen bijeen te brengen. Doel van de lokale ontmoetingsmarkt is het vieren van de herwonnen vrijheid en vooral ook om de samenleving een economische, sociale, sportieve en culturele impuls te geven: • Economisch door ondernemers de kans te geven weer inkomsten te genereren, zoals horeca en detailhandel, maar ook de inzet van zzp’ers bij organisatie en uitvoering van het evenement. • Sociaal door mensen weer te verbinden, samen activiteiten te laten organiseren en doen en mensen weer te laten deelnemen aan het maatschappelijk leven. • Cultureel door instellingen en verenigingen de kans te geven zich te presenteren met activiteiten. • Sportief door verenigingen de kans te geven zich te presenteren met activiteiten. De ontmoetingsmarkt is een markt waar verenigingen en instellingen zich aan de hele gemeenschap kunnen presenteren, ook om leden, vrijwilligers en cursisten te werven. Er is gelegenheid voor optredens en workshops van lokale sport-, muziek-, zang en toneelverenigingen.

Mogelijk kan de ontmoetingsmarkt zo vorm krijgen dat deze niet op één locatie plaatsvindt maar in onze wijken en dorpen, zodat zoveel mogelijk winkeliers en horeca kunnen profiteren en zodat de markt voor de inwoners van alle kernen uitnodigend is. Tevens kan de organisatie over meerdere dagen plaatsvinden, zodat de activiteiten niet concurrerend zijn. Voor het organiseren van de ontmoetingsmarkt willen wij zoveel mogelijk organisatiekracht van onze gemeenschap gebruiken. 8

Wij stellen voor om de ontmoetingsmarkt als startevenement te organiseren. Dat vraagt om een snelle start door de betrokken organisaties en om afstemming met en zo mogelijk aansluiting bij en versterking van bestaande evenementen. Daarnaast is een randvoorwaarde dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om de veiligheid van het evenement te garanderen. Samenloop met andere evenementen dient vooraf goed te worden afgestemd. Als bijdrage voor de organisatie willen wij € 75.000 uit het herstelfonds beschikbaar stellen voor de organisatie, in de vorm van een subsidie. Daarnaast zal de gemeente eventuele kosten voor vergunningen en veiligheidsmaatregelen voor zijn rekening nemen.

Kaders & aanpak De concrete acties dienen, zoals eerder gesteld, te leiden tot een duurzaam herstel voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op de thema’s gezondheid, welzijn en economie. Dit willen we doen door een fonds te creëren waaruit geput kan worden voor duurzame goede lokale ideeën uit onze gemeente. We denken hiermee de betrokkenheid, haalbaarheid en toepasbaarheid van ideeën te vergroten. Immers, onze inwoners weten zelf vaak prima welke concrete actie hen het beste kan helpen! We hebben met een soortgelijk instrument in het kader van Middelburg-800 hele goede ervaringen opgedaan. Het vergroot de participatie en maakt dit plan voldoende flexibel om in te kunnen springen op externe veranderingen en behoeften. Voor het ter beschikking stellen van middelen vanuit onze inwoners is het noodzakelijk om een onafhankelijke werkgroep de voorstellen te laten beoordelen en te adviseren. Deze werkgroep kan bestaan uit een vertegenwoordiging vanuit maatschappelijke organisatie, ondernemers, raadsleden, collegeleden en ambtelijke ondersteuning. We vertrouwen op een voortvarende samenwerking aan een gemeenschappelijk doel, zodat binnen deze groep ook besluitvorming kan plaatsvinden. Het fonds zal in meerdere tranches beschikbaar komen gedurende de looptijd.

Zo voorkomen we dat er te veel activiteiten en initiatieven tegelijk worden georganiseerd en elkaar beconcurreren. Sowieso zetten we ook in op fysieke spreiding van de activiteiten en monitoren we samen met partners het “evenementen-, en initiatieven vermogen” van de gemeente. Verder zullen voorstellen worden beoordeeld op: 9

• • • • •

• •

Aantoonbaar duurzaam herstel op de thema’s gezondheid, welzijn & economie; Uitvoerbaarheid in 2022 t/m 2024; Duidelijke omschrijving van de doelgroepen/begunstigden; Evenredige verdeling tussen de verschillende doelgroepen en aanvragers; Evenwichtige spreiding van de diverse activiteiten en evenementen in onze gemeente. Dit vanuit oogpunt van crowd-management en verhogen van omzetkansen; Zo groot mogelijke groep inwoners te bereiken als publiek, toeschouwer etc; Samenwerking tussen organisaties. Daarom hebben activiteiten die door samenwerkingsverbanden worden georganiseerd een streepje voor.

10