22-083 rvs huisvesting Oekraïense ontheemden Stromenpoort 't Zwin

raadsvoorstel volgnummer

14 juli 2022 22-083

onderwerp

Huisvesting Oekraïense ontheemden Stromenpoort / 't Zwin

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Jeroen Louws

programma

Sociaal Domein

behandeld door

Jos Kouwer

e-mail

j.kouwer@middelburg.nl

telefoon

0118675603

datum vergadering

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Af te zien van huisvesting voor Oekraïense ontheemden op de locatie Stromenpoort / 't Zwin; 2. Het college opdracht te geven op deze locatie het oorspronkelijke plan uit te voeren, te weten: flexwoningen voor spoedzoekers en statushouders; 3. In te stemmen met de huur en exploitatie van woonunits tot een bedrag van € 1.007.000 (op basis van 52 weken huur) waarbij wordt uitgegaan van volledige vergoeding door het Rijk via normbijdrage per opvangplek en transitievergoeding; 4. Het college opdracht te geven voor deze units een locatie te bepalen en de gemeenteraad daarover te informeren. Aanleiding

In uw vergadering van 21 april 2022 heeft u onder andere besloten uitbreiding van het aantal flexwoningen aan 't Zwin te realiseren. Dit hield in dat op deze locatie ervoor gekozen werd statushouders, spoedzoekers en Oekraïense ontheemden te huisvesten. Als kanttekening bij dit punt heeft het college toen aangegeven dat met Woongoed nog overeenstemming moest worden bereikt over het woonprogramma en onderhoud. Tevens heeft het college gemeld dat zodra duidelijkheid bestaat over de investeringskosten en de hoogte van de te betalen vergoeding aan Woongoed, afhankelijk van de wijze van verrekenen van de kosten een investeringskrediet of aanvullend budget aan uw raad gevraagd. Over de wijze van declareren van kosten bij het Rijk, de kaders waarbinnen dat kan gebeuren en welke kosten voor declaratie in aanmerking komen bestaat nog steeds geen of in ieder geval onvoldoende duidelijkheid, Effect

Onderzoek naar het huisvesten van Oekraïense ontheemden op deze locatie heeft uitgewezen dat de financiële consequentie kan oplopen tot een niet te declareren bedrag van € 2,5 mln aan investeringskosten en € 1.0 mln jaarlijkse kosten om te voldoen aan de GOO-voorwaarden en ter compensatie van gederfde huurinkomsten aan Woongoed. Daarnaast is er op voorhand al een kostenverhoging voorzien door het advies van het WARK over de te realiseren units. Woongoed heeft naar aanleiding daarvan grote twijfels of exploitatie van de woningen dan nog wel realistisch is. Gegeven deze financiële consequentie is een alternatieve financiering in ogenschouw genomen, maar ook dan is het financieel risico voor ons als gemeente onduidelijk en bovendien bestaat daarbij het gevaar van staatssteun, Dat alles heeft ons tot het besluit gebracht uw raad voor te stellen om af te zien van huisvesting voor Oekraïense ontheemden op de locatie Stromenpoort / 't Zwin. Bovendien leidt dit traject hoe dan ook niet tot een huisvestingsoplossing voor de korte en middellange termijn. Terugkeren naar het oorspronkelijke plan (flexwoningen voor spoedzoekers en statushouders) is de beste optie. 1

Argumenten en kanttekeningen 1.

Middelburg moet voorbereid zijn op de huisvesting van een groter aantal Oekraïense ontheemden.

De actuele situatie tot voor kort was dat we in Middelburg in een huisvestingsbehoefte konden voorzien. Dat werd voornamelijk bepaald door het aantal Oekraïense ontheemden dat zich meldt in Middelburg. En in het geval Middelburg niet in de huisvesting kon voorzien door bijvoorbeeld de gezinssamenstelling en/of de aanwezigheid van huisdieren, kon dat eigenlijk altijd Zeeuws opgelost worden. Sinds begin juni jl. Is deze situatie Zeeuws breed veranderd. Kanttekening: Onduidelijk is en blijft of en hoeveel Oekraïners zich a. op eigen gelegenheid melden in Middelburg, b. hoe groot de vraag vanuit VRZ-verband voor huisvesting zal zijn waarbij Middelburg ook participant is en c. hoeveel Oekraïners om wat voor reden dan ook niet langer in gastgezinnen kunnen verblijven en een beroep doen op zelfstandige huisvesting. 2.

Middelburg heeft voldoende huisvesting

Er zijn diverse locaties in Middelburg en Arnemuiden en geregeld komt daar een kleine locatie bij. De enige locatie waar een groter aantal Oekraïners kunnen wonen is Keurhove 3. In de huisvestingsbehoefte kon worden voorzien en de aanwas van Oekraïners was beperkt. Kanttekening: Het betreft hier een relatieve stelling omdat voldoende huisvesting afhankelijk is van diverse actoren die we niet in de hand hebben. Zie punt 3. 3.

Stromenpoort / 't Zwin is voor de langere termijn en geeft daarmee duidelijkheid

Deze locatie voorziet in het beschikbaar maken van ± 160 opvangplekken (=bedden) op de langere termijn. Gelet op alle beperkingen in de bouwsector moeten we dan uitgaan van eind 2022 en wellicht nog wel iets later. We weten voor de langere termijn wel zeker dat we voldoende huisvesting hebben. Dat stelt gerust in de Zeeuwse opdracht. Bovendien kunnen we Oekraïners huisvesten als de situatie in de gastgezinnen daar om vraagt. We weten immers dat de match tussen gastgezin en Oekraïners niet altijd goed is. En in het geval tijdelijke huurcontracten niet kunnen worden verlengd of niet kunnen worden afgesloten, is er voldoende huisvesting beschikbaar. Kanttekening: Het gaat om ± 160 opvangplekken. Het is niet zeker dat die plekken dan nog nodig zijn in het geval de situatie in Oekraïne verbetert. Kunnen tijdelijke huurcontracten verlengd worden of komen andere, kleinere locaties in de tussentijd beschikbaar, dan is een zo grote locatie als deze waarschijnlijk niet (meer) nodig. Wat we zeker weten is dat niet alle tijdelijke huurcontracten verlengd kunnen worden. Niet te onderschatten is de financiële consequentie bij deze locatie die kan oplopen tot een niet te declareren bedrag van € 2,5 mln aan investeringskosten en € 1.0 mln jaarlijkse kosten om te voldoen aan de GOO-voorwaarden en ter compensatie van gederfde huurinkomsten aan Woongoed.

Daarnaast is er op voorhand al een kostenverhoging voorzien door het advies van het WARK over de te realiseren units. Woongoed heeft naar aanleiding daarvan grote twijfels of exploitatie van de woningen dan nog wel realistisch is. Het WARK beseft dat het hier om tijdelijke huisvesting gaat. De keuze om de voormalige AZC-units te verbouwen, is gemaakt door Woongoed. Echter wordt geconstateerd dat bepaalde kwalitatieve aspecten van de units, zoals een fatsoenlijk dak, comfort en beschutting nu allemaal verdwenen is. De ruimtelijke kwaliteit van deze gebouwen is daardoor te minimaal. Hoewel het hier om tijdelijke huisvesting gaat, zullen deze gebouwen wel de komende 15 jaar bepalend zijn voor het beeld aan één van de stadsentrees van Middelburg. 4.

Voor de korte en middellange termijn is huisvesting nodig

De huisvestingsontwikkelingen blijven in zekere zin onvoorspelbaar. De heersende opvatting tot voor kort was dat het Zeeuws breed redelijk mee viel en in huisvestingsvragen in redelijkheid kon worden voorzien, ook in Middelburg. Dat is inmiddels bijna als een blad aan een boom omgedraaid. Daar komt bij dat voor de korte en middellange termijn huisvesting beschikbaar moet zijn voor Oekraïense ontheemden die om verschillende redenen niet meer bij gastgezinnen kunnen blijven en ook zijn er in het najaar aflopende huurcontracten. Dat vraagt om actie voor alternatieven. Kanttekening: Doorgaan met de locatie Stromenpoort / 't Zwin voor huisvesting van Oekraïense ontheemden, betekent dat het heel sterk moet meezitten om dat nog dit jaar gerealiseerd te hebben. Dat biedt geen oplossing.

2

5.

Huisvesting voor Oekraïners aan de Stromenpoort vertraagt de huisvesting voor spoedzoekers

Het realiseren van huisvesting voor Oekraïners aan de Stromenpoort / ’t Zwin vergroot het risico dat hierdoor de realisatie van het oorspronkelijke plan van 52 woningen voor statushouders en spoedzoekers, waar ook dringend behoefte aan is, wordt vertraagd. Onlangs bleek uit het contact met Woongoed nog de bevestiging dat er veel vraag is naar huisvesting voor deze doelgroep. De kans voor de korte en middellange termijn

De grootste huisvestingsdruk ligt op de korte en middellange termijn. Daarom is onderzocht of daarvoor een oplossing mogelijk is. Die is gevonden in de aanschaf van units, hetzij koop hetzij huur. Wij hebben gekozen voor huur omdat dat het beste uitvoerbaar is en een laag financieel risico heeft. Bij koop is het namelijk zo dat het Bekostigingsbesluit aangeeft dat alleen voor de duur van de huisvesting voor Oekraïense ontheemden de kosten kunnen worden gedeclareerd. Huur geeft de optie om sneller de units af te stoten en huurkosten zijn in ieder geval tot het volle bedrag declarabel. Overigens kan tijdens de huurperiode altijd nog beoordeeld worden of er redenen zijn om alsnog tot koop over te gaan. De kosten voor aanschaf en exploitatie van de woonunits bedragen € 1.007.000 (op basis van 52 weken huur) waarbij wordt uitgegaan van een situatie waarbij de volledige kosten vergoed worden door het Rijk (via normbijdrage per opvangplek en transitievergoeding). Kanttekening: Een deel van de kosten is gebaseerd op inschattingen. De werkelijke kosten kunnen hiervan afwijken. Verder gaan wij er vanuit dat de kosten volledig gedekt kunnen worden via de vergoedingen die het Rijk op basis van de “Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraine” beschikbaar stelt.

Hierbij gaan wij er wel vanuit dat de Rijksregeling na afloop van de nu bepaalde geldigheidsduur van 3-6 maanden (tot 1 september 2022) wordt verlengd dan wel wordt vervangen door een andere (compensatie)regeling. Hier wordt door het Rijk ook op voorgesorteerd. Mocht dit niet het geval zijn dan kan er een situatie ontstaan waarbij de reeds gemaakte kosten niet volledig vergoed/gedekt kunnen worden. Dit risico achten wij op dit moment niet zo groot omdat het Rijk heeft aangegeven de gemeenten “ruimhartig” te compenseren voor de gemaakte kosten in dit kader. Financiën met betrekking tot de huur van units

Wat mag het kosten? De kosten voor de huur van 2 woonlagen van het door Jan Snel geboden concept, inclusief vervoer, montage, inrichting (zowel interieur als omgeving) en exploitatie (met beveiliging als grootste kostenpost), bedraagt op basis van de nu beschikbare informatie € 1.007.000. Hierbij gaan wij uit van een huurperiode van 1 jaar. Hoe gaan we dat financieren? Het Rijk heeft op 3 juni 2022 de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne gepubliceerd. Deze regeling regelt de financiering vanuit het Rijk van de door de gemeente(n) gemaakte kosten voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Enerzijds wordt een vergoeding verstrekt op basis van een normbedrag per gerealiseerde opvangplek (€ 700 per opvangplek / per week) en anderzijds komen gemaakte transitiekosten (zoals bouwkundige aanpassingen, aansluiting nuts, inrichting terrein) in aanmerking voor vergoeding op basis van werkelijke kosten. Voor de nu voorliggende BC gaan wij er vanuit dat een bedrag van € 775.000 via het normbedrag wordt vergoed en € 232.000 in aanmerking komt voor de transitievergoeding. Zie kanttekening: zoals aangegeven achten wij het risico niet groot maar mocht op termijn blijken dat de Rijksvergoeding niet toereikend is voor het dekken van de gemaakte kosten dan zal het ontstane tekort op een alternatieve wijze gedekt moeten worden.

Dekking via de algemene reserve is in dat geval de meest voor de hand liggende oplossing. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Nee, vooralsnog is het uitgangspunt dat de te ontvangen Rijksvergoeding voldoende is voor het dekken van de gemaakte kosten. Duurzaamheid

n.v.t.

3

Communicatie en participatie

Middelburg ziet af van huisvesting van Oekraïense ontheemden op de locatie Stromenpoort / 't Zwin. De financiële risico's zijn te groot en bovendien onduidelijk. Daarnaast is de huisvestingssituatie gewijzigd waardoor meer behoefte is aan huisvesting op de korte en middellange termijn. Daarin wordt voorzien door de huur van woonunits. Uitvoering

Na uw besluit zullen de gesprekken met Woongoed worden gecontinueerd om het oorspronkelijke plan te realiseren. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t.

Bijlagen -

Middelburg, 21 juni 2022

Burgemeester en wethouders van Middelburg,

de secretaris,

de burgemeester,

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann

4