22-036 rvs Opvang vluchtelingen uit Oekraïne (locaties)

raadsvoorstel datum vergadering

21 april 2022

volgnummer

22-036

onderwerp

Opvang vluchtelingen uit Oekraïne (locaties)

behandelen in raadscommissie portefeuillehouder

Algemeen Bestuur Chris Dekker

programma

Sociaal Domein

behandeld door

Jos Kouwer

e-mail

j.kouwer@middelburg.nl

telefoon

0118 675603

conceptbesluit

De raad besluit: 1. Ervan kennis te nemen dat sinds 1 april 2022 op grond van de Noodwet de burgemeester is belast met de opvang van Oekraïense vluchtelingen; 2. Ervan kennis te nemen dat een 3-tal woningen in Arnemuiden beschikbaar zijn gekomen als opvanglocaties en dat deze woningen inmiddels ook bewoond worden door Oekraïense vluchtelingen; 3. Minimaal een 5-tal studentenwoningen te huren van Woongoed aan de Kanaalweg en deze te gebruiken als doorstroomlocaties; 4. Uitbreiding van het aantal flexwoningen aan 't Zwin te realiseren; 5. De locatie Keurhove 3 (schoolgebouw) geschikt te maken als kansrijke opvanglocatie; 6. Een werkbudget van € 750.000 te verlenen voor de primair noodzakelijke uitgaven waarbij het uitgangspunt is dat de kosten integraal door het Rijk worden vergoed; 7. Het college opdracht te geven de gemeenteraad via de gebruikelijke rapportagemomenten (Bestuursrapportage, Najaarsbrief) te informeren over de inhoudelijke en financiële voortgang op dit dossier;

aanleiding

De grote stroom vluchtelingen uit Oekraïne naar onder andere Nederland stelt de overheid voor een bijzondere uitdaging, namelijk voldoende opvangplekken realiseren. Dat is ook voor Middelburg een grote opgave. Zeeuws breed is de taakstelling om 2000 zelfstandige opvangplekken te realiseren. Als college hebben we die verantwoordelijkheid direct opgepakt en zijn we op zoek gegaan naar geschikte locaties en bovenal voldoende en geschikte wooneenheden. In beide gevallen is dat een grote uitdaging. De locaties liggen zijn niet breed voorhanden en aangezien heel Nederland op zoek is naar adequate mobiele en/of modulaire huisvesting, is dat een grote opgave. Tot op heden zijn er drie woningen via de WbvA (Woningbouwvereniging Arnemuiden) beschikbaar gesteld als opvangplek. In 'noodgevallen' wordt er een beroep gedaan op hotelkamers via hotel Van der Valk die momenteel als doorstroomlocatie wordt gebruikt.

effect

Verwacht wordt dat het aantal vluchtelingen zal toenemen en daarmee ook de druk op de beschikbare (zelfstandige) opvangplekken. Weliswaar is er op dit moment geen sprake van een acute noodsituatie, we realiseren ons terdege dat op (zeer) korte termijn heel anders kan zijn. En daar willen we op voorbereid zijn. In de uitvoering onderscheiden we 2 fasen. De eerste fase betreft de woningen in Arnemuiden en de locaties Keurhove, 't Zwin en Kanaalweg. Zie hiervoor het hoofdstuk 'argumenten'. In deze fase voorzien we in huisvesting van 200-250 Oekraïense vluchtelingen. Dat is 20 – 25% van het eerste aantal realiseren opvangplekken in Zeeland (1.000). Fase 2 betreft het inzichtelijk maken van locaties waar modulaire woontorens kunnen worden gerealiseerd. In dat geval is een grote investering noodzakelijk. Als deze modulaire woontorens als optie aan de orde zijn, zullen we u voor die investering krediet vragen.

argumenten

De volgende locaties zijn wat het college betreft goede locaties om in de behoefte aan (zelfstandige) opvangplekken te voorzien: 1. Als alternatief voor de hotelkamers kunnen via Woongoed Middelburg studentenkamers aan de Kanaalweg gehuurd worden. Het college zet in op minimaal 5 studentenwoningen. Deze kunnen dan fungeren als doorstroomlocaties. Een en ander is afhankelijk van de vraag naar woonruimte door studenten. De huurprijs per kamer zal rond de € 500 per maand bedragen. Actie: met Woongoed tot overeenstemming komen voor de huur van 5 kamers aan de Kanaalweg. Zie kanttekening 1. 2.

De gemeente is eigenaar van het schoolgebouw aan de Keurhove 3. Het pand bestaat uit een grote centrale hal en 6 leslokalen verspreid over 2 bouwlagen. Het is ca. 880 m2 bruto vloeroppervlak. In opdracht van de gemeente heeft Archikon de mogelijkheden onderzocht om het gebouw te transformeren naar appartementen. Daardoor kennen we de conditie en de mogelijkheden van dit pand goed. In het pand kunnen 6 of 7 woonslaapkamers van ca. 50m2 worden gemaakt. Daarnaast zijn er op beide verdiepingen voldoende toiletten. Er is in de voormalige lerarenkamer een volledig uitgeruste keuken. Er zijn in het pand nog diverse kleinere kantoor- en magazijnruimten beschikbaar waar een tweede keuken en douches kunnen worden gerealiseerd. De technische staat van het pand is goed. Het was tot augustus 2021 in gebruik als school. Er zijn aansluitingen voor water, elektriciteit en gas en er is een functionerende CV-installatie, verlichting, etc. Wanden en vloeren zijn afgewerkt. Om het pand geschikt te maken voor wonen is een tweede keuken nodig en enkele douches. Tevens moeten er ruiten worden vervangen. De kosten worden geschat op maximaal €20.000. Daarnaast moet het pand worden voorzien van inventaris (meubels, keukeninventaris). Bij een bezetting van 3 personen per woon-slaapkamer is de totale capaciteit 21 personen. Actie: deze locatie willen we benutten. Zie kanttekening 2.

3.

Voor de locatie ’t Zwin ligt een concreet plan klaar ten behoeve van het huisvesten van statushouders en spoedzoekers. Het plan omvat in totaal 52 woningen. Daarvan moeten er conform de subsidievoorwaarden van het Ministerie van Binnenlandse Zaken 25 voor statushouders worden bestemd. De overige 27 woningen kunnen worden bestemd voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Bovendien is het mogelijk het plan nog verder uit te breiden met 26 extra woningen. Analoog aan de realisatie van de eerste 52 woningen door Woongoed zullen we afspraken maken over de financiële afwikkeling van de extra woningen. Momenteel liggen er twee kansrijke scenario’s klaar. Het eerste scenario gaat uit van opvang van maximaal 190 vluchtelingen. Het tweede scenario gaat uit van maximaal 130 vluchtelingen. Voor beide scenario’s wordt momenteel bekeken wat de financiële impact is en welk tijdspad erbij hoort. Actie: deze locatie willen we benutten. Zie kanttekening 3.

kanttekeningen

1.

Het betreft een tijdelijke oplossing. Echter, het is een zelfstandige opvanglocatie en goedkoper dan het structureel huren van hotelkamers.

2.

De geldende bestemming van het pand is ‘maatschappelijk’. Binnen deze bestemming zijn beschermde woonvormen toegestaan, maar deze vorm van huisvesting is geen beschermde woonvorm. Het gebruik kan echter eenvoudig met een tijdelijke afwijking van het bestemmingsplan worden geregeld en zal op begrip kunnen rekenen bij de omwonenden. Keurhove 3 is gelegen in een rustige woonwijk op zeer korte afstand van een winkelcentrum. Bushalte Reyershove op 200 meter. Zoals reeds aangegeven zijn de aanpassingen die nodig zijn gering alsmede de bouwtechnische- en inrichtingskosten die daarmee gemoeid zijn. Ondanks dat het allerminst zeker is dat deze kosten later gedeclareerd kunnen worden, adviseren wij u om dit toch te doen.

3.

Met Woongoed moet nog overeenstemming worden bereikt over het woonprogramma alsmede over beheer en onderhoud. De vooruitzichten zijn gunstig en de inschatting is dat we daarover op korte termijn duidelijkheid hebben. Punt is wel dat het voorkeursprogramma van Woongoed nadelig kan zijn voor het tijdspad, maar ook daarvoor geldt de verwachting dat we daar overeenstemming over zullen bereiken. Aanvankelijk zou op deze locatie uitsluitend flexwoningen voor spoedzoekers worden gerealiseerd waaronder statushouders. Van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is subsidie ontvangen voor het realiseren van 52 woningen voor

statushouders. Gelet op de bijzondere situatie met betrekking tot de Oekraïense vluchtelingen is ervoor gekozen om op deze locatie èn statushouders te huisvesten èn Oekraïense vluchtelingen. Omdat er voldoende ruimte is op deze locatie wordt het aantal flexwoningen nog uitgebreid om er zoveel mogelijk Oekraïense vluchtelingen te huisvesten. Dat vergt een extra investering door Woongoed waarvan op dit moment de exacte omvang nog niet bekend is. De te betalen vergoeding aan Woongoed is nog onderwerp van overleg. Niettemin hebben wij besloten de extra woningen te realiseren waardoor het huisvestingsproces niet wordt belemmerd. In een later stadium, zodra duidelijkheid bestaat over de investeringskosten en de hoogte van de te betalen vergoeding aan Woongoed, wordt afhankelijk van de wijze van verrekenen van de kosten een investeringskrediet of aanvullend budget aan uw raad gevraagd. Financiën

Wat mag het kosten? Uitvoering van de opdracht waarvoor we als gemeente staan vergt daadkracht en snelheid. Punt van zorg hierbij is dat het gevolg van de urgentie/snelheid leidt tot een situatie waarbij kosten gemaakt moeten worden maar waarbij vanuit het Rijk niet volledig duidelijk is hoe compensatie van de kosten eruit ziet en tot welke hoogte uitgaven worden vergoed. V.w.b. de zaken die in gang zijn gezet dan wel onderzocht worden volgt hieronder, waar mogelijk, een indicatie van de kosten: 

   

Afspraak Hotel v/d Valk met betrekking tot tijdelijke opvang. 4 Hotelkamers aanhouden voor vluchtelingen die zich melden en waarvoor nog geen structurele oplossing beschikbaar is; € 500 voor 4 kamers per nacht / eten etc. € 500 per nacht. Totaal kosten bij volledige benutting; € 30.000 per maand. Huur van een 3-tal woningen van de Woningbouwvereniging Arnemuiden; circa € 1.500 per maand (voor 3 woningen). Kosten voor inrichting/meubilair komen hier nog bij. De huur van een 5-tal studentenappartementen van Woongoed Middelburg; circa € 2.500 per maand. Keurhove 3 geschikt maken; investering wordt ingeschat op € 20.000 en daarnaast zullen kosten gemaakt moeten worden voor inrichting en inventaris (vooralsnog nog geen indicatie voor deze kosten beschikbaar). Zwin-locatie uitbreiden met 26 wooneenheden. Kosten nog niet bekend.

De reeds gemaakte afspraken met v/d Valk, Woningbouwvereniging Arnemuiden en Woongoed Middelburg leiden tot een kostenpost van maximaal € 34.000 per maand. De incidentele kosten voor de aanpassingen aan de locatie Keurhove bedragen € 20.000. Daarnaast zullen eenmalige kosten moeten worden gemaakt voor inrichting en inventaris. Verder worden momenteel aanvullende/nieuwe alternatieven onderzocht (waaronder Zwin-locatie), dat tot extra kosten leidt. Hoe gaan we dat financieren? Omdat het op dit moment onmogelijk is een juist beeld te geven voor de totale omvang van de kosten vragen wij u een werkbudget van € 750.000 te verlenen om de kosten voor de eerstkomende periode op te kunnen vangen. Uitgangspunt hierbij is dat vanuit het Rijk een integrale vergoeding voor de kosten wordt ontvangen. Mocht dit uiteindelijk niet of maar deels plaatsvinden komen de kosten ten laste van de algemene reserve. In algemene zin kan over de kosten het volgende worden meegedeeld: a. In de ledenbrief van de VNG dd. 29 maart 2022 staat dit onder ‘Financiële compensatie van gemeenten voor opvang vluchtelingen’: Op dit moment werkt het kabinet samen met partners binnen en buiten de Rijksoverheid (o.a. VNG en een aantal gemeenten) aan financiering van de opvanglocaties en bijhorende kosten in en een aantal gemeenten) aan financiering van de opvanglocaties en bijhorende kosten in gemeenten.

Het uitgangspunt daarbij is een reële compensatie zonder dat gemeenten erop achteruit gaan. Zodra de brief van het kabinet hierover naar de Tweede Kamer is verzonden, informeren wij u via de website www.vng.nl/oekraine en het forum. De vetgedrukte zin veronderstelt dat er geen sprake zal zijn van volledige compensatie. De verwachting is dat dat vooral zal gelden voor de investeringen en dat de bijkomende kosten wel vergoed worden. We zullen deze ontwikkeling goed volgen. b.

Op 13 maart 2022 heeft de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid een Handreiking Gemeentelijke Opvang Oekraïners het daglicht doen zien. In die Handreiking wordt beschreven waar de opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen aan moet voldoen. De bladzijden 9 en 11 t/m 18 zijn op dit moment het meest van

belang. Over de financiering van de GOO staat in de Handreiking het volgende: Op dit moment werkt het kabinet samen met partners binnen en buiten de Rijksoverheid aan financiering van de opvanglocaties in gemeenten. Hierover zal spoedig separaat worden gecommuniceerd. Uitgangspunt daarbij is dat het kabinet van rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal zal vergoeden. In een nieuwe versie van de Handreiking zal dit worden meegenomen. De ledenbrief van de VNG (verschenen op 29 maart 2022) waarover onder punt a. is geschreven geeft al een andere nuancering voor de vergoeding van de kosten dan wat in de Handreiking is geschreven op 13 maart 2022. Met andere woorden: we moeten er ons bewust van zijn dat mogelijk een substantieel deel van de integrale opvangkosten voor rekening van de gemeente zal blijven. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Uitgaande van een situatie waarbij de kosten voor opvang van Oekraïense vluchtelingen in grote lijnen vergoed worden door het Rijk heeft dit voorstel geen gevolgen voor het weerstandsvermogen.

Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

Hoewel u in uw vergadering in december 2021 een nieuwe participatieverordening heeft vastgesteld en daarmee het belang van participatie nogmaals benadrukt en gedefinieerd heeft, hebben we hier te maken met een bijzondere situatie waar acuut en doortastend handelen vereist is. Daarom stellen wij ons op het standpunt om geen participatietraject in te zetten. Uiteraard wel goed communiceren door middel van een brief aan omwonenden en via een persbericht. Uw raad wordt via de geëigende kanalen geïnformeerd. Uitvoering

Er is hier sprake van een dynamisch proces. Daar waar een (acuut) handelen is vereist, zullen we dat naar bevind van zaken doen en u daarover adequaat en snel informeren. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t.

Bijlagen 1. Handreiking dd. 13 maart 2022 van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, opgenomen in de Staatscourant van 1 april 2022; 2. Ledenbrief VNG dd. 29 maart 2022. Middelburg, 5 april 2022 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann