22-010 rvs Recreatieve verhuur woonruimte

raadsvoorstel volgnummer

27 januari 2022 22-010

onderwerp

Recreatieve verhuur woonruimte

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Johan Aalberts Sport, cultuur en recreatie Jack Dooms j.dooms@middelburg.nl 0118 - 675203

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: De ontwerp verordening volkshuisvesting Middelburg 2022 vast te stellen;

Aanleiding

Aanleiding is de invoering van de Wet recreatieve verhuur woonruimte per 01-01-2022. Deze wet geeft de gemeente mogelijkheden om de verhuur van woonruimte aan toeristen te reguleren. Effect

Twee effecten: Er wordt een verordening volkshuisvesting vastgesteld met om te beginnen een registratieplicht voor de recreatieve verhuur van woonruimte. Tweede effect: er wordt een onderzoek uitgevoerd naar de effecten op de leefbaarheid van met name de binnenstad door deze vorm van verhuur van woonruimte. Argumenten

De recreatieve verhuur van woonruimte door particulieren heeft de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Dit internationale fenomeen voltrekt zich in Middelburg vooral in de binnenstad. Van de 225 geregistreerde verhuurders zijn er 165 in de binnenstad. Er is behoefte om de verhuur van woonruimte te reguleren omdat bij deze vorm van woningverhuur naast de positieve effecten op de lokale economie in ieder geval twee negatieve effecten door bewoners worden ervaren:  Sterk toegenomen parkeerdruk in een toch al belaste omgeving;  Huizenprijzen die sterk stijgen door opkopende beleggers. Het gaat om ervaren en beeldvorming, of de twee ervaren effecten in de cijfers te zien zijn, is nu moeilijk aan te geven. Vanuit deze behoefte is een participatieproces gestart om te onderzoeken hoe groot het probleem wordt ervaren en wat eventueel het draagvlak is voor reguleren. In zijn algemeenheid wordt het probleem door zowel inwoners als ondernemers ervaren. Voor de ondernemers (VOM/KHN) gaat het dan vooral om een gelijk speelveld ("level playing field") en zoekverkeer voor parkeren. De inwoners ervaren de sterk toegenomen parkeerdruk, de stijgende huizenprijzen, maar ook dat huizen niet permanent bewoond zijn en een "komen en gaan" van mensen die geen enkele binding hebben met de omgeving.

Daarnaast kwam uit het participatieproces ook naar voren dat er positieve effecten worden waargenomen, zoals bestedingen in de detailhandel. Over de mate van sturing wordt verschillend gedacht. Dat loopt uiteen van alleen een registratieplicht tot sterke inperking van de recreatieve verhuur: maximeren aantal verhuurders en inperken aantal verhuurdagen. Als de gemeenteraad dit ook wil, dan moeten er twee dingen gebeuren: 1. De raad moet een verordening op de recreatieve verhuur van woonruimte vaststellen; 2. De noodzaak van de inperking moet onderbouwd worden. Er geldt: hoe groter de inperking, hoe zwaarder de onderbouwingsplicht. 1

Ad 1. Verordening recreatieve verhuur van woonruimte Er kan een zelfstandige verordening op de recreatieve verhuur van woonruimte worden vastgesteld of er kan een verordening op de Volkshuisvesting worden aangenomen, waar recreatieve verhuur van woonruimte deel van uitmaakt. Wij hebben ervoor gekozen om een verordening op de volkshuisvesting aan de gemeenteraad voor te leggen. De reden hiervoor is dat de afdeling Leefomgeving een woonvisie gaat opstellen en een visie op de huisvesting van arbeidsmigranten zal (laten) opstellen. De uitkomsten van deze visies zullen worden vastgelegd in een verordening op de Volkshuisvesting. Deze zal in de loop van 2022 worden voorgelegd aan college en raad. Door nu een verordening op de volkshuisvesting vast te stellen, blijkt dat alle actuele onderwerpen (recreatieve verhuur, huisvesting arbeidsmigranten, opkoopbescherming, etc.) een relatie met elkaar hebben. In juridische zin zal dan alleen het deel van de verordening dat gaat over de recreatieve verhuur van woonruimte direct in werking treden, de overige delen van de verordening pas bij vaststellen woonvisie. Ad 2. Onderbouwing van ingrepen De (juridische) praktijk van sturen op recreatieve verhuur is ingewikkeld. Met name de gemeente Amsterdam heeft voor jurisprudentie gezorgd door aangespannen zaken in eerste instantie te verliezen.

Uit de bedoeling van de wetgever en de gevormde jurisprudentie blijkt dat hoe zwaarder een gemeente wil sturen op de recreatieve verhuur van woonruimte, des te zwaarder de onderbouwingsplicht zal zijn. Onderbouwingsplicht hier betekent waarom uit bijvoorbeeld het oogpunt van leefbaarheid of schaarste ingrijpen door de (gemeentelijke) overheid gerechtvaardigd is. Hoewel er tijdens het participatieproces met name door bewoners is aangedrongen op sturen, met name vanuit oogpunt leefbaarheid, zal dat voor een rechter niet afdoende zijn. Daarom stellen we voor om een rapport op te laten stellen of en zo ja waarom ingrijpen op de toeristische verhuur is. Het Amsterdamse adviesbureau "Rigo Research en Advies BV" heeft op dit gebied zijn sporen verdiend. Het heeft de VNG geadviseerd inzake de modelverordening voor de recreatieve verhuur en heeft ook voor verschillende gemeente "leefbaarheidsrapporten" opgesteld. Het opstellen van een leefbaarheidsrapport zal tussen de 5 en 10k kosten. Dekking kan gevonden worden in het budget toerisme 2022. Om toch alvast een stap te zetten in de sturing wordt voorgesteld per april 2022 een registratieplicht in te voeren. De registratie verschaft een goed beeld van de omvang van de toeristische verhuur in de stad. Bij invoering registratieplicht moeten verhuurders zich laten registeren op de site: toeristische verhuur.nl.

De wetgever heeft bepaald dat de registratie gratis moet zijn voor de verhuurders. Voor de gemeente zijn er wel kosten aan verbonden. Het aansluiten bij die site, het bijhouden, muteren, etc zal de gemeente structureel € 5.000 per jaar kosten. Deze kunnen ten laste van de opbrengst toeristenbelasting worden gebracht. De toepassing zal functioneel vooralsnog worden ondergebracht bij de afdeling Belastingen (bij de BAG). Op basis van de uitkomsten van het rapport kunnen college en raad de verordening verder vorm geven. Feitelijk komt invoering van beleid op de recreatieve verhuur woonruimte neer op een 2-traps raket: Eerst registratieplicht als basis voor alle vormen van sturing en daarna als tweede trap het invoeren van beperkingen zoals bijvoorbeeld een vergunningsplicht voor verhuur van recreatieve woonruimte. Dit natuurlijk als het leefbaarheidsonderzoek inperking van recreatieve verhuur rechtvaardigt.

Kanttekeningen

Er moet rekening worden gehouden met bestaande initiatieven die nu en straks niet in het nieuwe beleid zullen passen. Daar kan eventueel bij de invoering van de beperkingen een overgangstermijn of een uitsterfconstructie voor worden bepaald. Dat is nu nog niet aan de orde. Financiën

Wat mag het kosten? 2

a.Kosten voor invoeren registratieplicht bedragen ongeveer € 5.000 exclusief BTW ; b. Kosten voor uitvoeren onderzoek leefbaarheid maximaal € 10.000 exclusief BTW. Hoe gaan we dat financieren? a. Opbrengst toeristenbelasting; b. Begroting toerisme 2022. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Nee

Duurzaamheid

Niet van toepassing Communicatie en participatie

Voor de vrijwel volledig doorlopen digitale participatie is gebruik gemaakt van de site: https://doemee.middelburgers.nl. Daar is informatie verstrekt, meningen gepeild en een drietal focusbijeenkomsten gehouden. Ook is het concept advies daar geplaatst voor commentaar/reactie. Daarnaast zijn er ook andere stakeholders geraadpleegd, zie daarvoor de paragraaf adviesorganen. Uitvoering

Als de raad de verordening vaststelt zal eerst een zogenaamd leefbaarheidsonderzoek plaatsvinden. Dit onderzoek is nodig om te kunnen onderbouwen waarom de gemeente de recreatieve verhuur aan banden wil leggen. Na het leefbaarheidsonderzoek zal aan de raad een voorstel worden voorgelegd met eventueel verdergaande regulering van recreatieve verhuur van woonruimte. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Advies is ingewonnen bij de Adviesraad Sociaal Domein, Stadsteam Middelburg, VOM en KHN Middelburg. Alle organen kunnen instemmen met het reguleren van de recreatieve verhuur woonruimte. Bijlagen

1. Raadsbesluit invoering verordening "Recreatieve verhuur woonruimte" en Ontwerp Huisvestingsverordening Middelburg 2022

Middelburg, 21 december 2021 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

3