22-008 rvs Hemelwaterverordening en waterbergingsfonds

raadsvoorstel volgnummer

27 januari 2022 22-008

onderwerp

Hemelwaterverordening en waterbergingsfonds

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Chris Dekker Milieu en Duurzaamheid Bas Kole (0118-675210) b.kole@middelburg.nl

datum vergadering

programma behandeld door e-mail

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. 2.

In te stemmen met de “Verordening afvoer hemel- en grondwater Middelburg”; In te stemmen met de “Verordening waterbergingsfonds Middelburg”.

Aanleiding

Het regent steeds vaker harder. Daardoor kunnen straten, kelders, woningen en gebouwen onderlopen. Om schade te voorkomen, werken we hard aan een klimaatbestendige stad. De gemeente zorgt ervoor dat het hemelwater in de openbare ruimte snel weg kan stromen en wordt opgevangen in de bodem of in het oppervlaktewater. Hiernaast worden werkzaamheden in de openbare ruimte meteen regenbestendig ingericht. Maar dat is niet genoeg. Een groot gedeelte van de gemeente bestaat uit privaat terrein. Ook daar kan hemelwater worden opgevangen. In de Verordening afvoer hemel- en grondwater Middelburg wordt het verplicht om bij nieuwbouw een deel van het hemelwater op eigen perceel op te vangen en te verwerken. De Verordening waterbergingsfonds Middelburg maakt het mogelijk, om indien realisatie op het eigen perceel niet mogelijk is, de aanleg van waterberging door externe initiatiefnemers onder bepaalde voorwaarden af te kopen en elders te realiseren. Effect

Verordening afvoer hemel- en grondwater Met de Verordening afvoer hemel- en grondwater kunnen we perceeleigenaren in specifiek aangewezen gebieden verplichten om hemelwater en grondwater vanaf een bepaalde datum niet meer in het vuilwaterriool te lozen. Het betreft gebieden waar de bestaande gemengde riolering wordt vervangen door een gescheiden stelsel of gebieden waar al een gescheiden riolering ligt. Ook kunnen wij perceeleigenaren bij nieuwbouw verplichten om hemel- en grondwater (gedeeltelijk) op eigen terrein te verwerken. Een Gemeente is wettelijk gezien niet verplicht om hemel- en grondwater afkomstig van particulier terrein af te voeren. Tot op heden hebben we dit wel gedaan en als vanzelfsprekend beschouwd. Met behulp van deze verordening regelen we dat bij nieuwbouw in eerste instantie zoveel mogelijk hemelwater op eigen terrein wordt verwerkt. Dit kan in de vorm van een verplichting tot waterberging. Door de verordening mag alleen hemel- en grondwater van nieuwe gebouwen en nieuwe overkappingen in openbaar riool worden geloosd als op eigen terrein een hemelwaterberging is aangebracht en in stand wordt gehouden. De minimale capaciteit van de berging is 50 liter per m2 nieuw verhard oppervlak met een minimum van 5.000 liter. Overtollig hemel- en grondwater (dat niet kan worden geborgen) mag worden geloosd in het hemelwaterriool of in de openbare ruimte.

Verordening waterbergingsfonds In 2015 hebben we samen met waterschap Scheldestromen een Waterbergingsfonds opgericht. Het Waterbergingsfonds is een instrument dat externe initiatiefnemers de mogelijkheid biedt om onder bepaalde voorwaarden de verplichting van het realiseren van waterberging in een projectgebied af te kopen. Met de gelden uit 1

het Waterbergingsfonds realiseert de Gemeente de waterberging binnen tien jaar elders. Ook andere Zeeuwse gemeenten hebben met het waterschap een waterbergingsfonds opgericht. Afkopen kan tot een maximum van 3.000 m2 verhard oppervlak. Is het verharde oppervlak groter, dan moet de waterberging altijd worden aangebracht in het projectgebied. Omdat er altijd ruimte was om waterberging te realiseren, is er nog nooit gebruik gemaakt van het Waterbergingsfonds. Maar om het Waterbergingsfonds te kunnen gebruiken, is een Verordening Waterbergingsfonds noodzakelijk. Deze verordening is echter nooit opgesteld. Door het opstellen en vast laten stellen van de verordening Waterbergingsfonds is het mogelijk om het waterbergingsfonds daadwerkelijk te gebruiken. Argumenten

Ad Verordening afvoer hemel- en grondwater Als het regent, verdwijnt in de gemeente Middelburg het meeste hemelwater vanaf verhardingen en daken in de (gemengde) riolering en wordt direct afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Om al dat relatief schone hemelwater te transporteren en te zuiveren, zijn kostbare voorzieningen nodig en dat kost geld en energie. Door de verandering van het klimaat wordt het bestaande rioolstelsel steeds zwaarder op de proef gesteld. Buien worden heviger en duren langer. Hierdoor neemt het risico op (grond-)wateroverlast toe. Anderzijds zijn er langere droge perioden met kans op verdroging. Door langdurige droogte lopen oude panden het risico op funderingsschade. In het ‘Stedelijk Waterprogramma Middelburg 2021-2030’ heeft de gemeente zichzelf de ambitie opgelegd om de stad voor te bereiden op het veranderende klimaat. Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte worden daarom twee sporen gevolgd:  Spoor 1 Er wordt gestreefd naar het terugbrengen van het aantal vierkante meters verharding. Dit heeft als positief effect dat minder hemelwater wordt opgevangen en dat dit niet afgevoerd hoeft te worden naar de riolering. Ook vermindert dit op termijn de opwarming van het bebouwd gebied.  Spoor 2 Als het verminderen van de verharding niet mogelijk of niet gewenst is dan wordt de verharding, waar dit mogelijk is, afgekoppeld.

Dit houdt in dat het afstromende hemelwater niet afgevoerd wordt naar de gemengde riolering en vervolgens naar de zuivering, maar bijvoorbeeld rechtstreeks naar het oppervlaktewater of naar groenvoorzieningen waarin overtollig hemelwater tijdelijk wordt geborgen (wadi’s). Het hemelwater kan ook worden afgevoerd via hemelwaterriolering, maar er wordt juist ook gekeken naar mogelijke aanpassing van de bovengrondse inrichting van de openbare ruimte. Om de riolering te ontlasten, voert de gemeente fysieke maatregelen uit, maar is ook regelgeving nodig. Om bij een veranderend klimaat droge voeten te blijven houden, wordt nadrukkelijk ook gekeken naar bovengrondse oplossingen en wordt de samenhang met de (her)inrichting van de openbare ruimte gezocht. De gemeente stelt daarom via de Verordening afvoer hemel- en grondwater voorwaarden aan het lozen van afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater. Ad verordening waterbergingsfonds Om het Waterbergingsfonds te kunnen gebruiken, is een Verordening Waterbergingsfonds noodzakelijk. Deze verordening is nog niet opgesteld. Door het opstellen en vast laten stellen van de verordening Waterbergingsfonds is het mogelijk om het waterbergingsfonds daadwerkelijk te gebruiken. Kanttekeningen

1.

Grond- en hemelwaterscheiding a. Het betreft grotendeels een formalisering van de huidige situatie, na vaststelling zijn er geen bestaande bewoners/bedrijven die iets extra moeten; b. Verbod lozen grond- en hemelwater op vuilwaterriolering voor de volgende gebieden: i. Gehele buitengebied gerioleerd of niet, geen onnodig grond- en/of hemelwater op drukriolering (bestaand beleid); 2

ii. Wijken/buurten/gebieden binnen de bebouwde kom met van oorsprong een (verbeterd) gescheiden stelsel, inclusief gescheiden huisaansluitingen (bestaand beleid); iii. Nieuwbouwwijken / -bedrijventerreinen (bestaand beleid). 2. Hemelwaterberging Dit is wel nieuw, en geldt vooralsnog alleen voor reeds geplande nieuwbouwlocaties, zoals Essenvelt en Trekdijk. 3. Toekomstig beleid (dus nu nog niet) a. Ook in andere delen van Middelburg kunnen 1. en/of 2. gaan gelden. Bij (uitgevoerde) afkoppelprojecten kunnen we dan (evt. ook met terugwerkende kracht) scheiding en/of berging eisen van de perceeleigenaren. Uiteraard met een acceptabele overgangstermijn. 4. Grondslag De grondslag voor de verordening afvoer hemel- en grondwater is artikel 10.32a van de Wet milieubeheer. Die wet zal worden aangepast met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. In de Omgevingswet worden, anders dan in het huidige recht, veel milieuregels overgelaten aan de gemeente. In de Omgevingswet is daarom geen specifieke grondslag meer opgenomen voor regels over het lozen van hemelwater en grondwater. De bevoegdheid om regels te stellen over activiteiten in de fysieke leefomgeving – met inbegrip van het lozen van hemelwater, grondwater en ander afvalwater in de bodem of de riolering – wordt in het nieuwe stelsel ontleend aan artikel 2.4 en 4.1 van de Omgevingswet.

In de Invoeringswet Omgevingswet is bepaald dat verordeningen op grond van artikel 10.32a van de Wet milieubeheer bij inwerkingtreding van de wet van rechtswege onderdeel uitmaken van het omgevingsplan van de gemeente. Deze verordening zal dus bij inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel zijn van het omgevingsplan van de gemeente Middelburg. Om die reden is bij de instrumentkeuze in deze verordening alvast voorgesorteerd op het instrumentarium van de Omgevingswet. Dat uit zich in het gebruik van de omgevingsvergunning en maatwerkvoorschriften. Ook de delegatiesystematiek is in lijn met de Omgevingswet doorgevoerd (zie daarover meer in de artikelsgewijze toelichting bij artikel 6). Financiën Wat mag het kosten? Er zijn geen kosten mee gemoeid. Hoe gaan we dat financieren? Niet van toepassing. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Niet van toepassing. Duurzaamheid

Verduurzaming van de gemeente in lijn met de Milieuvisie. Communicatie en participatie

Na vaststelling door de raad wordt de verordening gepubliceerd in de gebruikelijke media gepubliceerd. Hiernaast zal hierover richting de inwoners worden gecommuncieerd. Uitvoering

De uitvoering vindt plaats vanaf het moment dat de raad de verordeningen heeft vastgesteld. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Juridisch advies ingewonnen bij FloLegal, adviesbureau over het omgevingsrecht en digitale toepassingen daarvan. Bijlagen

1. 2. 3. 4.

Verordening afvoer hemel- en grondwater Middelburg; Verordening Waterbergingsfonds Middelburg; Tekening hemelwaterscheidingsgebied; Tekening grondwaterscheidingsgebied; 3

5.

Tekening hemelwaterbergingsgebied.

Middelburg, 21 december 2021 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

4