22-005 rvs Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022 - 2025 - vervallen

raadsvoorstel volgnummer

27 januari 2022 22-005

onderwerp

Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022 – 2025

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Carla Doorn Sociaal Domein Edmee de Fretes, Jack Gillissen e.de.fretes@middelburg.nl, j.gillissen@middelburg.nl 06-46265751, 06-55498457

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. De Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022 – 2025 vast te stellen. 2. De financiële afspraken zoals opgenomen in de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang voor 2023 – 2025 vast te stellen. 3. De bijdrage die de gemeente Middelburg ontvangt voor beschermd wonen in de periode 2023 – 2025 op basis van het objectieve verdeelmodel in het regiobudget in te brengen. 4. De financiële gevolgen te verwerken in de begroting van 2023 – 2025. Aanleiding

Gemeenten hebben medio 2020 ingestemd met het opstellen van de Norm voor Opdrachtgeverschap, waarin nietvrijblijvende afspraken zijn opgenomen tussen gemeenten binnen een regio en tussen regio’s onderling. Hiermee nemen gemeenten de verantwoordelijkheid om regionale samenwerking te verbeteren, het opdrachtgeverschap te versterken en de administratieve last te verminderen. Vanaf 1 januari 2022 wordt gestart met de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dit betekent voor de regio Zeeland dat niet alleen de centrumgemeente Vlissingen, maar alle dertien Zeeuwse gemeenten zich inzetten voor inwoners die in aanraking komen met beschermd wonen. Vanaf 1 januari 2023 start de financiële doordecentralisatie en verschuiven de financiële middelen en de bijbehorende verantwoordelijkheid via een ingroeipad (2023 tot en met 2032) van de centrumgemeente naar alle dertien gemeenten. De doordecentralisatie is ondersteunend aan de transformatie van beschermd wonen. Ook Maatschappelijke opvang wordt meegenomen in deze brede transformatie die gebaseerd is op de visie van de commissie Dannenberg. In deze visie staan sociale inclusie en het normaliseren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang centraal. De focus ligt hierbij op herstel en participatie, zo veel mogelijk in de eigen omgeving.

Het zwaartepunt verschuift van wonen in een intramurale setting naar wonen in de wijk of het dorp met ondersteuning in de vertrouwde omgeving, dicht bij huis. Hierdoor krijgen inwoners met een psychische kwetsbaarheid of inwoners die te maken hebben gehad met (dreigende) dak- en thuisloosheid meer mogelijkheden om te werken aan hun herstel en deelname aan de samenleving. De verschuiving van de financiële verantwoordelijkheid vereist het maken van bestuurlijke afspraken tussen de gemeenten in Zeeland. Door de krachten te bundelen en in ieder geval voor de periode 2023 – 2025 financiële afspraken te maken zorgen we voor de continuïteit van zorg en is slagkracht georganiseerd om de transformatie voortvarend vorm te geven. Alle regio’s leggen in Nederland leggen dit soort samenwerkingsafspraken vast in een regiovisie. De regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang wordt nu via de colleges ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraden in Zeeland. Hiermee hebben ook de Zeeuwse gemeenten in Zeeland invulling gegeven aan de Norm voor Opdrachtgeverschap Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. 1

Effect

Door het maken van regionale samenwerkingsafspraken blijft de continuïteit van zorg en ondersteuning voor onze inwoners gegarandeerd, kunnen we de beoogde transformatie goed vormgeven en verlagen we de administratieve last voor zorgaanbieders waardoor ze zich meer kunnen richten op de inhoud. Het zwaartepunt verschuift van wonen met ondersteuning in een intramurale setting naar wonen in de wijk met ondersteuning in de vertrouwde omgeving, dichtbij huis. Inwoners waarvoor de stap van intramuraal naar zelfstandig wonen te groot is, of waarvoor iets extra’s nodig is om te voorkomen dat ze intramuraal moeten gaan wonen, hebben behoefte aan tussenliggende woonvormen. Geclusterd zelfstandig wonen, intensieve begeleiding thuis met 24/7 bereikbaarheid, trainingshuizen en time-out voorzieningen zijn hier voorbeelden van. Binnen de regio zijn al dergelijke vormen aanwezig, maar onvoldoende om de transformatie goed vorm te kunnen geven. Door stevig in te zetten op een breed scala aan woonvarianten, krijgen inwoners met een psychische kwetsbaarheid of inwoners die te maken hebben gehad met (dreigende) dak- en thuisloosheid meer mogelijkheden om te werken aan hun herstel en deelname aan de samenleving. Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen en hebben meer regie op hun leven. Argumenten

1.1 De gemeenten streven er naar dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en leven. Ondersteuning wordt zoveel mogelijk in de eigen omgeving geboden en sluit aan op de behoeften van de cliënt. De focus ligt op herstel en participatie. Daar waar er ambulante ondersteuning geboden kan worden heeft dit de voorkeur boven een verblijf in een accommodatie. Het zwaartepunt verschuift van wonen in een intramurale setting naar wonen in de wijk of het dorp. De gemeenten willen hier zoveel mogelijk voor samenwerken met belangrijke partners, zoals zorgaanbieders, woningcorporaties en zorgverzekeraars. De gemeenten bundelen hun krachten om voor alle Zeeuwse inwoners passende beschermende woonzorg te realiseren en continueren. De gemeenten maken financieel- en taakinhoudelijke afspraken om gezamenlijk zorg te dragen voor de (transformatie)opgaven binnen beschermd wonen. Het uitgangspunt is lokaal wat kan, regionaal wat moet. Met de regiovisie nemen gemeenten de verantwoordelijkheid om regionale samenwerking te verbeteren, het opdrachtgeverschap te versterken en administratieve lasten te verminderen. 1.2 Met ingang van 2023 worden alle gemeenten financieel verantwoordelijk voor de nieuwe cliënten uit hun gemeente, de centrumgemeente blijft verantwoordelijk voor de bestaande cliënten BW.

Om te voorkomen dat de bijdrage BW die de gemeenten vanaf 2023 ontvangen, in een bepaald jaar van de overgangsfase niet goed is afgestemd op hun financiële verantwoordelijkheid waardoor de zorg voor BW cliënten in het gedrang zou kunnen komen, hebben de gemeenten afgesproken dat in de jaren 2023 – 2025 alle BW cliënten (ongeacht de gemeente van herkomst in Zeeland) beschouwen als Zeeuwse cliënten en de kosten ten laste brengen van een gezamenlijk regiobudget BW. 1.3 Bij de objectieve verdeling wordt geen rekening gehouden met waar de beschermd wonen voorzieningen zich vanuit de historische situatie bevinden. In Zeeland zijn er op dit moment nog grote verschillen in het aantal plekken voor beschermd wonen per gemeente. De financiële middelen voor beschermd wonen worden vanaf 2023 gefaseerd doorgedecentraliseerd naar de dertien gemeenten via een ingroeipad (2023-2032). De rijksmiddelen voor alle gemeenten worden objectief verdeeld en nemen in de eerste jaren van de decentralisatie toe in gelijke tred met de verwachte instroom van nieuwe cliënten. Tegelijkertijd verandert het budget dat de regio in zijn geheel krijgt. Deze verandering komt door de overgang van een historisch verdeelmodel naar een objectief verdeelmodel.

Het nieuwe verdeelmodel heeft voor Zeeland in totaliteit weinig financiële gevolgen: het totale budget voor beschermd wonen (bestaande uit de bijdrage beschermd wonen die nog binnenkomt bij de centrumgemeente Vlissingen en de bijdragen die de individuele gemeenten ontvangen) blijft vanaf de start van de financiële doordecentralisatie in 2023 nagenoeg gelijk. Het budget dat we als regio in totaliteit krijgen is hiermee naar verwachting ruim toereikend om beschermd wonen voor de regio Zeeland te kunnen 2

bekostigen. De financiële verantwoordelijkheid voor maatschappelijke opvang/vrouwenopvang blijft vooralsnog bij de centrumgemeente Vlissingen. De middelen voor maatschappelijke opvang worden dan ook niet meegenomen in de doordecentralisatie. Een deel van de structurele uitgaven maatschappelijke opvang/vrouwenopvang wordt structureel ten laste gebracht van de bijdrage beschermd wonen. Het gaat om een bedrag van ca. € 1 mln. Dit blijft ook zo vanaf 2023. De dertien gemeenten zijn wel gezamenlijk verantwoordelijk voor de inhoudelijke transformatie van maatschappelijke opvang. 1.4 De bijdrage van de gemeente Middelburg in het regiobudget structureel te verwerken in de begroting voor de periode 2023 – 2025. Dit omvat de kosten voor de uitvoeringsorganisatie, de zorgkosten, de bijdrage voor preventie en de tegemoetkoming voor de toegang. Kanttekeningen

1.1 Namens de portefeuillehouders die deelnemen aan het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) Sociaal Domein is een brief verzonden aan de artikel 12 inspecteur van centrumgemeente Vlissingen over de zeggenschap over de reserves (dit is de reserve van ca. 7 mln.). De art. 12 inspecteur wordt gevraagd naar zijn standpunt en verzocht om deze in een brief nader toe te lichten aan de gemeenten. 1.2 De dertien gemeenten hebben nadrukkelijk uitgesproken dat zij gedurende de doordecentralisatie voor de taken van beschermd wonen regionaal willen samenwerken. De bestuurders hebben ook aangegeven dat zij graag onderzocht willen hebben of een samenwerking kan plaats vinden op het aanpalende beleidsterrein van jeugd. De afgelopen tijd hebben de gemeenten in het thema-overleg sociaal domein afspraken gemaakt over hoe ze de nieuwe verantwoordelijkheden willen invullen en welke eerste stappen ze hierin kunnen maken in 2022. De ‘Regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025’ ligt nu ter besluitvorming voor, waarmee de inkoop van hulp voor deze kwetsbare doelgroep op Zeeuwse schaal georganiseerd wordt. Ook de inkooporganisatie voor de jeugdhulp vormt een belangrijke poot in de Zeeuwse samenwerking. De bestuurlijke wens is om te onderzoeken welke mogelijkheden er bestaan om de uitvoeringstaken voor beschermd wonen en jeugd gezamenlijk vorm te geven.

Dat onderzoek zal door een onafhankelijk, extern bureau worden uitgevoerd. Uiteraard worden de gemeenteraden bij de besluitvorming over de governancevorm en uitvoering hiervan betrokken. Uw raad wordt nog geïnformeerd over het proces en de wijze waarop de gemeenteraden in Zeeland hierbij betrokken worden. Financiën

Het is nog onduidelijk of de verwachte in- en uitstroom ook overeenstemt met de in- en uitstroom waarop het objectieve verdeelmodel gebaseerd is. De komende jaren gaan we dit monitoren. Hieronder ziet u de in- en uitstroom sinds 2019 van de gemeente Middelburg. Eind 2020 zijn 60 cliënten uitgestroomd, dit had te maken met de openstelling van de Wet langdurige zorg voor de ggz. In juni 2021 zaten in totaal 26 cliënten intramuraal in beschermd wonen, 13 cliënten met een indicatie geclusterd wonen en 3 cliënten ontvingen intensieve begeleiding thuis. Hiervan is ongeveer 43% tussen de 18 jaar en 30 jaar oud. Jaar

Aantal unieke cliënten

Instroom

uitstroom

2019

98

-

17

Juli 2020

99

18

7

Dec 2020

102

10

60

Juni 2021

54

12

-

Wat mag het kosten? Middelburg brengt het deel uit de integratie-uitkering beschermd wonen in het gezamenlijke regiobudget in. Hieruit worden de kosten voor de uitvoeringsorganisatie en de ondersteuning uit gefinancierd. Daarnaast ontvangt de gemeente uit het regiobudget middelen voor het inrichten van preventie en de toegang. De kosten voor de toegang bedragen voor Zeeland €204.156. Middelburg ontvangt hiervan €24.981 voor de toegang. 3

Bijdrage vanuit de integratie-uitkering Bijdrage preventie Bijdrage toegang

€327.466 p.m. €24.981

Naar verwachting ontvangt de gemeente Middelburg €327.466 in 2023, in 2024 €1.089.089 en in 2025 €1.721.038 voor beschermd wonen. Hoe gaan we dat financieren? We spreken af dat we in 2023 tot en met 2025 alle Zeeuwse beschermd wonen cliënten gezamenlijk bekostigen. In 2024 evalueren we de samenwerkingsafspraken en leggen we de raden een voorstel voor om vanaf 2026 de afspraken voort te zetten of te wijzigen. Het structurele budget is toereikend. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Niet van toepassing

Duurzaamheid

Niet van toepassing Communicatie en participatie

In het voorjaar van 2021 hebben informatiebijeenkomsten plaatsgevonden om betrokken partijen, gemeenteraden en Wmo- adviesraden te informeren over de op te stellen regiovisie. Dit hebben we in het najaar nog een keer gedaan. Daarnaast is er in juli een specifieke sessie georganiseerd over het thema wonen waar verschillende stakeholders voor uitgenodigd zijn. Ook hebben zogenoemde spiegelgesprekken plaatsgevonden met inwoners die vanwege een psychische kwetsbaarheid verblijven in een beschermde woonvorm of nu juist weer zelfstandig wonen. In deze gesprekken stond de volgende vraag centraal: ‘’Wat heb ik nodig wanneer ik vanuit een beschermde woonvorm weer op mijzelf ga wonen?’’. Cliënt- en naastenorganisaties (zoals Ypsilon en Stichting HerstelTalent) hebben ook gereageerd op de inhoud van de concept regiovisie. Tot slot zijn er interviews gehouden met zorgaanbieders. Alle reacties die naar voren zijn gekomen uit bovenstaande gesprekken zijn meegenomen in de regiovisie. Tot slot is gevraagd aan de adviesraad sociaal domein om een advies te geven over de regiovisie. Uitvoering

Op basis van de regiovisie wordt een uitvoeringsagenda gemaakt voor de periode tot en met 2025. De uitvoeringsagenda draagt bij aan het proces van een soepele start van de decentralisatie per 2023. De toegang tot beschermd wonen is per 1 januari 2022 bij de lokale gemeenten belegd. 2022 is hierbij een overgangsjaar waarin ondersteuning vanuit het expertteam beschikbaar is. Dit is eind 2021 door de dertien Zeeuwse colleges besloten. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De adviesraad sociaal domein is geraadpleegd over de regiovisie. De adviesraad adviseert om aandacht te hebben voor de continuïteit van zorg voor bestaande en nieuwe cliënten. Het college is van mening dit risico te ondervangen met het inrichten van een regiobudget. In de bijlagen van dit raadsvoorstel leest u hun advies (bijlage 2) en de reactie van het college (bijlage 3). Bijlagen 1.

Bijlage regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022 – 22025 (openbaar)

2.

Bijlage advies adviesraad sociaal domein (openbaar)

3.

Bijlage reactie adviesraad sociaal domein (openbaar)

4.

Bijlage brief aan de art. 12 inspecteur (openbaar)

Middelburg, 21 december 2021

4

Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink

de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

5