21-104 Bijlage 4. Ingekomen stukken commissie AB
Tekst van het document
ingekomen stukken Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
171. 2e Informatiebrief gemeenteraden 2021
ingekomen stuk
171. 2e Informatiebrief gemeenteraden 2021
datum brief
10-06-2021
datum invoer
10-06-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
VRZ
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
168. Onderzoek ikvalbuitendeboot.nl
ingekomen stuk
168. Onderzoek ikvalbuitendeboot.nl
datum brief
08-06-2021
datum invoer
08-06-2021
afdeling
Bedrijfsvoering
afzender
IVBDB
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
166. Evides uit de PZEM01
ingekomen stuk
166. Evides uit de PZEM01
datum brief
07-06-2021
datum invoer
07-06-2021
afdeling
Leefomgeving
afzender
Mr. drs. Guillaume VanDenDool
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 166 BIjlage 1 Evides uit de PZEM02
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
165. Mail - Bundel Nieuwe politiek, nieuwe akkoorden - ROB
ingekomen stuk
165. Mail - Bundel Nieuwe politiek, nieuwe akkoorden - ROB
datum brief
07-06-2021
datum invoer
07-06-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
Raad voor het Openbaar Bestuur
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 165 Bijlage 1 ROB-rapport Nieuwe politiek nieuwe akkoorden
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
160. Aangenomen moties confetti gemeenteraad Vaals
ingekomen stuk
160. Aangenomen moties confetti gemeenteraad Vaals
datum brief
02-06-2021
datum invoer
02-06-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
Gemeente Vaals
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 160 Bijlage 1 Motie confetti - Het Alternatief Nuj Lies versie 2 getekend
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
157. Ledenbrief Voorbeeld verordening participatie en uitdaagrecht nieuw en handreiking
ingekomen stuk
157. Ledenbrief Voorbeeld verordening participatie en uitdaagrecht nieuw en handreiking
datum brief
31-05-2021
datum invoer
31-05-2021
afzender
VNG
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 157 Bijlage 2 Voorbeeldparticipatieverordening 157 Bijlage 1 Handreikingparticipatie-berenschot
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
156. Ontwikkelingen brandweerzorg Zeeland
ingekomen stuk
156. Ontwikkelingen brandweerzorg Zeeland
datum brief
31-05-2021
datum invoer
31-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
VRZ
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
153. Aanbieding advies Rol nemen ruimte geven
ingekomen stuk
153. Aanbieding advies Rol nemen ruimte geven
datum brief
26-05-2021
datum invoer
26-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
Raad voor Openbaar Bestuur
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 153 Bijlage 1 Adviesrapport 'Rol nemen ruimte geven'
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
152. 1e wijziging begroting 2021 en ontwerpbegroting 2022 Zeeuws Archief
ingekomen stuk
152. 1e wijziging begroting 2021 en ontwerpbegroting 2022 Zeeuws Archief
datum brief
25-05-2021
datum invoer
25-05-2021
afdeling
Bedrijfsvoering
afzender
Zeeuws Archief
besluit
Via de gemeentesecretaris in handen stellen van het college voor het opstellen van een voorstel aan de raad
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
149. Volledige ledenbrief uitnodiging ALV 16 juni 2021
ingekomen stuk
149. Volledige ledenbrief uitnodiging ALV 16 juni 2021
datum brief
25-05-2021
datum invoer
25-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
VNG
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
144. ledenbrief over lachgas
ingekomen stuk
144. ledenbrief over lachgas
datum brief
12-05-2021
datum invoer
12-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
VNG
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 144 Bijlage-bij-ledenbrief-lachgas
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
143. Brief GS aan PS over Fiche 1K - ontvlechting Evides
ingekomen stuk
143. Brief GS aan PS over Fiche 1K - ontvlechting Evides
datum brief
12-05-2021
datum invoer
12-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
Provincie Zeeland
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 143 Bijlage 3 PwC Managementsamenvatting onderzoek ontvlechting Evides
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
138. motie aansluiting bij coalitie naar minimumloon 14 euro unaniem
ingekomen stuk
138. motie aansluiting bij coalitie naar minimumloon 14 euro unaniem
datum brief
11-05-2021
datum invoer
11-05-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
Gemeente Kerkrade
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
134. Ledenbrief VNG 21-032 - Alcoholwet en aanpassing Model-APV
ingekomen stuk
134. Ledenbrief VNG 21-032 - Alcoholwet en aanpassing Model-APV
datum brief
10-05-2021
datum invoer
10-05-2021
afzender
VNG
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 134 Bijlage 1 Was-wordt-tabel wijziging model algemene plaatselijke verordening134 Bijlage 2 Model raadsbesluit wijziging algemene plaatselijke verordening 134 Bijlage 3 Nadere uitleg alcoholwet
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
127. podcast_herdenking 4 en 5 mei St. Het Zeeuws Orkest
ingekomen stuk
127. podcast herdenking 4 en 5 mei St. Het Zeeuws Orkest
datum brief
29-04-2021
datum invoer
29-04-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
St. Het Zeeuws Orkest
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
126. Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholen tabaksverkoop 2020
ingekomen stuk
126. Begeleidende brief Bureau Objectief
datum brief
29-04-2021
datum invoer
29-04-2021
afdeling
Vergunningverlening & Handhaving
afzender
Bureau Objectief
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 126 Bijlage 1 Rapport Landelijk Onderzoek Leeftijdsgrens Alcohol & Tabak 2020
Commissie
Commissie Algemeen Bestuur
raadsvergadering
7 juli 2021
onderwerp
125. Waarschuwing en tips over oplichting en fraude
ingekomen stuk
125. Waarschuwing en tips over oplichting en fraude
datum brief
29-04-2021
datum invoer
29-04-2021
afdeling
Wijk en Bestuur
afzender
C. Boland
besluit
Voor kennisgeving aannemen
Bijlagen: 125 Bijlage 1 waarschuwing en tips over oplichtingee en fraude 125 Bijlage 2 reactie gemeente
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2 Geachte leden van de Zeeuwse gemeenteraden, Hierbij ontvangt u de tweede informatiebrief van 2021. We informeren u over lopende zaken, projecten, programma’s en andere bijzonderheden binnen uw veiligheidsregio. Deze informatiebrief geeft geen volledig beeld van alle werkzaamheden van VRZ. Het is een selectie van verschillende actuele onderwerpen, waarmee we u een beeld geven van de werkzaamheden en de diversiteit aan dossiers. Indien u naar aanleiding van deze informatiebrief vragen of opmerkingen heeft, dan kunt u deze zenden naar Bestuursondersteuning@vrzeeland.nl Ik wens u veel leesplezier. Met vriendelijke groet, Edith van der Reijden, Algemeen Directeur VRZ / Regionaal Commandant Brandweer
Inhoud voortgangsbericht In deze editie van het voortgangsbericht treft u de volgende onderwerpen:
Brandweer ............................................................................................................................................... 2 Risicobeheersing...................................................................................................................................... 4 Crisisbeheersing ...................................................................................................................................... 5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 6 Vragen & verzoeken ................................................................................................................................ 7
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
1
Brandweer Ondertekening Euregio Samenwerking Tijdens de afscheidsbijeenkomst van de heer Lonink op 23 april 2021 heeft de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst ‘Grensoverschrijdende samenwerking (GROS) North Sea Port district’ tussen North Sea Port (voormalig Zeeland Seaports), Hulpverleningszone Centrum en Veiligheidsregio Zeeland plaatsgevonden. De ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst is een belangrijke mijlpaal in het grensoverschrijdende samenwerkingsproject dat mede door steun van het Euregio Scheldemondfonds is opgezet. De volgende stap in het project is het vaststellen van een meerjarig activiteiten- en financieel plan om de samenwerking tussen de hulpdiensten te vergroten en de veerkracht en slagkracht van het havengebied en haar omgeving te kunnen verbeteren. Met de ondertekening wordt de volgende stap gezet in de samenwerking die Veiligheidsregio Zeeland al jarenlang heeft met het havenbedrijf North Sea Port.
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
2
Zorgnormen incidentbestrijding Deltawateren Op 7 april 2021 heeft de Veiligheidsdirectie ingestemd met de multidisciplinaire zorgnormen voor de incidentbestrijding op de Deltawateren. Deze zorgnormen vloeien voort uit het ‘Handboek Incidentbestrijding op het water’. Dit handboek biedt een basis voor een landelijke uniforme wijze van de (voorbereiding op) de incidentbestrijding op het water. Het is de leidraad voor de wijze waarop de incidentbestrijding op het water op de Deltawateren is georganiseerd. Een zorgnorm kan een ‘basisnorm’ of een ‘verhoogde zorgnorm’ worden wanneer uit de risicoanalyse blijkt dat dit nodig is.
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
3
Risicobeheersing Zeeland Veilig – Onderzoek burgerperspectief op gevaren in Zeeland Samen met ZB Planbureau heeft Veiligheidsregio Zeeland in februari 2021 een vragenlijst gestuurd naar het ZB panel met als doel om inzicht te krijgen hoe de Zeeuwse bevolking kijkt naar de risico’s die er in Zeeland zijn. Er is gevraagd in welke mate inwoners zich bewust zijn van gevaren, of ze goed geïnformeerd en goed voorbereid zijn. Uit het onderzoek blijkt dat driekwart van de Zeeuwse over risico’s zoals brand goed geïnformeerd zijn, maar zich graag ook beter willen informeren over andere gevaren en risico’s in Zeeland. Het gaat daarbij niet alleen om de gevaren waar men zich het meest zorgen over maakt (zoals cybercriminaliteit en extreem weer), maar ook om gevaren waar men zich minder zorgen over maakt, zoals het vrijkomen van gevaarlijke stoffen en nucleaire incidenten. Zo’n 1.100 Zeeuwen uit het ZB panel hebben deelgenomen aan het onderzoek. Met dit onderzoek krijgt Veiligheidsregio Zeeland inzicht in de risico-inschatting van inwoners op gevaar, op welk gebied en via welke kanalen inwoners informatie over eventuele gevaren willen ontvangen en hoe inwoners naar de zelf- en samenredzaamheid kijken. Via https://www.zeelandveilig.nl/nieuws/onderzoekgroeiende-behoefte-aan-meer-informatie-over-risicos is het gehele onderzoek terug te lezen.
Energietransitie Zonnepanelen, buurtbatterijen, elektrische auto's en windmolens. De energietransitie, de overgang van het gebruik van fossiele naar duurzame energiebronnen, is in volle gang. De energietransitie brengt nieuwe veiligheidsrisico's voor burgers en hulpverleners met zich mee. De landelijke stuurgroep Energietransitie wil dit thema zoveel mogelijk integraal benaderen. Inmiddels zijn hiervoor een koersdocument en plan van aanpak gemaakt. Daarbij worden nieuwe ontwikkelingen m.b.t. een Veilige Energie Transitie (VET) opgepakt en uitgewerkt. Uitwerkingen worden vervolgens weer landelijk gedeeld. Zeeland is aangesloten bij het district Zuid-6 (Regio’s van Brabant, Zeeland, Limburg). Dit district pakt het onderwerp ‘Automotive’ op. Veiligheidsregio Zeeland is daarbij trekker voor het onderwerp 'autonoom rijden'. Binnen onze Veiligheidsregio is hiervoor een werkgroep Veilige Energie Transitie (VET) opgericht die bestaat uit deelnemers van de verschillende teams binnen de brandweer. De werkgroep VET houdt ontwikkelingen bij en wisselt kennis en ervaring uit. Daarbij betrekken ze alle teams en afdelingen. Binnen het MT ligt de trekkersrol bij de manager Risico Beheersing. De energietransitie is onlangs ook meegenomen in het Meerjarenbeleidsplan. Hiermee willen we als organisatie goed voorbereid zijn op nieuwe ontwikkelingen die vanuit de Energietransitie op ons afkomen.
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
4
Crisisbeheersing Overzicht GRIP-incidenten 2021 Datum
GRIP-niveau
Incident
11-03-2021
1
Loskomende koperen dakplaten Boulevard Vlissingen
29-03-2021
1
Brand Portiekflat Vlissingen
28-04-2021
1
Brand camping Duinrand Burgh Haamstede
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
5
Bedrijfsvoering Jaarwisseling 2020-2021 Om inzicht te geven in de regionale verschillen in de voorbereiding op en de organisatie en activiteiten tijdens de jaarwisseling, de verschillende gebeurtenissen tussen oud en nieuw en mogelijke lessen voor de toekomst heeft het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) een onderzoek opgesteld. In de aanloop naar de jaarwisseling 2020-2021 bevond Nederland zich middenin de wereldwijde coronapandemie. Om de druk op de ziekenhuizen en zorg- en hulpverleners te verminderen, kondigde de regering in november 2020 een tijdelijk totaalverbod af op het afsteken van vuurwerk. Ondanks dit verbod verwachtte de politie een onrustige jaarwisseling door een gevoel van ongenoegen en frustratie in de samenleving. Vanwege het gevoerde coronabeleid speelden de veiligheidsregio’s een prominente rol in de aanloop naar de jaarwisseling 2020-2021. Tegelijkertijd was (en is) de aanpak van de jaarwisseling lange tijd in hoge mate een lokale kwestie geweest, met een trekkersrol voor de politie. Voor het onderzoek is op een aantal manieren informatie bijeengebracht. Ten eerste werd een selectie van veiligheidsregio’s gemaakt.
Om een goed beeld te kunnen vormen van de voorbereiding op de jaarwisseling zijn vervolgens verschillende functionarissen uit deze regio’s geïnterviewd en zijn documenten uit die regio’s bestudeerd, net als literatuur over de jaarwisseling in het algemeen. Onderstaand vindt u de link naar het rapport van het IFV genaamd ‘Jaarwisseling 2020-2021, Anders dan Anders’. •
https://www.ifv.nl/kennisplein/Documents/20210308-Jaarwisseling-2020-2021-anders-dananders.pdf
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
6
Vragen & verzoeken In dit voortgangsbericht geven we een overzicht van de door ons ontvangen vragen en verzoeken. • • •
4 maart 2021: Raadsvragen inzake brief VBV. 10 maart 2021: Raadsvragen inzake taakdifferentiatie. 25 mei 2021: Raadsvragen inzake begroting 2022.
De inhoudelijke reacties op de raadsvragen en de Wob-verzoeken zijn op te vragen bij het team Bestuursondersteuning van VRZ via bestuursondersteuning@vrzeeland.nl
Terug naar de inhoudsopgave
Informatiebrief gemeenteraden 2021 – nummer 2
7
Karin de Reuver Van: Onderwerp:
griffie@middelburg.nl FW: Onderzoek ikvalbuitendeboot.nl
Van: info IVBDB [mailto:info@ikvalbuitendeboot.nl] Verzonden: maandag 7 juni 2021 14:12 Onderwerp: Onderzoek ikvalbuitendeboot.nl
Aan het team economische en/of sociale zaken,
Allereerst zouden wij jullie willen vragen deze mail ook door te zetten naar de gemeenteraden, colleges en wethouder EZ. In de afgelopen 14 maanden hebben jullie je extreem hard ingezet voor de ondernemers uit jullie regio. Dank daarvoor, zonder jullie zouden er waarschijnlijk een hoop prachtige bedrijven verloren zijn gegaan. Toch zullen ook jullie gemerkt en gehoord hebben dat er in het afgelopen jaar regelmatig ondernemers zijn die tot op heden geen steun hebben mogen ontvangen. In de kern zijn deze bedrijven niet anders dan de rest en vallen ze even gemakkelijk in de geest en doelstelling van de steunpakketten, maar toch hebben ze door schrijnende externe factoren hier geen aanspraak op mogen maken. Hierdoor is landelijk een groep van circa 800 ondernemers, ten onrechte, extra in de schulden terecht gekomen. Nu zijn er al landelijk door verschillende gemeentes noodfondsen en speciale overbruggingsleningen opgetuigd om deze groep lokale ondernemers toch de nodige steun te bieden in deze crisis. Per gemeente gaat het hier geschat om ongeveer 3 tot 7 ondernemingen. Gezien de huidige terughoudendheid van het kabinet en de beperkingen in de uitvoerbaarheid van het RVO, zouden wij jullie graag willen betrekken in het meedenken richting een geschikte oplossing.
Graag zouden wij jullie willen uitnodigen om de onderstaande enquête (3 vragen, minder dan 1 minuut tijd) in te vullen vanuit jullie rol als gemeente richting de ondernemers. De resultaten die we willen verkrijgen, zullen wij vervolgens actief delen met het kabinet, ondernemersorganisaties en de VNG. Wij zijn benieuwd in hoeverre uw team vanuit de gemeente overweegt om ook specifieke fondsen of instrumenten op te stellen voor deze tussen de wal en schip gevallen ondernemers. Dit om, in onze ogen onnodige, economische en maatschappelijke schade te voorkomen en daarmee ook een mogelijke schuldhulpvraag bij de gemeente voor te zijn… Wij hopen dat jullie bereid zijn om ons hierover te informeren. Uiteraard hebben wij de korte enquête van 3 vragen zo ingericht dat jullie deze anoniem kunnen invullen. Contacteer ons daarnaast gerust als er andere gedachtes, vragen of ideeën zijn omtrent de huidige problematiek. Mocht u interesse hebben in de documentatie (collegeadvies, raadsinfobrief, formulieren, minimisverklaring, beleidsregels etc.) omtrent het noodfonds van gemeente Oldenzaal, mail ons dan op onderstaande gegevens. Link vragenlijst https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdQ0RGiyuEk9BagIf71ezHVPW0GNJ8LGdmIERW4SSqAua PjsQ/viewform?usp=sf_link 1
Met vriendelijke groet, Kevin de Krieger Initiatiefnemer IVBDB.nl Let’s connect on LinkedIn!
2
Mr. drs. Guillaume VanDenDool Econometrist Fiscaal en Notarieel Jurist Middelburg, vrijdag 4 juni 2021
Evides uit de PZEM De juridische splitsing levert uw gemeente bij 1% aandeelhouderschap € 1,4 mln de door GS gepropageerde lening-variant slechts € 0,8 mln op, DUS € 0,6 mln. meer. Ik had vandaag graag gebruik gemaakt van mijn inspreekrecht bij de provincie Zeeland. Bij de provincie Zeeland kan er wel worden ingesproken maar geluisterd wordt er niet. Daarom richt ik mij nu tot u als raadsleden van diverse gemeenten. Het is van belang voor de financiële positie van uw gemeente. Ik vraag uw aandacht voor twee stukken die de heer Hessing enig tijd geleden met u meende te moeten delen. Van deze stukken ben ik de auteur. Het betreft stukken over de ontvlechting van Evides uit de PZEM. Uw gemeente is aandeelhouder van de PZEM en derhalve direct belanghebbende. Ik denk dat het raadzaam is dat u, als raadsleden, op deze stukken acht slaat en deze mee neemt in uw besluitvorming. De door mijn gepropageerde juridische splitsing levert uw gemeente bij 1% aandeelhouderschap € 1,4 mln de lening variant van GS levert slechts € 0,8 mln op: VERSCHIL € 0,6 mln. POSITIEF. Het is mijn volle overtuiging dat hetgeen ik eerder gesteld heb niet snel weerlegd zal worden. Ik heb tot op heden geen gefundeerde weerlegging mogen ontvangen.
De in twee eerdere stukken bepleite ik dat de juridische splitsing (JS) is superieur ten opzichte van de door GS bepleite lening-variant (LV), dit blijkt wederom uit deze ingezonden stukken. Ik vat dit kort voor u samen. in '€ mln. Ten Eerste
SUPERIORITEIT JS tov LV Liquiditeit PZEM
JS LV Voordeel 1.033,7 1.009,0 24,7
Ten Tweede
Dividend aandeeelhouders
137,3
78,9
58,4
Ten Derde
Voordeel provincie
68,6
54,0
14,6
Ten Vierde
Dividend overige aandeeelhouders
68,6
39,5
29,1
Ten Vijfde
Rijksoverheid
45,8
114,2
-68,4
Ten Eerste: Superieur in die zin dat aan het einde van de rit de liquiditeitspositie van PZEM bij de juridische splitsing € 1.034,7 mln. bedraagt, dat is € 24,7 mln. MEER dan bij lening-variant (€ 1.009 mln). Ten Tweede: Superieur in die zin dat de gezamenlijke aandeelhouders bij de juridische splitsing € 137,3 mln. aan dividend krijgen, dat is € 58,4 mln. MEER dan bij de lening-variant (€ 78,9 mln). Ten Derde: Superieur in die zin dat de provincie als aandeelhouders bij de juridische splitsing € 68,6 mln. aan dividend krijgen, dat is € 14,7 mln. MEER dan bij de meer dan bij lening-variant (€ 54 mln). (met die € 10 mln balanssteun voordeel € 24,7 mln). Ten Vierde: Superieur in die zin dat de overige aandeelhouders bij de juridische splitsing € 68,6 mln aan dividend krijgen, dat is € 29,2 mln. MEER dan bij de lening-variant (€ 39,5 mln). Ten Vijfde: Superieur in die zin dat het Rijk bij de juridische splitsing netto € 45,8 mln. ontvangt, dat is 68,5 mln. MINDER dan bij de lening-variant (€ 114,2 mln). Hoofdzakelijk ontvangt het rijk minder dividendbelasting van uw deelnemingen PZEM en Evides. Er hoeft bij de juridische splitsing immers geen dividend uitgekeerd te worden om leningen af te lossen, dat geld komt bij de aandeelhouders.
העולם בידי שוטים
Mr. drs. Guillaume VanDenDool Jacob Catsstraat 68/4332 VL Middelburg + 31 (0)6-126 375 99/Guillaume.vandendool@gmail.com BTW: NL003106315B93/KvK: 20155532/Bank: NL37INGB0702749222
Mr. drs. Guillaume VanDenDool Econometrist Fiscaal en Notarieel Jurist Middelburg, vrijdag 4 juni 2021
De provincie Zeeland wil uw gemeenten de lening-variant nu opleggen de reden daarvoor is eenvoudig. In de PZC van 16 april jl. lezen we: “Rijk geeft Zeeland 10 miljoen euro extra en maakt zo ontvlechting Evides en PZEM mogelijk” MIDDELBURG - Zeeland krijgt 10 miljoen euro extra van het Rijk om het waterbedrijf Evides los te koppelen van energiebedrijf PZEM. De bijdrage die bovenop het compensatiepakket voor de misgelopen marinierskazerne komt, betekent dat de provincie en de gemeenten straks meer geld in de knip krijgen. Daarmee gaat een langgekoesterde wens in vervulling.” (Met Zeeland wordt bedoeld de Provincie Zeeland) Uw gemeente lijdt daardoor schade: De overige 50% aandeelhouders krijgen geen € 68,6 mln, maar slechts € 39,5 mln. U als overige aandeelhouders krijgt MINDER: € 29,1 mln omdat de provincie € 10 mln. MEER krijgt van het Rijk. Het rijk vangt dan wel € 68,5 mln. MEER aan (uw) dividendbelasting Om tot ontvlechting te komen is er ook geen lening nodig. Het kan gewoon via de juridische splitsing. -----Dan is er nog een zesde punt waarom de juridische splitsing superieur is Ten Zesde: In de provinciale presentatie van 11 mei jl.
over de ontvlechting van Evides uit de PZEM, waarvoor de Zeeuwse gemeenten niet uitgenodigd waren, maakte een van de deskundigen terloops de opmerking dat bij de lening-variant nog uitgezocht moest worden of hier geen sprake was van ongeoorloofde staatssteun. Ongeoorloofde staatssteun wordt door Brussel beboet. Als een overheidsbedrijf als Aqua, onder garantstelling van de provincie, renteloos geld gaat lenen en met dat geld aandelen Evides koopt van de PZEM een marktpartij, is er al heel snel sprake van een overdracht van staatsmiddelen, alleen al de renteloze lening wijst hier op. PZEM verkoopt haar aandelenpakket Evides weliswaar. Maar die verhanging had geheel legaal en legitiem om-niet, zonder geld toe stoppen kunnen plaatsvinden. Door voor de lening-variant te opteren ontvangt PZEM zonder dat daartoe enige (wettelijke) noodzaak is staatsmiddelen, in de idee dat PZEM in de toekomst aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. De vrees is PZEM mogelijk op enig moment insolventie zou kunnen worden door verplichtingen aan dochter EPZ (tollingovereenkomst). Dat dit leidt tot een niet-marktconform voordeel voor PZEM is evident en ook geheel conform de bedoelingen van de betrokken partijen. Deze feiten passen echter naadloos op art. 107 lid 1 van het EUverdrag, het zgn. staatsteunartikel. De boete is dan ook voor uw gemeente.
Bij de juridische splitsing kan geen sprake zijn van ongeoorloofde staatsteun er zijn geen geldstromen. Na de totstandkoming van de juridische splitsing kan er geen sprake zijn van schuldeisersbenadeling, de rechterlijke toetsing is daarvoor de wettelijk ingebouwde garantie. PZEM heeft feitelijk ook geen schuldeisers meer. Volgens S&P-Global, haar eigen rating-agency, heeft PZEM een netto-kaspositie van € 858 mln, waarvan € 203 mln. in het ontmantelingsfonds Borsele.
העולם בידי שוטים
Mr. drs. Guillaume VanDenDool Jacob Catsstraat 68/4332 VL Middelburg + 31 (0)6-126 375 99/Guillaume.vandendool@gmail.com BTW: NL003106315B93/KvK: 20155532/Bank: NL37INGB0702749222
Geachte leden van de gemeenteraad, U zult inmiddels al weer druk bezig zijn met de voorbereidingen op de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022. Een nieuwe kandidatenlijst moet worden samengesteld, een verkiezingsprogramma geschreven, en een campagne voorbereid. Wij merken als Raad voor het Openbaar Bestuur ook dat veel gemeenteraden en hun fracties zijn begonnen met nadenken over de aankomende raadsverkiezingen maar ook de periode daarna. We krijgen weer verzoeken voor toezending van of een toelichting op een publicatie die we kort voor de vorige verkiezingen uitbrachten: Nieuwe politiek, nieuwe akkoorden. In deze bundel staan de ervaringen van tien gemeenten die er na de verkiezingen van 2014 voor kozen hun burgers actief te betrekken bij het opmaken van hun bestuurs- en of beleidsakkoord. Voor lokale partijen, griffiers, burgemeesters en anderen die na de raadsverkiezingen voor de opdracht staan een nieuwe coalitie te sluiten in hun gemeente, blijken deze voorbeelden te inspireren en motiveren de burger hier meer bij te betrekken. Als deze bundel inspiratie biedt voor collega raadsleden elders in het land, zal het wellicht ook u interesseren. Daarom brengen we de bundel nog eens graag onder uw aandacht. We wensen u veel succes met de voorbereidingen op de aankomende raadsverkiezingen.
Met vriendelijke groet, Namens de Raad voor het Openbaar Bestuur, Rien Fraanje Secretaris-directeur
I: http://www.raadopenbaarbestuur.nl T: @Raad_ROB
raad voor het openbaar bestuur
NIEUWE POLITIEK, NIEUWE AKKOORDEN
NIEUWE POLITIEK, NIEUWE AKKOORDEN
raad voor het openbaar bestuur
Vormgeving: Studio Tint, Den Haag Druk: Xerox OBT © 2018 Raad voor het Openbaar Bestuur isbn/ean 978-90-5991-108-6 nur 823
Inhoud
Voorwoord
5
Inleiding Tien gemeenten Verschillende typen akkoorden Context Communicatie met de samenleving Tien tips
7 8 10 12 13 15
Tien gemeenten over hun ervaringen met akkoorden nieuwe stijl Almelo Etten-Leur Kaag en Braassem Leiden Oude IJsselstreek Utrechtse Heuvelrug Zwijndrecht Alblasserdam Deventer Cranendonck
18 19 23 27 31 35 39 43 47 51 55
Samenstelling leesgroep Lijst gesprekspartners tien gemeenten
59 60
Voorwoord
In februari 2017 bracht de Raad voor het Openbaar Bestuur het signalement Het regeerakkoord als startdocument*uit. Daarin pleit de ROB voor een regeerakkoord op hoofdlijnen dat vervolgens met de samenleving verder wordt uitgewerkt. We hebben inmiddels kunnen zien dat de Haagse politieke partijen hun regeerakkoord op hun vertrouwde wijze hebben gesloten, namelijk: achter gesloten deuren en met als resultaat een dichtgetimmerd akkoord. Jornt van Zuylen van het Actieprogramma Democratic Challenge van de VNG maakte ons erop attent dat op lokaal niveau al tal van voorbeelden bestaan van hoe het anders kan, in de geest van Het regeerakkoord als startdocument. In 2014 is immers in tal van gemeenten gekozen voor een andere aanpak waarbij actief gebruik is gemaakt van de kennis, kunde en kracht van de samenleving. De VNG vroeg daarom de ROB een bundel samen te stellen met mooie voorbeelden van gemeenten die na de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 op een andere dan de gebruikelijke wijze hun akkoorden sloten. Deze bundel is tot stand gekomen in samenwerking met de VNG en Code Oranje, een beweging van burgemeesters, wethouders, raadsleden, actieve inwoners, wetenschappers en ondernemers die vergaande vernieuwing van het openbaar bestuur nastreeft.
Het doel van deze bundel is om de hoofdrolspelers bij het sluiten van akkoorden te informeren, motiveren en inspireren de samenleving actief te betrekken bij de totstandkoming van hun akkoorden na de verkiezingen van 2018. In deze bundel leest u over de ervaringen van 10 gemeenten die er na de verkiezingen van 2014 voor kozen hun burgers actief te betrekken bij het opstellen en/of uitvoeren van hun bestuurs- en of beleidsakkoorden. U leest over de lessen, dilemma’s, de valkuilen en de succesfactoren. En u krijgt tips en suggesties hoe u in uw eigen gemeente te werk kunt gaan.
*
www.raadopenbaarbestuur.nl
5
6
Deze bundel is geschreven door Yolanda Adel, adviseur bij de ROB. Haar collega’s Pieter de Jong en Bart Leurs ondersteunden haar daarbij. Wij danken de geïnterviewden voor hun enthousiaste medewerking aan deze bundel. Verder zijn wij erg blij met het nuttige commentaar van de leesgroep op eerdere versies van de tekst. Wij wensen u veel wijsheid en succes bij het formeren van uw akkoord na de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018.
drs. Han Polman Voorzitter Raad voor het Openbaar Bestuur
drs. Rien Fraanje Secretaris-directeur
Inleiding
In januari 2017 bracht de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) het signalement Het regeerakkoord als startdocument uit. Daarin pleit de ROB voor een nieuw soort regeerakkoord; benoem daarin de kernvraagstukken waarvoor het land staat, geef de richting aan waarin de oplossingen zullen worden gezocht en beschrijf hoe voor de gekozen aanpak draagvlak zal worden bevorderd in de samenleving. De ROB stelt dat een regeerakkoord een startdocument moet zijn, waarin richting en gezindheid belangrijker zijn dan gedetailleerde afspraken over een reeks van onderwerpen. In de praktijk van de lokale politiek en lokale democratie blijkt deze bepleite werkwijze al te worden toegepast. Tal van gemeenten hebben er na de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 voor gekozen hun akkoord op hoofdlijnen vast te stellen en de samenleving te betrekken bij de invulling daarvan. Gemeenten vinden het namelijk steeds belangrijker het draagvlak voor hun bestuur en beleid te verbeteren en willen daartoe constructief samenwerken met hun inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen.
Democratic Challenge (een experimenteer- en leerprogramma van BZK en VNG gericht op vernieuwing van de lokale democratie) en de beweging Code Oranje (een verbond van burgemeesters, wethouders, raadsleden, actieve inwoners, wetenschappers en ondernemers die vergaande vernieuwing van het bestuur bepleit) zijn enthousiast over deze ontwikkeling op lokaal niveau. De VNG heeft de ROB gevraagd mooie voorbeelden van gemeenten, die werken op de wijze zoals in het signalement van de ROB beschreven, in kaart te brengen. De ROB doet dit in de vorm van deze bundel waarin de ervaringen van 10 gemeenten met het actief betrekken van de samenleving bij de totstandkoming van hun bestuursen beleidsakkoorden centraal staan. Deze bundel heeft een tweeledig doel. In de eerste plaats om te laten zien aan Haagse politici dat formeren en het sluiten van akkoorden ook op een andere wijze kan dan via vertrouwelijke onderhandelingen achter gesloten deuren. Als tal van gemeenten bewijzen dat het mogelijk is om er een meer open proces van te maken waar inwoners, organisaties en ondernemers bij betrokken worden, dan zou dat toch ook mogelijk moeten zijn in de Haagse realiteit van de nationale politiek.
Het tweede doel van deze bundel is om lokale partijen, griffiers, burgemeesters en anderen die na de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018 voor de opdracht staan een nieuwe coalitie te sluiten in hun gemeente te inspireren en motiveren van het geëigende pad af te wijken. De verhalen in deze bundel laten zien dat het niet altijd hoeft op de manier waarop we het al zo lang gewend zijn. Er zijn alterna-
7
tieven mogelijk. Daarmee is deze bundel ook een handreiking met lessen van de geïnterviewde gemeenten, randvoorwaarden en suggesties voor concrete acties, die behulpzaam kunnen zijn voor gemeentes die overwegen de kennis, kracht en kunde van hun inwoners te gebruiken bij het maken van hun akkoorden.
8
Hieronder gaan we eerst in op de selectie van de 10 gemeenten die geïnterviewd zijn, de typen akkoorden die er blijken te zijn, de context die nodig lijkt te zijn voor het succesvol opstellen van bestuursakkoorden nieuwe stijl en de communicatie met de samenleving hierin. Daarna volgen de interviews met de gemeenten. Tien gemeenten Voor de samenstelling van de bundel Nieuwe politiek, nieuwe akkoorden hebben we in totaal 20 gemeenten nader bekeken, waarvan 14 zijn aangedragen door de VNG en Code Oranje. De selectie van de 10 gemeenten die we hebben gesproken, is niet gebaseerd op een wetenschappelijke methode maar is een pragmatische exercitie geweest op basis van criteria als geografische spreiding, samenstelling gemeenteraad (verhouding landelijk/lokaal) en gemeentegrootte (20.000 – 124.000). Dat heeft geleid tot de keuze om de volgende tien gemeenten in deze bundel uit te lichten: Gemeente + Inwonertal
Provincie
Samenstelling gemeenteraad
Soort akkoord
Almelo 72.000 inwoners
Overijssel
14 fracties, waarvan 7 uit Raadsbreed programma + landelijke en 7 uit lokale partijen; college uitvoeringsraadsprogramma opgesteld en programma vastgesteld door voltallige gemeenteraad.
Alblasserdam 20.000 inwoners
Zuid-Holland
7 fracties, afkomstig uit 6 landelijke partijen en uit 1 lokale partij; SGP, PvdA en CDA hebben coalitieakkoord opgesteld.
Cranendonck 21.000 inwoners
Noord-Brabant
5 fracties, waarvan 3 uit Raadsbreed programma landelijke en 2 uit lokale partijen; 2 lokale fracties hebben een meerderheid in de raad. Bestuursprogramma door voltallige gemeenteraad vastgesteld.
Coalitieakkoord dat raadsbreed tot stand is gekomen + samenlevingsagenda
Gemeente + Inwonertal
Provincie
Samenstelling gemeenteraad
Soort akkoord
Deventer 99.000 inwoners
Overijssel
11 fracties, waarvan 6 uit Bestuursakkoord landelijke en 5 uit lokale partijen; vastgesteld door de Bestuursakkoord is opgemaakt coalitie door PvdA, CDA, D66 en Gemeentebelang.
Etten-Leur 43.000 inwoners
Noord-Brabant
8 fracties, waarvan 4 uit Raadsbreed programma landelijke en 4 uit lokale partijen. en raadsbreed beleidsNaast het raadsprogramma kader + collegewerkplan is er een collegewerkplan.
Kaag en Braassem 25.000 inwoners
Zuid-Holland
6 fracties, waarvan 3 uit Raadsbreed akkoord landelijke en 3 uit lokale partijen; 3 lokale fracties hebben een meerderheid in de raad Raadsbreed akkoord van alle 6 partijen.
Leiden 124.000 inwoners
Zuid-Holland
9 fracties, afkomstig uit 8 landelijke partijen en 1 lokale partij. Bestuursakkoord gesloten door alle partijen. Daarnaast een raadsbreed voorbereid beleidsakkoord gesloten door coalitiepartners D66, SP, VVD en PvdA.
Raadsbreed bestuursakkoord + raadsbreed collegeakkoord
Oude IJsselstreek 39.500 inwoners
Gelderland
1 zelfstandig raadslid en 6 fracties, afkomstig uit 5 landelijke partijen en 1 lokale partij; lokale fractie heeft grootste aantal zetels. Procesakkoord is ondertekend door alle partijen.
Raadsbreed procesakkoord + collegewerkakkoord + raadswerkplan
Utrechtse Heuvelrug 50.000 inwoners
Utrecht
8 fracties, afkomstig uit 7 landelijke partijen en 1 lokale partij. Raadsprogramma door alle 8 partijen vastgesteld.
Raadsbreed programma
Zwijndrecht 44.000 inwoners
Zuid-Holland
8 fracties, waarvan 6 uit landelijke en 2 uit lokale partijen; raadsakkoord is door een meerderheid van de raad vastgesteld, maar raadsbreed tot stand gekomen.
Raadsbreed programma + college uitvoeringsprogramma + PALT-afspraken (Prestatie Afspraken Lange Termijn)
Verschillende typen akkoorden Bestuurs- en beleidsakkoorden blijken in verschillende vormen voor te komen, waarbij 3 hoofdvormen te onderscheiden zijn: • raadsbrede akkoorden; • coalitieakkoorden en • samenlevingsakkoorden. 10 Een raadsbreed akkoord is een akkoord, waaraan alle fracties hebben meegewerkt en dat door alle fracties is vastgesteld. Gemeenten met een dergelijk akkoord zijn: •
Almelo met een raadsprogramma dat is opgesteld en vastgesteld door alle fracties en dat door het college verder is uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma.
•
Etten-Leur met 2 richtinggevende documenten die raadsbreed zijn opgesteld en vastgesteld: het raadsprogramma en het beleidskader. In het eerste bepaalt de raad welke maatschappelijke effecten bereikt moeten worden, hoe de effecten hiervan gemeten moeten worden en wat de kosten mogen zijn voor het bereiken van deze effecten. In het tweede document heeft de raad uitgewerkt hoe het wensbeeld dat in 2012 is vastgesteld in de toekomstvisie 2020 Etten-Leur doet het gewoon binnen de raadsperiode gerealiseerd gaat worden. Het collegewerkprogramma waarin het raadsprogramma en het beleidskader verder zijn geconcretiseerd, wil Etten-Leur in de toekomst uitbouwen naar een samenlevingsagenda.
•
Kaag en Braassem met een raadsbreed akkoord, waar bij de totstandkoming van het akkoord de verbinding werd gezocht op de overeenkomsten die bleken uit de verkiezingsprogramma’s. Over de enkele politiek gevoelige onderwerpen waar een geen eenduidige koers over kon worden bepaald, is afgesproken dat daarover in wisselende meerderheden zou worden beslist. De fracties konden dus vaststellen dat zij zich aan de beloftes in hun verkiezingsprogramma’s hebben gehouden. In het raadsakkoord is de wat-vraag geformuleerd. Voor de uitvoering van dit raadsakkoord gaat de gemeenteraad in gesprek met inwoners, maatschappelijke organisaties, dorps- en wijkraden, bedrijven, verenigingen en andere groepen in de samenleving.
•
Leiden waar zowel het bestuursakkoord als het collegeakkoord is vastgesteld door alle fracties. Het Leidse bestuursakkoord bevatte een set van afspraken hoe met elkaar om te gaan en in het collegeakkoord waren naast harde afspraken ook onderwerpen aangewezen die nader uitgewerkt moesten worden door het nieuwe college.
•
Oude IJsselstreek waar een puur procesakkoord door de griffier is gemaakt in opdracht van de lijsttrekkers. Op basis van een eerder verschenen rapport Naar een nieuwe gemeente Oude IJsselstreek, maatschappelijke bouwstenen voor een nieuwe gemeente en op basis van de verkiezingsprogramma’s werd het procesakkoord opgesteld. Dit akkoord bevatte uitgangspunten voor een aantal
specifieke maatschappelijke thema’s en een gereedschapskist om deze met de samenleving te bespreken en aan te pakken. Ter aanvulling op het procesakkoord kwamen er een werkakkoord van het college en een raadswerkplan ter verdere concretisering van het procesakkoord. In het raadswerkplan is onder andere afgesproken hoe de overgang van transitie naar transformatie in het Sociaal Domein gerealiseerd kon worden en met wie. Het procesakkoord is een jaar lang in uitvoering geweest en werd als gevolg van een bestuurscrisis medio 2015 stopgezet. •
Utrechtse Heuvelrug met een raadsprogramma waar alle fracties aan hebben meegewerkt en waar 3 van de 4 wethouders bij betrokken zijn geweest. Het raadsprogramma is leidraad geweest voor het college. De uiteindelijke tekst van het raadsprogramma is met de inwoners besproken.
•
Zwijndrecht waar het raadsbreed programma volledig in de openbaarheid tot stand is gebracht en door een grote meerderheid van de raad is vastgesteld, met de opdracht aan het college een uitvoeringsprogramma op te stellen en de inwoners daarbij te betrekken.
De tweede vorm is het van oudsher veel voorkomende coalitieakkoord. Dit is meestal het product van de raadsfracties die in de meerderheid zijn, maar die wel op een verschillende manier tot stand kan komen. •
Alblasserdam spreekt van een coalitieakkoord, wat de indruk wekt dat de inhoud door de coalitie is bepaald; echter in de praktijk is bij de totstandkoming van dit akkoord aan alle fracties gevraagd welke zaken/thema’s zij hierin terug zouden willen zien. Daarnaast heeft Alblasserdam een maatschappelijk gesprek georganiseerd, waarbij per beleidsterrein met de belangrijkste actoren is geïnventariseerd wat deze actoren in het akkoord verwachten te zien. Het resultaat hiervan was de zgn. samenlevingsagenda, waarin beide partijen (maatschappelijke gesprekspartners en de gemeente) een gedeelde verantwoordelijkheid hebben.
•
Deventer waar de coalitie van Gemeentebelang, PvdA, D66 en CDA het bestuursakkoord op hoofdlijnen hebben gesloten. De uitvoering van dit bestuursakkoord gaat via de begroting en niet via een apart college-werkprogramma.
Het samenlevingsakkoord komt tot stand met de inbreng van de samenleving in al haar geledingen. Dit laatste akkoord kan ook worden onderscheiden naar een akkoord waar de voltallige raad of een akkoord waar alleen de coalitie aan meedoet. •
Cranendonck had conform een van de 3 pijlers van de nieuwe bestuursaanpak een raadsbreed programma met input van de samenleving tot stand willen brengen, maar dat is door tijdgebrek niet gelukt. Dus zijn de inwoners bij de uitvoering van het raadsprogramma actief betrokken. In de toekomst wil de raad de budgetten voor burgerinitiatieven uitbreiden naar burgerbudgetten, omdat dat beter past bij een verdere ontwikkeling van de burgerparticipatie.
11
In al deze akkoorden kan de focus gericht zijn op het proces of de inhoud of een combinatie van proces en inhoud. Over de thema’s waar partijen geen overeenstemming over kunnen bereiken, worden er in het algemeen procesafspraken gemaakt. Afspraken op inhoud doen zich voor bij thema’s die niet controversieel zijn.
12
Uit de gesprekken die in deze bundel zijn weergegeven, is af te leiden binnen welke context oftewel samenstel van voorwaarden de totstandkoming van bestuursakkoorden nieuwe stijl succesvol kan zijn. Bovendien zijn uit de interviews vele tips te destilleren, waaruit een top tien is samengesteld. Context Het proces om te komen tot bestuursakkoorden nieuwe stijl hangt af van de instelling, positie en samenwerking van de bestuurders (raad en college) en van de relatie tussen het bestuur en de ambtelijke organisatie. Tevens is de relatie tussen de gemeente en de samenleving van doorslaggevende betekenis. Bestuurders (raad en college) moeten de noodzaak zien van en voelen voor het actief betrekken van de samenleving bij de totstandkoming van bestuursakkoorden.
De noodzaak kan worden ingegeven door: • bestuursproblemen, weinig of geen vertrouwen van de samenleving in het bestuur, onvoldoende afstemming tussen bestuur en ambtelijke organisatie (Leiden, Alblasserdam, Utrechtse Heuvelrug); • de introductie van het dualisme (Etten-Leur); • versterken burgerparticipatie en ideeën over nieuwe politiek (Almelo, Cranendonck); • de roep van de samenleving om meer openheid en duidelijkheid (Zwijndrecht); • ad hoc besturen, de zoektocht naar een optimale bestuursschaal en bestuursstijl en een op handen zijnde fusie (Oude IJsselstreek); • wantrouwen tegen zittend bestuur en de organisatie (Deventer); • de decentralisaties in het sociale domein (Kaag en Braassem). (Kandidaat-)wethouders en/of lijsttrekkers betrekken bij de totstandkoming van het bestuursakkoord kan bijdragen aan een constructieve relatie tussen de raad en het college. Na het sluiten van het akkoord pakken raad en college ieder hun wettelijke bevoegdheden/rollen weer op, maar dan op basis van een agenda waar ook de partners uit de samenleving op ieder terrein verantwoordelijkheid in dragen.
Een flexibel ingestelde, goed samenwerkende driehoek van burgemeester, griffier en gemeentesecretaris die oog heeft voor de kennis, kracht en kunde van de samenleving en voor een effectieve en efficiënte samenwerking tussen raad en college kan helpen de continuïteit van bestuursakkoorden nieuwe stijl te waarborgen. De ambtelijke organisatie moet net als het bestuur meegaan met de ontwikkeling van de nieuwe bestuursstijl. Alle gemeenten hebben speciale trainingen en workshops voor hun ambtenaren georganiseerd om niet meer alleen vanachter hun bureau nota’s te schrijven, maar vooral de samenwerking met de samenleving op te
zoeken. Op deze manier komt het beleid gezamenlijk tot stand waardoor de kennis en energie van de samenleving en de ambtenaar optimaal worden benut. Discussies en meningsverschillen kunnen al in een vroeg stadium aan het licht komen en opgelost worden. Ook tussen het bestuur en de ambtelijke organisatie is een open en transparante relatie nodig voor constructief beleid. Het actief betrekken van de samenleving kan de gemeente extra geld, tijd en capaciteit kosten, maar komt tegelijkertijd de kwaliteit van en het draagvlak voor besluitvormingsprocessen en de genomen besluiten ten goede. Betrokken inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen voelen zich medeverantwoordelijk en mede-eigenaar voor het eindresultaat. Op langere termijn is de nieuwe aanpak wellicht zelfs voordeliger. Communicatie met de samenleving Gemeenten beseffen de toegevoegde waarde die de samenleving heeft voor het beleid. Zij vinden het dan ook zeker de moeite waard te investeren in de communicatie met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en ze serieus te nemen. Dat betekent onder meer: de burger/inwoner vooraf in de agenderings- of ontwerpfase te betrekken, hen vertellen wat met de input is gedaan en waarom en duidelijk zijn waarover zij wel of niet mogen meepraten.
Alle gemeenten besteden in hun raadsprogramma apart aandacht aan het betrekken van de samenleving bij de totstandkoming en de uitvoering van beleid en maken daartoe in min of meerder mate gebruik van social media en internet. Veel gemeenten wijzen op het belang om naar de inwoners toe te gaan en de onderwerpen te bespreken waar zij door geraakt worden (over hun straat, buurt of school) en hierbij duidelijk maken dat bij strijd tussen voor- en tegenstanders de gemeenteraad de knoop doorhakt. Cranendonck heeft bijvoorbeeld bij de komst van een AZC naar Budel met burgerpanels en een aselect gekozen aantal burgers geprobeerd het draagvlak voor dit AZC te peilen. De raad heeft ten aanzien van dit onderwerp uiteindelijk een getrapt besluit genomen: het eerste besluit (opening van het AZC voor één jaar) zonder raadpleging van de bevolking vanwege de urgentie van de asielinstroom in 2015; het tweede besluit voor het langer openhouden van het AZC na raadpleging van de bevolking. Om de samenleving actief of actiever te betrekken bij de voorbereiding en de uitvoering van het gemeentelijk beleid zetten de gemeenten verschillende instrumenten in. Bijvoorbeeld het aanstellen van wijkmanagers die de inwoners actief opzoeken, het organiseren van bewonersavonden, trainingen aan burgers over het raadswerk, presentaties op scholen over het raadswerk.
13
Etten-Leur organiseert 2x per jaar bijsturingsmomenten met de vijf O’s (Onze inwoners, Ondernemers, Onderwijs, maatschappelijke Organisaties en andere Overheden) om te horen of de gemeente nog goed op koers ligt, wat de vijf O’s van de samenwerking vinden en om de toekomst te bespreken. Daarnaast zijn wijkmanagers aangesteld die de inwoners actief opzoeken door onder andere het organiseren van bewonersavonden. 14 Het betrekken van de samenleving bij de totstandkoming van de akkoorden, vindt op verschillende momenten plaats: bij de voorbereiding, ontwikkeling en uitvoering van het beleid. In Alblasserdam bijvoorbeeld is halverwege het opstellen van het coalitieakkoord een maatschappelijk gesprek georganiseerd. De gemeente EttenLeur heeft het concept-raadsakkoord eerst voorgelegd aan de samenleving alvorens dit vast te stellen. Leiden heeft voorafgaand aan het formatie- en akkoordenproces de samenleving gesproken, terwijl in Zwijndrecht de samenleving pas bij de totstandkoming van het uitvoeringsprogramma betrokken is geweest.
Tien Tips 1
Begin zo vroeg mogelijk voor de raadsverkiezingen met de voorbereidingen van het bestuursakkoord. Dat scheelt tijd in het tot stand brengen van bestuursakkoorden nieuwe stijl. In Almelo bijvoorbeeld was het proces om te komen tot een raadsbreed akkoord een initiatief van de zittende raad in 2013. Voor de verkiezingen van 2018 is de griffier, in opdracht van de zittende raad, al meteen nadat de verkiezingsprogramma’s bekend waren, begonnen met het leggen van verbindingen tussen deze programma’s en daarmee met het benoemen van overeenkomsten en verschillen.
2
Benader niet alleen de usual suspects, maar ook de moeilijk bereikbare groepen en niet georganiseerde bewoners. Alblasserdam heeft t.b.v. het jeugdbeleid geprobeerd jongeren die het bestuur op straat tegenkomt, uit te nodigen voor een bijeenkomst in een café. Dankzij veel inspanning van de jongerenwerkers is het gelukt. Een ander voorbeeld van Alblasserdam is de inspiratie-agenda waarvoor de burgemeester iedere inwoner heeft uitgenodigd goede ideeën hiervoor aan te dragen. Deze input wordt aangeboden aan politieke partijen om in hun programma’s te verwerken. Op deze manier worden inwoners betrokken bij de agendering. Cranendonck doet mee aan het zgn Citizen Lab, een digitaal platform ván en vóór burgers, dat vergelijkbaar is met de inspiratieagenda van Alblasserdam.
3
Betrek de driehoek burgemeester, griffier, gemeentesecretaris intensief bij het akkoordenproces. Vóór de verkiezingen heeft de raad in Almelo alle personen op de kieslijst uitgenodigd om te vragen of ze mee zouden willen werken aan een raadsprogramma. Meteen na de samenstelling van de raad in 2014, zijn samen met de burgemeester 4 bijeenkomsten georganiseerd over de thema’s die in het akkoord moesten komen. In de laatste bijeenkomst is het raadsprogramma in een raadsvergadering geamendeerd vastgesteld. Externe notulisten hebben de verslagen gemaakt en het akkoord is door de griffier met ambtelijke ondersteuning opgesteld. Het proces was openbaar en de griffier had een belangrijke rol in het gehele proces, van initiatief, tot en met vaststelling, uitvoering en monitoring. Na vaststelling van het raadsprogramma kwam de gemeentesecretaris in beeld voor het proces t.a.v. het uitvoeringsprogramma.
15
4
Wees duidelijk over de competenties en rollen van de informateur en andere betrokkenen, zoals de burgemeester, de griffier en bestuursondersteuners. In Utrechtse Heuvelrug is de burgemeester duidelijk over zijn rol tijdens de raadsvergaderingen; hij is dan in functie bij de raad en niet bij het college.
16 5
Creëer een ontspannen, open en constructieve sfeer tijdens de onderhandelingen. In Leiden is besloten de gesprekken niet op het gemeentehuis te voeren, maar op een externe locatie die los staat van de politieke cultuur en setting. Er is gezorgd voor een goede ondersteuning voor onder andere de logistiek, catering en verslaglegging. Er werd geen onderscheid gemaakt naar omvang van de fracties en de fracties werden al met elkaar verbonden bij de uitwerking van de thema’s die in het akkoord moeten komen. Belangrijk hierbij was om zoveel mogelijk van de standpunten van minderheden mee te nemen in het akkoord en in meerderheidsbesluiten. Vooraf zijn de spelregels met elkaar afgesproken, spelregels die niet politiek maar professioneel ingegeven moeten zijn. Al deze stappen zijn belangrijk voor de samenwerking en het draagvlak niet alleen tijdens de onderhandelingen, maar ook daarna, bij de uitvoering van de akkoorden.
6
Zorg voor een sterke proces- en gespreksleider, die goed kan luisteren, partijen kan verbinden zowel op relatie als op inhoud en die zich niet laat leiden door politieke voorkeuren. De ervaring van Zwijndrecht en andere gemeenten is dat de totstandkoming van een raadsbreed akkoord gebaat is bij een goede procesbegeleider, sturing en een basistekst.
7
Het proces moet niet te lang duren, beperk daarom het raadsprogramma tot de hoofdlijnen. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat het raadsprogramma op een te hoog abstractieniveau zit, waardoor in het uitvoeringsprogramma van het college een andere uitleg of uitwerking komt dan de raad voor ogen had. Door de (kandidaat-)wethouders al vanaf het begin bij de totstandkoming van het raadsprogramma te betrekken kan dit probleem worden voorkomen. Het college kan met de kennis opgedaan tijdens de totstandkoming van het raadsprogramma een goede verbinding maken tussen dit programma en het uitvoeringsprogramma.
In Kaag en Braassem heeft blijkbaar het hoge abstractieniveau er uiteindelijk toe geleid dat het gezamenlijk beleid verschoof naar het denken in termen van oppositie versus coalitie. Er ontstond in de raad verschil van mening over wie verantwoordelijk is voor de hoe-vraag.
8
Neem het raadsprogramma op in de meerjarenbegroting en in de Planning & Control-cyclus. Er wordt hierdoor een duidelijke verbinding gemaakt tussen de in het programma geformuleerde maatschappelijke effecten en het beschikbare geld. In Etten-Leur is in 2013 deze cyclus vereenvoudigd, zodat deze toegankelijker werd voor de raad en de vijf O’s (Onze inwoners, Ondernemers, Onderwijs, maatschappelijke Organisaties en andere Overheden). Etten-Leur heeft zijn raadsprogramma op dezelfde wijze opgebouwd als de gemeentelijke begroting, waardoor de relatie met het geld duidelijker kan worden gelegd.
9
Zorg dat er altijd een raadsbesluit wordt genomen over het akkoord dat wordt afgesloten. In Oude IJsselstreek is het akkoord weliswaar in een raadsvergadering ondertekend door de fractievoorzitters, maar er is geen formeel raadsbesluit over genomen. Het ontbreken van dit raadsbesluit maakte het mogelijk het procesakkoord stop te zetten.
10 Het is belangrijk dat alle partijen de noodzaak voor een bestuursakkoord nieuwe stijl inzien en voelen. In Leiden is de raad het proces bewust ingegaan met fracties/personen die dezelfde bestuurscultuur (van rust, continuïteit, open houding, besluitkracht, bereidheid tot samenwerken) dragen. De bestuurskracht en de professionaliteit van de organisatie werden ook vergroot door de politieke cultuur waarin de gemeenteraad en het college elkaar iets gunnen.
17
Tien gemeenten over hun ervaringen met akkoorden nieuwe stijl
Almelo ‘Een raadsbreed programma verbindt raadsleden met elkaar én met de samenleving’ Almelo is een gemeente met ruim 72.000 inwoners en omvat naast de stad Almelo ook de kleine kernen Aadorp en Bornerbroek. De gemeente maakt tevens deel uit van de regio Twente. Het aantal leden in de gemeenteraad bedraagt 35 verdeeld over 14 fracties, waarvan 7 uit lokale en 7 uit landelijke partijen. Het college heeft op dit moment 3 wethouders afkomstig van een politieke partij (CDA als grootste, SP en CU) en 1 partijloze wethouder. In 2013 opperde de gemeenteraad van Almelo het idee om direct na de verkiezingen van 2014 te gaan werken aan een raadsbreed gedragen programma. De nieuwe raad pakte dit op en organiseerde bijeenkomsten en debatten, voorgezeten door de burgemeester en gefaciliteerd door de griffier, over thema’s die in een raadsprogramma zouden moeten komen. Uiteindelijk is een raadsprogramma vastgesteld. Op basis daarvan hebben de coalitiepartijen een uitvoeringsprogramma opgesteld. Bert Hümmels (l), fractievoorzitter van Leefbaar Almelo, Corrie Steenbergen (m), raadsgriffier, en Dörte Jürgensen (r), strategisch raadsadviseur, vertellen over hun ervaringen in Almelo met het tot stand komen van een raadsprogramma voor de periode 2014 – 2018 en over hun lessen en ideeën voor de periode 2018 – 2022.
Aanleiding en aanpak Bert Hümmels was voorstander van een raadsprogramma en heeft in 2013 samen met een ander raadslid, die inmiddels wethouder is, én op voorhand geen voorstander van een raadsprogramma was, een workshop voor de gemeenteraad georganiseerd over de plussen en minnen van een raadsprogramma. Tijdens deze workshop bleek de animo voor deze ontwikkeling groter dan verwacht. Hümmels: ‘Ondanks het feit dat meteen na de verkiezingen van 2014 er toch een politieke partij was die als vanouds de touwtjes in handen wilde nemen, is er een raadsprogramma gekomen met overeenkomsten en verkenningspunten. Nadat dit
19
raadsprogramma is vastgesteld met een raadsbesluit heeft het college een uitvoeringsprogramma getiteld Voortvarend te werk gemaakt.’
20
Steenbergen licht toe: ‘Het proces om te komen tot een raadsprogramma was een initiatief van de zittende raad in 2013. De raad heeft vóór de verkiezingen alle personen op de kieslijst uitgenodigd (potentiële raadsleden) om te vragen of ze mee zouden willen werken aan een raadsprogramma. Meteen na de samenstelling van de raad in 2014, zijn 4 bijeenkomsten georganiseerd. Deze bijeenkomsten vonden plaats op 4 opeenvolgende dinsdagavonden en werden voorgezeten door de burgemeester. Tijdens de eerste bijeenkomst mocht iedere fractie benoemen en onderbouwen welke 5 thema’s uit hun verkiezingsprogramma zij in het raadsprogramma zouden willen opnemen. In de vorm van debatten is daarover gesproken. Dat werkte verbindend en zorgde ervoor dat raadsleden elkaar leerden kennen op de inhoud. In de 4e en laatste bijeenkomst is het raadsprogramma in een raadsvergadering geamendeerd vastgesteld. Externe notulisten hebben de verslagen gemaakt en het raadsprogramma is door de griffier met ambtelijke ondersteuning opgesteld.” Het raadsprogramma sluit aan bij de beleving en begrippen die de raadsleden hanteren voor de vraagstelling uit de samenleving, zoals in verkiezingsprogramma’s verwoord. Het proces was openbaar en de griffier had een belangrijke rol in het gehele proces, van initiatief, tot en met vaststelling, uitvoering en monitoring.
Na vaststelling van het raadsprogramma kwam de gemeentesecretaris in beeld voor het proces dat zou uitmonden in het uitvoeringsprogramma van het college. Het uitvoeringsprogramma Voortvarend te werk is in 2014 gemaakt door de fracties van CDA, D66, PvdA en SP, een coalitie met de kleinst mogelijke meerderheid (18 zetels). Betrekken samenleving Steenbergen: ‘Een mooi neveneffect van het werken aan en met een raadsprogramma is dat dit heel goed past bij het werk van een raadslid; door de verbindende werking van het samenspel kon de raad in de nieuwe samenstelling meteen aan de slag en in debat over inhoudelijke zaken en over wat de raad verbindt met de Almelose samenleving. Een goede voorbereiding is gericht op de rol van de raad voor de samenleving en is bepalend voor de behandeling van onderwerpen door de raad.’ Om de samenleving te betrekken bij de uitvoering van het raads- en uitvoeringsprogramma beschikt het gemeentebestuur over meerdere mogelijkheden. Burgers kunnen onder andere politieke beraden (voorportaal van raadsvergaderingen) en/of raadsvergaderingen bijwonen en deze volgen via digitale stukken en web-uitzendingen. Burgers kunnen ook een politiek beraad aanvragen. Inwoners worden nadrukkelijk en gericht uitgenodigd (bijvoorbeeld via FaceBook) om mee te denken en praten.
De raadsleden bezoeken scholen (ook basisscholen), debatwedstrijden, democratiespelen en geven gastlessen op scholen. Naast het organiseren van meerdere stadsbezoeken per jaar kent Almelo sinds 2017 ook een Jongerenraad.
Stadhuis Almelo
‘
Raadsprogramma als bindmiddel Na de verkiezingscampagne waarin de verschillen tussen de politieke partijen en lijsten voorop staan om de kiezersgunst te veroveren, biedt het samenwerken aan het Raadsprogramma in de raad de zojuist gekozen raadsleden de gelegenheid om met elkaar in debat te gaan op wat je verbindt met de stad of gemeente. Met de vijf belangrijkste punten uit jouw verkiezingsprogramma voer je met collega’s het debat om elkaar te vinden en overtuigen op de inhoudelijke thema’s die ertoe doen voor de samenleving, zo concreet mogelijk te formuleren en vast te leggen in het Raadsprogramma voor de komende 4 jaar. Zo leer je elkaar kennen op de inhoud waarvoor je in de raad bent gegaan en ontstaat het Raadsprogramma als verkiezingsprogramma extract. [Corrie Steenbergen]
’
Almelo
Een blik in de toekomst In 2017 heeft de raad weer een workshop georganiseerd over het raadsprogramma, waarin werd teruggekeken en vooruitgekeken. Tijdens deze workshop gaven veel mensen aan op dezelfde manier te willen doorgaan. Een open houding, durven experimenteren, het hoog leggen van de lat, luisterend vermogen en intensief contact met de samenleving zijn daarbij voor de raad van groot belang, aldus Steenbergen. 22 Hümmels: ‘Om een raadsprogramma goed op orde te hebben, kunnen de voorbereidingen niet vroeg genoeg beginnen. Zodra de verkiezingsprogramma’s bekend zijn, kunnen er al verbindingen worden gelegd en daarmee overeenkomsten en verschillen worden benoemd. De zittende raad zou daartoe de opdracht moeten geven.’ Steenbergen: ‘Er is nu rekening gehouden met de mogelijkheden tot het ontwikkelen van een raadsprogramma of een strategische agenda en het mogelijk werken met een informateur en formateur. De daadwerkelijke invulling is aan de nieuwe raadsleden. Ook is op 23 maart 2018, direct na de verkiezingen, een duidingsdebat gepland.’