21-103 rvs Duurzame opvang asielzoekers

raadsvoorstel datum vergadering volgnummer

7 juli 2021 21-103

onderwerp

Duurzame opvang van asielzoekers

behandelen in raadscommissie portefeuillehouder programma behandeld door e-mail

Algemeen Bestuur

Chris Dekker Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Jan-Willem de Wolf j.de.wolf@middelburg.nl

Conceptbesluit De raad besluit: 1. in te stemmen met het aanmelden van een duurzame opvanglocatie vanaf medio 2025 met een maximum van 330 asielzoekers als Middelburgse bijdrage aan de Zeeuwse opgave Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielopvang; 2. Aan de hand van de uitkomsten van het provinciaal overleg over de Zeeuwse bijdrage en overleg met het COA uw raad in het vierde kwartaal van 2021 een procedurevoorstel voor te leggen voor verdere uitwerking van het aanbod van Middelburg waarvan de financiële paragraaf en de wijze van participatie onderdeel zullen uitmaken. Aanleiding In juni 2020 schreef de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Commissarissen en burgemeesters aan over de bestuurlijk overeengekomen “Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielopvang (hierna uitvoeringsagenda)”. Deze uitvoeringsagenda is van de samenwerkende overheden: Rijk, Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hiermee is een belangrijke stap gezet in de toekomstige inrichting van het asielsysteem. Een inrichting die voldoende robuust en flexibel is om in te spelen op fluctuaties in de in- en uitstroom van asielzoekers en statushouders. Daarnaast wordt beoogd de overgang van asielopvang naar huisvesting en integratie in de gemeenten te verbeteren. Per 1 januari 2022 vervullen gemeenten een regierol in de nieuwe wet Inburgering.

Landelijk is afgesproken dat elke provincie als geheel een plan indient bij het Centraal Orgaan Opvang asielzoekers (COA). In Zeeland is daar een ambtelijke werkgroep voor opgericht. Deze werkgroep bestaat uit ambtenaren van alle dertien gemeenten. Deze werkgroep bereidt de vergadering voor van het Overleg Zeeuwse Gemeenten (OZO) voor bestuurlijk overleg. Op basis van een “Plan van Aanpak Draagvlak opvang asielzoekers Zeeland (PvA)” is afgesproken dat het niet de vraag is of de gemeenten een bijdrage willen leveren aan de opvang, maar welke bijdrage elke gemeente levert. De volgorde is dat eerst de betreffende colleges van burgemeester en wethouders een voorgenomen besluit nemen en dat zij dat vervolgens aan hun gemeenteraden voorleggen. De dertien besluiten worden gebundeld tot een provinciaal voorstel, dat in zijn geheel aan het COA wordt aangeboden. Daarna neemt het COA een besluit over ingediende voorstel waarna iedere gemeente kan beginnen met de uitwerking van het aanbod. Bijdrage aan opvang Er zijn vier mogelijkheden (of combinaties daarvan) om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers in Zeeland. Dat zijn: 1. Een duurzame opvanglocatie met een door de desbetreffende gemeente te bepalen aantal plaatsen (vanaf 1 januari 2023); 2. Een tijdelijke opvanglocatie met een door de desbetreffende gemeente te bepalen aantal plaatsen. (voor de jaren 2021 en 2022);

1

3. Het aantal statushouders dat extra opgevangen kan worden (vanaf 1 januari 2021 i.v.m. verhoogde taakstelling); 4. Een bijdrage in een regiodeal om de (duurzame) opvang van het benodigde aantal asielzoekers mogelijk te maken. 1. Duurzame opvang In Zeeland is een duurzame opvanglocatie nodig als opvolging van de huidige locatie in Middelburg. Deze heeft nu een omvang van 330 plaatsen. In totaal is de benodigde flexibele opvangcapaciteit voor de lange termijn in Zeeland 430-470 personen. Het COA streeft hierbij naar een satelliet locatie van 250-280 plaatsen of een Regionale opvanglocatie (ROL) van 180-190 plaatsen. Of een combinatie van beiden. 2. Tijdelijke opvang Op korte termijn heeft het COA een capaciteitsvraag van 417 personen. Het gaat hierbij om een vraag bovenop het reeds bestaande AZC in Middelburg. Insteek is dat deze opvang binnen een jaar gerealiseerd kan worden voor de termijn van één tot twee jaar. Hierbij kan gedacht worden aan een daarvoor geschikt en bestemd gebouw. 3. Statushouders Een andere mogelijkheid is het aanbod voor de huisvesting van statushouders vergroten. Op dit moment bevinden zich nog teveel statushouders in de asielzoekerscentra. Daar de statushouders ergens anders te huisvesten, neemt de druk op de opvanglocaties af. Zo ontstaat er ruimte voor de opvang van asielzoekers.

Het gaat hierbij om een bijdrage bovenop de reeds verhoogde taakstelling voor Zeeland. 4. Regiodeal Gemeenten die geen mogelijkheden hebben om opvangplaatsen of extra huisvesting voor statushouders te realiseren, kunnen een alternatieve bijdrage leveren om de opvang in Zeeland mogelijk te maken. De vorm van deze bijdrage moet nog gestalte krijgen. Gedacht kan worden dat gemeenten op de een of andere wijze de (buur)gemeente die wel een bijdrage levert, ondersteunt of daar afspraken mee maakt op bepaalde gebieden om zo een bijdrage te leveren. Voorgenomen besluit college Op basis van het “Plan van Aanpak Draagvlak opvang asielzoekers Zeeland” stellen wij u voor om in te tekenen voor optie 1. Het realiseren van een duurzame opvanglocatie voor maximaal 330 asielzoekers vanaf medio 2025. Effect Dit raadsvoorstel heeft betrekking op het instemmen met ons voorgenomen besluit over de bijdrage van Middelburg aan de Zeeuws brede opvang van asielzoekers. Het effect van dit voorstel is dat de raad het voorgenomen besluit van het college bekrachtigt. Daardoor kan Middelburg definitief haar bijdrage kenbaar maken in provinciaal verband en zo bijdragen aan de Zeeuwse opgave. Argumenten 1.1 Middelburg levert al jaren een concrete bijdrage aan de opvang van asielzoekers. Dit door asielzoekers op te vangen in een AZC.

Middelburg wil steeds onderdak bieden aan vluchtelingen en zo een gastvrije gemeente zijn. Op dit moment huisvest Middelburg aan de Laurens Stommesweg maximaal 330 asielzoekers. De opvang op deze locatie is in 2015 gestart en in 2019 verlengd tot juni 2025. 1.2 Wij stellen voor het huidige maximum asielzoekers te hanteren. Dit aantal komt overeen met het huidige aantal plaatsen voor asielzoekers op de locatie Swerfrust. Daarnaast laat dit aantal ruimte over voor andere gemeenten om ook te kiezen voor een flexibele duurzame opvanglocatie. (Inmiddels hebben Goes en Terneuzen aangegeven dit ook aan te bieden). 1.3 Voor het goed tot zijn recht laten komen van een AZC is het van belang dat er zich een aantal voorzieningen bevinden in de nabijheid van het AZC zoals Openbaar Vervoer, basis- en voortgezet onderwijs, supermarkt e.d.. Deze voorzieningen zijn in Middelburg aanwezig. 2

1.4 Wij hebben niet gekozen voor tijdelijke opvang voor de korte termijn. Dit omdat Middelburg nu een voldoende structurele bijdrage levert aan de opvang van asielzoekers. Die tijdelijke opvang zou namelijk kunnen samenvallen met de huidige opvang aan de Laurens Stommesweg. En daarmee zou Middelburg een dubbele bijdrage leveren. Daarnaast is het een moeilijke opgave om op korte termijn een locatie te vinden om asielzoekers snel en tijdelijk te huisvesten. Dat heeft onder andere te maken met de bestemming van panden die dat niet toestaat. 1.5 Wij hebben niet gekozen voor (extra) opvang van statushouders. De overwegingen zijn dat dit een moeilijk te verwezenlijken voornemen is gelet op de huidige woningmarkt. Met de keuze voor een duurzame opvang levert Middelburg op Zeeuwse schaal al een behoorlijke inspanning. De inspanning van extra opvangplaatsen voor statushouders kan beter bij die gemeenten worden gelegd die geen mogelijkheden hebben om in te tekenen op de andere punten.

Kanttekeningen 1.1 De Zeeuwse opgave wordt ingediend bij het COA. Het COA zal de Zeeuwse opgave in zijn geheel beoordelen. Afhankelijk van hoe de Zeeuwse opgave is samengesteld, is het mogelijk dat het COA aanpassing van de opgave verzoekt. Dat zou tot onderling overleg tussen alle of regionale gemeenten kunnen leiden. Wellicht wordt gemeenten gevraagd hun aanbod uit te breiden.

Financiën Wat mag het kosten? Aan het overbrengen van het aanbod van de gemeente zijn geen kosten verbonden. Na het besluit van het COA gaat iedere gemeente individueel met het COA in gesprek. En wordt uiteindelijk een bestuursovereenkomst gesloten. Daarin zit dan uiteraard ook de financiële paragraaf. Uitgangspunt hierbij is dat het COA de kosten van de opvang volledig vergoedt aan de gemeente. Hoe gaan we dat financieren? Zie hiervoor. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Niet van toepassing.

Duurzaamheid Het uitgangspunt van flexibele opvang is dat er bij het ontwikkelen van een duurzame flexibele opvanglocatie er gestreefd wordt naar een duurzame bouw van de onderkomens die bij het eventueel overbodig worden daarvan tijdelijk kunnen worden ingezet voor de huisvesting van anderen. Daarmee wordt het zoeken naar geschikte locaties en het (steeds) op – en afbouwen van AZC's in de toekomst voorkomen. Ook kan bezien worden of dergelijke locaties geschikt zijn voor tijdelijke bewoning door andere groepen te huisvesten, zoals studenten en/of arbeidsmigranten. Dit maakt een langduriger en duurzamer gebruik van (opvang)locaties mogelijk. Communicatie en participatie Nadat het COA een besluit heeft genomen over de precieze opvang van asielzoekers in Zeeland en ze dit aan ons kenbaar hebben gemaakt, ontvangt u een procedurevoorstel waar de wijze van communicatie en participatie deel van uitmaakt. Daarna gaan wij op zoek naar een geschikte locatie. Voor dit moment is ons voorgenomen besluit al kenbaar gemaakt. Na uw instemming kunnen we nog niet verder gaan met communicatie en participatie. Op het moment dat het COA een besluit heeft genomen, wordt u daarover 3

geïnformeerd en publiceren wij dat ook via onze mediakanalen. Daarna kan naar een locatie worden gezocht en daarop volgend kan met belanghebbenden gesproken worden. Dan komt participatie in beeld. Uitvoering Met dit raadsvoorstel wordt u gevraagd om ons voorgenomen besluit om te kiezen voor een duurzame opvanglocatie met een maximum aantal asielzoekers van 330 op te laten nemen in de Zeeuwse opgave aan de uitvoeringsagenda. De volgorde van de besluitvorming is dan als volgt: 1. Voorgenomen besluit college over het aanmelden van de Middelburgse bijdrage; 2. Bekrachtiging door de raad van de Middelburgse bijdrage (juli 2021); 3. Zeeuwse bijdrage wordt provincie breed aan het COA aangeboden; (juli 2021) 4. Afhankelijk van de inhoud van de bijdrage vindt er overleg/afstemming plaats tussen gemeenten en/of op provinciaal niveau; 5. Als het COA de Zeeuwse bijdrage accepteert, vindt overleg plaats tussen iedere gemeente en het COA; 6. Daarna ontvangt u een procedurevoorstel hoe het aanbod van Middelburg verder uit te werken. Participatie en communicatie maken daar deel van uit (4e kwartaal 2021). Een bestuursovereenkomst met het COA kan pas aan het einde van het gehele traject worden gesloten. Advies ingewonnen bij adviesorgaan? N.v.t. Bijlagen 1. Plan van Aanpak Draagvlak opvang asielzoekers; 2.

Brief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken 2020 (ongedateerd); 3. Brief van de Commissaris van de Koning van Zeeland van 16 juli 2020.

Middelburg, 8 juni 2021 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris, mr. A. van den Brink de burgemeester, mr. H.M. Bergmann

4