21-069 rvs Zienswijze PB 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Orionis Walcheren

raadsvoorstel datum vergadering volgnummer

27 mei 2021 21-069

onderwerp

Zienswijze Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Orionis Walcheren met daarin 1e Begrotingswijziging 2021 Orionis Walcheren

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Chris Simons Sociaal Domein Leyla Vrolijk 06-46737192 l.vrolijk@middelburg.nl

programma behandeld door e-mail

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Als zienswijze aan het algemeen bestuur van Orionis Walcheren aan te geven:  In te stemmen met de 1e Begrotingswijziging 2021 Orionis Walcheren;  In te stemmen met de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025;  Het vooralsnog niet-ingezette deel van de middelen sociaal steun- en herstelpakket te reserveren voor Orionis Walcheren. 2. De voordelige begrotingssaldi als gevolg van de 1e begrotingswijziging 2021 en van de begroting 2022 Orionis Walcheren te betrekken bij de taakstellingen zoals opgenomen in het Actieplan Sociaal Domein.

Aanleiding

Het Dagelijks Bestuur van Orionis Walcheren vraagt de zienswijzen van de Walcherse raden over de 1e Begrotingswijziging 2021 en Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. Hierin is de Kadernota uitgewerkt in beleid, en wordt de primaire begroting 2021 ook aangepast door de gevolgen van de coronacrisis. De 1 e Begrotingswijziging en de Begroting zijn in een document verwerkt, omdat de beleidsmatige uitwerking van de Kadernota en de daarbij horende acties die in gang gezet zijn of worden, in 2022 worden geconsolideerd. De eerste begrotingswijziging 2021 van Orionis Walcheren resulteert in totaal in een voordelig saldo ad. € 1.288.000 (het totaalbedrag van deze begrotingswijziging t.o.v. de primaire begroting 2021 Orionis Walcheren). Rekening houdend met de reeds in de primaire begroting 2021 Orionis Walcheren opgenomen bezuiniging van € 244.000,- betekent dit dat Orionis Walcheren in 2021 in de voorliggende begrotingswijziging een taakstelling realiseert van in totaal € 1.532.000, -.

Effect

Ons doel is dat alle inwoners van Middelburg zoveel als mogelijk zelfstandig kunnen voorzien in hun eigen levensonderhoud. Zo mogelijk via regulier betaald werk. Voor iedereen die kan werken, maar het op de arbeidsmarkt zonder steuntje in de rug (tijdelijk) niet redt, is de Participatiewet van kracht. Daarnaast bieden we schuldhulpverlening en ondersteuning met minimaregelingen. Met een vastgestelde Begroting stellen we Orionis Walcheren in staat om uitvoering te geven aan deze opdracht.

1

Argumenten

1.1 Begroting en meerjarenraming 2023-2025 met daarin opgenomen de 1e begrotingswijziging 2021 per programma Uitgangspunten De Kadernota In de Kadernota zoals die eind 2019 door de Raden is vastgesteld zijn 15 kaders meegegeven. De uitwerking van die kaders heeft in de hiernavolgende programma’s een plaats gekregen. Hieronder het totaaloverzicht van deze kaders.

Scenario’s De vooruitzichten voor het huidige en komende jaar zijn nog nooit zo onzeker geweest als nu. We hebben te maken met een pandemie. We weten niet hoe deze zich gaat ontwikkelen en wat daarvan de effecten zijn op de economie en de taakgebieden waar Orionis Walcheren werkzaam in is. De richting is vaak wel duidelijk, maar de omvang van de problematiek is nog onzeker. Wat betekent dit voor 2021 en 2022? Hoe moeten we ons voorbereiden? En hoe is deze onzekerheid te vertalen naar de begroting van beide jaren? Voor 2021 wordt er gebruik gemaakt van een scenarioanalyse. Hierin zijn drie mogelijke scenario’s beschreven met de te verwachten gevolgen op de verschillende taakgebieden. Doelstelling is niet om een keuze te maken, maar zo goed mogelijk voor te bereiden op deze drie scenario’s.

2

Verwachting 2022: we gaan er vanuit dat de gezondheidscrisis niet meer doorloopt in 2022. Dus dat er vanaf 2022 geen beperkende overheidsmaatregelen (1,5 meter, lockdown etc.) zijn. De economische gevolgen lopen naar verwachting wèl door in 2022. De scenario’s zijn in de begroting ook per programma uitgewerkt. Programma Arbeidsmarkt en inkomen De huidige re-integratie aanpak is, met kennis van en aansluiting op de werkgevers in Walcheren en omstreken, gebaseerd op: korte interventies en begeleiding van klanten met een korte afstand tot de arbeidsmarkt. Deze aanpak is succesvol en wordt gecontinueerd. Hiernaast wordt de komende jaren ook ingezet op re-integratie voor klanten met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Het tekort in het BUIG-budget is de afgelopen jaren teruggebracht en conform de voorliggende begroting wordt eind 2021 een klantenaantal bereikt dat past binnen de Rijksvergoeding. Voor 2022 is dan ook een overschot begroot (BUIG-budget). Binnen het beschikbare re-integratiebudget dient door Orionis Walcheren te worden ingezet op zo effectief en efficiënt mogelijke re-integratie. Voor de komende jaren doet Orionis Walcheren daarvoor tevens zoveel als mogelijk een beroep op beschikbare ESF-middelen. Programma Werkleerbedrijf Het Werkleerbedrijf verandert. Meer gericht op ontwikkeling van medewerkers en een bredere doelgroep.

Financieel ligt de focus sterk op verbetering van het rendement. Met de nu voorliggende verbeteracties wordt een resultaatverbetering van het Werkleerbedrijf van € 0,6 miljoen in 2021 en € 1,3 miljoen in 2022 begroot. . De verwachting is dat ook het verdiepend onderzoek naar specifiek het Werkleerbedrijf Orionis Walcheren dat momenteel in opdracht van de Walcherse gemeenten wordt uitgevoerd door bureau KplusV een positieve bijdrage gaat leveren voor verdere rendementsverbetering van het Werkleerbedrijf. Programma Schuldhulpverlening In lijn met landelijk beleid en wetgeving wordt de komende jaren verder vorm en inhoud gegeven aan de toepassing van vroegsignalering in de schuldhulpverlening. Doel hiervan is om in een zo vroeg mogelijk stadium van beginnende schuldenproblematiek adequate ondersteuning te bieden, zodat problematische schuldsituaties worden voorkomen. Daarnaast zullen vooral de gevolgen van de coronacrisis op het gebied van schulden door Orionis Walcheren moeten worden opgevangen de komende jaren, zowel voor particulieren als kleine ondernemers. Programma Overhead De gevolgen van de coronacrisis hebben hun effect op de uitvoering van de taken door Orionis en vragen (tijdelijk) extra inzet en formatie. Hierbij wordt in de begroting uitgegaan van het ‘lichte’ scenario.

Door inzet van een deel van de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen uit het steun- en herstelpakket (ad. € 750.000) wordt voorzien in (tijdelijke) extra ondersteuning op het gebied van intake, bijstandsverlening en schuldhulpverlening. In 2021 starten we het proces om het klanttevredenheidsonderzoek uiteindelijk uit te kunnen voeren. 1.2 De gemeentelijke taakstellingen Vanuit gemeenten liggen er momenteel de volgende concrete taakstellingen t.a.v. Orionis Walcheren op de gemeentelijke begroting: • Veere: geen • Middelburg: 2021 € 200.000; 2022 € 400.000, 2023 en 2024 € 650.000. • Vlissingen: voor 2021 € 1,3 miljoen, 2022 € 1,95 miljoen, 2023 € 2,55 miljoen en 2024 € 3,15 miljoen. De nu voorliggende begroting laat de volgende besparing zien (inclusief de reeds opgenomen taakstelling van € 244.000):

In begroting(wijziging) meerjarig gerealiseerde taakstelling (x € 1.000) 2021 2022 2023 2024 2025 Taakstelling primaire begroting 244 244 244 244 e Saldo 1 begrotingswijziging 1.288 2.050 2.818 3.267 Totaal realisatie taakstelling 1.532 2.294 3.062 3.511 4.074 3

De hiervoor weergegeven in de begroting gerealiseerde taakstelling zit in vergelijking met de primaire begroting 2021 van Orionis Walcheren specifiek in de volgende programmaonderdelen:

In begroting(wijziging) meerjarig gerealiseerde taakstelling per programma (x € 1.000) 2021 2022 2023 2024 2025 Arbeidsmarkt/ESF 178 171 165 150 Werkleerbedrijf 556 1.213 1.815 2.402 BUIG/bijstand 800 938 1.146 1.061 Diversen/index 2 28 64 102 Totaal 1.532 2.294 3.062 3.511 4.074 De conclusie is dat hiermee de taakstelling van Middelburg in 2021 en 2022 gerealiseerd worden. Conclusie is ook dat de taakstelling van Vlissingen in 2021 en 2022 gedeeltelijk gerealiseerd wordt. Uiterlijk 2023 wordt de taakstelling van Vlissingen 2021 volledig gerealiseerd, uiterlijk 2025 de taakstelling van 2022 volledig. 1.3 Steun- en herstelpakket middelen reserveren De overheid heeft diverse overbruggingsmaatregelen ingezet om de effecten van de crisis te beperken. De belangrijkste zijn de NOW (Noodmaatregel overbrugging werkgelegenheid), TVL (tegemoetkoming vaste lasten), Tozo (Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers) en Tonk (Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten). Tegelijkertijd kan de overheid niet voorkomen dat mensen ontslagen worden en dat bedrijven failliet gaan. Daarom heeft het kabinet aanvullende maatregelen getroffen door een Sociaal pakket in te voeren, ook wel steun- en herstelpakket. Het Sociaal pakket richt zich op het beperken van de gevolgen. Deze acties liggen (deels) op het terrein van Orionis Walcheren.

In dit sociaal pakket zijn voor 2021 en 2022 aanvullende middelen ter beschikking gesteld. Deze zijn in de decembercirculaire 2020 ter beschikking gesteld, voor Walcheren € 1,4 miljoen per jaar. Ook voor 2020 zijn nog aanvullende middelen ter beschikking gesteld, € 335.000. Deze zijn niet besteed door de gemeenten. Voor 2021 doet Orionis Walcheren op basis van scenario 1 (licht) een beroep op deze middelen voor een bedrag van € 750.000 voor tijdelijke formatie. Kanttekeningen

1.1 De onzekerheden en daarmee ook de risico’s zijn groot, we blijven monitoren. Risico’s van een stijgend aantal bijstandsklanten, negatieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, grotere aantallen die dienstverlening op het gebied van schuldhulpverlening nodig hebben etc. Dit kan leiden tot extra meerkosten bij Orionis Walcheren waarvoor een extra beroep op de gemeenten gedaan moet worden. Voor de scenario’s 2 en 3 (middel en zwaar) is dit een bandbreedte van € 810.000 tot € 1,5 miljoen. Vanwege deze grote onzekerheid en het tot stand komen van een eindrapportage van het onderzoek naar het Werkleerbedrijf uitgevoerd door onderzoeksbureau KplusV wordt er een 1e begrotingswijziging 2022 d.d. 1 juli 2021 opgesteld en uiterlijk 23 september 2021 wordt het aangeboden aan het DB. Naast de financiële analyse/financiële aspecten wordt daarin ook de voortgang van de inhoudelijke doelen en de ondersteuning van de klanten meegenomen. 1.2 De uitgaven voor bijzondere bijstand en minimabeleid gaan toenemen. Dit komt vooral omdat de doelgroep stijgt als gevolg van de coronacrisis. Deze kostenstijging voor gemeenten kan beperkt worden of zelfs teruggebracht worden naar nul als de gemeenten hun beleid voor bijzondere bijstand/minimabeleid hier op aanpassen. Dit kan door doelgroepbeperking (inkomensnorm) of verlaging van de bedragen voor minimaregelingen.

Het is aan gemeenten om hierin beleid te voeren.

4

Financiën

Wat mag het kosten? Hoe gaan we dat financieren? In onderstaande tabellen wordt weergegeven wat de financiële consequenties zijn van de programmabegroting 2022 en de 1e begrotingswijziging 2021 van Orionis Walcheren voor de gemeente Middelburg. Hierbij is reeds rekening gehouden met de opgelegde taakstelling van resp. € 200.000 voor 2021, € 400.000 voor 2022 en vanaf 2023 € 650.000. De 1e Begrotingswijziging 2021

De Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025

De begroting van Orionis Walcheren is ambitieus en kent een aantal onzekerheden. Ook binnen het sociaal domein liggen er een aantal grote financiële uitdagingen. Daarom wordt uw de raad geadviseerd deze begrotingssaldi uit voorzichtigheidsprincipe niet als extra financiële ruimte te bestempelen maar deze te betrekken bij de taakstellingen zoals deze opgenomen zijn in het Actieplan Sociaal Domein. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Niet van toepassing. Duurzaamheid

Niet van toepassing. Communicatie en participatie

Niet van toepassing. Uitvoering

Na besluitvorming in de raadsvergaderingen van de drie Walcherse gemeenten, wordt het algemeen bestuur van Orionis Walcheren op de hoogte gesteld van de zienswijzen. Het algemeen bestuur stelt vervolgens de begroting vast en informeert de gemeenten over haar besluit. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De betrokkenheid van de SCW bij de begroting is belangrijk geworden, omdat er geen apart beleidsplan meer is en beleid nu ook in de begroting is opgenomen. De SCW heeft de conceptversie van begin maart ook ontvangen. Zij heeft hierop een advies uitgebracht wat zover mogelijk verwerkt is in de Begroting. Zij ontvangen ook de versie die naar de gemeenteraden gaat.

5

Bijlagen 1. Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Orionis Walcheren met daarin de 1e begrotingswijziging 2021

Middelburg, 20 april 2021 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

6