21-067 rvs ‘Het Middelburgs model’ als inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ -AANGEPAST

Aangepast - raadsvoorstel datum vergadering volgnummer

27 mei 2021 21-067

onderwerp

‘Het Middelburgs model’ als inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Carla Doorn Sociaal Domein Krista Schofield K.Schofield@middelburg.nl

programma behandeld door e-mail

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het Middelburgs model vast te stellen als inhoudelijk kader voor het transformatieproces ‘Beweging naar voren. Het betreft de volgende kaders/uitgangspunten: a) Een financieel houdbaar sociaal domein zodat passende zorg en ondersteuning duurzaam kan blijven worden geboden. Subdoelen daarbij zijn: i.Transformatie ii.Realisatie financiële taakstellingen iii.Effectief en efficiënt inrichten van de ondersteuning- en zorgstructuur. b) De transformatie richt zich op het maken van de ‘beweging naar voren’; c) Het Middelburgs model is de basis voor de organisatie van de zorg en ondersteuningsstructuur; i.Met een sterke sociale basis ondersteunen we het zelf organiserend vermogen van inwoners met een dekkend aanbod van algemene- en preventieve voorzieningen, zowel individueel als collectief. Deze voorzieningen zijn in principe voor iedereen toegankelijk en zoveel mogelijk in de wijk zelf aanwezig; ii.We kiezen voor een laagdrempelige georganiseerde basiszorg, in aanvulling op de wijknetwerken. De verwachting is dat met laagdrempelige, professionele begeleiding en ondersteuning meer de hulpvraag sneller en gerichter opgepakt kan worden; iii.Onder aanvullende zorg verstaan we individuele (maatwerk) voorzieningen waarvoor een toewijzing vereist is. De toegang tot deze voorzieningen wordt veelal door gemeente verleend.

iv.Er kan binnen het Middelburgs model worden op- en afgeschaald. v. Onze inzet is gericht op het eenvoudig houden en normaliseren van ondersteunings-vragen en het voorkomen van erger; d) De verdere uitwerking van het Middelburgs model doen we met behulp van een ontwikkelagenda. We kiezen voor 4 thema's: i.Sociale basis in wijken; ii.Zorgen voor elkaar; iii.Gezondheid en vitaliteit; iv.Integraal samenwerken. Aangepast: 2. Na vaststelling van het Middelburgs model prioriteit te geven aan: i.het in beeld brengen van het klantperspectief en proces; ii.de realisatie van het voorportaal (externe ingang); iii.de realisatie van 6 functionerende wijknetwerken gekoppeld aan een integrale wijkaanpak per wijknetwerk (op basis van een wijkanalyse);

1

iv. Een set aan effectindicatoren voor de drie sporen van het Middelburgs model: sterke sociale basis, sociale basiszorg en aanvullende, specialistische zorg. Deze stellen we graag samen met een raadswerkgroep op. Aanleiding

Sinds 1 januari 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor het organiseren van zorg en ondersteuning dichtbij de bewoners via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet (Jw) en Participatiewet (PW). Goede zorg én een sterke sociale basis zijn de pijlers voor deze transformatie. De start van de decentralisaties ligt nu 5 jaar achter ons. De komende periode staan we voor de opgave het sociaal domein verder door te ontwikkelen. Het doel is het financieel houdbaar maken van het sociaal domein zodat passende zorg en ondersteuning duurzaam kan blijven worden geboden. Dat is nodig omdat de kosten toenemen en de Rijksbijdragen teruglopen. Subdoelen daarbij zijn 1) Transformatie 2) Realisatie financiële taakstellingen 3) Effectief en efficiënt inrichten van de ondersteuning- en zorgstructuur. Een eerste stap in deze doorontwikkeling is gezet met het vaststellen van het actie- en herstelplan Sociaal Domein. Het hoofddoel hiervan is de realisatie van financiële taakstellingen. De belangrijkste uitgangspunten hierin zijn het investeren in het versterken van het voorliggend veld, het begrenzen van geïndiceerde voorzieningen in het kader van de Wmo en de Jw en het ‘in control’ komen door middel van informatievoorziening en opdrachtgeverschap. De volgende stappen zijn gericht op de transformatie en het effectief en efficiënt inrichten van de ondersteuning- en zorgstructuur.

Aangepast: De transformatie richt zich op het maken van de zogenaamde ‘beweging naar voren. Goede zorg én een sterke sociale basis zijn de pijlers voor deze transformatie. Hiervoor is in samenwerking met onze kernpartners het Middelburgs model voor ondersteuning en zorg opgesteld. Het effectief en efficiënt inrichting van de ondersteuning- en zorgstructuur is een organisatievraagstuk. Dit is gehangen aan een bestuursopdracht voor een toekomstbestendige ondersteuning- en zorgstructuur sociaal domein. Dit raadsvoorstel richt zich op de inhoudelijke transformatie (WAT). De bestuursopdracht ‘Basis- en aanvullende zorg in Middelburg’ richt zich op het organisatievraagstuk van de zorg (HOE). Aangepast: In de doorontwikkeling van het sociaal domein willen we meer integraal werken, meer zorg op maat leveren, meer participerende burgers stimuleren, meer inzetten op preventie en waar mogelijk innoveren. De huidige zorg en ondersteuningsstructuur is vooral gericht op individuele zorg en ondersteuning van kwetsbare inwoners met (meestal meerdere) hulpvragen. De landelijke praktijk leert echter dat deze individuele aanpak onvoldoende toereikend is voor het slagen van de transformatie in het sociaal domein. Door de nadruk op een individuele aanpak zijn de verbindingen tussen inwoners in wijken en gemeenschappen uit het oog verloren.

We zien steeds meer dat voor het slagen van de transformatie een sterke sociale basis nodig is.1 Bij de versterking van de sociale basis gaat het juist om de versterking van meer collectieve inspanningen, het beter aansluiten van de zorgprofessionals bij de sociale basis en de leefwereld van bewoners en een goede samenwerking in de buurt tussen formele en informele zorg. Onze ambitie is een sterke sociale basis zodat bewoners meer voor zichzelf, voor elkaar en voor Middelburg kunnen betekenen. Met een sterke sociale basis ondersteunen we het zelf organiserend vermogen van inwoners met een dekkend aanbod van algemene- en preventieve voorzieningen, zowel individueel als collectief. Deze voorzieningen zijn in principe voor iedereen toegankelijk en zoveel mogelijk in de wijk zelf aanwezig.

De komende periode staat in het teken van het versterken van de sociale basis. We noemen dit de zogenaamde ‘beweging naar voren’. Aangepast: Met de beweging naar voren gaan we op zoek naar een meer collectief perspectief. Daarbij kijken we niet alleen probleemgericht en richten we ons niet op kwetsbaarheden, maar sluiten juist aan bij allerlei krachten en talenten zowel bij de individuele bewoner als in zijn directe netwerk, de buurt, wijk, dorp of stad waar hij woont. Met deze ‘beweging naar voren’ beogen we dat Middelburgers zich zo lang mogelijk zelf, of met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers kunnen redden op alle levensterreinen met zo min mogelijk professionele ondersteuning. We leggen steeds meer de nadruk op het gewone leven, op het benutten van het sociale netwerk van mensen, het bevorderen van zelfredzaamheid en grip op de eigen situatie. De ‘beweging naar voren’ vraagt om een investering in het voorliggend veld. 2

De ‘beweging naar voren’ willen we realiseren door meer zorg en ondersteuning te realiseren vanuit de voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn (zonder indicatie). Preventie en vroegsignalering krijgen een essentiële plek daarbij. De inzet en ondersteuning die het voorliggend veld biedt is in samenhang met de totale keten van preventief tot specialistisch aanbod. Verouderd aanbod is gekanteld naar vernieuwende ondersteuning. We kiezen voor een Middelburgs model, wat past bij onze stad, cultuur en huidige infrastructuur. Dit model borduurt voort op de gewenste situatie en geeft een duidelijk onderscheid in de vormen van ondersteuning. Aangepast: Het Middelburgs model is een afgeleide van het Utrechtse model voor zorg en ondersteuning. We hanteren dezelfde drie sporen: een sterke sociale basis, sociale basiszorg en aanvullende specialistische zorg. De invulling van deze drie sporen is Middelburg specifiek. In de bijlage vindt u meer informatie over het Middelburgs model. Hoofdstuk 1 start met een inleiding. In hoofdstuk 2 beschrijven we onze missie & visie. Daarna gaan we in hoofdstuk 3 in op de transformatie, ofwel de zogenaamde ‘beweging naar voren’. We beschrijven het Middelburgs model voor zorg en ondersteuning.

Tot slot staan we in hoofdstuk 4 stil bij de ontwikkelopgaven die van belang zijn voor het transformatieproces In de bijlage vindt u meer informatie over het Middelburgs model. Hoofdstuk 1 start met een inleiding. In hoofdstuk 2 beschrijven we onze missie & visie. Daarna gaan we in hoofdstuk 3 in op de transformatie, ofwel de zogenaamde ‘beweging naar voren’. We beschrijven het Middelburgs model voor zorg en ondersteuning. Tot slot staan we in hoofdstuk 4 stil bij de ontwikkelopgaven die van belang zijn voor het transformatieproces. Effect

Het doel is door behoud en/of versterking van de zelfredzaamheid en/of samenredzaamheid zorg of intensivering van zorg te voorkomen of uit te stellen. Het streven is een effectief en efficiënt voorliggend veld om zodoende de zorg en ondersteuning op de lange termijn betaalbaar te houden. Overall is het beoogde effect dat meer inwoners een goede leefbaarheid en gezondheid ervaren. Het raadsvoorstel is een aanzet om tot transformatie te komen. Het college wil bestaande lokale zorgstructuren benutten en vereenvoudigen. Het college geeft de raad ter overweging mee een raadswerkgroep in te stellen met als doel:  Het vervolgproces te monitoren;  Het optimaliseren van deze monitoring middels de kwartaalrapportage. Argumenten

1. 2.

‘Besparen door te vernieuwen’, dat is de centrale strategie in het actieplan. Een andere manier van aanpakken waarbij er meer grip komt op het sociaal domein. Het Middelburgs model concretiseert een aantal maatregelen uit het Actieplan ‘Besparen door te vernieuwen’ en het Financieel Herstelplan (opgave 2 sociaal domein). Het gaat specifiek om actielijn 2, 3, 4 en 6. Het betreft specifiek de maatregelen 20, 21, 22. Een belangrijk onderdeel van het Middelburgs model is het versterken van preventieve inzet en het uitbouwen van algemene voorzieningen, gekoppeld aan een heroverweging van de subsidies sociaal domein (ring 2). Dit vormt samen met de wijknetwerken de sociale basis. Daarnaast is in het Middelburgs model het voorportaal (de externe ingang) geconcretiseerd, deze vormt samen met de praktijk-ondersteuning huisartsen (POH-(J)GGZ) de sociale basiszorg. Alle inzet is gericht op vroeg signaleren, preventie en een beter bereik van inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben, om zodoende op termijn het beroep op de duurdere, specialistische zorg te verminderen.

Kanttekeningen



We zien het Middelburgs model als begin van het transformatieproces. Het is een impuls voor verandering: normaliseren, demedicaliseren, eigen kracht, preventie en vroegsignalering. Het transformatieproces is een groot vraagstuk en daarmee een proces van lange adem. Ook zijn we afhankelijk van anderen, namelijk een keten van uitvoeringsorganisaties en zorgaanbieders. Het verdere transformatieproces wordt ook samen met onze partners opgepakt en uitgewerkt. 3



Het Middelburgs model laat nog ruimte voor aanvulling / aanscherping binnen de kaders en is dus nog niet in beton gegoten.

Financiën

Wat mag het kosten? Zoals gezegd richt dit raadsvoorstel zich op de inhoudelijke transformatie (WAT). De bestuursopdracht ‘Basis- en aanvullende zorg in Middelburg’ richt zich op het organisatievraagstuk van de zorg (HOE). Deze financiële paragraaf richt zich in dit raadsbesluit dan ook sec op de inhoudelijke transformatie (WAT). Het organisatievraagstuk van de zorg (HOE) en de middelen die daarvoor nodig zijn zullen we u aanbieden in de kadernota. Wat mag het kosten? Het betreft deels bestaande kosten die worden gecontinueerd vanuit subsidie en inkoop. Extra kosten voor het versterken van preventieve inzet en het uitbouwen van algemene voorzieningen worden bekostigd uit het in het actieplan Sociaal Domein gereserveerde realisatiebudget preventie in het voorliggend veld, denk aan de uitrol van het concept Welzijn op recept, versterking inzet op POH-(J)GGZ, een wijkgerichte sociale netwerkaart en een faciliteringsbudget voor de wijknetwerken. Het betreft een tijdelijk budget tot en met 2023 ter hoogte van € 150.000, per kalenderjaar. Het budget is specifiek bestemt voor (vernieuwende) initiatieven en activiteiten die een duidelijke bijdrage leveren aan het versterken van de sociale basis en zodoende de zorg en ondersteuning op de lange termijn betaalbaar te houden.

Hoe gaan we dat financieren? Deels uit bestaande subsidie- en inkoop middelen, deels uit het in het actieplan Sociaal Domein gereserveerde realisatiebudget preventie in het voorliggend veld. Middels monitoring en evaluatie worden gekeken naar de (kosten) effectiviteit. In geval het initiatief/de activiteit bewezen effectief is kan via het proces van de kadernota een integrale afweging voor structurele financiering gemaakt worden. Deze middelen kunnen ook gevonden worden in de bestaande budgetten voor Jeugdwet en Wmo. Wellicht bestaat er te zijner tijd ook zogenaamd preventiefonds: een gezamenlijke geldpot met zorgverzekeraars, gemeenten en woningcorporaties, waar we uit kunnen putten. De extra kosten voor het versterken van preventieve inzet en het uitbouwen van algemene voorzieningen worden gedekt uit incidentele middelen. Dat kan er toe leiden dat initiatieven en activiteiten een structureel karakter krijgen waar op dit moment geen dekking voor is (voor sommige initiatieven en activiteiten is dit latenter aanwezig als bij de andere). Voor structurele dekking is de Kadernota het aangewezen instrument. Hier dient de integrale afweging plaats te vinden. Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? N.v.t.

Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

De communicatie met de betrokken partijen wordt na besluitvorming opgestart.

Uitvoering

Nadere uitwerking en geïmplementeerd volgt na besluitvorming met de direct betrokkenen. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De Adviesraad Sociaal Domein en de Sociale Cliëntenraad Walcheren zijn betrokken bij dit proces. In eerste instantie zijn zij middels een presentatie meegenomen in het Middelburg model. Intussen zijn de stukken toegezonden en zijn 4

beiden zijn gevraagd om formeel advies te geven, deze stukken worden zodra beschikbaar ter informatie nagezonden. Bijlagen: 1. ‘Het Middelburgs model’ Inhoudelijk kader trasformatieproces ‘beweging naar voren’ Aangepast: 2. a Reactie van het college op advies SCW 2. b Reactie van het college op advies ASD

Middelburg, 20 mei 2021 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

5