21-018 Bijlage 1. Plan van Aanpak Nieuw Perspectief

2020

Nieuw Perspectief Integrale Aanpak Problematische (Jeugd)groep Middelburg, 2020

0

Nieuw Perspectief Integrale Aanpak Problematische (Jeugd)groep

Inleiding: Een terugkerend patroon In 2014 is in Middelburg een pilot gestart als zoektocht naar een alternatieve aanpak voor probleemjongeren. De aanleiding vormde de constatering dat het met bestaande interventies niet lukt om patronen in sociaal zwakke systemen te doorbreken. Jongeren komen op jonge leeftijd in beeld en blijven terugkeren met aanhoudende, of toenemende zorgen en eindigen in veel gevallen zonder startkwalificatie in uitkering en/of criminaliteit. Dit patroon herhaalt zich in een volgende generatie. Een repressieve aanpak werkt onvoldoende. Deze jongeren laten zich niets vertellen door een ‘klassieke’ autoriteit zoals politie, burgemeester of leerkracht. Contacten met politie of justitie werken eerder statusverhogend. Een ‘gangbare’ inzet vanuit de hulpverlening werkt ook niet. Deze jongeren zijn, net als hun ouders zorg mijdend en als het ware allergisch voor hulpverleners. Vaak vertonen zij sociaal wenselijk gedrag om er maar zo snel mogelijk vanaf te zijn. In twee jaar tijd is toen een aanpak ontstaan die bij een aantal jongeren tot positieve resultaten leidde. De gehele groep werd ‘rustiger’ en de situatie werd beheersbaar. Deze aanpak bestond uit een oplossingsgerichte benadering, die waar nodig werd gecombineerd met een repressieve aanpak. Helaas is nu in 2020 opnieuw gebleken dat het patroon van problematisch gedrag zich herhaalt.

Voor een deel zijn het de broertjes of neefjes van de vorige groep. De oplossingsgerichte aanpak uit 2012 zal worden geactualiseerd en opnieuw worden ingezet. Aanvankelijk intensief om de huidige problemen te normaliseren. Hopelijk kan deze werkwijze daarna meer preventief en structureel worden ingezet, om te voorkomen dat er zich over 8 jaar een nieuwe generatie probleemjongeren aan dient. De werkwijze heeft prioriteit bij de lokale driehoek en wordt actief geïnformeerd over de stand van zaken.

Opdracht De gemeente Middelburg start met ingang van 1 januari 2021 starten met de ‘Integrale aanpak problematische jeugdgroepen in Middelburg’ genaamd Nieuw Perspectief. De kaders voor deze aanpak zijn in deze notitie beschreven en door de betrokken partners vastgesteld. Nadere toelichting op de oplossingsgerichte methodieken staan in de bijlagen.

1

Onderscheidende punten Binnen de aanpak problematische jeugdgroepen wordt gekozen voor een oplossingsgerichte benadering met elementen van een ‘Nieuwe Autoriteit’, die waar nodig wordt gecombineerd met een repressieve aanpak. Slechts in een enkel geval zal de benadering puur repressief zijn. Oplossingsgericht werken vormt dus de rode draad. Dit is niet nieuw voor de zorgpartners. Veel professionals in Zeeland zijn bekend met de grondbeginselen hiervan, zoals het denkmodel met zorgen, krachten en oplossingen. Bij de aanpak problematische jeugdgroepen worden de betrokken professionals gecoacht in enkele specifieke werkwijzen met een oplossingsgerichte achtergrond. De aanpak is zowel op individuen, als op de hele groep gericht. Sommige elementen zullen wijkgericht worden uitgerold. ‘Verhoogde aanwezigheid’ is een van de elementen van een Nieuwe Autoriteit, aansluitend bij het oplossingsgericht gedachtengoed. Dit element heeft een centrale plaats binnen dit project. Verhoogde aanwezigheid wordt bereikt door contact te zoeken, belangstelling te tonen, open vragen te stellen, berichten achter te laten, of vrienden / familie te bellen wanneer je een jongere hebt gemist. Daarmee geven we de boodschap: “We laten je niet los, je hoort bij ons, je kunt ons op geen enkele wijze van onze verplichting om zorg voor je te hebben ontslaan” (Inclusie).

Daarnaast laten we hen ermee weten dat ze “in beeld” zijn bij het totale netwerk. Niet om te controleren, maar om aan te geven dat ze aandacht hebben en dat bekend is wat zij doen. Deze aandacht wordt door zoveel mogelijk partners gegeven. Gezinsleden, jongerenwerkers, docenten en zorgprofessionals kunnen hier een bijdrage aan leveren. Zij zijn allen op hoofdlijnen op de hoogte van de doelen die de jongere voor zichzelf heeft gesteld. Ook de begrippen ‘Nieuwe autoriteit’ en ‘Geweldloos verzet’ spelen een belangrijke rol. Hierbij nemen volwassenen duidelijk stelling tegen risicogedrag, antisociaal gedrag of geweld op een dé-escalerende manier. De aanpak problematische jeugdgroepen start met het gezamenlijk in kaart brengen van groepen jongeren en dwarsverbanden tussen gezinnen in de wijk, waarbij tegelijk wordt gezocht naar een “slimme ingang”. De groep(-sdruk) wordt hierbij gezien als middel om positieve veranderingen in gang te zetten. Jongeren worden individueel of in groepsverband benaderd om na te denken over hun eigen toekomst. Oplossingen komen uit jongeren zelf, vanuit het door hen gemaakte plan, verkregen uit een oplossingsgericht assessment. Professionals sluiten zo veel mogelijk op dit persoonlijke plan aan. Ook het gezin wordt betrokken. Daarbij wordt rond het ‘kerngezin’ een steunend netwerk opgebouwd met familieleden of andere betrokkenen.

Het bieden van kansen (vanuit hulpverlening, jongerenwerk en onderwijs) in combinatie met repressie waar nodig (politie, leerplicht en justitie) blijkt een effectieve bundeling van krachten.

Beoogd doel Een veilige omgeving. De buurt wordt beschermd tegen overlast gevend gedrag. En jongeren worden beschermd tegen zelfdestructief gedrag en uitsluiting door maatschappelijke structuren. Dit gebeurt door een intrinsieke motivatie van de jongeren zelf (uitvoeren van het oplossingsgerichte assessment) en door het gebruik van de begrippen ‘Nieuwe autoriteit’ en ‘Geweldloos verzet’.

2

Privacy

Alleen afstemming op individueel- of gezinsniveau is onvoldoende. De jongeren in Dauwendaele die nu in beeld zijn vormen een groep waarin zij elkaar sterk beïnvloeden. Ook een systeembenadering op gezinsniveau is te kleinschalig. Veel van deze gezinnen in Dauwendaele hebben nauwe banden met elkaar en zijn hulpverleningsmoe. Om de aanpak met ‘nieuwe autoriteit’ te kunnen realiseren, moeten alle betrokkenen samen werken. Dat betekent kennis en ervaring delen en de aanpak op elkaar afstemmen. Met deze brede kennis over de groep jongeren, hun gezinnen en de wijk, kan de ‘nieuwe autoriteit’ worden ingevuld.

Persoonsgegevens worden uitsluitend gedeeld tussen professionele partijen die deelnemen aan de integrale aanpak Nieuw Perspectief en een wettelijke grondslag hebben om persoonsgegevens te delen met de overige samenwerkingspartners. Afspraken daarover kunnen worden vastgelegd in een apart privacy protocol, dat partijen een leidraad zal bieden bij de uitvoer van de afspraken rondom dit plan van aanpak. Gegevensdeling in PGA-overleg kan op basis van een convenant zorg- en veiligheidshuis Zeeland. Partijen die geen onderdeel uitmaken van dit convenant kunnen wel bij de ‘wijkaanpak’ worden betrokken, maar krijgen uiteraard geen inzicht in persoonsgegevens.

3

Overlegvormen De Integrale aanpak jeugd in Middelburg heeft twee overlegvormen. Een voor de persoonsgerichte aanpak en een voor de oplossingsgerichte aanpak

Persoonsgerichte aanpak (PGA jeugd) Hiervoor wordt een zogeheten scenarioteam geformeerd. De deelnemers aan het scenarioteam (zie hieronder) bespreken de 15 meest gecriminaliseerde personen uit de problematische (jeugd)groep op hoofdlijnen en bepalen per persoon een scenario. Een scenario kan variëren van alleen strafrechtelijk aanpakken tot alleen zorg en wat daar tussenin zit. Het scenarioteam gaat over procesregie en de samenwerking tussen partijen en domeinen. Dit team bepaalt ook wie de casusregie krijgt. Deze casusregisseur is vervolgens verantwoordelijk om samen met de betrokken partners een plan van aanpak te maken en de stand van zaken regelmatig terug te koppelen aan het scenarioteam. Een belangrijke functie van het scenarioteam is de goede afstemming tussen zorg en veiligheid zodat preventieve en justitiële interventies elkaar versterken in plaats van frustreren en prioriteiten (zoals bijvoorbeeld opsporing) worden afgestemd en opgevolgd. Nadat de scenario’s voor de personen zijn bepaald, bewaakt het scenarioteam vooral de stand van zaken en volgt of er andere personen zijn die moeten worden opgenomen in de pga of dat personen uit de pga kunnen. Deelnemers aan het scenarioteam zijn: 1.

Gemeente Middelburg

Voorzitter/Adviseur OOV

Afdeling Wijk & Bestuur

Procesregisseur

Toegang in Middelburg

Administratieve ondersteuning

Afdeling Wijk & Bestuur

2.

Zorg- en Veiligheidshuis Walcheren

Integraal Procescoördinator

3.

Politie

Wijkagent

4.

Openbaar Ministerie

Parketsecretaris

5.

Casusregisseurs (op uitnodiging)

Diverse organisaties

Expert

De frequentie dat het scenarioteam bijeen komt, is in eerste instantie 1 keer per 2 weken. Nadat voor iedere persoon een scenario is bepaald, kan dit vermoedelijk worden teruggebracht naar 1 keer per maand. Zoals hierboven al is aangegeven, is de afstemming tussen zorg en veiligheid van essentieel belang. Voor personen die worden besproken in het scenarioteam en waarvan wordt verwacht dat ze open staan voor hulp, is het belangrijk dat er een verbinding is met de oplossingsgerichte aanpak. Daarom neemt de betrokken casusregisseur in een dergelijke casus ook deel aan het oplossingsgerichte overleg. Hierdoor zijn zij betrokken bij de groepsaanpak en krijgen de informatie uit de wijk uit eerste hand. Het delen van de noodzakelijke gegevens binnen de PGA kan op basis van het convenant van het Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland. Hiervoor is een zogeheten aansluitdocument opgesteld. Alleen de hoogst noodzakelijke gegevens worden gedeeld. Daarnaast ontvangen alle betrokkenen een brief waarin staat dat ze zijn opgenomen in de PGA.

4

Oplossingsgerichte aanpak (OGA jeugd) Iedere jongere die een ondersteuningstraject in gaat, krijgt een casusregisseur (of heeft er al een). De jongere maakt samen met de casusregisseur een persoonlijk plan. Waar mogelijk gebruik makend van het steunend (familie)netwerk. (1 netwerk, 1 benaderingswijze) Alle betrokken casusregisseurs komen 1 keer per maand bijeen in de werkgroep oplossingsgerichte aanpak. Deze groep wordt uitgebreid met andere werkers die persoonlijk bij deze jongeren zijn betrokken, zoals een jongerenwerker, politie en een leerplichtambtenaar. Bij dit overleg is een adviseur aanwezig om kennis over oplossingsgerichte methodieken te delen en hierin te coachen. Er wordt een gezamenlijk aanpak ontwikkeld. Dit gebeurt op individueel niveau en op groepsniveau.

Verder is dit overleg bedoeld om informatie uit te wisselen, waardoor ieder in staat is om de ‘nieuwe autoriteit’ en ‘verhoogde aanwezigheid’ uit te kunnen voeren.

In een ander overleg, in een andere samenstelling, zal ook op wijkniveau een preventieve aanpak worden ontwikkeld. Regie op individueel niveau ligt bij de casusregisseur, sturing op de groepsaanpak wordt bepaald tijdens dit overleg en een nog bredere wijkaanpak wordt in dit overleg geïnitieerd, maar op een andere plek met partners uit de wijk uitgewerkt. Nadat de situatie in Dauwendaele enigszins is genormaliseerd, wordt dit oplossingsgerichte overleg ook gebruikt voor een meer preventieve aanpak voor jongere kinderen die nu al verontrustend gedrag vertonen. Deelnemers aan dit overleg Oplossingsgerichte Aanpak ( OGA Jeugd): Gemeente Middelburg

Projectleider/voorzitter

Afdeling Samenleving

Procesregisseur

Toegang in Middelburg

Leerplichtambtenaar

RBL

Vraagkracht

Adviseur

Oplossingsgericht Werken

Politie

Wijkagent

Dauwendaele

Welzijn Middelburg

Jongerenwerker

Maatschappelijk Werk Walcheren

Algemeen- en School Maatschappelijk werk

Partijen die mogelijk een casusregisseur leveren: Intervence

…………………

……………………….

Juvent

…………………

……………………….

Reclassering

…………………

……………………….

Raad van Kinderbescherming

…………………

……………………….

Dit overleg richt zich op individueel – en groepsniveau. De privacy afspraken over het delen van gegevens zijn hier van toepassing. De frequentie van dit overleg is 1 keer per maand.

5

Wijkaanpak De oplossingsgerichte benadering bevat elementen die zich goed lenen voor een bredere wijkaanpak. Uiteraard gaat het dan niet om individuele casuïstiek. Ook scholen, huisartsen, bewonersgroepen, verenigingen en maatschappelijke organisaties in de wijk kunnen de veiligheid vergroten door problematische jongeren te benaderen volgens de werkwijze van ‘nieuwe autoriteit’ en ‘geweldloos verzet’. In Dauwendaele is dit niet nieuw. Hier zijn ook 6 jaar geleden leerkrachten, buurtbewoners en leden van FC Dauwendaele in deze methodiek geïnstrueerd. De deelnemers waren toen enthousiast. Het behoeft echter wel een herhaling. Eind 2020 hebben diverse partijen laten weten dat zij betrokken willen zijn bij een brede aanpak. Met al deze partijen ontstaat een nog completer beeld van de problematiek. Gezamenlijk kan de situatie worden gemonitord en wijkoplossingen worden ontwikkeld en uitgevoerd. De werkvorm voor deze wijkaanpak is nog niet vastgelegd. Een apart overleg ligt niet voor de hand. Er kunnen individuele gesprekken worden gevoerd en dit onderwerp kan binnen bestaande overlegvormen worden ingebracht. Denk aan overleg wijkteam, wijktafel, het in ontwikkeling zijnde wijknetwerk, brede schooloverleg, etc. Tevens kunnen aparte bijeenkomsten worden georganiseerd om groepen te instrueren / coachen.

Beschrijving groep Een problematische groep met meerder- en minderjarige leden, waarvan sommige voor een criminele invulling aan hun bestaan hebben gekozen en dit uitdragen. Zij kiezen er heel bewust voor strafbare feiten te plegen of andere groepsleden daartoe opdrachten te geven en te intimideren, om vanuit die criminele status de hiërarchische rol te benadrukken. Verder zijn meelopers, veelal minderjarigen onder de indruk van de groepsleden die een criminele status hebben opgebouwd. Zij kiezen (wel of niet onder druk/dwang) ervoor ook het criminele pad te gaan volgen. Dit kan zijn onder dwang van de criminele groepsleden. De groep bevestigt haar criminele status in de wijk door intimiderend gedrag naar de wijkbewoners en het plegen van strafbare feiten ten overstaan van de wijkbewoners. De wijkbewoners zijn bang van deze problematische groep.

Planning en evaluatie Check inzet organisaties

Medio midden december 2020

Start PGA overleg

Begin januari 2021

Start OGA overleg

Begin januari 2021

Evaluatie moment

Juli 2021 & December 2021

6

Financiën PGA / overlegvormen

€ 2000,-

PGA / expertise

€ 3000,-

Inhuur Vraagkracht per uur a €137,50

€ 3000,-

Oplossingsgerichte aanpak uitvoeren / trainingen

€ 10.000,-

Oplossingsgerichte aanpak uitvoeren / zaalhuur

€ 1000,-

Oplossingsgerichte aanpak uitvoeren / catering

€ 1000,-

Oplossingsgerichte aanpak uitvoeren / expertise

€ 5000,-

Totaal

€25.000,-

7

Communicatie College voorstel met Plan van Aanpak in januari 2021 Persbericht over samenwerking en draagvlak voor Plan van Aanpak januari 2021 Scheiding tussen wapenbezit en Plan van Aanpak Jongerenoverlast aangeven Communicatie met bewoners / organisaties in de wijk via wijkmanager en Middelburg breed

8

Bijlage 1: Structuur overlegvormen intern

Bestuurlijke opdrachtgever:

Johan Aalberts (wijkwethouder Dauwendaele). In samenwerking met Carla Doorn (wethouder sociaal domein) en Harald Bergmann (burgemeester / voorzitter lokale driehoek)

Ambtelijke opdrachtgever:

Evelien de Schipper, Mirjam Wisse-Roelse (afdelingshoofd Samenleving). Willem van Kooten (afdelingshoofd Wijk en Bestuur).

Ambtelijk opdrachtnemer:

Patrick de Guchteneire (projectleider / afdeling Samenleving), Marinus Willemsen/Giovanni La Gasse(voorzitter PGA / afdeling Wijk & Bestuur), Jack Marteijn (Procesregisseur / afdeling Samenleving), Otto Recourt (beleidsmedewerker / afdeling Samenleving)

Stuurgroep integrale aanpak problematische jeugdgroepen in Middelburg Johan Aalberts, Carla Doorn, Otto Recourt, Jack Marteijn, Patrick de Guchteneire, Giovanni La Gasse Frequentie: Overleg één keer in de twee weken de komende maanden via Zoom. Doel van overleg: Informeren van wethouder(s) en bespreken plan van aanpak

Werkgroep Integrale aanpak problematische jeugdgroepen in Middelburg Otto Recourt, Jack Marteijn, Patrick de Guchteneire, Marinus Willemsen/Giovanni La Gasse Overleg elke week een half uurtje t/m eind december via Teams. Doel van het overleg: Plan van Aanpak bespreken, beschrijven en tot uitvoering brengen

9