194. Bijlage - Rapport BING

-VERTROUWELIJK

-

Vertrouwelijk Orionis Walcheren T. a. v. de heer J. Louws, voorzitter dagelijks bestuur Oostsouburgseweg 10 4382 NH VLISSINGEN

Amersfoort, 20 september 2024

Betreft: rapportage vooronderzoek

Geachte heer Louws, In uw opdracht hebben wij een vooronderzoek verricht naar aanleiding van vragen die gesteld zijn door een raadslid van de gemeente Middelburg ten aanzien van Orionis Walcheren (hierna: Orionis), waarover u met ons op vrijdag 29 maart 2024 gesproken heeft en waartoe op vrijdag 12 april 2024 een opdrachtbevestiging is opgesteld, die op 17 april 2024 door u is ondertekend. In deze notitie in briefvorm geven wij de resultaten van dit vooronderzoek weer. 1.

Aanleiding, doelstelling

en

onderzoeksvragen

Aanleiding Orionis Walcheren is een samenwerking van de gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen en ondersteunt de 120. 000 inwoners van deze drie gemeenten op het gebied van werk, inkomen en schulden. De onderlinge afspraken hiertoe zijn vastgelegd in de Gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren. Orionis heeft vijf afdelingen die intensief met elkaar samenwerken, te weten: de afdeling Werk, de afdeling Inkomen, de afdeling HR, de afdeling Bedrijfsvoering en de afdeling Werkleerbedrijf. U heeft ons de volgende aanleiding geschetst. Op 27 februari 2024 heeft een raadslid van de gemeente Middelburg schriftelijke vragen gesteld aan het college van B&W van de gemeente Middelburg (ex artikel 41 van het Reglement van Orde) over vermeende misstanden binnen Orionis. In de vragen staat dat het raadslid tientallen zorgwekkende signalen zou hebben ontvangen dat zich binnen Orionis grote misstanden blijven voordoen. Er zou volgens de vragen nog steeds sprake zijn van machtsmisbruik, intimidatie, pesten op de werkvloer en er zou nog steeds een angst- en zwijgcultuur heersen en er zou (ander) grensoverschrijdend gedrag plaatsvinden.

Het raadslid schrijft dat er gesprekken zouden hebben plaatsgevonden met 37 medewerkers, gewezen medewerkers en andere belanghebbenden van Orionis en dat zij nagenoeg allemaal aangeven dat toen zij deze problemen intern zouden hebben aangekaart, zijzelf het probleem werden en er zou in een relatief groot aantal gevallen door Orionis gestreefd zijn naar beëindiging van de arbeidsovereenkomst met de medewerker die de misstanden intern aan de kaak stelde. Het raadslid vraagt het college of zij ook zulke signalen heeft ontvangen en wat het college voornemens is hiertegen te doen. In zijn vragen verwijst het raadslid naar een eerder onderzoek van Hoffmann Bedrijfsrecherche uit 2014. Op 6 maart 2024 heeft het raadslid wederom vragen gesteld aangaande vermeende misstanden binnen Orionis, waarin hij vraagt naar alle vaststellingsovereenkomsten tussen Orionis en werknemers in de periode 1 januari 2014 tot heden. Op 12 en 14 maart jl. heeft het college van B&W de schriftelijke vragen van het raadslid beantwoord. Hierin schrijft het college dat het vooralsnog alleen van de genoemde signalen vernomen heeft via de vragen van het raadslid en een krantenartikel verschenen in PCZ op 27 februari jl. Het college schrijft dat zij de signalen

-VERTROUWELIJK

-

die genoemd zijn zeer serieus neemt en dat zij het Dagelijks Bestuur van Orionis (hierna: DB) op de hoogte heeft gesteld van de schriftelijke vragen. Ook schrijft het college dat het DB besloten heeft een extern bureau onderzoek uit te laten voeren, waarbij de vragen van het raadslid het uitgangspunt zijn. U heeft BING gevraagd dit onderzoek uit te voeren. Op vrijdag 29 maart 2024 hebben wij met het dagelijks bestuur van Orionis gesproken over dit onderzoek. U heeft aangegeven buiten de signalen uit de vragen van het raadslid en het artikel uit PZC, geen andere signalen te hebben ontvangen dat sprake zou zijn van genoemde misstanden, bijvoorbeeld vanuit de vertrouwenspersonen, OR, medewerkersonderzoeken of vanuit de directie van Orionis. Alleen het onderzoek van Hoffmann Bedrijfsrecherche uit 2014 is u inmiddels bekend geworden. Het betreffende raadslid zou daarnaast aangegeven hebben te beschikken over een dossier waarin de informatie en documentatie ten aanzien van de vermeende misstanden zou zijn opgenomen. In ons gesprek hebben wij besproken dat onderhavig onderzoek een vooronderzoek zal zijn, waarin het dossier van het betreffende raadslid wordt geanalyseerd om te komen tot een advies over een mogelijk vervolg. Daarnaast is wel een nader signaal binnen gekomen bij het secretariaat van B&W Middelburg en een signaal wat door een andere politieke partij (LPM) is ontvangen.

Doelstelling en onderzoeksvragen U wenst een vooronderzoek naar de vermeende misstanden binnen Orionis op basis van de documentatie en informatie die beschikbaar wordt gesteld door het raadslid van de gemeente Middelburg die vragen heeft gesteld aan het college van de gemeente Middelburg over de vermeende misstanden binnen Orionis. Doelstelling van het vooronderzoek is het verrichten van een analyse van de bij het raadslid beschikbare documentatie en informatie over de vermeende misstanden en een advies te geven over eventuele vervolgstappen (waaronder een mogelijk al dan niet persoonsgericht vervolgonderzoek). 2.

Procesbeschrijving en onderzoekswerkzaamheden

In de doelstelling van het vooronderzoek staat dat wij een analyse zouden verrichten van de bij het raadslid beschikbare documentatie en informatie over de vermeende misstanden. Daarom hebben de onderzoekers het raadslid op maandag 29 april 2024 per e-mail benaderd om de start van het vooronderzoek aan te kondigen en aangegeven dat wij starten met een dossieronderzoek, bestaande uit een analyse van de bij hem beschikbare documentatie. De onderzoekers hebben het raadslid in de e-mail de mogelijkheid geboden de beschikbare documentatie en informatie digitaal te delen met de onderzoekers middels een beveiligde online omgeving, waar deze documentatie veilig kan worden geüpload. Het raadslid heeft niet gereageerd op deze email. De onderzoekers hebben hierover contact gelegd met de contactpersoon vanuit Orionis, die ons op woensdag 15 mei 2024 namens het raadslid mee deelde dat hij vanwege persoonlijke omstandigheden (nog) geen medewerking kan verlenen aan het vooronderzoek op dat moment. Om deze persoonlijke omstandigheden die bij ons verder inhoudelijk niet bekend zijn te respecteren hebben wij geen nader contact gelegd met het raadslid om hem te herinneren aan ons verzoek, maar hebben wij met de contactpersoon afgesproken dat hij eerst contact legt met het raadslid.

Op vrijdag 24 mei 2024 laat de contactpersoon weten met het raadslid te hebben gesproken die zou hebben aangegeven de daarop volgende week meer ruimte te hebben voor overdracht van het dossier ten behoeve van het vooronderzoek, waarbij hij aan de contactpersoon zou hebben aangegeven dat dit niet een papieren dossier betrof, maar een verzameling aan schriftelijke en mondelinge signalen. Op donderdag 6 juni 2024 spreken de onderzoekers telefonisch met het raadslid en sturen hem een uitnodiging voor een Microsoft Teams meeting om kennis te maken en met elkaar te bespreken op welke manier de onderzoekers het beste inzage in het dossier kunnen verkrijgen via het raadslid. Op maandag 10 juni 2024 vindt de online kennismaking plaats. In dit gesprek geeft het raadslid aan dat hij geen papieren of digitaal dossier heeft waarin de signalen zijn vastgelegd. Hij geeft aan dat hij de signalen heeft gekregen in persoon en via WhatsApp, SMS, sociale media en telefonisch. Afgesproken wordt dat het raadslid de personen, die zich tot hem hebben gewend, benadert om te vragen of BING contact met hen mag opnemen, dat hij de informatie die voorhanden is verzamelt en om de week erna opnieuw een gesprek te plannen om de voortgang van het verzamelen van de beschikbare informatie te bespreken. De onderzoekers sturen het raadslid op donderdag 13 juni 2024 een reminder voor het plannen van een afspraak.

Op dinsdag 18 juni

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 2

-VERTROUWELIJK

-

2024 laat hetraadslid per e-mail weten zich niet bij machte te voelen om zijn lijst over te dragen van de door hem ontvangen signalen over (mogelijke) misstanden. Hij geeft aan desgewenst wel bereidwillig te zijn een mondelinge toelichting te geven. Op donderdag 20 juni 2024 hebben de onderzoekers telefonisch contact met het raadslid en sturen hem naderhand per e-mail een Excelbestand, waarin het raadslid zijn signalen kan opnemen aan de hand van een aantal concrete vragen om meer details te ontvangen over de signalen die hij heeft ontvangen. Een onderzoek mag niet te lichtzinnig gestart worden, vandaar dat het voor de doelstelling van het vooronderzoek (advies over een mogelijk vervolg) noodzakelijk was om meer concrete informatie en details omtrent de signalen op te halen. Het gaat hierbij om vragen als wie een signaal heeft afgegeven, over wie het signaal gaat, wanneer het gedrag heeft plaatsgevonden en wat het gedrag exact behelst. De onderzoekers spreken met het raadslid af om op donderdag 27 juni 2024 opnieuw contact te hebben over de voortgang van het invullen van het Excelbestand. Op donderdag 27 juni 2024 laat het raadslid per e-mail weten vanwege een roosterwijziging niet in de gelegenheid te zijn om telefonisch in gesprek te gaan.

Met de e-mail stuurt hij een zelfgemaakt Excelbestand terug, met een algemeen overzicht van de signalen die hem naar eigen zeggen hebben bereikt over de werksituatie bij Orionis. De vragen uit het originele bestand zijn daarbij niet beantwoord door het raadslid. Het raadslid geeft aan dat hij zich niet comfortabel voelt om meer op de inhoud in te gaan van de signalen en geen personen bij naam te willen noemen. Op diezelfde dag (27 juni 2024) geven de onderzoekers per e-mail aan dat zij graag nog een gesprek met het raadslid willen inplannen om de signalen verder te kunnen duiden, omdat de signalen zoals opgenomen in zijn eigen gemaakte Excelbestand nog te algemeen en niet concreet genoeg zijn om nader te kunnen onderzoeken. De onderzoekers proberen tevens telefonisch contact met hem te leggen, maar krijgen geen reactie. Op maandag 1 juli 2024 sturen de onderzoekers per e-mail een herinnering aan het inplannen van een gesprek. Het raadslid laat diezelfde dag per e-mail weten dat hij op donderdag 4 juli beschikbaar is voor een gesprek. Op donderdag 4 juli 2024 vindt vervolgens het gesprek met het raadslid plaats alsmede een gesprek met de directeur van Orionis in het bijzijn van de strategisch adviseur/manager communicatie. Het gesprek met de directeur en strategisch adviseur/manager communicatie heeft betrekking op het onderzoeksproces.

In het gesprek met het raadslid worden de signalen nader geduid en is afgesproken dat het raadslid uiterlijk maandag 8 juli 2024 namen doorgeeft van personen die niet anoniem willen blijven. Tevens heeft het raadslid aangegeven een e-mail in zijn bezit te hebben met een anonieme signaal en dat hij deze e-mail zou doorsturen. De onderzoekers hebben deze e-mail niet ontvangen. Op dinsdag 9 juli 2024 sturen de onderzoekers per e-mail een herinnering aan de afspraak en vragen zij het raadslid om de gegevens van de personen alsmede de e-mail met het anonieme signaal alsnog te doen toekomen aan de onderzoekers. De onderzoekers vernemen hierna niets meer van het raadslid. Van de strategisch adviseur/manager communicatie ontvangen de onderzoekers naar aanleiding van het gesprek verschillende documentatie, die de onderzoekers gebruikt hebben voor een nadere analyse, waaronder jaarrapportages van de vertrouwenspersonen en e-mails die Orionis heeft ontvangen van de vakbond, de OR en de vertrouwenspersonen. Na analyse van alle documentatie en signalen is de rapportage van het vooronderzoek opgesteld en op vrijdag 23 augustus 2024 in concept aan de opdrachtgever uitgebracht. De rapportage in concept is besproken met het dagelijks bestuur op 5 september 2024, waarna door Orionis op advies van BING een interne check gedaan is op twee punten.

De resultaten van deze interne check zijn weergegeven in onderhavige rapportage van het vooronderzoek. 3.

Bevindingen vooronderzoek

In deze paragraaf geven wij de bevindingen weer ten aanzien van de signalen van het raadslid, de overige signalen en een analyse van de informatie en documentatie die verstrekt is door Orionis zelf. 3. 1

Signalen raadslid

Op dinsdag 27 februari 2024 stelt het raadslid namens de fractie van Forum voor Democratie tien schriftelijke vragen aan het college van B&W die betrekking hebben op - in zijn woorden - ernstige misstanden bij Orionis. In het document schrijft het raadslid dat er gesprekken hebben plaatsgevonden met 37 (gewezen) ,

refererend aan een eerder

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 3

-VERTROUWELIJK

-

onderzoek van Hoffmann Bedrijfsrecherche uit 2014. Er zou sprake zijn van machtsmisbruik, intimidatie, pesten op de werkvloer, er zou een angst- en zwijgcultuur heersen en er zou (ander) grensoverschrijdend eëindiging van de arbeidsovereenkomst van werknemers die misstanden intern aan de kaak stelden, waardoor van

Hoffmann Bedrijfsrecherche uit 2014 en stelt dat de geschiedenis zich herhaalt. Op woensdag 6 maart 2024 stelt het raadslid het college van B&W een aantal aanvullende vragen. De vragen worden door het college van B&W op dinsdag 12 en donderdag 14 maart 2024 beantwoord. Zij geven samengevat aan dat zij de signalen zeer serieus nemen en besloten hebben een extern bureau onderzoek uit te laten voeren. Dit onderzoek is onderhavig vooronderzoek van BING waarin het dossier van het raadslid centraal zou staan en gelet op het onderzoek van Hoffmann in 2014 betrekking heeft op de periode 2014 2024. Dossier De insteek van het vooronderzoek was om te starten met het analyseren van het dossier van het raadslid met betrekking tot de signalen die hij had ontvangen. Bij de start van het vooronderzoek zijn wij er op basis van informatie vanuit onze opdrachtgever vanuit gegaan er een dossier zou zijn, bestaande uit documenten en/of e-mails dat fysiek en/of digitaal beschikbaar zou zijn. Het raadslid heeft echter toegelicht dat hij geen kant en klaar fysiek of digitaal dossier heeft dat bestaat uit documenten en/of e-mails, maar dat hij de signalen heeft gekregen in persoon en via WhatsApp, SMS, sociale media en telefonisch.

Ondanks verzoeken daartoe heeft het raadslid de informatie die zou zijn opgenomen in eventuele WhatsApp-berichten, sms-berichten en/of berichten via sociale media waarvan wij niet hebben kunnen verifiëren of deze aanwezig is of niet niet overhandigd. Het raadslid heeft aangegeven dat hij van contacten die hij met (ex-)medewerkers heeft gehad, zelf aantekeningen heeft gemaakt in een schrift. Om het raadslid te ondersteunen in het vertalen van zijn informatie in zijn schrift naar een digitaal overzicht dat geanalyseerd kan worden door de onderzoekers in het kader van het vooronderzoek, hebben de onderzoekers een Exceloverzicht aangeleverd met vragen naar details per casus. Doel hiervan was om op basis van deze informatie een goede analyse te kunnen maken en op basis daarvan een onderbouwd advies te geven conform opdracht. Het raadslid heeft dit Excelbestand vervolgens niet ingevuld, maar een eigen gemaakt Exceloverzicht aan de onderzoekers doen toekomen, waarin hij een algemeen beeld schetst van de signalen en derhalve geen antwoord geeft op de concrete vragen die in het Excelbestand van de onderzoekers waren opgenomen. Uit het bestand van het raadslid kan slechts in zeer beperkte mate concrete informatie worden achterhaald. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om te bepalen wie een signaal heeft afgegeven alsmede op wie het signaal betrekking heeft.

Ook biedt het overzicht geen inzicht in de datum waarop of de periode waarin vermeende misstanden hebben plaatsgevonden. Het raadslid heeft middels het bestand een overzicht gegeven van de ervaringen en op welke afdeling/functie de signalen betrekking zou hebben. Ook heeft hij per signaal aangegeven of het is geuit door huidige medewerkers of ex-medewerkers. Op basis van zijn overzicht kunnen wij het volgende opmaken: in het bestaat staan 29 signalen over verschillende ervaringen door zowel huidige als ex-medewerkers; blijkens het bestand zou er sprake zijn van 19 signalen door huidige medewerkers, 9 signalen door zowel ex-medewerkers als huidige medewerkers en bij 1 signaal is dit onbekend; de signalen hebben betrekking op de afdelingen Werk (15), HR (6), Werkleerbedrijf (2), Inkomen (1) alsmede op de vertrouwenspersoon (1), ambtenaren (1), directie (1), algemeen (1) en meerdere afdelingen (1).

De signalen zijn in het bestand geduid als publiekelijk voor schut zetten door leidinggevende, treiteren, buitensluiten en bedreigd voelen door opmerkingen van leidinggevenden, leugens verspreiden over werknemers, uitlachen, openlijk gevoelige informatie bespreken, belangenverstrengeling, gerommel met financiën, intimidatie, manipulatie en machtsmisbruik, discriminatie, inmenging in private levenssfeer, roddelen, missende informatie uit personeelsdossier of geen informatie in personeelsdossier, misbruik van bevoegdheden, pesten en onveilige werkomgeving. Mondelinge informatie raadslid In een gesprek op donderdag 4 juli 2024 hebben de onderzoekers het raadslid gevraagd om de schriftelijke informatie uit zijn Exceloverzicht nader toe te lichten met als doel om het door de onderzoekers opgestelde

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 4

-

Excelbestand

nader

in te kunnen

vullen.

VERTROUWELIJK

In het

gesprek

met het

-

raadslid

bleek dat invullen

van

het bestand

gevraagde detailniveau niet mogelijk was op basis van de signalen die het raadslid had ontvangen. signalen zijn door het raadslid niet op persoonsniveau per signaalgever vastgesteld. Hij heeft de signalen in algemene zin opgetekend en op themaniveau weergegeven. Hij heeft toegelicht dat het gaat om 29 en dat per meerdere Het aantal signalen signaal signaalgevers zijn. signaalgevers (personen) staat dus niet aan het aantal dat is in het bestand. Het raadslid heeft benoemd dat het om 37 gelijk signalen opgenomen die zich tot hem hebben Het raadslid kon niet personen gaat gewend. per signaal aangeven hoeveel personen dat bij hem hebben gesignaleerd. In de mondelinge toelichting heeft het raadslid bij sommige signalen namen genoemd van personen die het vermeende ongewenste gedrag zouden hebben vertoond. Er zijn in totaal elf namen genoemd door het raadslid van personen in leidinggevende posities waar signalen betrekking op hebben. De namen van signaalgevers zijn niet bij de onderzoekers bekend. Het raadslid heeft aangegeven deze namen niet te willen delen. Noch is bekend hoeveel ex-medewerkers en hoeveel huidige medewerkers dit zijn, buiten hetgeen hiervoor is opgenomen.

Omdat het gaat om informatie uit tweede hand en wij niet vanwege het niet overhandigen van namen van personen die zich tot het raadslid gewend hebben hebben kunnen verifiëren of deze personen bestaan en/of het verwijt wel door hen gemaakt is, zijn wij terughoudend in het delen van de door het raadslid genoemde namen van personen waar de signalen betrekking op hebben. op

het

De

—

—

hetgeen hij zelf heeft opgeschreven in zijn schrift dat de signalen betrekking op ongewenst gedrag in de onderlinge omgang door leidinggevenden (pest- en een van het zetten op medewerkers, afspraken niet nakomen en mensen niet door treitergedrag, zijspoor leiden naar regulier werk, publiekelijk mensen voor schut zetten, roddel en achterklap, intimidatie en machtsmisbruik). Ook zouden leidinggevenden de sociale recherche inzetten om medewerkers in de gaten te houden en de toegang tot de bedrijfsarts bemoeilijken. Binnen de signalen zou het volgens het raadslid eveneens en gaan om niet goed behandeld worden door personen van de afdeling P&O (schreeuwen afspraken niet nakomen, leugens verspreiden) en zouden ook medewerkers onderling elkaar — met name bij de afdelingen Werk en Inkomen treiteren, buitensluiten en over elkaar roddelen. Het

raadslid

benoemt

op

basis

van

hebben

—

Daarnaast

signalen (volgens het raadslid afkomstig van meerdere personen) betrekking op vermeende belangenverstrengeling. Het eerste signaal betreft het vermeend binnen Orionis aannemen van personen (geanonimiseerd) waarbij deze personen voorrang zouden krijgen boven intern (geanonimise rd) personeel. Het tweede signaal heeft betrekking op fietsen die via regelingen kunnen worden verkregen en dat deze fietsen nagenoeg allemaal afkomstig zouden zijn van (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Het raadslid heeft niet concreet gemaakt over welke medewerkers het zou gaan die (geanonimiseerd) binnen Orionis te werk zijn gesteld, wanneer dit was en/of hoe en welke manier er sprake zou zijn van voorrang boven intern personeel. Ook het signaal ten aanzien van de op fietsen is niet concreet gemaakt door het raadslid: het betreffende fietsenbedrijf is bijvoorbeeld niet genoemd door het raadslid. Deze twee signalen zijn wel beter feitelijk te checken dan de hiervoor genoemde signalen, omdat hier geen sprake is van gedrag in de onderling omgang. Op advies van BING heeft het dagelijks bestuur intern laten verifiëren wat hierover bekend is. Deze interne check is vastgelegd in een memo die verstrekt is aan BING op 6 september 2024. Hieronder geven wij de uitkomsten daarvan weer. Het betreft een

hebben

interne check

twee

vanuit Orionis

en

geen

nader onderzoek

van

BING.

komt naar voren dat er sinds 2017 een vastgelegd in een memo aan BING opdrachtgever opdrachtnemer relatie is tussen Orionis (geanonimiseerd) en eet (geanonimiseerd)één medewerker gedetacheerd was Uit deze

interne

check

—

—

—

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Ten aanzien van het signaal van de fietsen is in de memo benoemd dat bij verschillende fietsenzaken op Walcheren fietsen gekocht worden voor klanten in het kader van re-integratie en dat hierover geen vaste afspraken zijn met

Rapportage

vooronderzoek Orionis

Walcheren

|

19

september

2024

|

5

-VERTROUWELIJK

-

fietsenzaken. Klantmanagers hebbenblijkens de memo eeneigen bevoegdheid om fietsen voor klanten aan te schaffen en te kiezen waar zij deze aanschaffen. 3. 2

Overige signalen

Het dossier

van het raadslid stond centraal in onderhavig vooronderzoek. Zoals in de vorige paragraaf hebben wij dit dossier niet kunnen analyseren, omdat het geen fysiek en/of digitaal dossier was. Daarnaast waren er op voorhand twee andere signalen bekend: een nader signaal bij het secretariaat van B&W Middelburg en een signaal wat door een andere politieke partij (LPM) is ontvangen. In het vooronderzoek hebben wij deze signalen betrokken. opgenomen

De bestuurssecretaresse heeft aangegeven dat er twee signalen rechtstreeks bij haar zijn gedaan. Het eerste signaal betreft een voormalig werknemer die per e-mail op 1 maart 2024 aangaf over de misstanden te hebben gelezen bij Orionis en deze als voormalig werknemer zelf te hebben gehoord en gezien en daarover ook een gesprek te hebben gevoerd met de wethouder destijds. De voormalig werknemer specificeert niet wat hij precies zelf gezien of gehoord heeft of wanneer hij het gesprek met de wethouder gevoerd heeft. Een andere werknemer gaf in februari 2024 een signaal af over het ervaren van intimidatie, pesten en machtsmisbruik binnen Orionis Walcheren. Bij dit signaal is ook een naam van een leidinggevende genoemd. Blijkens het signaal zouden een vertrouwenspersoon en de voorzitter van de OR van de casus op de hoogte zijn. Volgens deze werknemer zouden er meer klachten uit hetzelfde team komen. Deze werknemer heeft in het signaal aangegeven graag diens verhaal te willen doen. Het is niet duidelijk of deze persoon op dit moment nog werkzaam is binnen de organisatie. Op dinsdag 21 mei 2024 ontvangen de onderzoekers een e-mail vanuit twee personen van de LPM die een signaal aankaarten dat zij hebben ontvangen van een (huidige) werknemer.

Het signaal heeft betrekking op het ontslaan van personeel terwijl er tegelijkertijd nieuw personeel werd ingehuurd en het intimideren van personeel op de werkvloer. Op donderdag 30 mei 2024 lichten de personen van de LPM de signalen van de medewerker toe per e-mail met een aantal voorbeelden die voornamelijk betrekking hebben op het verloop in personeel. In deze einformatie niet herleidbaar mag zijn naar iemand, waardoor wij niet nader op de inhoud ingaan van de e-mail. Er worden twee namen genoemd van personen die verantwoordelijk gehouden worden voor het vertrek van medewerkers. De schrijvers geven aan dat er meer voorbeelden zijn, maar dat zij deze pas willen delen als er een vervolgonderzoek start. Op maandag 3 juni 2024 ontvingen de onderzoekers van BING tot slot twee e-mails van twee verschillende personen. Een betreft een huidige medewerker die aangeeft zich te herkennen in het artikel in de Provinciale Zeeuwse Courant over pestgedrag, intimidatie en machtsmisbruik binnen de organisatie. Deze persoon geeft tevens aan graag medewerking te verlenen aan een vooronderzoek, maar vermeldt daarbij wel bang te zijn voor sancties of beëindiging van het dienstverband vanuit de werkgever.

De andere persoon geeft namens een oppositiepartij binnen de raad van de gemeente Vlissingen (SLF) aan dat er veel is gebeurd de afgelopen decennia en veel mensen zijn ontslagen dan wel (onvrijwillig) met regelingen vertrokken zijn. Deze persoon doet tevens een voorstel om oppositiepartijen te laten meewerken aan onderhavig onderzoek. 3. 3

Analyse documentatie Orionis

Vanwege het uitblijven van concrete casuïstiek en signalen ten aanzien van vermeende misstanden hebben de onderzoekers verschillende documenten opgevraagd bij Orionis om een beeld te krijgen van andere bronnen van informatie ten aanzien van de hiervoor geschetste algemene signalen. Het betreffen in- en uitstroom cijfers van medewerkers van de organisatie vanaf 2014, jaarrapportages van vertrouwenspersonen vanaf 2015 en diverse e-mails van verschillende partijen die zich richting de directeur uitspreken over de vermeende misstanden binnen Orionis. In 2016 of 2017 is, naar verluidt, een medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd binnen Orionis. De rapportage daarvan kon door de organisatie niet worden aangeleverd.

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 6

-VERTROUWELIJK 3. 3. 1

-

In-en uitstroom medewerkers

Naar aanleiding van de signalen die betrekking hebben op het vermeende hoge aantal en de wijze van het verloop van medewerkers, hebben de onderzoekers cijfers opgevraagd van het aantal medewerkers dat de afgelopen tien jaar is vertrokken met daarbij een onderscheid tussen vrijwillig en gedwongen vertrek. Tevens is gevraagd naar een overzicht van het aantal nieuwe medewerkers per jaar. In dit overzicht is door de strategisch adviseur/manager communicatie van Orionis onderscheid gemaakt in de redenen van vertrek: (vervroegd) pension, afloop tijdelijk contract, initiatief werkgever, verzoek medewerker, overlijden en (langdurig) arbeidsongeschikt. Tevens is er een onderscheid aangebracht tussen ambtenaren en medewerkers van het Werkleerbedrijf. De cijfers zijn opgenomen in onderstaande tabel 1. Uitstroom* Uitstroom ambtenaren Uitstroom Werkleerbedrijf Totaal uitstroom Totaal instroom

2014 10 37

2015 14 52

2016 23 48

2017 8 44

2018 11 41

2019 19 41

2020 14 47

2021 17 45

2022 35 35

2023 34 46

47 87

66 10

71 10

52 15

52 27

60 33

61 56

62 74

70 60

80 54

Tabel 1

* Het jaar 2024 is niet opgenomen in de rapportage, omdat het jaar nog niet is afgerond en de cijfers mogelijk

een

vertekend beeld geven.

Wij zien in de tabel een stijging in de uitstroom in de jaren 2022 en 2023 bij de ambtenaren ten opzichte van het gemiddelde van de jaren ervoor. De uitstroom bij het Werkleerbedrijf is redelijke stabiel over de jaren heen. De vraag is echter wat de redenen zijn geweest voor de uitstroom. In onderstaande tabellen is opgenomen hoeveel personen op initiatief van de werkgever zijn vertrokken (tabel 2), in onderling overleg en initiatief werkgever samengevoegd bij ambtenaren (tabel 3), op verzoek van de medewerker vertrokken (tabel 4) en vertrokken vanwege arbeidsongeschiktheid (tabel 5). Initiatief werkgever Ambtenaren Werkleerbedrijf Totaal

2014 2 4 6

2015

2016

2017

1 1

2 2

2014 2

2015 1

2016

2017

2014 2 11 13

2015

2016 3 11 14

2014 1 4 5

2015

2016 1 2 3

2018

2019

2020

2021 2 1 3

2022

2023

2018

2019 1

2020 1

2021 2

2022 3

2023 3

2017 3 14 17

2018 2 12 14

2019 8 6 14

2020 2 6 8

2021 8 5 13

2022 15 9 24

2023 24 1 25

2017 1 6 7

2018 2 5 7

2019 1 16 17

2020

2021

19 19

13 13

2022 1 9 10

2023 1 12 13

1 1

Tabel 2

Onderling/werkgever Ambtenaren Tabel 3

Verzoek medewerker Ambtenaren Werkleerbedrijf Totaal

12 12

Tabel 4

Arbeidsongeschikt Ambtenaren Werkleerbedrijf Totaal

8 8

Tabel 5

De stijging in de jaren 2022 en 2023 bij de ambtenaren is blijkens de redenen voor vertrek vooral gekomen doordat er meer ambtenaren op eigen verzoek de organisatie zouden hebben verlaten.

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 7

-VERTROUWELIJK 3. 3. 2

-

Jaarrapportages vertrouwenspersonen & MTO

De onderzoekers hebben de jaarrapportages vertrouwenspersonen van Orionis ontvangen uit de periode 2015 t/m 2023. In onderstaande tabel hebben wij een overzicht opgenomen van het aantal meldingen van ongewenste omgangsvormen per jaar bij de vertrouwenspersoon. Onder melding wordt in dezen verstaan het consulteren van de vertrouwenspersoon. Onder deze categorieën vallen meldingen over intimideren, pesten en seksuele intimidatie, agressie en geweld en roddelen. Vanaf 2019 is er in de jaarrapportages onderscheid gemaakt tussen meldingen vanuit de kantooromgeving en meldingen vanuit de SW-omgeving (Werkleerbedrijf).

Kantoor Werkleerbedrijf Groepsmelding Totaal meldingen

2015

2016

2017

2018

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

30

31

30

25

2019 33 18 2 53

2020 20 11

2021 17 10

2022 13 26

-

-

-

31

27

39

2023 11 42 1 54

Tabel 6

Uit tabel 6 volgt dat de jaren 2019, 2022 en 2023 een hoger aantal meldingen hebben ten opzichte van de andere jaren, respectievelijk 53, 39 en 54. In 2019 gingen 28 meldingen over intimideren/denigreren/bejegening/geweld en zes meldingen over een vorm van pesten. De twee groepsmeldingen komen vanuit een groep van vijf medewerkers (kantoor) en een groep van dertien medewerkers (kantoor en Werkleerbedrijf) en hebben beiden betrekking op intimiderend gedrag en zich onheus bejegend voelen. In 2022 gingen tien meldingen over intimideren/denigreren/bejegening/geweld, negen meldingen over een vorm van pesten en twee meldingen over seksuele intimidatie. In 2023 gingen twaalf meldingen over intimideren/denigreren/bejegening/pesten, negen meldingen over een vorm van pesten en twee meldingen over seksuele intimidatie. In de jaarrapportage is opgenomen dat de groepsmelding betrekking had op veiligheid en de directeur hierover op donderdag 16 mei 2023 in een gesprek is geïnformeerd. .

Uit de jaarrapportages blijkt dat onder de categorie zaken vallen waar een medewerker geen raad mee weet en graag ondersteuning, begeleiding, advies of een luisterend oor vraagt. Genoemde onderwerpen zijn daarbij onder andere arbeidsconflict, privéomstandigheden, ontslag, zorgen om collega, stijl van leidinggeven, gezondheid en salaris. Laten we deze categorie buiten beschouwing, dan volgen de volgende aantallen meldingen:

Kantoor Werkleerbedrijf Totaal meldingen

2015

2016

2017

2018

-

-

-

-

-

-

-

-

26

23

18

16

2019 20 12 32

2020 10 6 16

2021 9 7 16

2022 5 16 21

2023 6 17 23

Tabel 7

Op basis van tabel 7 is 2019 een uitschieter qua aantal meldingen (32) ten opzichte van de andere jaren, gevolgd door 2015 (26). In de overige jaren valt het aantal meldingen tussen de 16 en 23. Het type meldingen in 2019 is hierboven toegelicht. In 2015 hebben twaalf meldingen betrekking op intimideren, twaalf meldingen op een vorm van pesten, een melding op agressie/geweld en een melding op roddelen. 3. 3. 3

Schriftelijke verklaringen aan directie over vermeende misstanden

De strategisch adviseur/manager communicatie heeft een schriftelijke verklaring en diverse e-mails aan de onderzoekers doen toekomen, waarin verschillende partijen een verklaring over de vermeende misstanden afgeven richting de directeur. De Sociale Cliëntenraad Walcheren, het Lokaal Overleg Orionis Walcheren, de vertrouwenspersonen en de voorzitter van de ondernemingsraad geven aan zich niet in de geschetste misstanden te herkennen. Wij geven de reacties hieronder weer. In een schriftelijke verklaring schrijft de Sociale Cliëntenraad Walcheren d. d. 29 april 2024 aan de directie van Orionis Walcheren het raadslid van Forum voor Democratie schetst niet

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 8

-VERTROUWELIJK

-

herkent en een vermindering van klachten constateert vanuit cliënten over bijvoorbeeld bejegening en afhandeling van aanvragen in het algemeen. Ook geven zij aan al langere tijd een verbetering te zien bij Orionis. Zij geven aan dat zij er voor werknemers van het werkbedrijf zijn, maar niet over het reguliere Orionis personeel gaan. In een e-mail van woensdag 24 april 2024 schrijft een medewerker Walcheren aan de directeur van Orionis:

en

deelnemer van Lokaal Overleg Orionis

of zij bekend zijn met meldingen van leden over misstanden bij Orionis Walcheren. [Naam] van het FNV en [naam] van het CNV hebben allebei aangegeven dat bij de bonden geen negatieve meldingen over Orionis Walcheren zijn De vertrouwenspersonen van Orionis laten per e-mail aan de directeur op donderdag 25 april 2024 tevens weten zich niet te herkennen in de ernstige misstanden waarover in de krantenartikelen wordt gesproken door Forum voor Democratie:

periode vanaf 2014 willen we het volgende aan je berichten: In 2014 heeft het toenmalige MT besloten 3 interne vertrouwenspersonen aan te stellen. In 2017 is een van deze 3 met pensioen gegaan ([naam]) en is [naam] hiervoor in de plaats gekomen. In 2022 zijn [naam] en [naam] teruggetreden en hebben [naam] en [naam] deze taak overgenomen. Over de periode 2014- 2022 konden [naam] en [naam] niets zeggen omdat zij toen geen vertrouwenspersoon waren. We hebben daarom op 29 februari 2024 overleg gehad met [naam] en [naam], de vertrouwenspersonen in die periode, (naast [naam]). Zij geven aan dat over de periode 2014 t/m 2022 het beeld wat wordt geschetst in krantenartikelen, niet wordt herkend. Voor wat betreft de periode vanaf 2022 sluiten wij hier ons bij aan. We herkennen de ernstige misstanden binnen

In een e-mail van donderdag 25 april 2024 schrijft teammanager advies ondernemingsraad aan de directeur van Orionis:

en

tevens voorzitter

van

de

Naar aanleiding van het krantenartikel in de PZC hebben we tijdens jouw vakantie met de voltallige ondernemingsraad en een afvaardiging van het managementteam gezeten. Wij hebben toen onze verbazing uitgesproken over het in het artikel geschetste beeld. Het artikel had het over een angstcultuur die zou bestaan met veel (37) actuele mistanden. Alle OR leden die aanwezig waren hebben zich daar over uitgesproken en niemand herkende het beeld. Leden van de OR die de afgelopen 10 jaar in de OR hebben gezeten geven aan dat ze grote vooruitgang zien in de manier waarop de organisatie en management met medewerkers omgaat na een periode waarin er nogal bot gereorganiseerd werd. Ook is waardering uitgesproken voor de manier waarop jij het vertrouwen hersteld hebt. In elke organisatie, dus ook die van ons, zijn er zaken die beter kunnen en daar proberen we vanuit de OR ook aan bij te dragen. Omdat jij de OR betrekt en informeert in een vroeg stadium ervaren wij daar een goede samenwerking dus wij herkennen ons niet in het geschetste beeld. Mogelijk komen er uit het onderzoek zaken naar voren die we met elkaar over het hoofd zien, dan kunnen we daar met elkaar aan werken. We zien het onderzoek met interesse maar ook met vertrouwen tegemoet.

4.

Conclusie en advies

Doelstelling van onderhavig vooronderzoek was het verrichten van een analyse van de bij het raadslid beschikbare documentatie en informatie over de vermeende misstanden en een advies te geven over eventuele vervolgstappen (waaronder een mogelijk al dan niet persoonsgericht vervolgonderzoek). Wij hebben een inhoudelijke analyse niet kunnen uitvoeren. Waar op voorhand gedacht werd aan een fysiek of digitaal dossier met daarin de signalen van de verschillende personen per casus, bleek dit niet het geval. Het raadslid had in een schrift aantekeningen gemaakt van de signalen en kon daardoor niet op casusniveau details opnemen in een door BING opgesteld Excelbestand om de signalen concreet te maken. Hierdoor is niet kenbaar geworden om hoeveel personen het exact gaat, hoeveel daarvan nog werkzaam zijn bij Orionis en wanneer de vermeende misstanden hebben plaatsgevonden. Het raadslid wilde namelijk geen namen noemen van personen die zich tot hem hadden gewend. Wel heeft het raadslid een eigen gemaakt Excelbestand overhandigd en heeft hij mondelinge toelichting gegeven op de signalen. In de mondelinge

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 9

-VERTROUWELIJK

-

toelichting heeft hij namen genoemd van personen waartegen de verwijten zich richten. Het bestand en de mondeling toelichting bieden echter onvoldoende helderheid over de toedracht en de achtergrond daarvan, mede omdat wij geen mogelijkheid hebben om te verifiëren of de signaalgevers bestaan en of zij hetgeen is opgenomen in het bestand daadwerkelijk hebben benoemd bij het raadslid. Wij adviseren op basis hiervan derhalve geen nader persoonsgericht onderzoek. Een persoonsgericht onderzoek is een zwaar middel waar een solide rechtvaardiging voor moet bestaan. Die grondslag ontbreekt op dit moment. In de signalen zijn veel gedragingen in de onderlinge omgang genoemd en daarnaast zijn er twee gevallen van vermeende belangenverstrengeling genoemd. De twee vermeende vormen van belangenverstrengeling zijn ook zonder signaalgevers goeddeels te verifiëren. Op advies van BING heeft Orionis deze twee signalen intern geverifieerd en de uitkomsten daarvan zijn opgenomen in een interne memo en samengevat weergeven in paragraaf 3. 1. De overige signalen hebben betrekking op de onderling omgang en zijn niet te verifiëren c. q. te onderzoeken zonder concrete ervaringen c. q. voorbeelden van signaalgevers.

Er hebben zich volgens het raadslid meerdere mensen tot hem gewend en tijdens het onderzoek hebben wij naast de informatie van het raadslid vijf andere signalen ontvangen van vergelijkbare aard. Wij zien daarnaast een toename in de uitstroom, waarover eveneens wordt verklaard in de signalen. Ook zien wij dat er meldingen bij de vertrouwenspersonen zijn gedaan over de onderwerpen waar de signalen betrekking op hebben. Daar staat tegenover dat zowel de Sociale Cliëntenraad Walcheren, als een deelnemer van Lokaal Overleg Orionis Walcheren, de OR en de vertrouwenspersonen aangeven dat zij de signalen die genoemd zijn in het artikel van PZC (die vergelijkbaar zijn met de signalen die door het raadslid zijn genoemd) niet herkennen. Op basis van voorgaande concluderen wij dat er veel onduidelijk is gebleven omdat nadere analyse van het informatie die beschikbaar was bij het raadslid niet mogelijk bleek, omdat hij bij navraag geen details kon geven. Er zijn door het raadslid geen personen bij naam genoemd die bevraagd kunnen worden op hun ervaringen. Het raadslid heeft aangegeven dat deze personen hun namen niet kenbaar wilden maken uit angst voor consequenties. In de signalen wordt ook gesproken van een angstcultuur. In de overige signalen zijn wel twee personen naar voren gekomen die bereid zijn om hun verhaal te delen.

Wij adviseren u derhalve om met deze twee personen een gesprek aan te (laten) gaan om hun grieven te vernemen om concreet te maken wat er in een individueel geval mogelijk heeft gespeeld. Daarnaast adviseren wij u om een (aanpaste vorm van een) medewerkers(tevredenheids)onderzoek te houden onder alle medewerkers, zodat de medewerkers zich anoniem uit kunnen laten over hoe zij het werkklimaat en de werksfeer binnen Orionis ervaren. Uitvraag naar rapportages van medewerkers(tevredenheids)onderzoeken leerde dat er naar verluidt in 2016 of 2017 een heeft plaatsgevonden, maar het rapport daarvan niet gevonden is. Een herhaling van een dergelijk onderzoek is daarmee gelet op hoe lang geleden het is en de huidige signalen sterk aan te bevelen. 5.

Tot slot

Wij vertrouwen erop u met deze rapportage van het vooronderzoek van dienst te zijn geweest. Wij zijn desgewenst graag bereid om de uitkomsten van het vooronderzoek nader toe te lichten. Hoogachtend,

B. J. de Jong Partner

Rapportage vooronderzoek Orionis Walcheren

| 19 september 2024

| 10