101. Gesprekstafels bestaanszekerheid gemeente Middelburg

Aan; gemeenteraad Middelburg Cc; college van B&W Middelburg Betreft: Brief en reactie Sociale Cliëntenraad Walcheren - Gesprekstafels bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen, inburgering. (Deze brief heeft 5 pagina's)

Walcheren, 10 juni 2023

Geachte lezer, Naar aanleiding van de gesprekstafels en het te daar bespreken onderwerp/onderwerpen brengt de SCW u met het volgende op de hoogte van onze overwegingen en adviezen. De SCW is verbaasd en overvallen. De afgelopen tijd kregen wij in antwoord op al onze verbetervoorstellen steeds te horen dat de evaluatie van het armoedebeleid voorrang had. Dat zou eerst afgerond worden voordat er nieuw beleid zou komen. Op grond daarvan is na twee jaar werk de nieuwe regeling voor bijzondere bijstand met daarin opgenomen chronische ziekenregeling in de onderste la beland. Nu blijkt dat de evaluatieperiode door de gemeente is gebruikt om een heel nieuwe weg met het armoedebeleid in te slaan. Zonder de SCW daarover behoorlijk te informeren. BELEIDSKADER De SCW schreef als eerste reactie op een adviesaanvraag over het concept Beleidskader bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering voor augustus: De bestaanszekerheid zoals we die kennen uit de Grondwet wordt tegenwoordig in de maatschappelijke discussie breder opgerekt. Maar het blijft een onderwerp waarvoor veel beleid en uitvoering aan Orionis is overgedragen.

Over meedoen naar vermogen. In Nederland valt iedereen die kan werken maar het zonder ondersteuning niet redt onder de Participatiewet. Die wet moet er voor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook die met een arbeidsbeperking. Het gaat daarbij om werken naar vermogen; ook om vrijwilligerswerk als eerste stap naar werk of als het hoogst haalbare, en de weg daarnaartoe. Als tegenprestatie is het in principe afdwingbaar. Orionis monitort en begeleidt deze trajecten Niet alleen de uitvoering, maar álle bevoegdheden met betrekking tot de Participatiewet zijn door de gemeente Middelburg overgedragen aan GR Orionis Walcheren. Onder de Participatiewet vallen zaken zoals beschut werk,werk en inkomen, uitkeringen, re-integratie (ook voor niet-uitkeringsgerechtigden; Nuggers). De kaders voor dat beleid zijn vastgelegd in de Kadernota Orionis, daarover hebben de gemeenten zich uitgesproken. Het beleid zelf wordt in de begroting van Orionis vastgesteld en ook daarover spreken de gemeenten zich uit. Wat betreft het inburgeringsbeleid; dat valt inderdaad -in grotere mate dan voorheen- onder de gemeenten. Het wordt wel sterk vanuit de wet bepaald en de opdracht voor de uitvoering ligt voor veel van de onderdelen bij Orionis. De gemeente kan met een nieuw beleidsplan komen, maar dat kan beter tot de kaders beperkt blijven. De wet wordt regelmatig gewijzigd.

De SCW denkt dat met uw plan veel aan Orionis overgedragen beleid gedoubleerd zal worden. Dat verwarring zal ontstaan over taken en bevoegdheden. En daar maken wij ons zorgen over.

Op die mail is helaas geen inhoudelijk antwoord gekomen. De gemeente berichtte wel op ambtelijk niveau met ons in gesprek te willen, maar dat zal pas gebeuren na de brede disscussie aan de gesprekstafels. De gang van zaken stelt teleur. De SCW had volgens onze verordening eerder over deze plannen ingelicht en om zijn inbreng gevraagd moeten worden. Nu moeten we achteraf weeffouten in de plannen constateren.

GESPREKSTAFELS Over de gesprekstafels lieten we weten: We hebben ook problemen met de voor de dag voorgestelde gesprekstafels. Sommige onderwerpen zijn door de wet en de verordening onderwerpen van de cliëntenparticipatie en daarmee van de burgerparticipatie uitgezonderd. Zie hiervoor de

Participatiewet, onze verordening en de participatie- en inspraakverordening van de gemeente (artikel 3.5*). Het is niet eerlijk om cliënten hun inbreng als direct betrokkenen tussen die van anderen te laten inbrengen, zodat hun inbreng verdund en overstemd wordt. De cliëntenparticipatie heeft op onderwerpen het recht als eerste en enige bij de beleidsvoorbereiding betrokken te worden. Daarbij mogen we als gelijkwaardig gesprekspartner voor het overleg met het bestuur agendapunten aandragen. Dat gaat in deze vorm ook niet lukken. Wij hebben ook de ervaring dat gesprekstafels vaak op uitkomst gestuurd worden. De SCW gaat zich om deze redenen niet blootstellen aan deze gesprekstafels. (...) We zien nu al de voorboden van problemen die zullen ontstaan. In de memo staat dat de gemeente, ook over onze onderwerpen, naast ons wil praten met andere inwoners. “We vinden het belangrijk dat ook inwoners die zelf te maken hebben met de vraagstukken waarover we beleid maken, ruimte hebben om mee te denken en praten. We zijn momenteel op zoek naar goede manieren om hier invulling aan te geven binnen de ontwikkeling en uitvoering van ons beleid.” Waar het onze onderwerpen betreft zijn wij die mensen en vormen wij de wettelijke vertegenwoordiging.

Wij beschikken naast het perspectief over ervaringsdeskundigheid en deskundigheid om binnen de kaders van de cliëntenparticipatie die informatie te verwerken en te vertalen.

Ook hierop kwam geen inhoudelijke reactie van de gemeente. De SCW wil wel met anderen praten maar is geen sparringpartner binnen het sociale domein. Wij adviseren op onze terreinen aan het bestuur als onafhankelijke gemeentelijke commissie. We zijn de eerste gesprekspartner en wettelijke belangenbehartiger voor de doelgroep zijn. Op deze manier kan aan die positie geen recht kan worden gedaan.

Daarnaast, gesprekstafels worden vaak als een feest van de democratie voorgesteld, maar ze zijn het maar zelden. Vaker ondergraven ze het principe van de decentralisatie dat de stem van die burger die het direct aangaat als eerste en belangrijkste stem moet worden gehoord. En dat die stem onafhankelijk en zelfstandig georganiseerd moet zijn. En dat door hen, en niet door anderen over hen gesproken wordt wanneer het over hen aangaand beleid gaat. Wij zijn die mensen, als geïnformeerde commissieleden én in onze persoonlijke levens.

Daarnaast wil de gemeente naast onze georganiseerde inbreng die van niet geïnformeerde individuen uit onze doelgroep ophalen. Dat lijkt mooi, maar het is actieve ondermijning van de gelijkwaardige positie en inbreng van alle burgers die dit beleid in de eerste plaats betreft en persoonlijk aangaat.

Dat de SCW gedwongen wordt te kiezen tussen het niet deelnemen aan de discussie of het opgeven van de wettelijk geborgde rechten van cliënten laat zien op welke manier de decentralisatie een dubieus geschenk aan de burger om wie het moest gaan geworden is.

ADVIES De SCW gaf de wethouder het volgende als advies in overweging: Ten eerste; combineer niet drie grote, in beweging zijnde onderwerpen in één beleid. Zorg voor aparte kaders, blijf flexibel. Ten tweede; hoe de discussie over de bestaanszekerheid zich ook ontwikkelt, zorg voor een kadernota en beleidsplan armoedebeleid. De armsten zijn de minima, zij vormen een duidelijk beschreven groep. Ze hebben een eigen positie binnen de discussie en hebben meer dan anderen bescherming nodig. En gaf daarbij de volgende toelichting: De discussie verschuift van minima naar armoede naar bestaanszekerheid en dat gaat ten koste van de zwakste groep. Wij adviseren plannen voor uitgebreider gedefinieerde bestaanszekerheid naast, niet in plaats van, een helder minimabeleid. En noem dat ook maar weer zo. Belangrijk: Vanuit het participatiebudget worden budgetten voor re-integratie en participatiemiddelen overgeheveld naar het cluster Participatie van de algemene uitkering in het gemeentefonds. Daardoor zijn ze veel minder herkenbaar. De verdeling van het cluster wordt ook herijkt. De middelen voor de Participatiewet, minimabeleid, re-integratie en nieuwe doelgroepen zijn niet meer apart zichtbaar. Dat alleen al is een goede reden om de minima extra te beschermen door specifiek minimabeleid, met beschermde participatie in de beleidsvorming.

Wij voorzien dat de minima het in de verdeling zullen afleggen tegen de burger die het net iets beter heeft en net iets meer perspectief. Ook binnen de participatie gaat de maatschappelijke competitie gewoon door. Het aantal mensen in de bijstand is historisch laag. Van de mensen die nu nog in de bijstand zitten zullen of in de bijstand blijven of met een grotere investering die zich ook later pas

terugverdient geheel of gedeeltelijk re-integreren. De vraag is of dit het uitgelezen moment is om dat budget niet langer te oormerken. Nu het het hardste nodig is.

TENSLOTTE De gemeente Middelburg negeert de eigen afspraken en verordeningen, zwijgt wanneer dat ter sprake wordt gebracht, beantwoordt vragen erover niet, en gaat stug verder met waar ze mee bezig zijn is. De gemeente handelt in dit dossier op gespannen voet met de eigen Gemeenschappelijke Regeling Orionis. Met de opzet van de gesprekstafel overschrijdt de gemeente ten eerste de in de eigen participatieverordening opgenomen uitzonderingen en ten tweede de SCW verordening. De SCW roept de gemeente op voortaan ernst te maken met ons actief en ruimhartig op de hoogte te houden. Zoals verplicht en overeengekomen, vanaf de eerste concipiëring en formulering, van die beleidsvoornemens die onze beleidsterreinen betreffen. Zodat de SCW al tijdens het proces, de totstandkoming van plannen, zijn inbreng kan geven en dit soort reacties achteraf van ons overbodig zullen worden. Wij beleven hier geen plezier aan en dragen liever in overleg bij.

Namens de Sociale Cliëntenraad Walcheren, met vriendelijke groet, Marischka Duinkerken,Marina Goudjalova, Ada Visschers PS De Adviesraad Sociaal Domein concludeert op de homepage van haar website, terecht overigens, dat het in dit beleidkader onder andere armoedebeleid betreft. De komende maanden zal de adviesraad zich o.a. verdiepen in de Regiovisie Jeugd, het Bestaanszekerheid/armoedebeleid, de Woonzorgvisie en de Inburgering. Wat voor de SCW is verzwegen werd wel met de ASD doorgesproken. Zie hiervoor hun advies van 5 juni jl. over het betrekken van de doelgroep. Wij wijzen erop dat het hierbij om een bij verordening vastgelegde adviesbevoegdheid van de cliëntenparticipatie werk en inkomen gaat. We hebben hier simpelweg geen woorden voor.