Riolering en Water Programma 2023-2028
Tekst van het document
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
4. Kosten voor het oplossen van verstoppingen als gevolg van onjuist gebruik (vet, wasgoed e.d.) van het riool zijn altijd voor rekening van de gebruiker, ook wanneer deze na het ontstoppingsstuk zijn geconstateerd. 5. De kosten voor herstel zijn voor de gemeente indien de verstopping wordt veroorzaakt door: a. problemen in het hoofdriool; b. leidingbreuk of ernstige vervorming in het gemeentelijke deel na het ontstoppingsstuk; c. leiding met tegenschot groter dan de buisdiameter op openbaar terrein. *gebruiker = bewoner en/of eigenaar
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 26
Verwijzing van pagina 27
RWP Meppel | 75
Bewustwording lozingen
Gegevensbeheer
Verstopte rioolgemalen door zaken die niet in de riolering thuishoren, zoals doekjes Een groot deel van de storingen bij rioolgemalen bestaat uit verstopping door restanten van doekjes. Het gaat om niet afbreekbare toiletdoekjes, damesverband en een enkele keer een verloren dweil. In tegenstelling tot toiletpapier lossen deze doekjes niet op in het afvalwater waardoor sommige pompen verstopt raken en/of onnodig veel draaiuren maken. In enkele gevallen raken de pompen ernstig beschadigd, waardoor dure reparaties nodig zijn. In het buitengebied is dit soms direct terug te voeren tot de betreffende lozer op de unit van de drukriolering. In stedelijk gebied weet je haast nooit wie de lozer is geweest.
Correcte gegevens van de te beheren objecten vormen de basis voor goed beheer. De objectgegevens zijn opgenomen in de volgende systemen: • Beheerpakket GBI voor de gegevens van riolen, inspectieputten, kolken, etc. • Huisaansluitleidingen worden gedeeltelijk bijgehouden in een digitale kaartenbak. • Pakket SAM voor het gemalenbeheer. • Pakket H2GO voor telemetrie en data analyse van gemalen.
Vet en olie niet in het riool Vet en olie horen niet thuis in het riool omdat het verstoppingen veroorzaakt. Op de website www.frituurvetrecyclehet.nl is informatie beschikbaar over de gevolgen van vetlozingen en over methoden van inzameling.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 28
Verwijzing van pagina 28
Hydraulische berekeningen Rioleringsvoorzieningen moeten voldoende capaciteit hebben om naar behoren te kunnen functioneren. Bij het dimensioneren van deze voorzieningen worden daarom hydraulische ontwerpberekeningen uitgevoerd. Periodiek worden controleberekeningen uitgevoerd om te bezien of de voorziening nog voldoet als er gewijzigde omstandigheden zijn in de praktijk of andere aanleidingen. Het gaat onder meer om de volgende berekeningen: • Berekening van de afvoer (debieten, afschot, stroomsnelheden, verloren berging, aantal uren berging, etc.) van afvalwater richting RWZI. • Berekening van rioolgemalen (pompcurves, pomptypen, pendelberging, samenloop) en persleidingen (snelheid, weerstand, waterslag). • Berekening van de afvoer van zware buien in de riolering, bijvoorbeeld bui 8 of 9. • Berekening van de afvoer bij een extreme bui met afvoer over straat. • Berekening van bijzondere voorzieningen als wadi’s, retentievijvers, infiltratie¬systemen, stuwputten en dergelijke. • Waterbalans van een stedelijk gebied. • Grondwaterberekeningen, onder meer gericht op benodigde drooglegging en drainage.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
RWP Meppel | 76
Monitoring van het systeem-functioneren Monitoring is het waarnemen van het feitelijke gedrag en dit in relatie brengen met het beoogde gedrag. Rioleringsvoorzieningen zoals gemalen, pompunits, overstorten en drainage worden gedimensioneerd op basis van theoretische berekeningen met diverse aannamen. Deze werkwijze is heel gebruikelijk in de civiele techniek. Het is in feite de enige bruikbare manier om grootschalige voorzieningen te ontwerpen. Het is ook gebruikelijk dat het feitelijke functioneren enigszins afwijkt van de ontwerpuitgangspunten. Zolang dit binnen redelijke marges blijft is er niets aan de hand en voldoet het systeem aan de verwachtingen. Maar als het feitelijke functioneren fors afwijkt van de verwachting, dan kan het nodig zijn om in te grijpen. Het kan gaan om afvoerhoeveelheden die afwijken of om plekken met water op straat terwijl het stelsel wel voldoet aan ontwerpbui 8. Gemalen en persleidingen zijn een essentieel onderdeel in het transport van afvalwater. Het zijn de meet en monitor punten in het systeem en van daaruit ook de plekken waar je kan sturen, mocht dat nodig zijn.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 28
RWP Meppel | 77
Risico-gestuurd rioolbeheer In de jaren ’80 van de vorige eeuw ontstond het besef dat verouderde riolen kunnen leiden tot gaten in het wegdek en tot disfunctioneren van de riolering. Er kwam meer aandacht voor beheer en onderhoud van de riolering. De rioolheffing (toen nog rioolrecht) moest omhoog om de benodigde middelen te vergaren om verouderde riolen te kunnen vervangen door nieuwe. Gemeenten hanteren in toenemende mate een bewuste strategie voor rioolvervanging, waarbij de afweging om een riool te vernieuwen plaatsvindt op basis van de afweging tussen de kans op falen, de gevolgen hiervan en de kosten die met dit falen zijn gemoeid. Onderstaande figuur illustreert mogelijke strategieën voor het vervangen van riolering. • De meest eenvoudige strategie is niets doen. Wachten tot het misgaat en dan in actie komen. Een groot nadeel van deze strategie is dat je niet weet wat je kunt verwachten. • Het sturen op leeftijd gaat uit van de generieke aanname dat een riool een x-aantal jaar meegaat en dan vernieuwd moet worden. Inmiddels onderkent men dat dit een wel erg kort door de bocht benadering is. Er is niet één levensduur. Dit blijkt ook uit de steeds frequenter uitgevoerde degradatieanalyses.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
Risico
Risicokosten
Kwaliteit Leeftijd Wachten
• Een andere strategie is die van kwaliteit-gestuurde rioolvervanging. Hierbij wordt louter gekeken naar de kwaliteit van de individuele rioolleiding. We hanteren dan de zogenaamde ingrijpmaatstaven, vaak in combinatie met een omvangmaatstaf. • Als er daarnaast ook gekeken wordt naar de gevolgen van falen (in termen van ontwrichting en kosten) dan beschouwen we dit als een risico-gestuurde strategie. In deze strategie is de absolute minimale kwaliteit van een rioolleiding bepaald en is deze gekoppeld aan de gevolgen van falen.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 28
Verwijzing van pagina 28
• De risicokosten strategie koppelt de kosten van het falen van een rioolleiding vermenigvuldigd met de faalkans van die leiding aan de vernieuwingskosten van die leiding. Als de kosten van falen keer de faalkans hoger worden dan de vernieuwingskosten, dan is het moment van daadwerkelijk vernieuwen aangebroken. In deze benadering wordt gestuurd op de minimale kosten van de asset als moment voor vervangen.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
RWP Meppel | 78
Riool repareren, relinen of vervangen? De rioolbeheerder kan maatregelen formuleren aan de hand van de rioolinspecties en de beoordelingen. Soms kan worden volstaan met onderhoud en reparaties. In andere gevallen is het riool zodanig verouderd dat relinen of vervangen aan de orde is. Bij relining wordt binnenin de oude riolering een nieuwe kunststof kous aangebracht. Bij vervanging wordt de straat opgebroken en worden nieuwe buizen, putten en aansluitleidingen aangelegd. Rioolvervanging is daardoor een zeer ingrijpende maatregel. Dikwijls wordt tegelijk de wegconstructie verbeterd, het wegdek vernieuwd en de openbare ruimte opnieuw ingericht. Rioolvervanging vraagt daarom een goede voorbereiding en afstemming met andere vakgebieden. Relinen is minder ingrijpend en is meestal aanzienlijk goedkoper. Relinen biedt echter niet altijd een goede oplossing, zoals bij verzakte riolering. Ook in andere opzichten geeft relinen een ander product dan rioolvervanging, zo ontbreken bijvoorbeeld nieuwe putten en de kans om het wegdek integraal te vernieuwen.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 29
Verwijzing van pagina 29
Calamiteiten door falende objecten in de riolering
Calamiteiten door externe factoren
Het rioolstelsel kent veel objecten die om wat voor reden dan ook kunnen uitvallen. Denk bijvoorbeeld aan pompen in de drukriolering, gemalen in het vuilwaterriool, tunnelbemalingen, verstoppingen van leidingen, scheuren in de riolering of zelf het instorten van het wegdek door zandinloop in rioolbuizen en/of putten. Bij een falen van aantal objecten kan het functioneren van het gehele systeem in het geding zijn. Het uitvallen van rioolgemalen door een defect of stroomstoring kan er bijvoorbeeld toe leiden dat het rioolstelsel geheel gevuld raakt en na enkele uren ongezuiverd afvalwater loost in een gebouw, op straat of op het oppervlaktewater. Dit vormt een risico voor de volksgezondheid en het milieu.
Riolering kan een onverwachte rol spelen bij calamiteiten. Realistische externe risico’s zijn: • ontploffingen in het riool na inloop van brandstof, • ontruiming van woningen na verspreiding van giftige stoffen, • uitval van de RWZI na lozing van een onbekende stof bij een ongeval, • stopzetting van drinkwaterwinning na lozing van bluswater.
Daarom is het van belang dat voor de meest vitale objecten in het rioolstelsel een concrete en werkbare calamiteitenprocedure bestaat, zodat het uitvallen van deze objecten snel kan worden verholpen.
Samenvatting
RWP Meppel | 79
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
Het RWP is niet de aangewezen plek om dit uit te werken. Dit hoort thuis bij de algemene bestrijding van incidenten en calamiteiten, met een centrale rol voor de brandweer. Elke gemeente beschikt daartoe over een model met stappen voor opschaling en organisatie. • Van belang is dat men bij het oefenen aandacht schenkt aan het verspreidingsgevaar via riolering. • Verder is essentieel dat de calamiteitenorganisatie snel kan beschikken over juiste informatie van de riolering.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 29
RWP Meppel | 80
Relaties van rioleringsbeheer met aanpalende gemeentelijke vakgebieden Wegbeheer Riolering, kolken en aansluitleidingen liggen in en onder de weg. Werkzaamheden aan het één beïnvloeden het ander. Samenwerking en afstemming is daarom vereist. Klimaatadaptatie Hemelwaterafvoer wordt sterk beïnvloed door de inrichting van de openbare ruimte. Vooral bij extreme buien speelt het spel van hoog en laag een cruciale rol, het vormt het verschil tussen gereguleerde afvoer of overlast. Samenwerking en afstemming is daarom vereist. Schoonhouden openbare ruimte Straatvegen en kolken zuigen hebben met elkaar te maken. Een schonere straat leidt tot minder vuil in de kolken. Een deel van de kosten voor het straatvegen wordt daarom ook toegerekend aan de rioolheffing. Beheer gemeentelijke waterlopen De gemeente beheert veel sloten in het buitengebied. Deze sloten zijn er ten behoeve van de afwatering van de wegen of het naastgelegen perceel. Onderhoud is nodig om het functioneren te waarborgen.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 29
RWP Meppel | 81
Aspecten van de samenwerking tussen de gemeente en de waterbeheerder(s) Watertoets Dit is het proces van overleg met de waterbeheerder bij stedenbouwkundige en andere ontwikkelingen in de openbare ruimte, waardoor inzichten over het water al vroegtijdig worden meegenomen in het ruimtelijke ontwerp. • Locatiekeuze – ruimtelijke ordening Het gaat om de vraag of de plek geschikt is voor de gewenste ontwikkeling of dat het beter elders kan. Andersom kan ook, namelijk dat de waterbeheerder ruimte voor water zoekt en de gemeente nodig heeft. • Peilbeheer – ruimtelijke ordening Het waterschap is verantwoordelijk voor het peilbeheer. Het bedient daarmee de ruimtelijke functies zo goed mogelijk. Het beleid van beide overheden moet daarom op elkaar afgestemd zijn. • Systeemkeuze – ruimtelijke inrichting Het gaat bijvoorbeeld om de keuze voor een wadi omdat dit retentie geeft gecombineerd met zuivering van straatvuil en ontlasting van de RWZI.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
Waterketen De waterketen is het geheel van drinkwater via riolering tot de zuivering RWZI, dus grofweg alles in een buis ten behoeve van onze kraan in huis en bedrijf. • RWZI en rioolstelsels Het waterschap is beheerder van de RWZI, inclusief enkele rioolgemalen met bijbehorende persleidingen. Het aansluitende rioolstelsel is in beheer bij de gemeente. Samenwerking en afstemming is daarom vereist. • Lozing op de riolering De gemeente is bevoegd gezag voor lozing op de riolering, terwijl dit mede effect heeft op de werking van de RWZI. Afstemming van beleid en handhaving is daarom nodig. Bij bedrijfsmatige lozingen gaat het ook om voorzuivering, het delen van informatie en handhaving. • Diverse andere onderwerpen, zoals deels elders besproken in dit RWP, vragen om samenwerking: Dun water, discrepantie, afvalwater in het buitengebied, afkoppelen hemelwater, lozingen vanuit de riolering, monitoring.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 29
Verwijzing van pagina 29
Waterlopen Het waterschap voert het beheer over het watersysteem met de grotere waterlopen. Sloten in het buitengebied en in kernen vallen onder gemeentelijk of particulier beheer. Onderwerpen van afstemming zijn onder meer peilbeheer, oeverbeheer, baggeren, afvoer van maaisel en eventuele toekomstige herinrichting. Ook duikers, bruggen, beschoeiingen, kademuren en dergelijke vergen afstemming tussen waterschap en gemeente. Waterkeringen Het waterschap voert het beheer over regionale waterkeringen. Onderwerpen van afstemming zijn onder meer vergunningen, recreatief medegebruik en eventuele toekomstige herinrichting. Omgevingsvergunning De gemeente geeft omgevingsvergunningen af. Dit geldt ook voor projecten die het waterschap wil realiseren. Samenwerking en afstemming is daarom vereist.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
RWP Meppel | 82
Samenwerkingsverband Fluvius - Regionale samenwerking De gemeenten Meppel, Midden-Drenthe, Westerveld, De Wolden, Hoogeveen en Steenwijkerland en Waterschap Drents Overijsselse Delta werken ambtelijk samen in de afvalwaterketen onder de naam Fluvius. Het betreft het werkgebied van het voormalige waterschap Reest en Wieden. De samenwerking richt zich op kennisuitwisseling en beoogt de kwaliteit van de uitvoering van de gemeentelijke watertaken en de afwegingen die daarbij aan de orde zijn verder te verbeteren en de kwetsbaarheid te verminderen. De samenwerking is gestart naar aanleiding van het BAW 2011 (Bestuursakkoord Water) en inmiddels uitgebreid met klimaatadaptatie.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 30
RWP Meppel | 83
Personele aspecten van de rioleringszorg Rioleringsbeheer, inclusief de gemeentelijke watertaken, brengt een omvangrijk takenpakket met zich mee, dat de nodige personele inzet vereist. Met behulp van de Kennisbank Riolering van RIONED is een analyse gemaakt van de benodigde personele inzet. Het is gebaseerd op inwoneraantal, areaalgrootte en geplande investeringen. Het gaat uit van landelijke gemiddelden en houdt geen rekening met lokale bijzonderheden. Het is een hulpmiddel om de lokale personeelsformatie inzichtelijk te maken. De taken zijn te verdelen in 3 hoofdgroepen: 1. Algemene taken bij het beheer van de riolering: a. RWP opstellen, jaarprogramma’s, overleg beheerders, afstemming andere vakgebieden, terugkoppeling, regelen middelen. b. Uitvoeren van inspecties, controles, metingen en berekeningen. c. Ingaan op klachten, verwerken van revisie en vergunningverlening.
2. Onderhoud van de bestaande voorzieningen: a. Onderhoud van riolen, aansluitleidingen en kolken. b. Onderhoud van gemalen en de drukriolering buitengebied. c. Onderhoud van drainage en infiltratievoorzieningen. De personele inzet voor deze onderhoudstaken is gerelateerd aan de areaalgrootte. 3. Maatregelen voorbereiden: a. Aanleg van nieuwe voorzieningen bij inbreidings- en uitleglocaties. b. Reparaties aan bestaande voorzieningen. c. Renovatie of vervanging van bestaande voorzieningen. d. Verbeteringsmaatregelen. De personele inzet voor deze maatregelen is gerelateerd aan de investeringslijst.
De personele inzet voor deze algemene taken is gerelateerd aan het inwoneraantal.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 30
RWP Meppel | 84
Een gemeente kan kiezen om alle taken met eigen mensen te doen of om meer uit te besteden. Alles zelf doen
Maximaal uitbesteden
Planvorming, onderzoek en facilitair
3,1
1,4
Onderhoud
6,2
1,4
Maatregelen
2,8
1,1
Totaal
12,1
4,0
Voor meer info, zie de Kennisbank op de website van RIONED: www.riool.net
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 33
Verwijzing van pagina 33
Branche standaard gemeentelijke watertaken Met de RIONED branchestandaard toetsen gemeenten en waterschappen of de competenties en kennis op het gebied van stedelijk waterbeheer binnen hun organisatie of in de samenwerking aanwezig zijn. Zie de website www.rioolenraad.nl en de website www.riool.net voor meer informatie. Het proces helpt om sterke en te ontwikkelen punten van een team in beeld te brengen en te vertalen tot acties. Verder kan het leiden tot elkaar versterken in de regio.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
RWP Meppel | 85
Doorvertaling afvalwaterbeleid buitengebied
In het RWP is het afvalwaterbeleid geformuleerd, met een specifieke uitwerking voor het buitengebied. Er is behoefte aan een doorvertaling van dit beleid, gericht op concrete situaties. Hoe ga je om met nieuwe ontwikkelingen zoals “rood voor rood”, zorgboerderijen en “migrantenhotels”? Hoe stem je dit af in de gemeentelijke organisatie? Hoe ga je om met renovatie en vervanging van verouderde objecten terwijl je ziet dat er ontwikkelingen op handen zijn? Blijf je inzetten op een ooit gekozen systeem per deelgebied of schakel je om naar een ander systeem?
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 33
Samenvatting
Verwijzing van pagina 33
RWP Meppel | 86
Taakopvatting hemelwater buitengebied
Uitwerken tariefsopbouw rioolheffing
In het RWP is het hemelwaterbeleid geformuleerd. Tijdens het opstellen van dit RWP ontstond (in het hele land) discussie over de vraag of de gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater beperkt is tot de bebouwde kom of dat er ook een opgave ligt in het buitengebied. De wetstekst neigt naar de eerste opvatting, maar de nieuwe VNG modelverordening voor een heffing gericht op water en rioleringszorg neigt naar de tweede opvatting. Onder de vlag van Fluvius willen we dit voor onze regio uitzoeken.
De bedoeling van dit project is om verschillende opties naast elkaar te zetten hoe je de lasten van de rioolheffing kunt verdelen over de verschillende groepen eigenaren en gebruikers die belang hebben bij de riolering. Het begint met de vraag welke kosten je toerekent aan de rioolheffing. Vervolgens of je de heffing alleen oplegt voor percelen met een aansluiting op de riolering of ook bij indirecte aansluiting of zelfs aan alle percelen. Daarbij hoort de afweging tussen eigenaar en/ of gebruiker. Tot slot zijn verschillende tariefsystemen mogelijk, zoals vast bedrag, bedrag per inwoner, bedrag naar drinkwaterverbruik, bedrag naar perceelgrootte, bedrag naar verhard oppervlak, enzovoorts. Elke keuze heeft specifieke voor- en nadelen.
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 33
Verwijzing van pagina 33
RWP Meppel | 87
Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) opstellen
Hemelwaterbeleid regionaal opstellen en gebiedsgericht uitwerken
Het SSW vervangt het basisrioleringsplan (BRP). Het BRP beperkte zich tot het rioleringssysteem. In de huidige zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater zijn behalve de riolering ook de openbare ruimte en het oppervlaktewater betrokken. In het SSW worden alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen beschreven. Eventuele knelpunten worden gesignaleerd en er worden maatregelen voorgesteld om dit te verbeteren.
In het RWP is het hemelwaterbeleid op hoofdlijnen geformuleerd. De volgende stap is uitwerking per wijk of buurt. Fluvius neemt het voortouw om het hemelwaterbeleid voor elke gemeente in één buurt uit te werken. Daarbij wordt gekeken naar het beleid uit het RWP en naar de uitwerkingsnotitie stedelijk water van het waterschap. Zie de principes voor hemelwaterbeleid als basis voor dit project. Na de pilots vanuit Fluvius volgt een uitwerking per gemeente. De uitkomst is concreet hemelwaterbeleid per buurt.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 33
Verwijzing van pagina 33
Onderzoek persleidingen Om te komen tot een beheer- en onderhoudsplan dient eerst de conditie (lekkage, sterkte, hydraulica en zetting) van de bestaande persleidingen te worden bepaald. Dit kan door de prioritaire persleidingen te reinigen d.m.v. piggen en te inspecteren d.m.v. intelligent pigging, ultrasoon of elektroscan. Daarnaast kan veel informatie worden ontleend aan de beoordeling van persleidingen die vervangen zijn/worden. Omdat inwendig onderzoek bij persleidingen relatief duur is, ligt het voor de hand om op zoek te gaan en gebruik te maken van kennis, inzichten en ervaring die elders al is opgedaan (literatuurstudie).
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
RWP Meppel | 88
Monitoring systeem-functioneren doorontwikkelen De bedoeling van dit project is om een systeem op te zetten waarmee het functioneren van de riolering continu in de gaten wordt gehouden. Bij afwijking volgt nadere analyse en eventueel actie. Het is te overwegen dit project gezamenlijk op te pakken in de Fluvius regio.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 35
Verwijzing van pagina 39
RWP Meppel | 89
Artikel 228a Gemeentewet 1. Onder de naam rioolheffing kan een belasting worden geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan: a. de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater en b. de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwater-stand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. 2. Ter zake van de kosten, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a en b, kunnen twee afzonderlijke belastingen worden geheven. 3. Onder de kosten, bedoeld in het eerste lid, wordt mede verstaan de omzetbelasting die als gevolg van de Wet op het BTWcompensatiefonds recht geeft op een bijdrage uit dat fonds.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 36
RWP Meppel | 90
Begrotingsregels voor de rioolheffing vanuit het Besluit Begroting en verantwoording (BBV) 1. Afschrijvingslasten uitbreidingsinvesteringen Dit betreft investeringen die leiden tot een toename van het aantal aangesloten percelen. BBV: Investeringen met economisch nut, dus activeren en afschrijven. Eerste aanleg wordt in gemeente Meppel bekostigd uit de rioolheffing en dus niet bekostigd uit de grondprijs via grondexploitatie. 2. Afschrijvingslasten vervangingsinvesteringen (ook sparen of ideaalcomplex is mogelijk) Voor vervangingsinvesteringen zijn er 3 mogelijkheden. a. Hoofdregel BBV is: activeren en afschrijven, zoals bij uitbreidingsinvesteringen. b. Sparen via voorziening. c. Ideaalcomplex: Bedrag voor vervanging in rioolheffing is gelijk aan (jaarlijkse) omvang vervangingsinvestering. Bij vervangingspieken kan het tarief meestijgen of kan een combinatie worden gemaakt optie a, b en c.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Rentelasten investeringen Veel gemeenten werken met renteomslag percentage: rente x activa riolering. Gemeenteraad kan besluiten tot rentetoerekening over reserves en voorzieningen. BBV - Rente: Rentetoerekening aan taakvelden is verplicht (Notitie Rente BBV). 4. Groot onderhoud of toevoeging voorziening onderhoud Het onderscheid van groot onderhoud ten opzichte van vervanging is dat vervanging levensduur-verlengend is. 5. Klein onderhoud, toerekeningen, administratieve lasten etc. De kosten van de overhead mogen wel mee worden genomen in de kostprijsberekening voor het tarief.Het belang van een toelichting op de kostendekkendheid in de paragraaf lokale heffingen is toegenomen. Veel rechtszaken gaan over toerekeningen, dat vraagt om een goede onderbouwing (vooraf) van alle toerekeningen aan de rioolheffing. Een actuele kostendekkingsberekening die aansluit bij het GRP en bij de verordening.
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 36
RWP Meppel | 91
6. BTW Gemeente mag bij berekening hoogte rioolkosten ook geraamde btw meenemen. • Btw-Component in heffing naar concern of komt in een reserve riolering.
9. Egaliseren lasten en tarieven Schommelingen in het tarief kunnen worden voorkomen door gebruik te maken van de voorzieningen.
7. Overschot op rekeningbasis Een overschot op rekeningbasis kan in principe vrijvallen in algemene middelen. Maar er is veel voor te zeggen: “Geld opgehaald bij de burger voor het riool blijft in het riool”. Ook hier bepaalt de raad wat er gebeurt, veelal via de financiële verordening. 8. Voorziening riolering Reserves zijn gereserveerde bedragen waar geen verplichtingen tegenover staan. Voorzieningen zijn gereserveerde bedragen waar wel verplichtingen tegenover staan. Er zijn 3 typen voorzieningen voor riolering: 1. Groot onderhoud. 2. Vervangingsinvesteringen. 3. Niet uitgevoerd werk (besparing kapitaallasten). In de ideale situatie zijn bovengenoemde voorziening en een (bestemmings)reserve aanwezig.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 37
RWP Meppel | 92
Gemengde activiteiten en enkele activiteiten die niet tot de riolering behoren Gemengde activiteiten dienen meerdere doelen. Bijvoorbeeld straatreiniging. Dat wordt hoofdzakelijk gedaan voor het schoonhouden van de openbare ruimte. Maar het dient ook de riolering, omdat de kolken dan minder vaak hoeven te worden gereinigd. Van zo’n gemengde activiteit kan een gedeelte van de kosten worden toegerekend aan de rioolheffing. Het percentage van kostentoerekening is enigszins arbitrair en dient naar redelijkheid te worden gekozen.
Onderhoud WADI’S Een WADI is in essentie een voorziening voor de hemelwaterzorgplicht van een gemeente. In de praktijk zien bewoners een WADI vaak als een groenvoorziening of een speelplek. Die functies heeft een WADI vaak ook. Primair heeft het de functie van afvoer en berging van hemelwater, om die reden wordt het beheer en onderhoud volledig toegerekend aan de rioolheffing.
Onderstaand worden enkele gemengde activiteiten besproken:
Waterdoorlatende verharding Waterdoorlatende verharding is primair een verharding (bijvoorbeeld rijbaan, parkeerplaats, fietspad of wandelpad). Het feit dat de verharding doorlatend is, draagt bij aan het verwerken van regenwater en het aanvullen van het grondwater. De kosten voor waterdoorlatende verharding worden in gemeente Meppel voor 50% toegerekend aan de rioolheffing.
Straatreiniging Straatreiniging dient in eerste plaats het beheer van de openbare ruimte. In tweede instantie treedt een besparing op bij het reinigen van de kolken. In gemeente Meppel worden de kosten van straatreiniging voor 33% toegerekend aan de rioleringszorg. Sloten binnen de bebouwde kom Sloten binnen de bebouwde kom zijn bedoeld om hemelwater af te voeren en passen bij duurzaam stedelijk waterbeheer. De kosten voor het onderhoud worden van 25% toegerekend aan de rioolheffing.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 38
RWP Meppel | 93
Verdeling van de lasten over huidige en toekomstige generaties Ten eerste is het mogelijk investeringen langjarig af te schrijven: a) Investeringen in de riolering voor verbeteringsmaatregelen en rioolvervanging moeten volgens de regels van de BBV worden geactiveerd en langjarig afgeschreven. Afschrijven is op methodische wijze, afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur, ten laste van de exploitatie brengen van kapitaalgoederen. b) Dit is vergelijkbaar met het aangaan van een lening bij een bank of de eigen organisatie. Het leidt tot spreiding van de lasten over de toekomstige jaren. c) De afschrijving per jaar kan gaan met de annuïteitenmethode of met lineaire afschrijving. d) Een kenmerk van lenen is dat rente wordt betaald. Bij 5% rente en lineaire afschrijving over 40 jaar wordt bijvoorbeeld in totaal ongeveer evenveel betaald aan rente als aan afschrijving. e) Afschrijven heeft als voordeel dat het geld niet vooraf in een spaarvoorziening beschikbaar hoeft te zijn. f) De kerngedachte van activeren is dat de lasten worden gedragen door de generatie die profijt heeft van de gerealiseerde werken. Elk rioolwerk wordt daarbij gezien als een investering met economisch nut omdat het bijdraagt aan het genereren van middelen met de rioolheffing.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
g) Bij het bepalen van de afschrijvingstermijn kijk je naar de verwachte economische levensduur ofwel de toekomstige gebruiksduur. De afschrijvingstermijn is dikwijls korter dan de verwachte technische levensduur. Soms verouderd een riool sneller of wordt een riool voortijdig vervangen vanwege hydraulische capaciteit of aanpak van de openbare ruimte. h) Meerjarig afschrijven voor een werk legt een soort hypotheek op de volgende generatie. Het is een maatschappelijke afweging of je het systeem met schulden wilt overdragen aan de volgende generatie. i) Afschrijven veronderstelt dat de maatschappij over tientallen jaren nog in staat is de lasten op te brengen. Ten tweede is het mogelijk te sparen: a) Sparen kan door vorming van een voorziening, dat is een beschermde spaarpot ten behoeve van een specifiek omschreven doel. Een kanttekening bij de keuze voor een voorziening is dat je vooraf moet aangeven waarvoor de voorziening bedoeld is. De geraamde uitgaven in het RWP lijken een voldoende goede basis voor het opbouwen van een voorziening. b) Aan het saldo in de voorziening mag rente worden toegekend, mits bij de berekening van benodigde middelen is gerekend met de contante waarde methode, dus met rente en inflatie gedurende de
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 38
RWP Meppel | 94
periode dat voor een werk wordt gespaard. c) De kerngedachte van sparen is dat je zorgt eerst het geld te hebben en het dan pas uit te geven. d) Sparen heeft als nadeel dat nu al betaald moet worden voor een vervangingspiek die pas later gaat optreden en bovendien onzeker is. e) Je laat de huidige generatie betalen voor het profijt van de volgende generatie.
e) De kerngedachte bij het ideaalcomplex is dat elke generatie het systeem netjes in stand houdt door op te draaien voor het vervangen van versleten onderdelen. Je bekijkt daarbij het gehele rioolstelsel als een samenhangend systeem en niet elk riool als een afzonderlijk werk. f) Versneld afboeken geeft dezelfde kenmerken als het ideaalcomplex, maar is flexibeler, met name als de investeringen enigszins wisselen in de loop der jaren.
Ten derde is het mogelijk te werken met het ideaalcomplex of versneld afboeken: a) Bij het ideaalcomplex wordt gestreefd naar balans tussen de inkomsten en de uitgaven in elk jaar, waarbij investeringen direct worden afgeboekt. b) Begrotingstechnisch is een voorziening vereist als tussenstap van de investering naar de exploitatie. Deze voorziening wordt tevens gebruikt om de kleine schommelingen tussen de jaren uit te dempen. c) Het streven is om enerzijds geen rente te betalen en anderzijds niet teveel te sparen. d) Deze vorm is goed bruikbaar voor activiteiten met een repeterend karakter, zoals veelal het geval is bij het vervangen of renoveren van riolen, gemalen en dergelijke. Het verschilt per gemeente hoe vlak of grillig de investeringslijn in de tijd verloopt.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 39
RWP Meppel | 95
Achtergrondinformatie bij het tariefsysteem van de rioolheffing De rioolheffing kan gericht zijn op de eigenaar of de gebruiker van een perceel. Beide worden veel toegepast in Nederland. Sommige heffingsmaatstaven passen beter bij eigenaar, andere juist bij gebruiker. De rioolheffing mag niet worden gebaseerd op inkomen, winst of vermogen. Wel op het profijtbeginsel of het kostenveroorzakingsbeginsel. Verder mag de heffing worden gebruikt ter ondersteuning van beleidsdoelen, mits er geen sprake is van willekeur of onredelijkheid. Redelijke heffingsmaatstaven zijn: een vast bedrag per perceel, bedrag naar waterverbruik, bedrag naar huishoudgrootte, bedrag naar perceelgrootte, bedrag naar verhard oppervlak, bedrag naar WOZwaarde van het eigendom: • Een vast bedrag per perceel is de eenvoudigste heffingsmaatstaf. Het past zowel bij heffing van eigenaren als gebruikers. • Een bedrag naar waterverbruik sluit aan bij het profijtbeginsel, want wie veel gebruikt betaalt extra. Het komt ook sympathiek en eerlijk over. Het sluit echter niet aan bij de kostenveroorzaking omdat de kosten voor de riolering nauwelijks worden beïnvloed door de mate van afvalwater. Perceptiekosten zijn hoger doordat informatie
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
van het drinkwaterbedrijf benodigd is. Het past alleen bij een gebruikersheffing. • Een bedrag naar huishoudgrootte lijkt impliciet op waterverbruik. Daarnaast doet het recht aan het profijtbeginsel omdat iedereen persoonlijk belang heeft bij de bescherming van de volksgezondheid. Perceptiekosten zijn laag doordat het bevolkingsregister goed op orde is en bij de gemeente. Het past alleen bij een gebruikersheffing. • Een bedrag naar perceelgrootte sluit aan bij kostenveroorzaking. Grote percelen leiden tot extra riolering en dus tot extra kosten. Het is eenvoudig en leidt tot weinig perceptiekosten. Het past bij een eigenarenheffing. • Een bedrag naar verhard oppervlak. Dit sluit aan bij het kostenveroorzakingsbeginsel. De kosten van de dimensionering van de riolering worden grotendeels bepaald door de hoeveelheid hemelwater en dus door het aangesloten verhard oppervlak. Perceptiekosten hoger doordat extra gegevens benodigd zijn, bijvoorbeeld op basis van luchtfoto’s. Het past vooral bij een eigenarenheffing. • Een bedrag naar de WOZ-waarde. Dit sluit aan indirect bij zowel profijt- als kostenveroorzakings¬beginsel. De eerste gedachte
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing
Verwijzing van pagina 39
RWP Meppel | 96
is dat een kostbaar perceel meer waardevermeerdering heeft door de aansluiting op de riolering. De tweede gedachte is dat hogere kosten vooral worden veroorzaakt door uitgestrekt wonen vanwege extra meters riolering in de weg en door groot wonen vanwege meer verhard oppervlak. Indirect horen uitgestrekt en groot wonen meestal bij een hoge WOZ-waarde. Het past vooral bij eigenarenheffing, maar komt ook voor bij gebruikersheffing. Perceptiekosten zijn laag. • Combinaties van genoemde heffingsmaatstaven zijn ook toegestaan, zoals deels van eigenaren en deels van gebruikers, maar het wordt al gauw ingewikkeld en leidt dan tot hogere perceptiekosten. • Bij alle heffingsmaatstaven anders dan een vast bedrag is het verstandig een minimum en een maximum te definiëren om disproportionaliteit te voorkomen.
Vrijstelling van de heffing wordt soms verleend voor garageboxen, ventwagens en religieuze instellingen vanuit praktische of levensbeschouwelijke overwegingen.
Kwijtscheldingsbeleid richt zich op degenen die niet in staat zijn hun rioolheffing te betalen. Dit kan worden bekostigd vanuit een sociale geldstroom bij de gemeente of vanuit de rioolheffing. Het laatste impliceert dat de anderen dan meer moeten betalen. Boekhoudkundig kan het worden genoteerd als kostenpost of als vermindering van de inkomsten. Kwijtschelding komt meer voor bij gebruikers dan bij eigenaren.
Samenvatting
Inhoud
1. Context
2. Beleidskaders voor het RWP
3. Beleid gemeentelijke watertaken
4. Beheer
5. Programmering
6. Kosten en rioolheffing