Rapport onderzoek afvalscheiding Gemeente Meppel.pdf

Rapport onderzoek afvalscheiding Gemeente Meppel

Juni 2020

Inhoudsopgave 1. Inleiding ......................................................................................................... 3 1.1. Aanleiding ................................................................................................. 3 1.2. Doelstellingen ............................................................................................ 3 1.3. Methode en dataverzameling ....................................................................... 3 1.4. Opbouw rapport ......................................................................................... 4 2. Responsanalyse .............................................................................................. 5 2.1. Respons .................................................................................................... 5 2.2. Kenmerken van de deelnemers .................................................................... 6 2.3. Waardering van de infoquête ....................................................................... 6 3. Uitkomsten ..................................................................................................... 7 4. Gesignaleerde knelpunten, wensen en ideeën .............................................. 16 4.1. Voorzieningen en diensten .......................................................................... 16 4.2.

Communicatie ........................................................................................... 17 5. Effecten van de infoquête op het afvalscheidingsgedrag .............................. 18 5.1. Gedragsbeïnvloeding ................................................................................. 18 5.2. Corona tijdperk ......................................................................................... 18 5.3. Effecten ................................................................................................... 18 Bijlagen ............................................................................................................ 20 1. Brief bij vragenlijst ........................................................................................... 20 2. Vragenlijst (infoquête)....................................................................................... 21

2

1.

Inleiding

1.1.

Aanleiding Gemeente Meppel wil graag weten wat haar inwoners weten over afvalscheiding en welke ideeën zij hier over hebben. Daarom heeft de gemeente Meppel eind 2019 in samenwerking met Rijkswaterstaat een onderzoek gedaan. In dit rapport worden de uitkomsten uit het onderzoek beschreven.

1.2.

Doelstellingen Het doel van dit onderzoek is tweeledig. Ten eerste wil de gemeente met het onderzoek input ophalen van haar inwoners over welke ideeën zij hebben over het (beter) scheiden van afvalstromen. Op deze manier wil de gemeente haar inwoners betrekken bij het nieuw op te stellen beleidsplan. Met de antwoorden kunnen we nagaan wat de gemeente Meppel nog meer kan betekenen voor haar inwoners als het gaat om afvalscheiding. De uitkomsten uit het onderzoek worden verwerkt in het nieuwe beleid. Het tweede doel van dit onderzoek is om onze inwoners te informeren over afvalscheiding. Door middel van een informerende vragenlijst (infoquête) kunnen we nagaan wat inwoners al weten over afvalscheiding en welke ideeën zij hier over hebben. De deelnemers krijgen via de infoquête behoorlijk wat informatie over afvalinzameling in Meppel.

1.3.

Methode en dataverzameling Om aan beide doelstellingen bij te dragen is gekozen voor een informerende vragenlijst – de infoquête. Naast dat deze veel nuttige informatie oplevert t.b.v. het nieuwe beleidsplan, weten we dat bevraging van mensen invloed kan hebben op hun gedrag. De vraagvorm maakt dat mensen automatisch en bewust gaan nadenken over het onderwerp en dat de informatie die in de vragen zit verwerkt actief wordt opgenomen. De informatie kan leiden tot verbeterd afvalscheidingsgedrag. De infoquête is daarmee zowel een onderzoeksvorm als een interventie. Het instrument is ontwikkeld door Rijkswaterstaat, in samenwerking met een gespecialiseerd gedragsbureau. De basisinfoquête is in een samenwerking tussen de gemeente en Rijkswaterstaat aangepast tot een maatwerk-infoquête voor Meppel. De vragenlijst is medio november 2019 met een begeleidende brief per post verstuurd aan alle adressen van de gemeente. In de brief is aangegeven dat men de vragenlijst ook online kon invullen. Deelname was volledig anoniem. Voor het gedragseffect is het van belang een zo groot mogelijk bereik en een zo hoog mogelijke respons te genereren. Naast de brief zijn er daarom diverse attenderingsacties geweest in diverse media. Deelnemers konden desgewenst kans maken op een prijs. Men kon deelnemen tot en met 31 januari 2020.

In de infoquête worden diverse gedragszinzichten toegepast, zoals de attitude beïnvloeding, sociale norm, zelf-overtuiging, wederkerigheid en commitment. Die zijn vooral gericht op motivatie. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan het “kunnen”: enerzijds de kennis en hulpmiddelen die nodig zijn om als bewoner goed afval te scheiden, en anderzijds de ontdoeningsgelegenheid, de containers buiten, die het mogelijk maken het gescheiden afval apart te bewaren en aan te bieden voor inzameling en recycling. Verder wordt door open te vragen naar suggesties en door te erkennen dat het soms lastig is eventuele weerstand verminderd/weggenomen. Al met al dus een gecombineerde gedragsinterventie, waarvan een behoorlijk effect verwacht mag worden. Dit effect wordt gevolgd door de ingezamelde hoeveelheid restafval te monitoren in de tijd.

3

1.4.

Opbouw rapport

In hoofdstuk 2 wordt de respons op dit onderzoek beschreven. In hoofdstuk 3 worden de uitkomsten toegelicht. Hoofdstuk 4 gaat in op de gesignaleerde knelpunten, wensen en ideeën. In hoofdstuk 5 wordt ingezoomd op de effecten van de infoquête op het afvalscheidingsgedrag.

4

2.

Responsanalyse

2.1.

Respons Zoals reeds beschreven is dit onderzoek zowel per post als digitaal uitgezet. In de tabel hieronder wordt de respons weergegeven. Te zien is dat het overgrote deel van de respons (81%) schriftelijk is gegeven. Responsanalyse Aantal benaderde huishoudens Retouraantal Responspercentage

15.356 4.240 28%

Ingevulde vragenlijsten Online complete Online partial Schriftelijk

Aantal 692 101 3.447

Respons op infoquête online partial 3%

online complete 16%

Per post 81%

5

% 19 81

2.2.

Kenmerken van de deelnemers

Ongeveer een op de zeven deelnemers woont in hoogbouw. Hier werd ten tijde van de infoquête nog geen GFT ingezameld.

Type woning

14% Laagbouw Hoogbouw/flat 86%

Er is niet gevraagd naar leeftijd of andere kenmerken. De vragenlijst was volledig anoniem.

2.3.

Waardering van de infoquête

Met de vraag “Hoeveel sterren geeft u deze vragenlijst?” is de waardering van de deelnemers gepeild over de bevraging/informering. Bij een positieve beoordeling van de vragenlijst is de kans groter dan de aangeboden informatie is opgenomen en verwerkt. In dit geval ziet dat er erg goed uit: ruim 90% is neutraal tot zeer positief.

Waardering 4% 3%

***** (5 sterren) ontzettend goed/nuttig/handig 22%

**** (4 sterren)

21% *** (3 sterren) ** (2 sterren) 50% * (1 ster) Ik kan er niet zoveel mee

6

3.

Uitkomsten

In dit hoofdstuk wordt per vraag de respons gegeven, met daarbij eventueel een korte toelichting en/of conclusie. 1. Hoe belangrijk vindt u een gezonde leefomgeving en duurzaamheid voor uzelf en onze kinderen?

1% 28%

Ja, heel erg belangrijk Ja, belangrijk 71% Nee, niet belangrijk

2. Hoe belangrijk vindt u het dat we ons afval zoveel mogelijk recyclen tot nieuwe grondstoffen, in plaats van dat we het verbranden?

1% 25% Ja, heel erg belangrijk Ja, belangrijk

74%

Nee, niet belangrijk

Te zien is dat het overgrote deel, 99%, positief antwoordt op deze eerste twee vragen. Deze respons is dan ook goed te gebruiken in communicatie-uitingen om de sociale norm te bekrachtigen.

7

3. Wist u dat we in Nederland in totaal bijna 500 kilo afval (gescheiden plus ongescheiden) per persoon per jaar hebben?

35%

Ja Nee

65%

4. Wist u dat daar maar circa 40 kilo, minder dan 10%, van overblijft als we ons afval goed scheiden?

27% Ja 73%

Nee

Gecombineerd met de informatie over de prestatie van Meppel (in de tekst van de infoquête) geven de vragen 3 en 4 de deelnemer het gevoel dat er nog wel wat werk aan de winkel is.

8

5. Om het u makkelijker te maken hebben wij een afvalscheidingskaart ontwikkeld, zie afbeelding. Deze is te downloaden op www.meppel.nl/afval. Als u de afvalscheidingskaart bekijkt, zegt u dan:

%

#

Handig, ik ga de afvalkaart downloaden en bewaren in de keuken!

30%

1185

Handig, ik wil er wel graag een per post ontvangen!

36%

1414

Heb ik al

23%

920

Anders namelijk

11%

448

Totaal

3967

Opmerkelijk is dat tweederde van de deelnemers de afvalkaart nog niet had en ook niet wist dat/hoe deze te verkrijgen was. Dit doortrekkend naar de hele gemeente betekent dat het aanbeveling verdient de afvalkaart gemeentebreed opnieuw goed kenbaar te maken en beschikbaar te stellen.

6. Over afval en afval scheiden bestaan soms fabels en verkeerde ideeën. Wat weet u al over afval scheiden? Vink hieronder aan welke feiten bij u bekend zijn. Wist u dat… %

#

Eierschalen, gebakken of gekookte etensresten en koffiedrab ook bij het GFT horen?

90%

3748

Veel mensen binnenshuis hun grote afvalbak nu gebruiken voor PMD (verpakkingen van plastic, metaal en drinkpakken) en een kleiner bakje hebben voor het niet verder te scheiden restafval?

55%

2315

Al het verpakkingsglas dat je in de glasbak gooit 100% gerecycled wordt, oneindig vaak?

74%

3094

In Meppel Vetten en bakolie, Elektrische apparaten (tot 10 kilo) en Textiel huis-aan-huis worden opgehaald via de VETgoed route?

77%

3225

Ook versleten/gescheurde kleding, schoenen, knuffels en huishoudelijk textiel (zolang het schoon en droog is) in de textielzak of -container mogen?

71%

2952

Goed afval scheiden en recyclen goedkoper is dan alles bij elkaar doen en dan verbranden?

66%

2741

9

De gemeente een website heeft waar u veel informatie over afval kunt vinden: www.meppel.nl/afval

68%

2818

Daar ook de afvalkalender (wanneer komen we langs bij u en waarvoor) en de handige afval-app te vinden zijn?

75%

3124

U ook op de site van Milieu Centraal alles over afval kunt vinden: www.milieucentraal.nl/minder-afval

27%

1111

De deelnemer lijkt behoorlijk geïnformeerd over afvalzaken. Er zijn geen speciale kennisaandachtspunten voor de voorlichting. De communicatie zou zich dan ook meer kunnen richten op de motivatie van inwoners. 7. Samen scheiden we dus al best veel afval zoals papier en karton, GFT en etensresten, PMD (verpakkingen van plastic, metaal en drinkpakken), glas, textiel, elektrische apparaten en batterijen. Scheidt u ook wel eens afval?

1% 1% 3% Ja, ik scheid alles. Ja, ik scheid zoveel mogelijk.

37%

Ja, ik scheid soms. 58%

Nee, maar dat wil ik wel gaan doen. Nee.

Het percentage deelnemers dat al iets doet aan afvalscheiding is bijzonder hoog: 98%. Deze informatie is bijzonder goed bruikbaar voor toepassing van de sociale norm om de inwoners verder te motiveren tot afvalscheiding.

10

8. Van GFT en etensresten maken we compost en biogas. De compost gebruiken we om de planten in onze tuinen en de tuinbouw beter te laten groeien en het biogas om groene energie op te wekken. Veel inwoners van Meppel scheiden daarom hun GFT en etensresten. Doet u dat ook?

Ja, ik scheid al het GFT en etensresten Ja, ik scheid GFT en etensresten zoveel mogelijk

10% 4% 5%

Ja, ik scheid soms GFT en etensresten

53%

Nee, maar dat wil ik wel gaan doen

28%

Nee

Circa 86% van de deelnemers heeft al ervaring met het scheiden van GFT. Dit biedt een mooie basis voor ophoging van het aantal mensen dat dat regelmatig doet. Bij de Neestemmers zitten ook de mensen uit de hoogbouw die nog geen GFT kunnen scheiden. Opvallend is dat zo’n 40% van de deelnemers uit de hoogbouw toch aangeeft al GFT te scheiden. 9. U heeft aangegeven dat u uw afval scheidt. Dat is mooi! Welke twee redenen om afval te scheiden zijn voor u het belangrijkst?

Hier zijn de normale motieven goed te zien. Deze en enkele genoemde leuke/bijzondere motieven kunnen gebruikt worden in de communicatie.

11

10. Wat zou maken dat u uw afval nog beter, makkelijker of met meer plezier zou scheiden? Een bloemlezing van antwoorden, globaal in volgorde van aantal keren dat ze gegeven zijn:  Milieustraat dichterbij  Meer ondergrondse containers om te kunnen scheiden  Gft-verzamelcontainer bij hoogbouw  Minder en beter recyclebare verpakkingen, scheidingsinfo op verpakkingen (door bedrijfsleven)  Financiële prikkel  Mogelijkheid om grof vuil op te laten halen en/of kleiner grof vuil dichterbij in te leveren  Meer scheidingsmogelijkheden bij restafval verzamelcontainers  GFT minicontainer vaker ledigen in zomer en af en toe schoonmaken, en ook tips voor voorkomen stank en maden  Meer/betere info over wat er in het PMD mag  Beschikbaar stellen van zakken voor PMD  KCA bij VET-route in kunnen leveren  Meer/betere info over wat er met de gescheiden afvalstromen gebeurt  Feedback over hoe goed het gaat, hoe goed we het doen  Afvalscheiding ook doorvoeren op scholen, verenigingen en horeca  Nieuwe inwoners gelijk goed informeren  Controle op inhoud aangeboden minicontainers  Informatie over of ter beschikking stellen van handige bakken voor in huis  Duidelijk maken van kosten als we niet zouden scheiden  Als ik weet dat iedereen het doet  Buurtcompetitie

12

Vragen voor degenen die hebben aangegeven nog geen afval te scheiden maar dat wel van plan te zijn (ca 1% van deelnemers): Wat fijn dat u de moeite neemt om deze vragenlijst in te vullen. We vinden uw mening namelijk extra belangrijk! 11A: Wat maakt dat u van plan bent uw afval te scheiden?

Hier zijn ongeveer dezelfde “normale” motieven te zien als bij vraag 9. Kracht zou moeten zijn dat we met de vraag deelnemers hebben aangezet tot nadenken, zodat het voornemen hopelijk versterkt wordt. 11B: Hoe zou de gemeente u hierbij kunnen helpen? Het lijkt hier met name te gaan om mensen uit de hoogbouw. Er is veel behoefte aan verzamelcontainers voor te scheiden afvalstromen. Verder komt hetzelfde beeld naar voren als bij vraag 10. Enkele aanvullende suggesties:  Voorlichting aan bewoners vanuit de VVE’s en woningbouwverenigingen  Een ophaaldienst langs de deuren voor groente-, fruit- en etensresten  Ook voorlichting in het Engels of met visuals (beelden). 12. Stel dat uw buren nog geen afval scheiden, met welke twee redenen denkt u dat u uw buren over zou kunnen halen om dat wel te doen? Ook hier zijn in de antwoorden met name de bekende motieven terug te zien.

13

Voor degenen die aangegeven hebben nog geen afval te scheiden (ca 1% van de deelnemers): 13. U heeft aangegeven nog geen afval te scheiden. Wat fijn dat u wel de moeite neemt om deze vragenlijst in te vullen. We vinden uw mening namelijk extra belangrijk! 13A: Stelt u zich eens voor, wat zou er voor kunnen zorgen dat u uw afval wel gaat scheiden? Ook hier gaat het met name om mensen uit de hoogbouw. De belangrijkste factoren die worden genoemd zijn:    

Meer voorzieningen in de buurt Voorlichting over wat waar bij moet Financiële prikkel Informatie over wat er met de gescheiden afvalstromen gebeurt.

Een opvallend antwoord betrof de suggestie om alleen GFT te laten scheiden en de andere stromen door Attero te laten nascheiden.

14

13B: Wat zou uw gemeente kunnen doen om u tot afval scheiden te verleiden? Deze vraag levert hetzelfde beeld op als vraag 13A. Een opvallend antwoord hier betrof de suggestie om te gaan handhaven: controle op de inhoud van de minicontainer voor restafval op nog te scheiden afvalstromen, “omdat er mensen zijn die niet overstag gaan zonder een systeem met sancties en boetes”. Afsluitende vragen (voor alle deelnemers): 14. Vindt u dat de gemeente nog meer afvalstromen gescheiden zou moeten inzamelen? Zo ja, welke?

26%

Ja, namelijk: Nee

74%

De stromen die het meest genoemd zijn, zijn: - Grofvuil (breng- en haalservice) - GFT (bij hoogbouw) - Plastic - Klein chemisch afval - Luiers Wat wilt u uw gemeente verder nog meegeven aan ideeën, suggesties en vragen over afvalscheiding? Aanvullend op wat al genoemd is, kwamen op deze afsluitende open vraag nog de volgende suggesties naar voren:  Afvalscheiding meegeven op scholen, lespakketten  Meer controle en toezicht, camera’s, handhaving, boetes  Statiegeld op flesjes en blikjes  Repaircafé’s uitbreiden  Tuinkorven beschikbaar stellen voor tuinafval  Aanpakken bijplaatsingen  Wedstrijd, challenge, game, zoals de 100-100-100 actie  Aanpakken zwerfafval, bijvoorbeeld door meer/beter opruimen, vrijwilligers ondersteunen, handhaving, lespakketten op scholen  Excursie naar verwerker  Vaste rubriek in krant over afvalscheiding  Bedrijfsafval weren  Gebruik van pasjes voor containers  Alles ondergronds  Doelstellingen communiceren  Verpakkingen nascheiden

15

4.

Gesignaleerde knelpunten, wensen en ideeën

Als gemeente gaan we meer in gesprek met onze inwoners om ons dienstverleningsvraagstuk (afvalbeheer/grondstoffeninzameling) samen op te lossen. Afval scheiden is geen eenmalige gebeurtenis. Het kopen van afvalbakken en/of het inrichten van een plek in huis voor glas, oud-papier, GFT en PMD wel. Daarna begint het pas. Afval scheiden is een continu proces. We willen onze inwoners hierin zo goed mogelijk faciliteren. Een van de doelen van deze infoquête was dat de gemeente haar inwoners wil betrekken bij het nieuw op te stellen beleidsplan. Met de antwoorden kunnen we nagaan wat de gemeente Meppel nog meer kan betekenen voor haar inwoners als het gaat om afvalscheiding. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de gesignaleerde knelpunten, wensen en ideeën van de inwoners van de gemeente Meppel.

4.1.

Voorzieningen en diensten

a)

Grof huishoudelijk afval: milieustraat te ver weg

Eén van de meest genoemde zaken die uit de infoquête naar voren kwam is de dienstverlening voor het grof huishoudelijk afval. In Meppel kennen we een aantal mogelijkheden voor het grof huishoudelijk afval; Afvalbrengstation Gemeente haalt op afroep grof huishoudelijk afval op (haalservice). Uit het onderzoek blijkt dat het in sommige gevallen lastig of te veel gevraagd is om grof afval naar het Afvalbrengstation te brengen. Ook passen sommige dingen niet in de ondergrondse container voor restafval. Om ervoor te zorgen dat deze afvalstromen niet bij het restafval terecht komen, maar gescheiden worden ingezameld, wordt geopperd om brengplekken in de buurt te maken en/of de haalservice te verbeteren. b)

Weinig gelegenheid tot afvalscheiding in hoogbouw

Uit de infoquête komt nadrukkelijk naar voren dat bewoners van hoogbouw betere mogelijkheden willen hebben om hun afval te kunnen scheiden. Het gaat daarbij om meer en betere voorzieningen (containers, met name GFT-containers) bij appartementen/flats en het beschikbaar stellen van bakjes en zakjes voor in de keuken. Naar aanleiding van deze infoquête is al een pilot gestart bij een hoogbouwlocatie om het GFT te kunnen scheiden. Er zijn keukenemmertjes uitgedeeld en er is een verzamelcontainer voor GFT bij deze flat geplaatst. c) Luiers Op de vraag of de gemeente nog meer stromen gescheiden zou moeten inzamelen is de deelstroom Luiers veelvuldig genoemd. Gemeente Meppel wil vanaf 2021 een pilot opstarten voor luierinzameling, om bewoners vast te laten wennen en om ervaring op te doen met de inzamelmethode. d)

(Bekendheid) VET-goed route verder verbeteren

Deelnemers geven aan dat de VET-goed route niet altijd goed bekend is. Het kan ook zijn dat de term VET-goed niet duidelijk is. Dit is een aandachtspunt in de communicatie. Verder wordt aangegeven dat het handig zou zijn als ook KCA en eventueel andere waardevolle grondstofstromen meegegeven zouden kunnen worden, zoals de stromen die zijn aangegeven bij vraag 14.

16

e)

Stank en vliegjes in GFT minicontainers van laagbouw

Een aantal deelnemers met minicontainers voor GFT geven aan dat er in warme periodes stank en vliegjes waar te nemen is in hun minicontainers voor GFT. Suggesties die gedaan worden zijn:  Vaker ophalen in zomer  Bakken schoon (laten) maken  GFT-verzamelcontainers in buurten. f)

Bij restafvalcontainers is vaak geen gelegenheid tot afvalscheiding

Deelnemers geven aan dat ze bij verzamelcontainers voor restafval graag ook altijd mogelijkheden zouden hebben tot het wegbrengen van gescheiden afval. g)

Het afval niet kwijt kunnen omdat de container vol is

Deelnemers geven aan dat ze nogal eens op volle verzamelcontainers stuiten. Waarschijnlijk betreft het de textielcontainers, want op de ondergrondse containers zit een volmeldingssysteem. Suggesties die gegeven worden zijn vaker ledigen en volmeldingssystemen zodat ze tijd geleegd worden. h)

Nog wat meer glasbakken en PMD-verzamelcontainers

4.2.

Communicatie

Op basis van de respons van de deelnemers zijn diverse kansen voor verbetering en vernieuwing van de communicatie op te tekenen. Hieronder een overzicht. a)

Afvalscheidingskaart en app bekender maken, afvalkaart opnieuw beschikbaar stellen

b)

Nut/belang van afvalscheiding helderder maken: wat gebeurt er met de gescheiden stromen, ontkrachten mythes (…alles op een hoop)

c)

Feedback over prestaties, met eventueel complimenten en aanmoediging;

d)

Tips en trucs voor het voorkomen en bestrijden van stank/vliegjes in de GFTcontainer

e)

Informatie geven over handige bakken/systemen in huis en biozakken (bioplastic, papier)

f)

Informatie over de diensten van de gemeenten (wat doe je?), de afvalstoffenheffing (wat kost het?) en wat de (hypothetische) kosten zouden zijn zonder afvalscheiding

g)

Ontwikkeling van een (liefst langs te brengen) informatiepakket voor nieuwe inwoners

h)

Afvaleducatie en afvalscheiding op scholen, ook vertellen dat dat er is

i)

Filmpje voor op sociale media over Meppel en haar afvalscheiding: hoe doen we het en wat gebeurt er mee

j)

VET-goed route beter uitleggen. De afkorting VET is niet voor iedereen duidelijk.

17

5. Effecten van de infoquête op het afvalscheidingsgedrag 5.1.

Gedragsbeïnvloeding

De infoquête is een instrument om mensen tegelijkertijd te bevragen en te informeren. Door de bevraging komen we meer te weten over hun gedrag en de achterliggende factoren: wat (de)motiveert hen, welke kennis hebben ze en welke behoeften hebben ze als het gaat om kennis, hulpmiddelen en voorzieningen. Ook is gevraagd naar ideeën en suggesties. Zowel de gesloten als de open vragen hebben een schat in informatie opgeleverd. De deelnemers hebben flink gebruik gemaakt van de open vragen om hun meningen en suggesties te geven. Bij elkaar betreft dat zo’n 125 pagina’s waardevolle respons van de Meppeler inwoners. De informatie die verpakt zat in de vragenlijst had tot doel de deelnemers te motiveren, kennis bij te brengen en te informeren over hulpmiddelen (zoals de afvalkaart en de app) en voorzieningen. Met name de vragen 5 (afvalscheidingskaart) en 6 (Wist u dat…) gaven de deelnemers veel informatie. We weten dat het bevragen van mensen invloed kan hebben op hun gedrag. De vraagvorm maakt dat mensen automatisch en bewust gaan nadenken over het onderwerp en dat de informatie die in de vragen zit verwerkt actief wordt opgenomen. De informatie kan leiden tot verbeterd afvalscheidingsgedrag. Dat effect proberen we te meten door de hoeveelheid restafval te monitoren. De analyse daarvan is te vinden in 5.3.

5.2.

Corona tijdperk

De infoquête is in november 2019 verstuurd. De vragenlijsten konden tot en met 31 januari 2020 worden teruggestuurd. Helaas kregen we vanaf februari 2020 te maken met Corona. Doordat iedereen zo veel mogelijk thuis blijft wordt er sinds die tijd volop geklust in huis of tuin. Dit heeft geleid tot extra afval en tot grote drukte bij de milieustraten. Dat zien we in het hele land. Vanaf maart zagen we de hoeveelheid restafval oplopen. Vanaf deze periode hebben we ca. 20% meer afval ingezameld dan in diezelfde periode vorig jaar. Opmerkelijk is dat inwoners nog steeds meer afval hebben dan normaal. We hadden verwacht dat dit zich op een bepaald moment wel zou stabiliseren, maar dat is tot medio 2020 nog niet het geval.

5.3.

Effecten

Om meer te weten te komen over het effect van de infoquête op het afvalscheidingsgedrag is de hoeveelheid (fijn) restafval gemeten zoals dat door de inzamelaar (Attero) wordt geregistreerd. In figuur 1 staan de maandelijkse gegevens over 2018, 2019 en 2020. Als controlemeting zijn de maandelijkse hoeveelheden restafval van een soortgelijke gemeente genomen, zie figuur 2.

18

Meppel: restafval per maand 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0

2018

2019

2020

Figuur 1 Duidelijk is dat de uitbraak van het Coronavirus een goede effectmeting in de weg heeft gestaan. In heel Nederland is het huishoudelijk restafval fors toegenomen door de lockdown. Tot dusver is in 2020 in Meppel circa 15% meer restafval ingezameld dan in 2019.

Restafval Meppel, De Wolden, Hoogeveen 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0

meppel

wolden

hoogeveen

Figuur 2 Een vergelijking van de periodegemiddelden met De Wolden en Hoogeveen leverde helaas ook geen afwijkend patroon of statistisch significante verschillen op.

19

Bijlagen 1. Brief bij vragenlijst

Geachte inwoner, Wat betekent afval scheiden voor u? Vindt u het ingewikkeld? Of is het voor u al een gewoonte geworden? Met deze brief vragen we u om een korte vragenlijst in te vullen over de afvalinzameling in de gemeente Meppel. Uw mening is belangrijk voor ons, want u bent de sleutel tot de recycling van afval. Afval is grondstof Wij scheiden ons afval in grondstoffen en restafval. In de afgelopen jaren hebben we op dit gebied al veel mooie resultaten behaald. Zo is bijvoorbeeld de hoeveelheid (ongescheiden) restafval per inwoner per jaar gedaald van 238 kilogram in 2011 naar 145 kilogram in 2018. Daar heeft u als inwoner van onze gemeente wellicht aan bijgedragen. We zitten in Nederland echter in de middenmoot als gemeente. Het kan dus nog een stuk beter. Daarom is het van groot belang wat u doet! Uw mening doet er toe Graag horen we van u wat u weet en vindt van afval scheiden. En welke ideeën en suggesties u heeft! Met uw antwoorden kunnen we nagaan wat wij als gemeente nog meer voor u kunnen betekenen als het gaat om afvalscheiding. Uw deelname is anoniem. Invullen kost ongeveer vijf minuten van uw tijd. Het kan per post maar natuurlijk ook via internet. Duurzaam cadeaupakket Onder de inzenders verloten we tien duurzame cadeaupakketten. De winnaars krijgen hierover persoonlijk bericht.

Hoe kunt u meedoen? U kunt bijgaande vragenlijst invullen en terugsturen met de retourenvelop. Om het u nog makkelijker te maken, kunt u de vragen ook op internet beantwoorden: www.xxxxxxxx. Deelnemen kan tot 31 december 2019. Wellicht wilt u ook uw vrienden en familie in de gemeente Meppel vragen om mee te doen. Mogen we ook nu weer op u rekenen? Dank u wel! Hoogachtend, Burgemeester en wethouders,

de secretaris,

de burgemeester,

Dit document is digitaal ondertekend en daarom niet voorzien van een handtekening.

20

2. Vragenlijst (infoquête)

Vragenlijst Afvalscheiding Gemeente Meppel Graag horen we van u wat u weet over afval scheiden en welke ideeën u hierover heeft. Met uw antwoorden kunnen we nagaan wat wij als gemeente nog meer voor u kunnen betekenen als het gaat om afvalscheiding. U en uw antwoorden blijven anoniem. Invullen kost slechts vijf minuten van uw tijd. Bedankt dat u ook wilt helpen!

We vragen u eerst graag naar uw mening. 1. Hoe belangrijk vindt u een gezonde leefomgeving en duurzaamheid voor uzelf en onze kinderen? Zegt u dan:  Ja, heel erg belangrijk  Ja, belangrijk  Nee, niet belangrijk 2. Hoe belangrijk vindt u het dat we ons afval zoveel mogelijk recyclen tot nieuwe grondstoffen, in plaats van dat we het verbranden? Zegt u dan:  Ja, heel erg belangrijk  Ja, belangrijk  Nee, niet belangrijk 3. Wist u dat we in Nederland in totaal bijna 500 kilo afval (gescheiden plus ongescheiden) per persoon per jaar hebben?  Ja  Nee 4. Wist u dat daar maar circa 40 kilo, minder dan 10%, van overblijft als we ons afval goed scheiden?  Ja  Nee In de gemeente Meppel zitten we op 145 kg (ongescheiden) restafval per persoon per jaar. Dat is al een stuk beter dan enkele jaren geleden. Een compliment voor u en de andere inwoners van onze gemeente. We zitten in Nederland echter in de middenmoot als gemeente. Het kan dus nog een stuk beter. Daarom is het van groot belang wat u doet!

21

5. Om het u makkelijker te maken hebben wij een afvalscheidingskaart ontwikkeld, zie afbeelding. Deze is te downloaden op www.meppel.nl/afval. Als u de afvalscheidingskaart bekijkt, zegt u dan:  handig, ik ga de afvalkaart downloaden en bewaren in de keuken!  handig, ik wil er wel graag een per post ontvangen! Mijn adres is ……………………………………………………………  heb ik al  anders, nl:…

22

6. Over afval en afval scheiden bestaan soms fabels en verkeerde ideeën. Wat weet u al over afval scheiden? Vink hieronder aan welke feiten bij u bekend zijn. Wist u dat…  Eierschalen, gebakken of gekookte etensresten en koffiedrab ook bij het GFT horen?  Veel mensen binnenshuis hun grote afvalbak nu gebruiken voor PMD (verpakkingen van plastic, metaal en drinkpakken) en een kleiner bakje hebben voor het niet verder te scheiden restafval?  Al het verpakkingsglas dat je in de glasbak gooit 100% gerecycled wordt, oneindig vaak?  In Meppel Vetten en bakolie, Elektrische apparaten (tot 10 kilo) en Textiel huis-aan-huis worden opgehaald via de VET-goed route?  Ook versleten/gescheurde kleding, schoenen, knuffels en huishoudelijk textiel (zolang het schoon en droog is) in de textielzak of -container mogen?  Goed afval scheiden en recyclen goedkoper is dan alles bij elkaar doen en dan verbranden?  De gemeente een website heeft waar u veel informatie over afval kunt vinden: www.meppel.nl/afval  Daar ook de afvalkalender (wanneer komen we langs bij u en waarvoor) en de handige afval-app te vinden zijn?  U ook op de site van Milieu Centraal alles over afval kunt vinden: www.milieucentraal.nl/minder-afval/

7. Samen scheiden we dus al best veel afval zoals papier en karton, GFT en etensresten, PMD (verpakkingen van plastic, metaal en drinkpakken), glas, textiel, elektrische apparaten en batterijen. Scheidt u ook wel eens afval?  Ja, ik scheid alles. Ga verder met vraag 8  Ja, ik scheid zoveel mogelijk. Ga verder met vraag 8  Ja, ik scheid soms. Ga verder met vraag 8  Nee, maar dat wil ik wel gaan doen. Ga door naar vraag 11  Nee. Ga door naar vraag 13 8. Van GFT en etensresten maken we compost en biogas. De compost gebruiken we om de planten in onze tuinen en de tuinbouw beter te laten groeien en het biogas om groene energie op te wekken. Veel inwoners van Meppel scheiden daarom hun GFT en etensresten. Doet u dat ook?  Ja, ik scheid al het GFT en etensresten  Ja, ik scheid GFT en etensresten zoveel mogelijk  Ja, ik scheid soms GFT en etensresten  Nee, maar dat wil ik wel gaan doen  Nee 9. U heeft aangegeven dat u uw afval scheidt. Dat is mooi! Welke twee redenen om afval te scheiden zijn voor u het belangrijkst? 1:………………………………………………………………………………………………………………………………… 2:…………………………………………………………………………………………………………………………………

23

10. Wat zou maken dat u uw afval nog beter, makkelijker of met meer plezier zou scheiden? ……… U kunt nu naar vraag 14, de afsluitende vragen. Indien u op vraag 7 ‘nee, maar wel van plan’ heeft geantwoord, kunt u hier verder met vraag 11: 11. U heeft aangegeven nog geen afval te scheiden maar dat wel van plan te zijn. Wat fijn dat u de moeite neemt om deze vragenlijst in te vullen. We vinden uw mening namelijk extra belangrijk! A: Wat maakt dat u van plan bent uw afval te scheiden? …………………………………………………………………………………………………………………………………… B: Hoe zou de gemeente u hierbij kunnen helpen? ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 12. Stel dat uw buren nog geen afval scheiden, met welke twee redenen denkt u dat u uw buren over zou kunnen halen om dat wel te doen? 1………………………………………………………………………………………………………………………………… 2…………………………………………………………………………………………………………………………………

U kunt nu door naar vraag 14, afsluitende vragen Indien u op vraag 7 ’nee’ heeft geantwoord, kunt u hier verder met vraag 13: 13. U heeft aangegeven nog geen afval te scheiden. Wat fijn dat u wel de moeite neemt om deze vragenlijst in te vullen. We vinden uw mening namelijk extra belangrijk! A: Stelt u zich eens voor, wat zou er voor kunnen zorgen dat u uw afval wel gaat scheiden? …………………………………………………………………………………………………………………………………… B: Wat zou uw gemeente kunnen doen om u tot afval scheiden te verleiden? ……………………………………………………………………………………………………………………………………… U kunt nu door naar vraag 14, afsluitende vragen.

Afsluitende vragen: 14. Vindt u dat de gemeente nog meer afvalstromen gescheiden zou moeten inzamelen? Zo ja, welke?  Ja: ………………………………………………………………………………………………………………………  Nee

15. In wat voor soort woning woont u?  Laagbouw

24

 Hoogbouw/flat 16. Wat wilt u uw gemeente verder nog meegeven aan ideeën, suggesties en vragen over afvalscheiding? ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………… Hartelijk dank voor het invullen van de vragenlijst en het delen van uw mening en ideeën! Verloten duurzame cadeaupakketten Onder de deelnemers die dat willen verloten we tien duurzame cadeaupakketten. Wilt u kans maken op één van deze pakketten? Vult u dan uw naam, adres en e-mail in. De winnaars krijgen persoonlijk bericht. Uw adres en e-mail zullen alleen hiervoor gebruikt worden; uw antwoorden op de vragenlijst blijven anoniem. Naam: ……………………………………………............. Adres: ………………………………………………………….. E-mail: ………………………………………………………….. Hoeveel sterren geeft u deze vragenlijst? (5 sterren = ontzettend goed/nuttig/handig!, 1 ster = ik kan er niet zoveel mee)  *****  ****  ***  **  * Heeft nog vragen en/of opmerkingen over de vragenlijst of over afvalscheiding, dan kunt u ons bereiken via postbus@meppel.nl en telefoonnummer 140522.

25