NIEUW: 31. Memo - Gemeentefonds meicirculaire 2024
Tekst van het document
Memo Aan Van Datum Onderwerp
: De leden van de raad : Burgemeester en Wethouders : 18 juni 2024 : Gemeentefonds meicirculaire 2024
Inleiding De meicirculaire van het rijk is ontvangen. De meicirculaire informeert gemeenten over de gemeentefondsuitkering. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor gemeenten. In dit memo ontvangt u informatie over de inhoud van deze circulaire en de betekenis voor Meppel. In het kort geeft de meicirculaire enkele financiële verbeteringen in het gemeentefonds. Verbeteringen ten opzichte van de bestuursrapportage (berap) en de perspectiefnota (PPN). Tegelijk is enige nuancering op zijn plaats. Want voor een deel van de extra inkomsten geldt dat deze waarschijnlijk ook leiden tot extra uitgaven. En voor een deel geldt dat deze incidenteel zijn en dus geen structurele verlichting geven. Kortom, de donkere wolken blijven boven Meppel hangen, maar ze zijn iets minder donker. Voorschot op meicirculaire 2024 De ontvangst van de meicirculaire leidt tot een actualisatie van de raming van het gemeentefonds zoals weergegeven in de berap voor het lopende jaar en de PPN voor de komende vier jaren. In beide documenten is wel al een voorschot genomen op deze circulaire. Voor 2024 gingen we voor het gemeentefonds uit van per saldo een negatieve bijstelling van € 59.000. Voor 2025 is € 2,2 miljoen extra opgenomen oplopend naar € 4,8 miljoen voor de jaren 2026-2028. De mutaties uit de berap en de PPN zijn gebaseerd op de Voorjaarsnota 2024 van het rijk.
Twee belangrijke wijzigingen uit de Voorjaarsnota 2024 die effect hebben op het gemeentefonds zijn: • Vanaf 2026 verdwijnt de opschalingskorting. Het ravijnjaar blijft wel in stand want ook na de Voorjaarsnota is de omvang van de totale gemeentefondsuitkering voor 2026 en latere jaren lager dan in 2025. • In de Voorjaarsnota is de nieuwe financieringssystematiek die bij de septembercirculaire 2023 is ingevoerd, vervroegd van 2027 naar 2024. Het geld dat gemeenten mislopen door het eerder omschakelen wordt door het rijk bijna geheel gecompenseerd. Alleen voor het komende jaar is de compensatie niet volledig zodat een tekort voor 2025 ontstaat. Uitkomsten ten opzichte van berap en PPN De uitkomsten van de meicirculaire laten voor 2024-2028 voor alle jaren een positief verschil zien ten opzichte van waar wij mee gerekend hebben in de berap en de PPN. De gunstige afwijking voor 2024 is € 1,7 miljoen, voor 2025 € 1,4 miljoen en voor 2026 t/m 2028 respectievelijk € 0,3 miljoen oplopend naar € 2,2 miljoen in 2028. Het positieve verschil voor 2024 is voornamelijk te vinden in een structurele compensatie voor lonen en prijzen binnen de Participatie (Wsw), een tegemoetkoming infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven en een incidentele compensatie voor uitvoeringskosten Omgevingswet. Daar staan wellicht ook kosten tegenover.
Voor 2025 betreft het positieve verschil voornamelijk het besparingsverlies voor de Jeugd van € 500 miljoen dat alsnog door het rijk is uitgekeerd. Voor Meppel is dat € 1,1 miljoen. Daar staat wel tegenover dat de besparing op de uitgaven die in de gemeentelijke begroting is opgenomen, moet worden teruggedraaid. Netto leidt dat tot een positief resultaat per saldo van € 550.000 voor 2025. Daarmee is het gepresenteerde tekort in de PPN (voor 2025 € 711.000) al voor een groot deel van tafel. Het verschil in latere jaren betreft vooral een correctie op het nadeel als gevolg van de herijking gemeentefonds. Voor 2028 wordt het gunstige verschil verklaard door het doortrekken van een eerder toegekende structurele bijdrage van € 1,8 miljoen vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek. In onderstaande tabel wordt een vergelijking getrokken tussen de ramingen uit de berap 2024 en de PPN 2025-2028 én de uitkomsten van de meicirculaire 2024. Omschrijving (bedragen x 1.000)
plus = voordeel
2024
2025
2026
2027
2028
84.807
85.051
75.261
Bestuursrapportage 2024 en Perspectiefnota 2025-2028 Algemene uitkering en overige uitkeringen
78.042
77.516
Structurele stelpost jeugd
800
500
500
Verwacht effect landelijke herverijking gemeentefonds
-430
-946
-1.156
Mutaties berap 2024 en PPN 2025-2028 (incl. sept.circ. 2024)
1.400
3.500
6.300
7.700
9.000
Totaal gemeentefonds: bestuursrapportage en perspectiefnota
86.207
88.551
84.712
84.770
83.605
87.950
89.965
86.163
Mei-circulaire 2024 Algemene uitkering en overige uitkeringen
84.458
85.416
Structurele stelpost jeugd
800
500
500
Verwacht effect landelijke herijking gemeentefonds
-258
-516
-863
Totaal gemeentefonds: op basis van meicirculaire 2024
87.950
89.965
85.000
85.400
85.800
Algemene uitkering en overige uitkeringen
1.743
1.414
288
630
2.195
Verschil mei-circ.2024 met bestuursrapportage en perspectiefnota
1.743
1.414
288
630
2.195
Mei-circulaire 2024 versus bestuursrapportage en perspectiefnota
Nuancering en conclusie Tegenover de stijging van de gemeentefondsuitkering staan wellicht nog extra kosten ten opzichte van de berap en de PPN. Dit als gevolg van bijvoorbeeld hogere loon- en prijsontwikkelingen, dienstverlening aanpak armoede en schulden etc.. Indicatief komen we (zonder rekening te houden met de kosten zoals hierboven genoemd) na de ontvangst van de meicirculaire 2024 voor de berap en de PPN op de volgende saldi: Omschrijving (bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Gepresenteerde eindstand berap en PPN
plus = voordeel
2.152
-711
-1.698
-3.375
-4.819
Financiële uitkomsten meicirculaire 2024
1.743
1.414
288
630
2.195
-1.410
-2.745
-2.624
Terugdraaien besparing op kosten jeugd (2025) Indicatie geraamde saldi na meicirculaire 2024
-550 3.895
153
De boodschap in de perspectiefnota over de zorgelijke situatie van onze financiën blijft hetzelfde. We zijn blij met deze iets gunstigere uitkomsten maar het zogenaamde ravijn ingaande 2026 is nog steeds intact en komt naderbij. De aangekondigde stevige aanpak via een takendiscussie blijft zeker nodig. De uitkomsten van deze meicirculaire nemen we voor de jaren 2024-2028 mee in de financiële tussenrapportage 2024 en de programmabegroting 2025-2028 die beiden in het najaar verschijnen.