D. Aanbiedingsbief begroting 2023 GGD Drenthe

Aan de raden van de Drentse gemeenten t.a.v. de Raadsgriffier

Datum: Ons kenmerk: Uw kenmerk: Behandeld door: Onderwerp:

G. Meijer Aanbieding jaarstukken en ontwerp begroting

Geachte gemeenteraad, Inleiding Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2021 en de ontwerpbegroting 2023 (inclusief de meerjarenraming 2023-2026) aan. Hierbij volgen wij de afspraken zoals gemaakt zijn ten aanzien van het samenspel tussen gemeenten en GR’en, zoals vastgelegd in het document ‘Samenwerken voor Drenthe’. Dit houdt onder meer in dat de ontwerpbegroting voorlopig is vastgesteld door het DB - en niet meer zoals voorheen door het AB - en u voor zienswijze wordt aangeboden. Na ontvangst van uw zienswijzen zal de begroting 2023 in juli door het AB definitief worden vastgesteld. Conform de nieuwe werkwijze is de ontwerpbegroting 2023, inclusief meerjarenraming 2023 – 2026, mede tot stand gekomen op basis van de input, reacties en prioriteiten die meerdere gemeenteraden hebben meegegeven in de voorjaarsoverleggen. Wij delen de ambitie van de 12 gemeenten in Drenthe om de rol en betrokkenheid van de gemeenteraden bij de gemeenschappelijke regelingen in Drenthe meer inhoud te geven. Wij hebben het overleg met de raden in dat verband als constructief en plezierig ervaren. In het algemeen is er steun uitgesproken voor de uitvoering van deze plannen en wordt verzocht om in de begroting 2023 met concrete voorstellen te komen. Hieronder schetsen wij de belangrijkste ontwikkelingen, voorstellen, en de financiële consequenties daarvan, zoals opgenomen in de ontwerpbegroting.

Ontwikkelingen Samenwerking met Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Bij de bestrijding van het COVID-19 virus in de afgelopen twee jaar is de samenwerking tussen de GGD en de VRD verder uitgebouwd. Die samenwerking zetten wij in de komende jaren voort. Voor deze begroting betekent dat dat de GGD op een aantal onderwerpen samen met de VRD optrekt.

De samenwerking met de VRD heeft een wat langere historie op de uitvoering van taken van de GHOR en enkele onderdelen binnen de bedrijfsvoering van beide organisaties. Bij de bestrijding van het COVID-19 virus is ervaren dat de beide organisaties elkaar op het gebied van expertise en pragmatisme goed aanvullen. Concreet betekent dit dat er inmiddels sprake is van een volledige samenvoeging van de interne dienstverlening op het gebied van Informatisering en automatisering, Informatie Veiligheid en Privacy, communicatie en facilitaire zaken. In 2022 wordt uitvoering gegeven aan de opdracht aan de beide directeuren ook op andere onderdelen van de bedrijfsvoering efficiënter en effectiever samen te werken, zodat vanaf 2023 de beide organisaties vanuit één bedrijfsvoeringsconcept worden ondersteund. Uiteraard denken wij hiermee de kosten van onze interne ondersteuning voor beide organisaties aantrekkelijk te maken, maar wij zien ondersteuning vanuit één bedrijfsvoeringsconcept ook als een must om de interne ondersteuning kwalitatief op een goed niveau te brengen en te houden. Om dat alleen voor de GGD te realiseren, lijkt onhaalbaar. Met het gezamenlijk bedrijfsvoeringsconcept zijn de GGD en de VRD de gemeenten in Drenthe en haar inwoners beter van dienst.

Voor 2023 en verder zal dit met name zichtbaar zijn in het toepassen van datagericht werken binnen onze organisaties en de ontwikkelingen die hierdoor mogelijk worden. Bundeling van capaciteit en budget van beide organisaties levert een aanzienlijke resultaatsverbetering op waarmee de posities als kennisintensieve en lerende organisaties worden verbeterd. Inhoudelijke speerpunten. Investeren in publieke gezondheid. De coronapandemie heeft zichtbaar gemaakt hoe belangrijk het is om als samenleving aandacht te hebben voor een goede gezondheid. Mensen met een slechte gezondheid bleken het meest kwetsbaar te zijn voor een ernstig verloop van de ziekte. Op een aantal gezondheidsproblemen, zoals overgewicht en mentale problematiek, is een grote urgentie om de trend naar beneden om te buigen. Bovendien worden de sociaaleconomische gezondheidsverschillen eerder groter dan kleiner. Daarnaast wordt steeds meer duidelijk dat het zorgsysteem tegen haar grenzen aan loopt. De zorgvraag, en daarmee de zorguitgaven, zullen de komende jaren flink toenemen waardoor het zorgsysteem onbetaalbaar wordt. Er dreigt verdringing van andere belangrijke portefeuilles, zoals bestaanszekerheid en onderwijs, terwijl deze paradoxaal genoeg juist cruciaal zijn voor het bereiken van gezondheidswinst. En er is sprake van een toenemend en ernstig tekort aan zorgpersoneel en aan mantelzorgpotentieel.

Dit leidt tot het besef dat er veel steviger ingezet moet worden op de publieke gezondheid, met name op gezondheidsbevordering en preventie. In recente rapporten van de WRR en het Verweij-Jonker Instituut wordt dringend geadviseerd om hier prioriteit aan te geven. GGD Drenthe vindt het daarom belangrijk om op gemeentelijk en regionaal niveau hernieuwde aandacht te vragen voor gezondheidsbevordering en preventie. We willen ons samen met gemeenten en andere regionale partijen inzetten om de kanteling te maken van een systeem gericht op zorg, naar een systeem waarin gezondheid en

veerkracht de focus hebben. Waarbij we gezondheid zien in een breed perspectief, passend bij het gedachtegoed van ‘positieve gezondheid’. Het gaat naast de lichamelijke en mentale gezondheid ook om zingeving, meedoen en kwaliteit van leven. Als GGD Drenthe willen wij als ‘trusted advisor’, op basis van onze expertise, geavanceerde monitoring en analyse van data, zoveel mogelijk samen met gemeenten en andere partijen in regionale netwerken hierin optrekken. Speerpunten hierbij zijn:  Het behouden en versterken van de gezondheid en de veerkracht van mensen.  Gezond leven zo gemakkelijk en logisch mogelijk te maken, bijv. door de gezonde leefomgeving.  Inzetten op een sterke ‘community’, een goede sociale basis.  Het gebruik van ‘health in all policies’.  Het bijdragen aan een goede onderbouwing van het gezondheidsbeleid door datagedreven te werken. Expertisepartner op het gebied van een gezonde leefomgeving. De komst van de Omgevingswet is aanleiding voor de GGD om door te ontwikkelen naar de gewijzigde rol van expertisepartner op het gebied van een gezonde leefomgeving. Het meedenken en meepraten over gemeentelijke ontwikkelingen moet aan de voorkant van het proces gebeuren. Om die rol als gesprekspartner waar te kunnen maken, moet de GGD investeren op kennis, kwaliteit en capaciteit.

Het opbouwen van kennis, expertise en competenties rondom de Omgevingswet maakt dat GGD Drenthe de gemeenten adequaat kan adviseren en ondersteunen zodat zij hun rol kunnen pakken en mee kunnen doen in de nieuwe werkwijze die de Omgevingswet met zich meebrengt. Met de 12 gemeenten in Drenthe en in nauwe samenwerking met de Veiligheidsregio en de Regionale Uitvoeringsdienst ontwikkelt de GGD zich als adviseur van gemeenten bij het opstellen van omgevingsvisies, inrichtingsplannen en (op termijn) vergunningverlening bij grotere bouwplannen. De GGD stelt zich daarbij als doel dat met de inrichting van leefomgeving van inwoners van Drenthe de gezondheid in positieve zin beïnvloed kan worden. Door vroegtijdig betrokken te zijn bij plannen die de leefomgeving veranderen kan de GGD door het inbrengen van unieke expertise behulpzaam zijn bij het in beeld brengen van consequenties van verandering van de leefomgeving en het adviseren over de leefomgeving in relatie tot de gezondheid van de inwoners van Drenthe. Transformatie Jeugdgezondheidszorg Met de start van het programma ‘JGZ in flow’ heeft de GGD in 2020 een eerste stap gezet in de transformatie van de Jeugdgezondheidszorg in Drenthe.

Door het toepassen van mogelijkheden van maatwerk en de introductie van digitale vormen van communicatie is een begin gemaakt met de houdbaarheid van Jeugdgezondheidzorg in Drenthe in de komende periode. Inmiddels zijn ook stappen gezet op het gebied van functiewaardering en -differentiatie. Met deze stappen worden arbeidsmarktvraagstukken en innovatie binnen het vakgebied van een oplossing voorzien binnen een sluitende business-case. Houdbare jeugdgezondheidszorg in Drenthe voor de komende jaren tegen voor de gemeenten gelijkblijvende kosten is een aantrekkelijk aanbod dat ook in 2023 onze aandacht vraagt.

Implementatie ‘Geweld hoort nergens thuis’/VTD In het kader van het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’ is ten aanzien van Veilig Thuis Drenthe (VTD) een transformatieproces ingezet, waarbij VTD zich meer ontwikkelt naar een kennis- en adviesorganisatie op het gebied van veiligheid binnen de thuissituatie. Hierbij wordt ten behoeve van de uitvoering intensief en meer geïntegreerd samengewerkt met het lokale veld. Dit transformatieproces zal ook in 2023 verder zijn beslag krijgen. Data en informatie zijn cruciaal binnen de GGD De GGD ontwikkelt zich naar een meer proactieve kennispartner waarbij het gebruik van data en informatie een cruciale rol speelt. Alleen door gebruik te maken van datagedreven en informatiegestuurd werken is de GGD in staat om de doelstellingen van haar primaire processen en bedrijfsvoering te realiseren en uitvoering te geven aan een aantal grotere beleidsontwikkelingen. Er is nauwe samenhang tussen de noodzaak om meer gebruik te maken van data en informatie en de transitie waar GGD Drenthe zich momenteel in bevindt. Zoals hierboven is aangegeven heeft GGD Drenthe de ambitie zich verder te ontwikkelen als kennispartner en adviseur op het gebied van preventie, gezondheidsbevordering en sociale veiligheid. Vanuit onze publieke taak verzamelen wij al veel data over gezondheid en sociale veiligheid. Het is onze ambitie om het gebruik van deze data, o.a.

door de inzet van digitale mogelijkheden, verder te intensiveren en te verfijnen. Ook willen we daarbij meer gebruik maken van data en informatie die buiten onze organisatie beschikbaar is. Op deze wijze willen wij een verdere impuls geven aan de kwaliteit van onze dienstverlening, bijvoorbeeld in de advisering aan gemeenten over gezondheids- en maatschappelijke vraagstukken zodat gemeenten zich op deze gebieden nog beter kunnen focussen. Ook hierin zoeken wij de samenwerking met de VRD. GGD en VRD kiezen voor een gezamenlijke invulling van de informatievoorziening binnen beide organisaties. Vanuit de al bestaande en gedeelde infrastructuur, nauwe samenwerking en uitwisseling van expertise is het om meerdere redenen efficiënter om ook de ontwikkeling van datagedreven en informatiegestuurd werken gezamenlijk op te pakken. Dit leidt tot een robuuste en kwalitatief goede informatievoorziening. Ook het aspect informatieveiligheid kan in de samenwerking effectiever en efficiënter worden opgepakt, getuige ook het gezamenlijke investeringsvoorstel dat tegelijk met deze begroting aan u wordt aangeboden. Om bij te blijven ten opzichte van de professionele netwerken en in een maatschappij die steeds meer datagedreven werkt, is het noodzakelijk om een volgende fase in te gaan.

Deze volgende fase bestaat uit het toepassen van de geleerde lessen, het aanbrengen van structuur en samenhang in de informatievoorziening, architectuur en het borgen van de kwaliteit. Hiervoor is specifieke kennis en expertise nodig op het gebied van informatievoorziening, die nu nog onvoldoende in beide organisaties

aanwezig is, onder andere op het gebied van data science, business intelligence en data engineering. Financiële vertaling versterkingsvoorstel Ontwikkelingen niet langer passend binnen financiële kaders De ontwikkelingen zoals hierboven geschetst kunnen niet binnen de huidige financiële kaders van de GGD worden opgevangen, een verhoging van de bijdragen van de deelnemende gemeenten aan de GGD zal nodig zijn. In bijlage 1 treft u een overzicht aan van de benodigde uitzettingen en de consequenties daarvan voor de gemeenten. Tenslotte Op 28 maart jl. heeft het dagelijks bestuur de begroting 2023, inclusief meerjarenraming 2023 – 2026, voorlopig vastgesteld. Met deze brief leggen wij de ontwerpbegroting 2023, inclusief meerjarenraming 2023 – 2026, aan u voor met het verzoek uw zienswijze op deze begroting aan ons kenbaar te maken. Uw reactie ontvangen wij graag uiterlijk 6 juni a.s. Na definitieve vaststelling van de begroting op 11 juli a.s. wordt u hierover geïnformeerd en wordt de begroting aangeboden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe.

H. Vlieg-Kempe Voorzitter GGD Drenthe

H. Kox Secretaris a.i.

Bijlage I Afwikkeling algemene reserve conform notitie “Samen werken voor Drenthe” Gemeentelijke bijdrage 2023 € 16.617.580

Algemene reserve 2,5%

€ 415.440

Algemene reserve 31-12-2021

€ 768.712

Aa en Hunze

Algemene reserve stand per 31-122021 25.399 39.462

21.327

18.135

Assen

68.836

106.949

57.799

49.150

Borger-Odoorn

25.598

39.771

21.494

18.277

inwoners 1-1-2021

Algemene reserve 2,5%

Terug te betalen

Coevorden

35.317

54.871

29.654

25.217

Emmen

107.024

166.280

89.864

76.416

Hoogeveen

55.603

86.389

46.688

39.701

Meppel

34.386

53.425

28.873

24.552

Midden-Drenthe

33.381

51.863

28.029

23.834

Noordenveld

31.214

48.496

26.209

22.287

Tynaarlo

33.978

52.791

28.530

24.261

Westerveld

19.661

30.547

16.509

14.038

De Wolden

24.374

37.869

20.466

17.403

Totaal

494.771

768.712

415.440

353.273

Tabel uitzettingen:

Uitzettingen begroting 2023 Datagericht werken Omgevingswet Preventie JGZ Totaal

Incidenteel/ structureel Incidenteel Structureel Incidenteel Structureel Incidenteel Structureel Incidenteel

Totaal

GGD

450.000 450.000 450.000 250.000 150.000 250.000 350.000 € 2.350.000

225.000 270.000 225.000 150.000 150.000 250.000 350.000 € 1.620.000

VRD 225.000 180.000 225.000 100.000 0 0 0 € 730.000

Tabel uitzettingen per gemeente: Gemeente Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden Emmen Hoogeveen Meppel Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo Westerveld De Wolden Totaal

Uitzetting Uitzetting Uitzetting overige programma Jeugd programma Jeugd programma's 0-18 4-18 822.213 0 16.504 65.195 3.653.956 51.636 0 176.691 1.244.806 16.604 0 65.706 1.172.549 0 24.109 90.653 6.455.820 72.717 0 274.714 2.926.421 42.228 0 142.724 1.211.576 0 26.403 88.263 1.643.476 22.564 0 85.684 1.520.896 21.514 0 80.121 1.167.964 0 26.653 87.216 896.183 11.947 0 50.467 1.167.851 17.121 0 62.564 € 23.883.713 € 256.332 € 93.668 € 1.270.000 Bijdrage 2023

Totaal 903.912 3.882.283 1.327.116 1.287.311 6.803.251 3.111.374 1.326.242 1.751.724 1.622.532 1.281.833 958.597 1.247.537 € 25.503.713