CConstaterende datMeppel
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2- conceptversie Leidraad 29-09-2026

3 - RAADSCOMMISSIE ALGEMEEN 1 oktober 2026, gemeente MeppelBij agendapunt: Opiniërende memo-leidraad participatie en participatieverordening4.749 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 Leidraad Participatie 29 september 2026 Inhoudsopgave 1 Inleiding ............................................................................................................................................... 3 2 Uitgangspunten van participatie ...................................................................................................... 4 2.1 Waarom is participatie belangrijk? ................................................................................................ 4 2.2 Wat verstaan we onder participatie? ............................................................................................ 5 2.2.1 Soorten participatie ................................................................................................................ 5 2.3 Wat willen we bereiken met participatie? ..................................................................................... 5 2.4 Wat we niet onder participatie verstaan?...................................................................................... 6 3 Wie zijn er betrokken? ....................................................................................................................... 7 3.1 De inwoner ....................................................................................................................................

7 3.2 De gemeenteraad ......................................................................................................................... 7 3.3 College van burgemeester en wethouders ................................................................................... 8 3.4 De gemeentelijke medewerkers ................................................................................................... 8 4 Hoe organiseren we participatie? ..................................................................................................... 9 4.1 Wie besluit: raad (beleid) of college (uitvoering) .......................................................................... 9 4.2 Participatievoorstel ..................................................................................................................... 10 4.2.1 Wat wordt er opgenomen in het participatievoorstel? ......................................................... 10 4.2.2 Uitzondering......................................................................................................................... 10 4.3 Kaders en grenzen van participatie ............................................................................................ 11 4.4 Verwerking, afweging en terugkoppeling van uitkomsten ..........................................................

11 4.5 Mate van invloed en de participatieladder .................................................................................. 12 5 Overheidsparticipatie....................................................................................................................... 15 5.1.1 kaders bewaken en toetsen ................................................................................................. 15 5.1.2 Leiding nemen ..................................................................................................................... 15 5.1.3 Mogelijk maken .................................................................................................................... 16 5.1.4 Aanmoedigen....................................................................................................................... 16 5.1.5 Niet mee bemoeien ............................................................................................................. 17 5.2 Uitdaagrecht................................................................................................................................ 18 5.2.1 Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? ........................................................ 18 5.2.2 Wat kunnen wij van de inwoners verwachten? ...................................................................

18 5.2.3 Wanneer valt iets niet onder het uitdaagrecht? ................................................................... 18 5.2.4 Hoe ziet ons proces er uit? .................................................................................................. 19 6 Stappenplan participatie ................................................................................................................. 20 1 Inleiding De participatieverordening van de gemeente Meppel beschrijft hoe wij inwoners, ondernemers en organisaties betrekken bij beleid, plannen en projecten. Deze leidraad geeft praktische hulp voor de uitvoering daarvan. De rol van de overheid vraagt steeds meer om samenwerking met de samenleving, hierdoor wordt participatie steeds belangrijker. We werken dichter bij de samenleving en betrekken hen vaker bij plannen en besluiten. In deze leidraad gebruiken we vaak het woord inwoners. Daarmee bedoelen we niet alleen mensen die in Meppel wonen. Ook ondernemers, organisaties, verenigingen en maatschappelijke instellingen vallen hieronder. Het gaat om iedereen die betrokken is bij Meppel. Participatie betekent samen werken aan oplossingen die bijdragen aan een prettige leefomgeving en aan de ontwikkeling van Meppel. We kunnen op verschillende manieren in gesprek gaan met de inwoners. Met participatie halen we ideeën, ervaringen en belangen op.

Elk participatieproces is anders. Toch zijn er altijd een aantal vaste onderdelen in het proces, namelijk: de voorbereiding, de uitvoering en de terugkoppeling. Ook evalueren we het proces achteraf. Deze leidraad laat zien hoe we participatie in Meppel organiseren. De gemeente en inwoners, hebben daarbij allemaal een rol. Bij ieder participatieproces maken we vooraf duidelijk wat de verwachtingen zijn en hoeveel invloed deelnemers hebben. Zo zorgen we voor een open en eerlijk proces. Participatie blijft maatwerk, daarmee bedoelen we dat ieder project vraagt om een eigen aanpak. Deze leidraad helpt om participatie op een duidelijke, zorgvuldige en transparante manier vorm te geven. Het is in de eerste plaats bedoeld voor het college en medewerkers van de gemeente. Er komt een apart document voor inwoners, ondernemers en organisaties. Zo kan iedereen zien hoe de gemeente Meppel participatie organiseert, welke keuzes daarbij worden gemaakt en hoe inwoners invloed kunnen uitoefenen op plannen, projecten en beleid. Hierdoor weten inwoners beter wat ze van ons kunnen verwachten en wat wij van hen verwachten. 2 Uitgangspunten van participatie In Meppel kiezen we voor een vorm van participatie die past bij het onderwerp en de situatie. We kiezen dus niet altijd voor de vorm waarbij inwoners de meeste invloed hebben.

Het belangrijkste is dat de gekozen aanpak past bij het doel van het project en de gevolgen die het heeft voor inwoners. Voordat een participatietraject start, bepalen we hoeveel invloed inwoners kunnen hebben en waarover zij kunnen meedenken of meepraten. We maken deze afspraken vooraf duidelijk. We proberen de inwoners zo vroeg mogelijk bij plannen en projecten te betrekken. Liefst op een moment waarop nog niet alles vastligt en er nog ruimte is voor ideeën en suggesties. Ook spreken we af wat we met de uitkomsten van de participatie doen. Dat hangt af van de gekozen vorm van participatie en de gemaakte afspraken. Zo voorkomen we onduidelijkheid en sluiten verwachtingen en werkelijkheid zo goed mogelijk op elkaar aan. 2.1 Waarom is participatie belangrijk? Inwoners kennen Meppel goed. Zij weten wat er leeft in hun straat, buurt, dorp of werk. Die kennis en ervaring helpt de gemeente bij het maken van goede plannen en beleid. Daarom betrekken we hen bij gemeentelijke plannen en ontwikkelingen. Door met elkaar in gesprek te gaan, krijgen we beter inzicht in wat belangrijk is voor de mensen in Meppel. We horen welke wensen, zorgen en belangen er zijn en nemen deze mee bij het maken van keuzes. Het doel van participatie is dat inwoners kunnen meedenken, meepraten of meedoen. Zo sluiten plannen en beleid beter aan bij wat er nodig is in de gemeente.

2.2 Wat verstaan we onder participatie? Participatie betekent meedoen. Inwoners kunnen in bepaalde gevallen meedenken, meepraten of meebeslissen over plannen en ontwikkelingen in de gemeente Meppel. Op die manier kunnen zij invloed uitoefenen op onderwerpen die voor hen belangrijk zijn, zoals projecten, werkzaamheden en beleid. 2.2.1 Soorten participatie Inwonersparticipatie Bij inwonersparticipatie neemt de gemeente het initiatief. De gemeente betrekt inwoners bij het voorbereiden, uitvoeren of evalueren van beleid, plannen of projecten. Het gaat hierbij niet alleen om hoe inwoners invloed uitoefenen op beleid maar het gaat er ook om hoe we als gemeente kunnen samenwerken met de inwoners. Overheidsparticipatie Bij overheidsparticipatie neemt een inwoner, organisatie of ondernemer het initiatief. Zij betrekken de gemeente bij een idee of plan. De gemeente ondersteunt waar mogelijk, bijvoorbeeld met kennis, advies of een netwerk. Een nieuw onderdeel hiervan is het uitdaagrecht (right to challenge). Inwoners kunnen de gemeente uitdagen om een bestaande gemeentelijke taak over voorziening zelf uit te voeren. 2.3 Wat willen we bereiken met participatie? Met participatie willen we: • de betrokkenheid van inwoners vergroten en inwoners waar mogelijk invloed geven op plannen en besluiten; • gebruik maken van de kennis, ideeën en ervaringen van inwoners.

Soms komen daar oplossingen uit waar de gemeente zelf niet aan had gedacht; • beter begrijpen welke belangen en meningen er leven. Zo wordt duidelijk welke gevolgen een besluit kan hebben voor verschillende groepen inwoners; • zorgen voor openheid en betrouwbaarheid. Inwoners weten hoe een besluit tot stand is gekomen, ook als zij het niet eens zijn met de uitkomst. Zo helpt participatie om betere plannen te maken die aansluiten bij wat er leeft in Meppel. 2.4 Wat we niet onder participatie verstaan? Participatie is niet bedoeld om klachten of weerstand te voorkomen Het doel van participatie is niet om ervoor te zorgen dat iedereen het met elkaar eens is. Ook is het niet bedoeld om kritiek te voorkomen. Juist door met inwoners in gesprek te gaan, horen we verschillende meningen, zorgen en ideeën. Daardoor krijgen we een beter beeld van wat er speelt. Het kan gebeuren dat hierdoor meer begrip ontstaat voor een besluit, maar dat is niet het hoofddoel van participatie. Participatie betekent niet dat iedereen zijn zin krijgt Mensen kunnen verschillende belangen en meningen hebben. Daarom is het niet mogelijk om alle wensen over te nemen. De gemeente luistert naar de inbreng van inwoners en weegt alle belangen zorgvuldig af voordat een besluit wordt genomen. Het kan dus gebeuren dat iemand het niet eens is met de uiteindelijke keuze.

Participatie is niet altijd mogelijk Soms is er weinig of geen ruimte voor invloed van inwoners. Bijvoorbeeld wanneer de gemeente landelijke wetten of regels moet uitvoeren. In zulke situaties kan de gemeente niet altijd keuzes maken. Daardoor is participatie niet altijd mogelijk of heeft deze een beperkte rol. Participatie betekent niet dat iedereen moet meedoen Niet iedere inwoner wil of kan deelnemen aan een participatietraject. Daarom is het niet realistisch om te verwachten dat iedereen meepraat. Wel is het belangrijk om vooraf goed na te denken over wie betrokken moet worden. Daarom bekijken we welke mensen, organisaties en groepen belang hebben bij een onderwerp en welke belangen er spelen. We willen dat iedereen die wil deelnemen daar ook de kans voor krijgt. Daarom bieden we waar mogelijk verschillende manieren aan om mee te doen, bijvoorbeeld online en op locatie. Daarnaast proberen we ook inwoners te bereiken die minder vaak meedoen aan participatietrajecten. Denk bijvoorbeeld aan jongeren, ouderen, mensen met een beperking of inwoners met verschillende culturele achtergronden. Zo zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk verschillende stemmen worden gehoord. Participatie is niet alleen maar communicatie 3 Wie zijn er betrokken? 3.1 De inwoner Inwoners spelen een belangrijke rol bij participatie.

Zij kennen hun buurt, wijk, dorp of gemeente en weten vaak als geen ander wat er speelt. Of hebben veel kennis over onderwerpen die op een positieve manier kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van Meppel. Daarom vindt de gemeente het belangrijk dat inwoners kunnen meedenken, meepraten, meedoen en waar mogelijk meebeslissen over plannen, projecten en beleid. Inwoners kunnen op verschillende manieren betrokken zijn. Zij kunnen deelnemen aan een participatietraject dat door de gemeente wordt georganiseerd, maar ook zelf met ideeën, initiatieven of voorstellen komen. Daarbij kunnen zij ook andere inwoners, ondernemers, organisaties of de gemeente betrekken. Van inwoners wordt verwacht dat zij hun kennis, ervaringen, ideeën en belangen delen en daarbij ook oog hebben voor de belangen van anderen. Participatie betekent samenwerken aan oplossingen die bijdragen aan de leefbaarheid en ontwikkeling van Meppel. De gemeente zorgt ervoor dat inwoners de mogelijkheid krijgen om mee te doen en dat duidelijk is waarover zij invloed kunnen uitoefenen. Ook laat de gemeente zien hoe de inbreng van inwoners is meegewogen bij de uiteindelijke besluitvorming. 3.2 De gemeenteraad De gemeenteraad bepaalt de regels en afspraken voor participatie. Deze staan in de participatieverordening en in deze leidraad. De raad bepaalt ook wanneer zij vooraf betrokken wil worden bij participatie.

Dit geldt vooral voor grote projecten die veel invloed hebben op inwoners, zoals gebiedsontwikkelingen of belangrijke programma’s voor de gemeente. Het college voert participatie uit volgens deze regels en afspraken. Bij elk initiatief of project bepaalt het college hoe inwoners kunnen meedoen. Het college informeert de raad hierover. Als de afspraken daarom vragen, legt het college een voorstel voor aan de raad. Daarin staat hoe en wanneer de raad betrokken wordt bij het participatietraject. De raad stelt vooraf de kaders vast. Het college werkt deze regels vervolgens uit en voert de participatie uit bij ieder project. 3.3 College van burgemeester en wethouders De burgemeester en de wethouders (samen het ‘college’) zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van beleid. Zij geven sturing aan de aanpak en het verloop van de participatieprocessen. Dit gebeurt binnen de kaders die de raad stelt. 3.4 De gemeentelijke medewerkers De medewerkers van de gemeente zijn betrokken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het participatieproces. 4 Hoe organiseren we participatie? 4.1 Wie besluit: raad (beleid) of college (uitvoering) Niet ieder vraagstuk binnen de gemeente is hetzelfde. Soms gaat het om het uitvoeren van bestaand beleid, soms om een nieuwe maatschappelijke opgave waarvoor nieuw beleid nodig is of is het wenselijk dat beleid wordt geëvalueerd.

Daarom wordt eerste gekeken naar de aard van het vraagstuk: • Gaat het om bestaande uitvoering van beleid? • Gaat het om nieuw beleid of het aanpassen van bestaand beleid? • Is er sprake van een maatschappelijke opgave waarvoor nieuwe keuzes of kaders nodig zijn? Op basis hiervan wordt bepaald welk bestuursorgaan bevoegd is om een besluit te nemen: de gemeenteraad of het college van burgemeester en wethouders. De gemeenteraad stelt de hoofdlijnen van gemeentelijk beleid vast. Wanneer sprake is van nieuwe beleidskaders, grote maatschappelijke impact, aanzienlijke financiële gevolgen of politiek-bestuurlijke keuzes, wordt de gemeenteraad in een vroegtijdig stadium betrokken (door middel van bijvoorbeeld een startnotitie). Hierbij kan de raad richtinggevende kaders meegeven voordat participatie plaatsvindt. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Het college neemt besluiten over de praktische uitvoering binnen de gestelde kaders. Bijvoorbeeld het aanleggen van een speelplaats of de uitvoer van een groenproject. Wanneer het college besluitvormend bevoegd is en participatie wordt toegepast wordt de raad altijd geïnformeerd. 4.2 Participatievoorstel Bij ieder vraagstuk, beleidsvoornemen, project of activiteit waarbij participatie wordt ingezet, wordt vooraf een participatievoorstel opgesteld.

Hierin wordt beschreven hoe inwoners, ondernemers, organisaties en andere belanghebbenden worden betrokken bij het proces. Neemt de gemeenteraad het uiteindelijke besluit? Dan wordt het participatievoorstel opgenomen in het advies aan het college en meegenomen in het raadsvoorstel. Dit zal gaan om grote vraagstukken met veel maatschappelijke impact. Neemt het college het besluit? Dan wordt het voorstel voor participatie meegenomen in het advies over de uitvoering van het project of plan. De raad wordt hier vervolgens over geïnformeerd. 4.2.1 Wat wordt er opgenomen in het participatievoorstel? Er wordt in ieder geval het volgende beschreven: 1. De kaders van de participatie Waar kunnen inwoners over meedenken of meepraten en waarover niet? 2. Het participatieniveau Hoeveel invloed hebben inwoners? Denk aan raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen. 3. De betrokkenen Welke inwoners, organisaties of andere belanghebbenden worden betrokken? 4. De aanpak Hoe vindt de participatie plaats? En hoe nodigen we mensen uit om mee te doen? Door dit vooraf duidelijk vast te leggen, weten inwoners, bestuurders en medewerkers wat zij van het participatietraject kunnen verwachten. 4.2.2 Uitzondering Niet in alle gevallen is een afzonderlijk besluit van het college of de gemeenteraad nodig over de participatieaanpak.

Bij kleinere uitvoeringsactiviteiten of doorlopende processen / programma’s, zoals wijkregie, kan participatie onderdeel zijn van de reguliere werkwijze. 4.3 Kaders en grenzen van participatie Het is belangrijk om vooraf duidelijk te maken waar inwoners over kunnen meedenken of meepraten en waar niet. We noemen dit de kaders van participatie. Sommige onderdelen van een plan staan al vast. Daarover kan niet meer worden meegedacht. Andere onderdelen liggen nog open. Daar kunnen inwoners wel invloed op uitoefenen. Bijvoorbeeld de gemeenteraad kan al hebben besloten dat er een nieuw speelpark of een sportvoorziening komt. Dat besluit staat dan vast. Participatie gaat dan niet meer over de vraag óf deze voorziening er komt, maar bijvoorbeeld over: • de precieze locatie • de inrichting van het terrein • de voorzieningen die worden aangelegd • de bereikbaarheid en parkeermogelijkheden • maatregelen om eventuele overlast te beperken. Deze kaders leggen we vooraf vast en geven we mee aan het bestuursorgaan dat het uiteindelijke besluit neemt. Zo is voor iedereen duidelijk waar wel en geen invloed op mogelijk is. 4.4 Verwerking, afweging en terugkoppeling van uitkomsten De opbrengsten van participatie worden zorgvuldig verwerkt en afgewogen. Niet alle ideeën, wensen of belangen kunnen altijd worden overgenomen.

Bij uiteenlopende of gelijk verdeelde opvattingen worden verschillende belangen, haalbaarheid, beschikbare middelen, wet- en regelgeving en beleidsdoelen meegewogen in de uiteindelijke afweging. Als het mogelijk is, verbinden we de uitkomsten aan bestaande gebiedsagenda's, beleidsplannen en uitvoeringsplannen.. Deelnemers worden geïnformeerd over de opbrengsten van het participatieproces, welke keuzes zijn gemaakt en hoe de inbreng is meegewogen. Ook wanneer voorstellen niet worden overgenomen, wordt toegelicht waarom hiervoor is gekozen. (hier nog aan toevoegen hoe we dit gaan doen en of we gebruik maken van een participatie verslag of dat het onderdeel wordt van het projectplan) 4.5 Mate van invloed en de participatieladder Vooraf bepaalt het college of de raad hoeveel invloed deelnemers krijgen in het participatieproces. Dit wordt ook duidelijk gemaakt aan alle betrokkenen. Het gekozen participatieniveau bepaalt hoe het proces verloopt en hoe besluiten worden genomen. Informeren Bij informeren deelt de gemeente informatie met inwoners. Bijvoorbeeld via een brief, website of informatiebijeenkomst. Informeren is het laagste niveau van participatie. Omdat het eenrichtingsverkeer is, noemen we dat in Meppel geen participatie, maar een randvoorwaarde om te kunnen participeren. Dit doe je altijd.

Raadplegen Bij raadplegen vraagt de gemeente inwoners om hun mening, ideeën of ervaringen. De gemeente luistert naar de reacties en gebruikt deze als input voor het verdere proces. De gemeente beslist uiteindelijk zelf wat zij met deze inbreng doet. Voorbeelden zijn: • een enquête • een inloopbijeenkomst • een gesprek met een belangenorganisatie • een klankbordgroep. De gemeente neemt deze reacties mee, maar beslist uiteindelijk zelf. Adviseren Bij adviseren vraagt de gemeente inwoners om advies. Dit advies weegt mee bij het nemen van een besluit. Er is ruimte voor gesprek, ideeën en oplossingsrichtingen. Als de gemeente het advies niet of slechts gedeeltelijk overneemt, legt zij uit waarom. Voorbeelden van adviseren zijn: • een rondetafelgesprek • een burgerberaad • een themabijeenkomst • een adviesraad. Het is belangrijk het participatieproces zo in te richten dat deelnemers duidelijke adviezen kunnen geven. Coproduceren Bij coproduceren werken inwoners en de gemeente samen aan een plan of oplossing. Deelnemers werken actief mee aan het maken van voorstellen. Binnen de afgesproken kaders hebben zij veel invloed op het eindresultaat. Voorbeelden zijn: • een ontwerpatelier • een wijk- of gebiedstafel • een excursie of werksessie. Meebeslissen Bij meebeslissen krijgen inwoners de mogelijkheid om binnen duidelijke kaders mee te beslissen.

De gemeente bepaalt vooraf wat de randvoorwaarden zijn, bijvoorbeeld over budget, planning en wetgeving. Binnen die afspraken hebben inwoners veel invloed op de uiteindelijke keuze. Voorbeelden zijn: • een bewonersjury • een stemronde • een besluitvormende werkgroep. Bron: https://www.oldebroek.nl/Inwoners/Bouwen_en_verbouwen/Omgevingswet/Participatie_en_d e_Omgevingswet f

5 Overheidsparticipatie Inwoners kunnen zelf met ideeën of initiatieven komen. Daarbij kunnen zij andere inwoners, organisaties of de gemeente betrekken. Wanneer de gemeente meedoet aan een initiatief van inwoners, noemen we dat overheidsparticipatie. De gemeente kan daarbij verschillende rollen hebben. We kunnen: 1. controleren of een initiatief binnen de regels en afspraken past 2. de leiding nemen bij het proces 3. helpen om een initiatief mogelijk te maken 4. inwoners stimuleren en ondersteunen 5. of ervoor kiezen zich niet met het initiatief te bemoeien. 5.1.1 kaders bewaken en toetsen Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? De gemeente beoordeelt of een initiatief is toegestaan en of het past binnen de afgesproken regels en doelen. Past het initiatief daar niet binnen? Dan kijkt de gemeente of het belangrijk genoeg is om van deze regels af te wijken. Als de regels moeten worden aangepast, doet de gemeente dat zorgvuldig. Wat verwacht de gemeente van inwoners? De initiatiefnemer bespreekt met de gemeente of het initiatief past binnen de regels. Samen kijken zij of het initiatief passend kan worden gemaakt. Ook bespreken zij of hulp of medewerking van de gemeente nodig of wenselijk is. 5.1.2 Leiding nemen Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? De gemeente neemt het initiatief van inwoners serieus en helpt om het verder te brengen.

De gemeente neemt de leiding in het proces en zorgt ervoor dat iedereen die betrokken is zijn mening kan geven. Ook let de gemeente erop dat verschillende belangen worden gehoord en meegewogen. Wat verwacht de gemeente van inwoners? Inwoners blijven actief betrokken bij hun initiatief. Samen met de gemeente denken zij mee over de aanpak en het verloop van het proces. Inwoners gebruiken daarbij hun kennis, ervaring en netwerk. Ook moedigen zij anderen aan om mee te doen en mee te denken. Waarom kiezen we hiervoor? Soms is het handig dat de gemeente de regie neemt, bijvoorbeeld omdat een onderwerp veel mensen raakt of omdat er verschillende belangen spelen. Het initiatief blijft van de inwoner, maar de gemeente helpt om het proces goed te laten verlopen. Inwoners houden daarbij een actieve rol en werken samen met de gemeente aan het bereiken van een maatschappelijk doel. 5.1.3 Mogelijk maken Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? De gemeente ondersteunt inwoners bij het uitvoeren van hun initiatief. We denken mee, geven advies en kijken welke kennis, contacten of middelen we kunnen inzetten. We stellen ons daarbij positief en behulpzaam op. Wat verwacht de gemeente van inwoners? Inwoners hebben een idee of plan en nemen zelf het initiatief. Als zij hulp van de gemeente nodig hebben, werken zij samen met de gemeente om het plan verder uit te voeren.

Daarbij houden zowel de inwoners als de gemeente hun eigen verantwoordelijkheden. Waarom kiezen we hiervoor? De gemeente vindt het belangrijk om gebruik te maken van de kennis, ideeën en inzet van inwoners. Daarom kunnen inwoners de gemeente vragen om mee te denken of ondersteuning te bieden. Samen bekijken we of en hoe de gemeente kan helpen om het initiatief mogelijk te maken. 5.1.4 Aanmoedigen Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? De gemeente moedigt inwoners aan om met ideeën en initiatieven te komen. We kunnen daarbij onze kennis, ervaring en ons netwerk inzetten. Ook kunnen we initiatiefnemers met elkaar in contact brengen. Zo helpen we inwoners om hun initiatief te starten en verder te ontwikkelen. Wat verwacht de gemeente van inwoners? Inwoners nemen zelf het initiatief en zetten zich actief in voor hun idee. Zij laten zien hoe hun initiatief een positieve bijdrage levert aan de buurt, wijk of gemeente en hoe het initiatief ook op langere termijn kan blijven bestaan. Waarom kiezen we hiervoor? De gemeente vindt het belangrijk dat inwoners zelf invloed kunnen uitoefenen op hun leefomgeving. Door inwoners te stimuleren en te ondersteunen, vergroten we hun betrokkenheid bij de samenleving en hun omgeving. 5.1.5 Niet mee bemoeien Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? De gemeente bemoeit zich niet met de inhoud of de uitvoering van het initiatief.

Als het initiatief is toegestaan en geen ondersteuning van de gemeente nodig heeft, laten we het initiatief aan de inwoners zelf over. Wat verwacht de gemeente van inwoners? De initiatiefnemers organiseren zelf het proces en voeren het initiatief zelfstandig uit. Zij zijn verantwoordelijk voor de keuzes die zij maken en voor het succes van het initiatief. Waarom kiezen we hiervoor? Sommige initiatieven passen niet binnen een gemeentelijke taak, maar dragen wel bij aan een prettige, sterke en leefbare samenleving. In die gevallen is het logisch dat inwoners zelf het initiatief nemen en uitvoeren, zonder actieve betrokkenheid van de gemeente. 5.2 Uitdaagrecht 5.2.1 Wat kunnen inwoners van de gemeente verwachten? Inwoners kunnen de gemeente uitdagen om een bestaande gemeentelijke taak of voorziening zelf uit te voeren. De noemen we het uitdaagrecht. De voorstellen worden beoordeelt op haalbaarheid, kwaliteit, draagvlak, continuïteit, kosten en maatschappelijke meerwaarde. De gemeente denkt mee over de mogelijkheden en voorwaarden. Daarbij kijken we ook naar wet - regelgeving, verantwoordelijkheden en de gevolgen voor inwoners, gebruikers en andere betrokkenen.

5.2.2 Wat kunnen wij van de inwoners verwachten? Inwoners die gebruik willen maken van het uitdaagrecht, kunnen via onze website een formulier indienen waarop de ze aangeven: • Welke gemeentelijke taak ze willen overnemen • Waarom zijn denken dat dit beter of anders kan • Welke voordelen dit oplevert voor inwoners of de gemeenschap • Hoe de uitvoering wordt georganiseerd • Hoe de kwaliteit en continuïteit worden gewaarborgd • Hoe belanghebbenden zijn betrokken bij het voorstel, de initiatiefnemers moeten laten zien dat er voldoende draagvlak is voor hun voorstel en er rekening is gehouden met verschillende belangen.

5.2.3 Wanneer valt iets niet onder het uitdaagrecht? • Als een project al loopt, net is veranderd of het gaat om kleine aanpassingen • Als het uitdaagrecht niet mag worden gebruikt van de wet • Als de gemeente regels van hogere overheid uitvoert en daarbij weinig keuzevrijheid heeft • Als het gaat om de begroting, tarieven voor gemeentelijke diensten of belastingen uit hoofdstuk XV van de gemeentewet • Het is te duur (boven de Europese aanbestedingsgrens) • Als een plan zo snel moet worden uitgevoerd dat wachten op het uitdaagrecht niet kan • Als het gaat om zorg voor kwetsbare mensen 5.2.4 Hoe ziet ons proces er uit? Dit proces wordt besproken tijdens de volgende bijeenkomst van de werkgroep 6 Stappenplan participatie Voor intern gebruik (zal uiteindelijk ook in een stroomschema komen) Dit stappenplan helpt bij het organiseren van een participatietraject. 1. Bepaal het vraagstuk Breng het onderwerp duidelijk in beeld. Een heldere afbakening van het vraagstuk vormt de basis voor het participatieproces. Je kunt jezelf hiervoor de volgende vragen stellen: • Wat is het initiatief, project of plan? • Waarom is dit vraagstuk ontstaan? • Wat willen we bereiken? • Hoeveel impact heeft het op inwoners / de omgeving? • Welke belangen spelen een rol? • Welke kansen en risico’s zijn er? 2. Bepaal wie bevoegd is: raad of college Niet ieder vraagstuk vraagt om dezelfde bestuurlijke aanpak.

Je kunt jezelf een aantal vragen stellen om helder te krijgen of de raad of het college aan zet is. • Gaat het om de uitvoering van bestaand beleid? • Past het initiatief binnen bestaande kaders? • Zijn er nieuwe politieke keuzes of bestuurlijke afwegingen nodig? • Heeft het onderwerp een groot maatschappelijke of financiële impact? • Is het een maatschappelijk gevoelig onderwerp? Wanneer sprake is van nieuwe beleidskaders, politieke keuzes of onderwerpen met grote maatschappelijke impact, is de gemeenteraad vaak aan zet en moet worden bekeken of de raad vooraf kaders wil meegeven. Wanneer het gaat om de uitvoering of nadere uitwerking van vastgesteld beleid, ligt de bevoegdheid meestal bij het college van burgemeester en wethouders. 3. Bepaal het doel van participatie Bepaal waarom participatie wordt ingezet. Een duidelijk doel bepaalt de verdere inrichting van het proces. Mogelijke doelen zijn: • inwoners betrekken bij besluitvorming; • kennis en ervaring van inwoners benutten; • inzicht krijgen in verschillende belangen en meningen; 4. Bepaal de fase van het proces Bepaal in welke fase participatie plaatsvindt. Dit kan zijn tijdens: • Ideevorming: ideeën ophalen en samen verkennen. • Besluitvorming: keuzes maken en belangen afwegen. • Uitvoering: samenwerken bij de uitvoering. • Evaluatie: terugkijken en leren voor de toekomst. Per fase kan een andere aanpak nodig zijn.

Binnen de gemeente zijn er ook processen die een continu karakter hebben, zoals wijk- en dorpsgericht werken. Hier spelen ook onderwerpen als signaleren, verbinden en samenwerken een grote rol en is participatie een doorlopend proces. 5. Inventariseer belanghebbenden Bepaal wie geraakt wordt door het onderwerp. Denk bijvoorbeeld aan: • inwoners; • omwonenden; • gebruikers; • ondernemers; • verenigingen; • maatschappelijke organisaties; • wijk- en dorpsplatforms; • adviesraden; • keten partners. Stel jezelf daarbij de volgende vragen: • Wie heeft belang bij het onderwerp? • Wie ervaart de gevolgen? • Wie beschikt over relevante kennis? • Welke mensen worden nog niet bereikt? • Hoe gaan we deze groep bereiken? • Wie gaat het proces leiden? • Zijn er over dit onderwerp eerder participatietrajecten uitgevoerd? • Welke informatie is al beschikbaar? 6. Bepaal het participatieniveau Bepaal vooraf hoeveel invloed deelnemers krijgen. • Raadplegen de gemeente vraagt om meningen, ervaringen en ideeën. Voorbeelden hiervan zijn een enquête of een inloopbijeenkomst. De gemeente neemt vervolgens de reacties mee in de afweging. • Adviseren De gemeente vraagt inwoners om advies. Voorbeelden hiervan zijn een adviesraad of een burgerberaad. De gemeente motiveert hoe met het advies is omgegaan. • Coproduceren Gemeente en deelnemers werken gezamenlijk aan een plan of oplossing.

Voorbeelden hiervan zijn een werkgroep of gebiedstafel. Deelnemers hebben veel invloed binnen vastgestelde kaders. • Meebeslissen Deelnemers beslissen mee binnen vooraf afgesproken randvoorwaarden. Voorbeelden hiervan zijn een bewonersjury of stemprocedure. 7. Bepaal de kaders en invloedruimte Maak vooraf duidelijk wat al vaststaat en waarover deelnemers nog kunnen meedenken, meepraten of meebeslissen. Breng daarbij in beeld waarin nog speelruimte ligt en waarin niet. Dit kan gaan over de volgende onderwerpen: • Wet- en regelgeving • Bestaand beleid • Politieke besluiten • Beschikbare budgetten • Planning • Personele capaciteit • Technische mogelijkheden Deze openheid zorgt ervoor dat het op voorhand voor alle deelnemers duidelijk is. Dit voorkomt teleurstellingen en discussies tijdens het proces. 8. Organiseer het proces Maak het proces inzichtelijk. Dit kan door de volgende punten te beschrijven: • Wat is de planning van het participatie proces? Denk hierbij ook aan de besluitvormingsmomenten.

• Wie is er verantwoordelijk en wie neemt de leiding? • Welke participatievorm past er bij het doel, de doelgroep en het participatieniveau? • Welke partijen / afdelingen zijn betrokken? En wie heeft welke rol? • Hoe lang duurt het traject? Is het kortdurend met een duidelijk begin en einde of is het doorlopend? • Wat zijn de risico’s / aandachtspunten? • Hoe vindt de communicatie plaats tijdens het participatie proces? En welke communicatie middelen worden ingezet? 9. Verwerk en weeg de opbrengsten Verzamel alle informatie en beschrijf welke reacties er zijn ontvangen en wat de belangen, overeenkomsten of verschillen zijn. Maak vervolgens een bestuurlijke afweging op basis van belangen, haalbaarheid, wet- en regelgeving, financiën en uitvoerbaarheid. Niet alle ideeën zijn toepasbaar of kunnen worden overgenomen. Daarom is het belangrijk om duidelijk te communiceren waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Zorg dan ook voor een helde terugkoppeling richting de deelnemers. Dit kan bijvoorbeeld middels een brief, een verslag, een bijeenkomst of via de website. Je koppelt terug: • Wat er is opgehaald; • Wat er met de inbreng is gedaan; • Welke besluiten er zijn genomen; • Waarom deze keuzes zijn gemaakt; • Welke vervolgstappen er volgen. 10. Evalueer en leer Na afloop is het belangrijk om het evaluatieproces te evalueren.

De volgende punten kunnen worden besproken: • Zijn de doelen bereikt? • Was de gekozen aanpak passend? • Zijn de juiste mensen bereikt? • Voelde iedereen zich gehoord? • Was de communicatie voldoende? • Zijn de afspraken nagekomen? • Wat kunnen we de volgende keer anders / beter doen?

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://meppel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1ff6370d-1b07-4f29-848d-f6c7ede24daa?agendaItemId=7f02c860-37a4-412b-8503-9b2454a38a47