Bijlage 1 - Visie doorontwikkeling sociale basis 2025-2030
Tekst van het document
Door ervaringen van inwoners te verzamelen over onze voorzieningen en activiteiten in de sociale basis en met regelmaat het gesprek te voeren of het aanbod nog aansluit bij de behoefte.
•
Door het voeren van voortgangs- en eindgesprekken met onze (subsidie)partners in de sociale basis.
39
•
Door bijeenkomsten voor (groepen in) de gemeenschap te organiseren of aan te sluiten bij bestaande bijeenkomsten of overleggen over specifieke bouwstenen van de sociale basis.
•
Door eventuele nieuwe vormen van burgerparticipatie in te zetten (voor meer informatie zie hoofdstuk 8).
Naast de inbreng van de gemeenschap spelen ook cijfers een belangrijke rol. Ze bieden een onderbouwing voor de ervaringen en inzichten uit de gemeenschap. Door bijvoorbeeld te kijken naar cijfers over het bereik van voorzieningen, financiële gegevens en andere relevante statistieken, krijgen we een completer beeld van de sociale basis. We doen dit op verschillende manieren, zoals nu ook al grotendeels gebeurt: •
Door het duiden en analyseren van de beschikbare landelijke cijfers.
•
Door het duiden en analyseren van onze lokale cijfers (bijvoorbeeld inzicht in het gebruik van voorzieningen, veranderingen in deelname, et cetera).
•
Door de voortgang van nieuw ingezette investeringen in de sociale basis te volgen en de effecten te meten.
Door op een zorgvuldige en gestructureerde manier te monitoren en evalueren, kunnen we tijdig bijsturen en verbeteren, zodat we deze visie effectief kunnen blijven realiseren en afstemmen op de behoeften van de gemeenschap. Deze visie en het nog op te stellen implementatieplan, wordt geëvalueerd in 2028. We kijken dan in hoeverre de beoogde ambities behaald zijn of in hoeverre we op de juiste weg zitten met de beoogde ambities. Ondanks dit geplande evaluatiemoment blijven we altijd kritisch kijken naar de ingezette acties en houden we ontwikkelingen (op landelijk niveau) in de gaten. Blijkt extra investering nodig, dan zetten we daar (indien mogelijk) extra capaciteit of budget op in. Het omgekeerde geldt ook: als activiteiten of voorzieningen niet meer aansluiten bij de behoeften van de gemeenschap, nemen we daar afscheid van. Het aanbod in de sociale basis blijft altijd relevant en afgestemd op wat de gemeenschap nodig heeft.
40
8. Implementatieagenda De implementatieagenda schetst de belangrijkste speerpunten waarop we ons de komende jaren concentreren. Hoewel de agenda richtinggevend is, blijft deze flexibel en sluit zij aan bij de dynamische aard van de sociale basis. De agenda bouwt voort op de bouwstenen die in het hoofdstuk 6 zijn beschreven, waarbij er acties zijn geformuleerd. Niet alle opgehaalde resultaten op de bouwstenen zijn in deze implementatieagenda vertaald naar concrete acties; de opgenomen acties vormen de belangrijkste speerpunten, maar zijn niet uitputtend. De implementatieagenda is de rode draad en wordt in 2025 verder uitgewerkt in een implementatieplan. In het implementatieplan kunnen dan ook nog aanvullende acties worden opgenomen. Het implementatieplan stellen we gezamenlijk met inwoners en partijen op, waarbij we zorgen voor draagvlak en de ideeën in gezamenlijkheid tot stand komen en verder worden uitgewerkt. Dit proces is een continu proces dat zich gaandeweg vormt en doorgaat tijdens de daadwerkelijke doorontwikkeling van de sociale basis, ook na het opstellen van het implementatieplan. Hierbij houden we rekening met de unieke kenmerken en behoeften van elke wijk en elk dorp binnen de gemeente Meppel.
Door wijk- en dorpsgericht te werken – onder andere door de aankomende wijk- en dorpsagenda’s – kunnen we beter inspelen op de specifieke wensen en uitdagingen die per gebied spelen, zodat de sociale basis overal op maat wordt versterkt.
Actiepunt 1: we inventariseren het aanbod en de behoefte aan ontmoetingsplekken en maken keuzes We erkennen het belang van ontmoetingsplekken als het hart van het sociale weefsel in onze wijken en dorpen en de rol die we als gemeente hebben in het in stand houden, creëren en faciliteren van deze plekken. Op dit moment ontbreekt een duidelijk inzicht in welke voorzieningen als passend worden ervaren voor ontmoeting en sociale interactie. Dit kan bovendien per wijk of dorp verschillen; in sommige wijken of dorpen is mogelijk een groter aantal ontmoetingsplekken gewenst dan in anderen. Waar in de ene wijk een
41
buurthuis noodzakelijk is, kan een andere wijk een andere vorm van ontmoetingsplek verkiezen. Het is dus noodzakelijk om een zorgvuldige analyse en afweging te maken van welke ontmoetingsplekken nodig zijn en wat als toegankelijke en geschikte voorzieningen voor ontmoeting en sociale interactie in de gemeente Meppel worden beschouwd.
Actiepunt 2: we brengen partijen in en rondom de sociale basis met elkaar in verbinding Het is belangrijk dat partijen in en rondom de sociale basis elkaar kennen en in verbinding staan. Zo kunnen zij krachten bundelen, kennis uitwisselen en actief naar elkaar doorverwijzen. Dit helpt ook om inwoners in kwetsbare posities beter te bereiken. Dit geldt zowel voor partijen in de sociale basis als zorgaanbieders.
Actiepunt 3: we verkennen de mogelijkheden voor een centrale informatievoorziening We onderzoeken de mogelijkheden voor een centrale informatievoorziening, zodat zowel inwoners als professionals beter inzicht krijgen in waar zij met hun vragen terecht kunnen binnen de sociale basis. Een duidelijke en overzichtelijke weergave van voorzieningen en activiteiten kan inwoners helpen sneller passende ondersteuning te vinden. Daarnaast kan dit professionals ondersteunen bij het signaleren van overlappingen en het bevorderen van efficiënte samenwerking. De haalbaarheid en vormgeving hiervan zijn afhankelijk van beschikbare middelen en samenwerking met betrokken partijen.
Actiepunt 4: we geven ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid een plek in de sociale basis De ervaringen en kennis van onze inwoners zijn van grote waarde, omdat ze helpen om bewuster om te gaan met stigma’s en vooroordelen. Vaak hebben we onbewust ideeën over hoe mensen zich zouden moeten gedragen en welke stappen zij moeten zetten. Door te leren van ervaringskennis kunnen we deze aannames ter discussie stellen en open gesprekken voeren met inwoners. Daarnaast speelt ervaringsdeskundigheid een belangrijke rol in het verlagen van drempels om hulp te vragen voor inwoners in kwetsbare posities.
42
Actiepunt 5: we brengen basisvoorzieningen op niveau Om ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot laagdrempelige en vroegtijdige hulp en voorzieningen, is het belangrijk om voldoende kwalitatief hoogwaardige basisvoorzieningen te hebben. Dit begint met het in kaart brengen van de beschikbare voorzieningen en in hoeverre deze aansluiten op de behoeften van inwoners. Toegankelijkheid is hierbij een belangrijk aandachtspunt: zijn de voorzieningen goed bereikbaar, sluiten de openingstijden aan bij de doelgroep en is er voldoende bekendheid over het aanbod? Tegelijkertijd bekijken we waar overlap in het aanbod zit, zodat we efficiënter en effectiever kunnen inspelen op de behoeften van de gemeenschap. Waar nodig maken we keuzes om versnippering en overlap op te lossen of te voorkomen.
Actiepunt 6: we verbinden het beleid op specifieke onderdelen binnen het sociaal domein met deze visie We werken de ondersteuning van specifieke doelgroepen in de sociale basis verder uit in lijn met bestaand maar ook toekomstig beleid binnen het sociaal domein, zoals de Jeugdnota of het Uitvoeringsplan Armoede en Schulden 2024-2027. Dit zorgt voor een integrale aanpak waarin de verschillende beleidslijnen en uitvoering binnen het sociaal domein met elkaar in verbinding staan, dit zorgt voor effectievere ondersteuning aan inwoners.
Actiepunt 7: We zorgen voor betere ondersteuning voor vrijwilligers en mantelzorgers Vrijwilligers en mantelzorgers vormen in de gemeente Meppel de dragende kracht van de sociale basis. Hun inzet is onmisbaar. Daarom willen we beter in kaart brengen hoe we hen kunnen ondersteunen. De eerste stap hierin is het doen van onderzoek. Dit doen we door in gesprek te gaan met vrijwilligers, mantelzorgers en betrokken organisaties, zoals vrijwilligersorganisaties, het Steunpunt Mantelzorg en instellingen die veel met hen samenwerken. Daarnaast zetten we het actieplan mantelzorgondersteuning in als middel om specifieke maatregelen voor mantelzorgers te ontwikkelen en te implementeren.
43
Actiepunt 8: we beoordelen of we de financiële middelen op de juiste manier inzetten Om de ambities uit deze visie te realiseren, is het essentieel om de inzet van onze financiële middelen goed te beoordelen. We brengen in kaart waar in de sociale basis extra inzet op nodig is en welke aanpassingen binnen het bestaande budget mogelijk zijn om onze doelen te behalen.
Actiepunt 9: we verkennen andere vormen van burgerparticipatie De sociale basis is van en voor de gemeenschap. Daarom vinden we het belangrijk dat inwoners actief meedenken en meepraten over wat nodig is en of we nog de juiste koers varen. Daarbij willen we ook de stem van inwoners in kwetsbare posities beter horen, omdat zij vaak moeilijker te bereiken zijn. We streven ernaar dat ideeën en initiatieven in de sociale basis meer vanuit de samenleving zelf ontstaan.
8.1
Financiën
De financiën spelen een cruciale rol in het realiseren van deze visie. Het is belangrijk om middelen op een verantwoorde en strategische manier in te zetten, zodat de sociale basis duurzaam en toegankelijk blijft voor alle inwoners. We zijn ons bewust van het feit dat het beschikbare budget beperkt is en maken daarom zorgvuldige keuzes om de middelen efficiënt in te zetten. We kijken niet alleen naar nieuwe investeringen, maar ook naar de bestaande geldstromen en financiën. Waar mogelijk zetten we deze middelen efficiënter in of herbestemmen we ze, zonder dat dit extra kosten met zich meebrengt. In het nog op te stellen implementatieplan staan de acties voor de doorontwikkeling van de sociale basis verder uitgewerkt, inclusief de benodigde financiële middelen.
44
Bijlage 1: Totstandkoming van de visie Zonder de bijdrage van inwoners, ervaringsdeskundigen, (bewoners)initiatieven, verenigingen, vrijwilligers(organisaties), maatschappelijke organisaties, belangenorganisaties, geloofshuizen en zorginstellingen zou het niet mogelijk zijn geweest om deze visie op te stellen. Op diverse momenten en manieren hebben zij met ons meegedacht over de doorontwikkeling van de sociale basis. Hieronder geven we daar een overzicht van: •
Oktober 2024: Verkennende interviews met een aantal partijen in de sociale basis (Welzijn Mensenwerk, Meppel Actief, MeppelvoorElkaar, vrouwensupportgroep).
•
5 november 2024: Input overleg WDW (Woonconcept en Welzijn Mensenwerk).
•
13 november 2024: Input Adviesraad Sociaal Domein Meppel (ASDM).
•
19 en 20 november 2024: Bijeenkomsten met partijen in de sociale basis, zoals bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties, vrijwilligersorganisaties, geloofshuizen en zorginstellingen.
•
December 2024: Input opgehaald via een enquête, onder partijen in de sociale basis die niet aanwezig konden zijn bij de bijeenkomsten in november 2024.
•
17 december 2024: Input ZorgAlliantie.
•
15 januari 2025: Input ASDM.
•
6 februari 2025: Consultatiesessie met de gemeenteraad.
•
24 februari 2025: Groepsgesprek met inwoners.
Ook is er in onze eigen organisatie meegedacht over de doorontwikkeling van de sociale basis, door de volgende personen en op de volgende momenten: •
19 november 2024: Bijeenkomst met beleidsadviseurs fysiek domein en sociaal domein en wijkregisseurs.
•
November en december 2024: Input consulenten sociaal domein via de werkoverleggen.
•
25 februari 2025: Vervolgbijeenkomst met beleidsadviseurs fysiek domein en sociaal domein en wijkregisseurs.
45
Tot slot hebben we ook een aantal bronnen geraadpleegd voor deze visie: •
Beleidsplan armoede en schulden gemeente Meppel 2024-2027.
•
Coalitieakkoord gemeente Meppel 2022-2026.
•
De Meppeler kerkenvisie 2024.
•
Gezond en Actief Leven Akkoord 2023.
•
Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028.
•
Inkoopdocument Wmo begeleiding en dagbesteding 2026.
•
Integraal Zorgakkoord 2022.
•
Koersdocument gemeente Meppel 2019.
•
Movisie en Verwey-Jonker Instituut. (2024). De sociale basis versterken, investeren in de toekomst.
•
Movisie en Werkplaatsen sociaal domein. (2018). De Sociale Basis: het investeren waard.
•
Ontwerp omgevingsvisie gemeente Meppel 2024.
•
Perspectiefnota gemeente Meppel 2024-2027.
•
Uitvoeringsplan armoede en schulden gemeente Meppel 2024-2027.
•
Van sportvisie naar uitvoeringsplan gemeente Meppel 2023.
•
Visie Wijk- en dorpsgericht werken gemeente Meppel.
•
VN-verdrag Handicap 2016.
46
Bijlage 2: Rol gemeente per bouwsteen In onderstaande tabel staat onze rol per bouwsteen weergegeven. Onze rollen staan toegelicht in hoofdstuk 7. De bouwstenen staan toegelicht in hoofdstuk 6. Meestal hebben we als gemeente meerdere rollen tegelijk. In de tabel geven de sterren onze mate van betrokkenheid weer, waarbij: •
3 sterren: Sterke mate van betrokkenheid.
•
2 sterren: Middelmatige betrokkenheid.
•
1 ster: Beperkte mate van betrokkenheid.
Tabel 4. Rol gemeente per bouwsteen Rol gemeente
**
**
***
*
***
**
*
**
***
**
*
*
Verbinden
Stimuleren
Bestaanszekerheid Inzet op preventie voor
Faciliteren
Onderwerp Realiseren
Bouwsteen
financiële bestaanszekerheid Goede verbinding tussen fysieke omgeving en sociale behoeften Financiering
Financiële ruimte creëren voor initiatieven vanuit de sociale basis
47
Efficiëntere inzet van
***
**
*
*
*
*
***
***
*
*
***
***
**
***
**
*
*
**
***
*
***
*
***
*
Burgerparticipatie
**
**
***
*
Samenwerking met
**
**
***
*
***
**
*
*
*
**
***
**
middelen binnen de sociale basis Samenwerken
Sterke(re) verbindingen
vanuit
tussen partijen in de
gelijkwaardigheid
sociale basis Sterke(re) verbinding tussen de sociale basis en zorg Een grote(re) rol voor partijen die inwoners in kwetsbare posities zien Vakmanschap essentieel voor kwaliteit in de sociale basis Het breed uitdragen van de boodschap ‘van zorg naar gezondheid’
Eigenaarschap, zeggenschap en eigen regie
ervaringsdeskundigen
Beschikbaarheid
Ontmoetingplekken
ruimte en plekken
creëren, faciliteren en in stand houden Efficiënter gebruik van beschikbare ruimtes
48
Responsiviteit
Zichtbare organisaties en
*
***
**
**
*
*
***
**
***
**
**
*
***
*
**
*
*
*
***
***
*
**
***
**
*
*
***
**
*
***
***
**
voorzieningen Taboes doorbreken en schaamte wegnemen met vertrouwde gezichten en sleutelfiguren (onder)steunen
Aandacht, waardering en
van mantelzorg
erkenning geven aan de ervaringen van mantelzorgers
Steun en ruimte
Meer motivatie en
voor vrijwillige
waardering voor de inzet
inzet
van vrijwilligers Sterke(re) verbinding tussen vrijwilligersorganisaties Een betere match tussen vraag en aanbod bij vrijwilligerswerk Kennis nodig over specifieke doelgroepen bij vrijwilligers
Versterken inclusie
Aandacht voor toegankelijke en veilige voorzieningen voor inwoners in kwetsbare positie
49
De kracht van lotgenoten
*
*
***
***
Mensen vragen en
Een goede
**
***
*
*
uitnodigen
informatievoorziening **
*
***
*
Communicatie die aansluit op de behoeften van inwoners
50
51