2. Bijlage accountantsverslag Meppel 2024
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Meppel (CONCEPT)
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Meppel Grote Oever 26 7941 BJ Meppel 16 april 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst met referentienummer AD23026 gedateerd 4 maart 2024. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve vinden wij dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 1,6 miljoen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg die via pgb-budgetten is betaald bedraagt EUR 0,4 miljoen. Onrechtmatigheden blijven niet binnen de verantwoordingsgrens Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 2,2 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van EUR 1,6 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 0,9 miljoen, waarvan EUR 0,1 miljoen acceptabel) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 1,3 miljoen). Op basis van onze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter De leesbaarheid van de programmaverantwoording kan naar onze mening (sterk) verbeterd worden. Allereest zijn de teksten erg lang, is de structuur niet altijd goed te volgen en is in veel stukken vaktaal gebruikt. Daarnaast is een belangrijke constatering dat een zichtbaar verband mist tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, maatschappelijke effecten en de gekozen indicatoren. Waar indicatoren in de programma’s aanwezig zijn, ontbreken normen, waardoor geen conclusies getrokken kunnen worden of de behaalde resultaten goed zijn, of juist niet. Tevens missen wij een duidelijk verband tussen het coalitieakkoord en de P&C documenten. Overigens hebben wij geconstateerd dat het aantal programma’s in de begroting 2025 is verminderd en de opzet van de teksten is aangepast. Dit is een goede eerste stap naar verbetering van de leesbaarheid en informatiewaarde van de P&C documenten. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel ruim voldoende is. De financiële positie van de gemeente is de afgelopen jaren sterk verbeterd, met name door een aantal jaren van positieve resultaten. Veel van deze resultaten zijn echter wel incidenteel van aard. Vanaf pagina 17 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid. Weerstandsvermogen is toereikend, maar is subjectief Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen voldoet aan de norm die uw raad heeft gesteld. Het weerstandsvermogen van Meppel is 2,3 waar de raad een norm van 2,0 heeft vastgesteld. Overigens is het weerstandsvermogen een subjectieve norm. Bij het duiden van dit getal raden wij u aan om het weerstandsvermogen altijd gezamenlijk met de andere kengetallen te beschouwen. Jaarafsluiting is over het algemeen goed verlopen Over het algemeen zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar. Desalniettemin zien wij ruimte voor verbetering bij de dossiervorming en onderbouwing van de voorzieningen en Sisa-regelingen. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 9,4 miljoen.
De belangrijkste reden hiervoor is dat het facilitaire deel van de grondexploitatie Nieuwveense Landen in overeenstemming met het BBV niet langer is opgenomen als onderdeel van de exploitatie (zie kolom hiernaast). Dit heeft een effect van EUR 8,3 miljoen.
Vooruitlopend op het besluit van de raad, heeft het college de grondexploitaties Noord III en Noord IV administratief gesplitst. Naar onze mening voldoet Noord IV niet aan de voorwaarden die paragraaf 5.2 van de Notitie Grondbeleid van de commissie BBV aan een grondexploitatiecomplex stelt. Daarom geven wij u in overweging om de grondexploitatie Noord IV vooralsnog af te sluiten. In het BBV is geregeld dat tussentijdse winstneming berekend moet worden over de totale verwachte winst op eindwaarde. Wij hebben geconstateerd dat dit tot en met 2023 is gedaan op basis van de verwachte winst tegen de contante waarde. Het verschil is overigens niet materieel. Wij hebben begrepen dat het college voornemens is om in de jaarrekening 2025 de juiste systematiek te volgen. Onze bevindingen in het sociaal domein Wij hebben geconstateerd dat er binnen de gemeente nog onvoldoende grip is op de ontwikkeling van de toekomstige zorgkosten, met name in het jeugddomein. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het voorspellend vermogen van de organisatie nog niet toereikend is. Hierdoor is het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten vanuit de Jeugdwet (fors) afwijkt van hetgeen eerder verwacht.
Het college heeft in 2024 goede stappen gemaakt om de prestatielevering van de zorg in natura zelf vast te stellen. Hierdoor zijn zowel voor jeugdzorg als voor WMO geen onzekerheden over de geleverde prestatie. Voor de zorg die is betaald via pgb-budgetten is niet vastgesteld of deze zorg daadwerkelijk is geleverd. Daarom hebben wij de totale uitgaven als onzeker meegenomen in onze oordeelsvorming. Dit gaat om een bedrag van EUR 0,4 miljoen.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Wij raden u aan om de nut en noodzaak van reserves met beperkte omvang en beperkte mutaties kritisch tegen het licht te houden. Indien deze geen toegevoegde waarde hebben, dan raden wij u aan om de betreffende reserves vrij te geven. Een voorbeeld hiervan is dat bij de resultaatbestemming 2024 wordt voorgesteld om de reserve corona op te heffen en toe te voegen aan de algemene reserve. In 2024 zijn er grote afwijkingen geweest tussen de primaire begroting, de bijgestelde begroting en de realisatie. Hoewel een aantal afwijkingen tussen de bijgestelde begroting en de werkelijkheid op het laatste moment bekend waren, zijn de relatief omvangrijke verschillen naar onze mening een indicatie dat de kwaliteit van de (bijgestelde) begroting beter kan. Dit blijkt ook uit de analyse van de verschillen die wij hebben gemaakt over de laatste vijf jaar. Wij raden u aan om het college te verzoeken onderzoek te doen op welke wijze de kwaliteit van de (bijgestelde) begroting kan worden verbeterd. In dat licht hebben we begrepen dat vanaf 2024 een extra rapportage is ingebouwd in de P&C cyclus om te waarborgen dat verschillen tijdig worden gerapporteerd.
Interne beheersing is nog niet toereikend Naar onze mening is de interne beheersing binnen uw gemeente als geheel nog niet toereikend om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te komen. Hierdoor waren relatief veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden nodig waren door de VIC en ons om tot een oordeel te kunnen komen. In onze managementletter zijn diverse bevindingen en aanbevelingen opgenomen die u kunnen ondersteunen bij het verbeteren van de interne beheersing. Tevens hebben wij hierin gesignaleerd dat de ambities van uw gemeente hoog zijn in verhouding tot de capaciteit van de organisatie.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicatie voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.
Samenvatting
Samenvatting
6
De reikwijdte van onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Meppel
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
7
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts op deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
De goedkeuringstolerantie ten opzichte van onze planning is Afgenomen 5.000
Bevindingen controle
Bevindingen controle
4.500 4.000 3.500 3.000
Interne beheersing
Interne beheersing
2.500 2.000 1.500
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
1.000 500 -
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
1.563
4.689
Tolerantie jaarrekening
1.553
4.659
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft de rapporteringstolerantie bepaald op 5% van de goedkeuringstolerantie, in dit geval EUR 77.650. De hoogte van de deze tolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang van onze aanpak.
Samenvatting
Samenvatting
8
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
9
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.
Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie.
Onzekerheden
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 419.000 aan Pgb-budgetten. Van deze zorg heeft het college geen werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
10
Het college heeft wederom de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 1% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 1,6 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 2,2 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van EUR 1,6 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 0,9 miljoen) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 1,3 miljoen). De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording en de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 0,1 miljoen. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.
Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
11 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• De programmaverantwoording is (erg) lang door veel opsommingen van uitgevoerde activiteiten. De leesbaarheid kan worden verbeterd door in één overzicht de doelstelling en het gerealiseerde resultaat op te nemen. • Door de lange teksten is de structuur niet altijd goed te volgen. • Er is veel vakjargon gebruikt waardoor de jaarrekening voor niet-specialisten moeilijk leesbaar is.
Informatiewaarde
• Er mist een duidelijk verband tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, maatschappelijke effecten en de gekozen indicatoren. • De indicatoren zijn de standaardindicatoren volgens het BBV Het ontbreekt aan gemeente-specifieke indicatoren. Tevens ontbreken normen, waardoor er geen conclusies getrokken kunnen worden. • Wij missen een duidelijk verband tussen het coalitieakkoord en de P&C documenten.
Overeenstemming met jaarrekening
Overeenstemming met het BBV
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt.
Leesbaarheid
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf.
Op de volgende pagina’s hebben wij onze mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording.
Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen goed langs de meetlat van het BBV. • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
13 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Lokale heffingen
• De paragraaf bevat veel technische teksten die beperkte toegevoegde waarde hebben voor de raad. Door gebruik te maken van tabellen grafieken wordt de paragraaf korter en leesbaarder. • In de paragraaf ontbreekt de gevraagde informatie uit artikel 20 van de financiële verordening.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
• Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie, zoals gevraagd door het BBV, ontbreekt.
Onderhoud kapitaalgoederen
• Wordt beperkt inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien. • Geen meerjarenperspectief meegenomen voor inzicht in structurele karakter van de onderhoudskosten • Lange doorlopende teksten, waardoor de paragraaf moeilijk leesbaar is. Door gebruik te maken van tabellen grafieken wordt de paragraaf korter en leesbaarder.
Financiering
• In de paragraaf blijkt niet duidelijk op welke wijze rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden is toegerekend.
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Legenda Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Artikel 22 van de financiële verordening vraagt om inzicht in de van de stand van zaken en ontwikkeling van organisatie en ondersteunende processen. In de paragraaf staat vooral wat er gerealiseerd is, maar er ontbreekt een analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is.
Verbonden partijen
• In de paragraaf ontbreken een aantal verplichte onderdelen, zoals de wijze waarop de gemeente een bestuurlijk belang heeft in de verbonden partij en het belang dat de gemeente heeft aan het begin en aan het eind van het jaar.
Grondbeleid
Openbaarheid
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Bedrijfsvoering
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
15 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf op hoofdlijnen hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel ruim voldoende is. Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een uitdaging heeft, in het bijzonder met de structurele exploitatieruimte en de solvabiliteit. Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is de laatste jaren sterk is toegenomen van 8,2% in 2020 tot 28,1% in 2024. Een hogere solvabiliteit betekent dat de gemeente meer reserves heeft ten opzichte van schulden. De stijging laat zien dat Meppel financieel weerbaarder is geworden. De stijging komt overeen met de positieve resultaten die de gemeente de afgelopen jaren geboekt heeft. Ondanks deze positieve ontwikkeling blijft de solvabiliteit achter bij het landelijk gemiddelde. Een belangrijke reden hiervan zijn de stevige ambities van uw gemeente, in het bijzonder ten aanzien van de ontwikkeling van grote projecten. De afgelopen jaren is dit gecompenseerd door positieve resultaten als gevolg van meevallers en incidentele resultaten, zoals het resultaat uit vluchtelingenopvang, een hogere algemene uitkering en onderbestedingen. De verwachting is dat de solvabiliteit de komende jaren iets zal dalen.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente is in 2024 sterk gedaald naar een niveau rond de 45%. Vorig jaar was dit 62% en in 2020 zelfs meer dan 100%. Dit houdt in dat de schuldenlast van de gemeente de afgelopen jaren fors is gedaald. Dit komt vooral door de positieve exploitatieresultaten en het voorschot dat ontvangen is aan subsidies voor een bedrag van ongeveer EUR 31,0 miljoen. Hierdoor hoeft er minder geld geleend te worden..
Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Voor de netto schuldquote geldt dat hoe lager deze is, hoe minder risico de gemeente loopt. Deze daling is op daarom positief. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan. Daarnaast heeft u in uw eigen financieel actieplan een streefwaarde van 50% genoemd. Ook hieraan voldoet u sinds dit jaar. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote nog steeds hoog. Ook dit houdt voor een belangrijk deel verband met het relatieve hoge ambitieniveau dat u heeft. De komende jaren wordt een toename verwacht van dit kengetal naar een niveau van ongeveer 80%.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2024 gedaald naar 16,8%. Dit betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie gedaald is in verhouding met de ontwikkeling van uw totale baten. De omvang van uw grondexploitaties is gedaald ten opzichte van eerdere jaren, maar is hoog ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van gemeenten van gelijke omvang. De hogere omvang van deze grondexploitaties zijn het gevolg van de politieke keuze om te willen voorzien in de behoefte aan nieuwe woningen en bedrijventerreinen. Met deze keuze loopt de gemeente daarom ook meer risico dan andere gemeenten.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is net als vorig jaar positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er een feitelijk sprake is van een overschot in de exploitatie nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Mede door het “ravijnjaar” 2026 is de verwachting dat de structurele exploitatieruimte negatief zal worden. Het college gaat uit van een structureel tekort voor de jaren 2026-2028 van tussen 2%-3%. Daarom ligt er een uitdaging om keuzes te maken om de structurele tekorten te verlagen.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is relatief laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Dit betekent dat de woonlasten voor inwoners van de gemeente Meppel relatief goedkoop zijn.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Voor uw financiële positie is dit kengetal opgenomen omdat de gemeente Meppel hiermee de mogelijkheid heeft om de inkomsten te verhogen wanneer dit nodig zou zijn. Of dit daadwerkelijk zal gebeuren is aan uw raad.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van deze paragraaf. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2024 stabiel gebleven is op een niveau rond 2,3. Hiermee voldoet de ratio aan de norm die uw raad heeft gesteld, dit is namelijk 2,0.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt Zoals wij in onze managementletter aan het college hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De financiële omvang van de risico’s is afgenomen van EUR 20,0 miljoen naar EUR 18,7 miljoen. De belangrijkste reden van de daling is dat een aantal risico’s in de grondexploitaties dit jaar al zijn meegenomen in de berekening van verwachte kosten en opbrengsten in de grondexploitaties. Deze hoeven daarom niet meer meegenomen te worden als risico. De overige risico’s zijn ook geactualiseerd en waar nodig aangepast. Een opvallende wijziging is daarbij dat het risico op kosten voor opvang Oekraïense vluchtelingen niet meer opgenomen is. De raad heeft hiervoor een aparte reserve opgenomen en daarom is deze niet meegenomen in de risicoparagraaf. Financieel is het begrijpelijk dat als dit risico reeds afgedekt wordt met een reserve, deze niet ook in het weerstandsvermogen opgenomen wordt. Het is ons echter wel opgevallen dat de nieuwe reserve een omvang heeft van EUR 1,2 miljoen, terwijl vorig jaar rekening werd gehouden met een risicobedrag van EUR 0,5 miljoen. Hierdoor is het mogelijk dat er meer middelen in de reserve beklemd is dan strikt noodzakelijk. Wij hebben van het college begrepen dat deze reserve niet alleen het risico dekt voor de kosten van de opvang, maar ook voor het faciliteren van de taalschool.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Rentetoerekening aan toekomstige jaarschijven lijkt optimistisch De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. De verwachting is dat deze wijziging zal leiden tot hogere rentelasten in de grondexploitaties.
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 een lagere rekenrente hanteert dan in 2024. Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,50% (2024: 2,2%). Dit percentage komt overeen met het percentage uit de begroting 2025, maar is lager dan het werkelijke rentepercentage over het vreemd vermogen dat is gebruikt om de werkelijke rente toe te rekenen aan de grondexploitaties in 2024 (1,95%). De reden hiervan is dat door de gunstige financiële positie, onder andere omdat een fors bedrag aan subsidie vooruit ontvangen is, er op korte termijn minder geld geleend hoeft te worden. Dit heeft onder andere geleid tot een bijstelling van de rente in de eerste bestuursrapportage.
Op basis van bovenstaande kunnen we ons vinden in de systematiek die het college heeft gehanteerd bij de berekening van de toekomstige rente die wordt toegerekend aan de grondexploitaties. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging is gedifferentieerd naar kostensoort (verwerving, grondweg- en waterbouw en plankosten) en loopt af van 4,5%-5,5% in 2025 tot 2% vanaf 2028. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig.
Evenwichtig
Ook de gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (betaalbaar, vrije sector, maatschappelijk, zakelijk). De gehanteerde schattingen zijn opgenomen in het MPG 2025 en variëren in 2025 van 1% voor maatschappelijk tot 9% voor vrije sector woningen. Langjarig wordt een indexatie van 2% gehanteerd. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig. Overigens wordt er geen opbrengststijging ingerekend voor verkopen waarvoor al prijsafspraken zijn gemaakt of contracten zijn getekend.
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Evenwichtig
Voor het bepalen van de grondprijzen maakt het college gebruik van bandbreedtes zoals opgenomen in de Grondprijzennota 2025. Om de opbrengsten te ramen in de herzieningen gaat het college uit van de onderkant van de bandbreedte. Indien er optie- of verkoopovereenkomsten gesloten zijn, dan hanteert het college de overeengekomen prijs. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Kostenstijging Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Opbrengstenstijging
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Gehanteerde programmering de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Verkoopprijzen
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 9,4 miljoen. De belangrijkste reden hiervoor is dat het facilitaire deel van de grondexploitatie Nieuwveense Landen in overeenstemming met het BBV niet langer is opgenomen als onderdeel van de exploitatie (zie kolom hiernaast). Dit heeft een effect van EUR 8,3 miljoen. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 6,3 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Bedrag in EUR miljoen
Sociaal domein
Fysiek domein Sociaal domein
Grondverwerving
0,7
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
3,9
Uren interne medewerkers
1,0
Rentetoerekening
0,7
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 7,9 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Bedrag in EUR miljoen
Verkoop grond
6,2
Exploitatiebijdragen
1,7
Bijlagen
Bijlagen
Het totale verwachte resultaat uit de grondexploitaties op basis van eindwaarde bedraagt een winst van EUR 20,7 miljoen. Op contante waarde is dit een winst van EUR 17,4 miljoen. Dit is EUR 7,4 miljoen meer dan werd verwacht in 2023. Dit wordt onder andere veroorzaakt omdat de grondexploitatie Blankenstein B in 2024 is afgesloten. Vorig jaar was deze exploitatie nog goed voor een verwacht negatief resultaat van EUR 3,0 miljoen. Daarnaast is de winstverwachting voor de grondexploitaties Noord III, Noord IV en Oevers D verhoogd met EUR 4,8 miljoen, omdat de verwachte opbrengsten hoger zijn door gestegen grondprijzen binnen de projecten (in overeenstemming met de Grondprijzennota). Dit is verder toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Facilitair deel Nieuwveense Landen niet meer in grondexploitatie Binnen de grondexploitatie Nieuwveense Landen bestaat het plandeel Broeklanden 3. Tot en met 2023 was dit plandeel opgenomen als nog te verwerven en ontwikkelen gebied als onderdeel van de actieve grondexploitatie. De gronden zijn echter (grotendeels) in eigendom van een projectontwikkelaar. Deze ontwikkelaar heeft in 2024 een beroep gedaan op zelfrealisatie, waardoor er geen sprake meer is van een actieve ontwikkeling, maar van een facilitair project. De anterieure overeenkomst met de projectontwikkelaar wordt in 2025 ondertekend.
In het BBV is opgenomen dat plandelen die via faciliterend grondbeleid worden gerealiseerd, niet mogen worden verantwoord als onderdeel van de bouwgronden in exploitatie. In plaats daarvan moeten alle gemaakte kosten die op de projectontwikkelaar worden verhaald te worden verantwoord onder de kortlopende vorderingen. Daarom heeft er in de jaarrekening 2024 een correctie plaatsgevonden op de balans van EUR 8,3 miljoen.
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Advies: sluit grondexploitatie Noord IV voorlopig af Vooruitlopend op het besluit van de raad, heeft het college de grondexploitaties Noord III en Noord IV administratief gesplitst. Noord III wordt op dit moment al actief ontwikkeld en voldoet hiermee aan de voorwaarden die het BBV aan een grondexploitatie stelt. Noord IV is op dit moment echter een perceel grond met een agrarische bestemming. De planologische ontwikkeling tot bedrijventerrein wordt de komende jaren uitgevoerd, maar is op dit moment nog niet gestart. De verwachting is dat de eerste kavels in 2032 verkocht worden. Naar onze mening voldoet Noord IV niet aan de voorwaarden die paragraaf 5.2 van de Notitie Grondbeleid van de commissie BBV aan een grondexploitatiecomplex stelt. Omdat de raad echter een grondexploitatiecomplex heeft geopend, wordt het project in de jaarrekening 2024 terecht wel als grondexploitatie verantwoord. Om recht te doen aan de voorwaarden van het BBV, geven wij u in overweging om de grondexploitatie Noord IV vooralsnog af te sluiten. De grond dient op dat moment te worden overgebracht naar de materiële vaste activa, mogelijk als warme gronden. Wij raden u aan om tijdens dit proces te analyseren of de huidige boekwaarde van EUR 1,9 miljoen (tijdelijk) moet worden afgewaardeerd.
Risico’s in de grondexploitatie opgevangen door weerstandsvermogen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen dat het college het risico binnen de grondexploitaties inschat op EUR 9,1 miljoen. Voor dit risico is in de balans geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen. Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen. Voorgenomen wijzigingen nog niet meegenomen in herzieningen In de paragraaf Grondbeleid en het MPG 2025 heeft het college opgemerkt dat voor diverse grondexploitaties, waaronder Nieuwveense Landen, Danninge Erve en Kop van Noordpoort, een belangrijke herziening zal plaatsvinden op basis van nog te wijzigen omgevingsplannen. Omdat het BBV eist dat de grondexploitaties dienen te worden doorgerekend op basis van de meest recente door de raad vastgestelde uitgangspunten, zijn de voorgenomen wijzigingen niet doorgerekend in de grondexploitaties. De herzieningen kunnen echter leiden tot materiële afwijkingen in het financiële resultaat ten opzichte van de jaarrekening 2024. Het college heeft aangegeven dat ze deze bij de besluitvorming door de raad inzichtelijk zal maken.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Tussentijdse winstneming vindt niet plaats op eindwaarde In het BBV is geregeld dat een gemeente verplicht tussentijds winst moet verantwoorden als een grondexploitatie naar verwachting winstgevend is, naar rato van de voortgang van de grondexploitatie. Deze tussentijdse winstneming moet berekend worden over de totale verwachte winst op eindwaarde. Wij hebben geconstateerd dat tot en met 2023 in de jaarrekening van uw gemeente de tussentijdse winst is berekend op basis van de verwachte winst tegen de contante waarde. Hierdoor is in voorgaande jaren EUR 53.000 te weinig winst verantwoord op de lopende grondexploitaties. Omdat dit bedrag onder onze controletolerantie blijft, hebben wij geen voorstel gedaan om deze te lage winst in de jaarrekening 2024 te corrigeren. Wij hebben begrepen dat het college voornemens is om dit alsnog te doen in de jaarrekening 2025. Daarnaast hebben wij geconstateerd dat de verwachte eindwaarde van de grondexploitaties in eerdere jaarrekeningen niet was toegelicht in de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans. Omdat het BBV dit wel eist, is deze toelichting voor het eerst opgenomen in de jaarrekening 2024.
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Kosten Sociaal domein blijven moeilijk te beheersen Wij hebben geconstateerd dat er binnen de gemeente nog onvoldoende grip is op de ontwikkeling van de toekomstige zorgkosten, met name in het jeugddomein. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het voorspellend vermogen van de organisatie nog niet toereikend is. Hierdoor is het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten vanuit de Jeugdwet (fors) afwijkt van hetgeen eerder verwacht. Hoewel de jeugdzorg inherent moeilijk te beheersen is doordat het een open einde regeling betreft en er veel afhankelijkheid is van externe partijen, denken wij toch dat er voldoende mogelijkheden zijn om de interne beheersing te verbeteren. Wij hebben hiervoor in onze managementletter enkele tips gegeven.
Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.
Interne beheersing Managementschatting de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Werkelijke kosten hoger dan in de bijgestelde begroting Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 56,7 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 56,8 miljoen. De uiteindelijke realisatie is met EUR 67,2 miljoen echter fors hoger dan de bijgestelde begroting. De belangrijkste reden hiervoor zijn de kosten en opbrengsten van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Deze zijn fors hoger dan initieel begroot. Daarnaast zijn de kosten en opbrengsten voor uitkeringen en de kosten en opbrengsten van de regeling energietoeslag anders. Opvallend hierbij is dat de realisatie van 2024 meer in lijn ligt met de realisatie 2023 (EUR 64,7 miljoen) dan met de bijgestelde begroting 2024. Anders gezegd lijken de definitieve cijfers van 2023 meer voorspellend waarde te hebben dan de begroting van 2024. We raden u aan om dit mee te nemen bij de bijstelling van de begroting 2025. Kosten jeugdzorg en WMO stijgen Bij zowel de Wmo als de kosten jeugdzorg ligt de realisatie van de kosten in lijn met de bijgestelde begroting. Dit geeft aan dat het inzicht in de kosten van WMO en Jeugdzorg op korte termijn goed is. Dit is ook noodzakelijk omdat deze kosten de afgelopen jaren sterk gestegen zijn. Dit is overigens ook het geval in 2024.
De gecombineerde kosten voor Wmo en jeugdzorg zijn toegenomen van EUR 21,2 miljoen in 2023 naar EUR 22,7 miljoen in 2024. Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van tarieven. De lonen van de zorgmedewerkers zijn sterk gestegen en dit vertaald zich door in kosten voor de gemeente.
27 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Opbouw, ontwikkeling en vergelijking kosten sociaal domein
Jaarrekening
Jaarrekening 80.000
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
70.000
60.000
Financiële positie
Financiële positie 50.000 Bevindingen controle
Bevindingen controle 40.000
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
30.000
Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
20.000
Speerpunten van de gemeenteraad
10.000
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Bijlagen
Primaire begroting 2024 Inkomen
Bijgestelde begroting 2024
Realisatie 2024
Participatie
Zorg - Jeugd
Toegang en eerstelijn
Realisatie 2023 Zorg - Wmo
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2024 aanvaardbaar zijn.
Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.
Interne beheersing Managementschatting
Oordeel
de gemeenteraad Speerpunten van