1.5 VNG - Bijzondere ledenbrief - Rijksbegroting 2026 en de gevolgen voor gemeenten

Wat betekent dit voor gemeenten? De focus binnen Europese samenwerking verschuift naar de versterking van het concurrentievermogen en defensie. De VNG heeft met het rijk bestuurlijke afspraken gemaakt over meer gezamenlijk optrekken bij het vormen van Europese besluitvorming, in ieder geval bij de inzet op een groene, digitale en sociale transitie. Er komt dan vroeg in het proces aandacht voor de uitvoerbaarheid. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor een groot deel van de implementatie van Europese wet- en regelgeving.

Innovatie en concurrentievermogen Wat wil het kabinet? Nederland wil meer privaat kapitaal mobiliseren binnen de Europese Unie met productiviteitsgroei als doel. Dat kapitaal moet beter benut worden om hightechbedrijven en traditionele midtechbedrijven te ontwikkelen. Nederland versterkt de kapitaalmarktunie, zodat er meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling komen. Een toegankelijke Europese kapitaalmarkt moet zorgen voor meer durfkapitaal voor start- en scale-ups. Ook wil het kabinet hiermee voorkomen dat kapitaal vanuit Europa naar de VS wordt geëxporteerd. Wat betekent dit voor gemeenten? De focus op concurrentievermogen kan kansen bieden voor lokale innovatie. Er zou meer geld vrij kunnen komen voor investeringen in het vestigingsklimaat.

Ontwikkelingssamenwerking Wat wil het kabinet? Het kabinet herstelt de koppeling tussen het budget voor ontwikkelingssamenwerking en het bruto nationaal inkomen (bni) niet, ondanks moties die de Eerste en Tweede Kamer hierover aannamen. Dit resulteert in een extra bezuiniging van € 319 miljoen boven op de eerder aangekondigde miljardenbezuiniging op ontwikkelingssamenwerking. Het kabinet richt zich op de beleidsprioriteiten handel en economie, migratie (inclusief opvang in de regio) en veiligheid en stabiliteit. Daarnaast werkt het kabinet aan een aantal

44

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

thematische prioriteiten waar Nederland veel expertise op heeft: voedselzekerheid, watermanagement en gezondheid. Financiële steun voor hulp en wederopbouw aan Oekraïne wordt voortgezet. Humanitaire hulp wordt voortgezet, hoewel de vraag naar hulp sneller groeit dan de beschikbare middelen. Wat betekent dit voor gemeenten? Verschuivingen in het geopolitieke landschap, een toename van wereldwijde conflicten en een instabieler handelsklimaat zijn voelbaar in Nederland en hebben directe invloed op gemeenten en inwoners. Uitdagingen op het gebied van migratie, veiligheid en handel vragen om internationale antwoorden. Oplossingen werken alleen als ze lokaal van de grond komen. Goed lokaal bestuur is daarbij essentieel, zowel voor het leveren van basisvoorzieningen, het creëren van economische perspectief als voor het bevorderen van veiligheid en stabiliteit. VNG International heeft een partnerschap met het ministerie van Buitenlandse Zaken waarmee we bijdragen aan het versterken van lokaal bestuur in veertien landen, waaronder wederopbouw in Oekraïne. Nederlandse gemeenten dragen met kennis en expertise bij aan dit programma. De financiering van dit programma loopt tot eind 2026. Na 2026 is de financiering nog niet voorzien, terwijl daar in een Kamermotie wel toe op was geroepen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

45