1.24.2 College - 77.2 Bijlage - Second opinion adviesbureau TAUW d.d. 10-10-2025

Notitie Contactpersoon

Albert Brouwer

Datum

10 oktober 2025

Kenmerk

N001-1303874BRA-V01

Second opinion luchtkwaliteit – tijdelijke onderwijsvoorziening Bremenbergweg 2a

1 Aanleiding Op de locatie aan de Bremenbergweg 2a is een tijdelijke onderwijsvoorziening voorzien. Over dit voornemen heeft de gemeente Meppel gevraagd aan de Omgevingsdienst Drenthe (ODD) om te adviseren op alle milieurelevante aspecten. Dit resulteert in een advies, zaaknummer Z2025013053 (aanvulling op Z2025-000375). Uitkomst van dit advies is dat de ODD negatief adviseert op de locatie van de onderwijsvoorziening vanwege het aspect luchtkwaliteit. De gemeente Meppel heeft vragen over dit advies en heeft TAUW verzocht om een second opinion uit te voeren op het aspect luchtkwaliteit. TAUW heeft het rapport van de ODD, onderdeel luchtkwaliteit, beoordeeld op de gehanteerde uitgangspunten, de interpretatie van de gegeven feiten en de onderbouwing van de conclusies. Daarnaast geeft TAUW een eigen advies, gebaseerd op de geleverde gegevens.

Kenmerk

N001-1303874BRA-V01

2 Analyse advies ODD (luchtkwaliteit) De ODD noemt dat zij het voornemen heeft getoetst aan de milieuregels uit het Omgevingsplan en aan de milieuregels uit paragraaf 5.1.4 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Dat zijn voor luchtkwaliteit inderdaad de relevante regels in en planprocedure. De onderbouwing inzake luchtkwaliteit gaat verder in hoofdstuk 3 van het ODD-advies. De ODD benoemt dat de beoogde locatie op 62 meter ligt van een biomassa centrale (Meppel Energie) en op ongeveer 40 meter van de N375. Dat is beiden juist. Daarna benoemt de ODD dat de gemeente Meppel geen ‘aandachtsgebied’ is voor luchtkwaliteit zoals bedoeld in artikel 5.51 Bkl. Dat klopt, dit betekent dat er geen verplichting is om een uitgebreid luchtkwaliteitsonderzoek uit te laten voeren bij ruimtelijke ontwikkelingen in Meppel: de luchtkwaliteit wordt zo goed geacht dat een dergelijk onderzoek overbodig is volgens de wetgever. Daarna benoemt de ODD (pagina 6) dat de luchtkwaliteit in Meppel ‘redelijk tot goed’ is, maar dat onduidelijk is of dat ook geldt voor de locatie aan de Bremenbergweg 2a. TAUW ziet dat laatste anders: de luchtkwaliteit aan de Bremenbergweg 2a is wel degelijk bekend. Zie daarvoor hoofdstuk 3 van deze second opinion. Daarnaast benoemt de ODD een GGD advies1 om minimaal 50 meter tussen een gevoelige locatie en een drukke weg te houden.

Deze waarde van 50 meter geldt echter buiten de bebouwde kom. Binnen de bebouwde kom is het advies 25 meter, en daar wordt aan voldaan, de afstand van de Bremenbergweg 2a tot de N375 is tenslotte 40 meter. Ook wordt opgemerkt dat dit GGD advies geen norm is; het is een advies dat meegewogen kan worden in besluitvorming. Ook als een gevoelige locatie dichter bij een drukke weg ligt, dan betekent dat niet altijd dat de luchtkwaliteit daar slecht is. Dat hangt ook af van de heersende achtergrondconcentraties. Tenslotte adviseert de ODD negatief op deze locatie voor een kindcentrum, vanwege de omliggende activiteiten (Meppel Energie, N375) en een beroep op de specifieke zorgplicht. TAUW mist onderbouwing bij dit advies. Het enkele feit dat een plek dichtbij een weg of biomassacentrale ligt, maakt nog niet dat de luchtkwaliteit daar een belemmering is voor vestiging van een kindcentrum op grond van de specifieke zorgplicht zoals de ODD stelt. Voor een dergelijk negatief advies mag tenminste een specificering van de impact op luchtkwaliteit van de twee genoemde activiteiten worden verwacht. Als dat bekend is, dan kan bijvoorbeeld getoetst worden of de luchtkwaliteit op de locatie significant slechter is dan elders in Meppel, en of er tenminste voldaan wordt aan de wettelijke normen voor luchtkwaliteit.

Dat is niet gedaan, waardoor het advies meer een persoonlijke opvatting lijkt te zijn dan een objectieve toetsing aan wet- en regelgeving.

1

Beleidsadvisering ruimtelijke planvorming | RIVM

2/4

Kenmerk

N001-1303874BRA-V01

3 Analyse TAUW Uit eerdere onderzoeken is genoeg informatie voorhanden om een goede inschatting te kunnen maken van de luchtkwaliteit aan de Bremenbergweg 2a.  De achtergrondconcentratie2 op deze locatie is voor zichtjaar 2025, 9,2 µg/m3 voor 

stikstofdioxiden en 14,1 µg/m3 voor fijnstof. Voor de vestiging van zorgwoningen is in 2021 een luchtkwaliteitsonderzoek uitgevoerd (bijlage 1). Dat onderzoek verwijst naar een luchtkwaliteitsonderzoek uit 2017 dat de vestiging van de biomassacentrale onderzocht. Daaruit volgde een maximale bijdrage van 1,1 µg/m3 voor stikstofdioxiden 0,1 µg/m3 voor fijnstof (PM10) voor de biomassacentrale.



Uit openbare data in de landelijke rekentool CIMLK blijkt dat de maximale bijdrage van de Bremenbergweg op het meest nabijgelegen toetspunt3, ongeveer 1 µg/m3 bedraagt voor stikstofdioxide en ongeveer 0,2 µg/m3 voor fijnstof (PM10).

Deze cijfers staan samengevat in tabel 3.1. Opgemerkt wordt dat de luchtkwaliteit in heel (binnenstedelijk) Meppel rond deze waarden ligt; de achtergrondconcentratie is nagenoeg gelijk voor de gehele stad. Tabel 3.1 Luchtkwaliteit aan de Bremenbergweg 2 Stof

Meppel Energie

N375 (schatting)

Achtergrond

Totaal

Stikstofoxiden, in µg/m3

1,1

1

9,2

11,3

0,1

0,2

14,1

14,4

Fijnstof (PM10), in µg/m

3

Deze uitkomsten kunnen getoetst worden aan de wettelijke grenswaarden, zie tabel 3.2. Tabel 3.2 Toetsing aan huidige en toekomstige wettelijke normen. Stof

Stikstofoxiden, in µg/m3 Fijnstof (PM10), in µg/m

3

Huidige EU

EU grenswaarden per

Bremenbergweg 2a

grenswaarden

1/1/2030

40

20

11,3

40

20

14,4

Uit de cijfers in de tabellen 3.1 en 3.2 volgt dat de luchtkwaliteit aan de Bremenbergweg 2a ruim voldoet aan de huidige grenswaarden voor luchtkwaliteit. Ook wordt ruim voldaan aan de aanzienlijk scherpere grenswaarden die per 1 januari 2030 gaan gelden. Vanuit het oogpunt van luchtkwaliteit is vestiging van een gevoelige bestemming zoals een kindcentrum mogelijk4.

2

Zoals afgeleid uit de Grootschalige Concentratiekaarten Nederland (GCN) opgesteld door het RIVM.

3

receptor 01179514_80991, deze ligt naast de rotonde Bremenbergweg / Steenwijkerstraatweg aan de oostkant van

de voorgenomen schoollocatie. 4

Opgemerkt wordt dat toetsing aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit juridisch gezien niet nodig is in Meppel bij

ruimtelijke ontwikkelingen, want Meppel is geen aandachtsgebied voor luchtkwaliteit, zie artikel 5.51 Bkl.

3/4

Kenmerk

N001-1303874BRA-V01

4 Conclusie en advies TAUW heeft het rapport van de ODD, onderdeel luchtkwaliteit, beoordeeld. De ODD benoemt diverse aspecten die meewegen bij het toedelen van functies aan locaties. Hierbij focust zij met name op de dichte nabijheid van de N375 en Meppel Energie, dit met een beroep op de specifieke zorgplicht. Nergens kwantificeert de ODD de effecten op luchtkwaliteit van deze twee activiteiten. Het enkele feit dat een plek dichtbij een weg en/of biomassacentrale ligt, maakt nog niet dat de luchtkwaliteit daar niet goed genoeg is voor vestiging van een kindcentrum. De conclusie van de ODD is onvoldoende onderbouwd. Daarom heeft TAUW een eigen analyse gemaakt, gebaseerd op de geleverde gegevens en openbaar beschikbare informatie. Uit die analyse blijkt dat de luchtkwaliteit ter plekke ruim voldoet aan de wettelijke grenswaarden. De luchtkwaliteit aan de Bremenbergweg 2a is ook niet wezenlijk anders dan gemiddeld in Meppel. Gelet op de regelgeving omtrent luchtkwaliteit uit artikel 5.51 Bkl, en de specifieke zorgplicht, concludeert TAUW dat vestiging van een kindcentrum op deze locatie mogelijk is.

4/4

Kenmerk

Bijlage 1

N001-1303874BRA-V01

Onderzoek Luchtkwaliteit zorgwoningen Bremenbergweg Meppel (23 september 2021)

Memo Aan

Dirk Albertsma (Cosis)

Opgesteld door

Datum

23 september 2021

Berend Hoekstra

Kenmerk

1283626

Email

Onderwerp

Luchtkwaliteit

berend.hoekstra@tauw.com

Luchtkwaliteit zorgwoningen Bremenbergweg Meppel Inleiding Cosis is voornemens tijdelijke zorgwoningen te realiseren op de locatie Bremenbergweg 2 in Meppel. Het gaat om een tijdelijke woonvoorziening voor mensen met een kwetsbare gezondheid. De woningen zijn gepland in de directe nabijheid van een biomassacentrale en de provinciale weg N375 gelegen. Op 28 meter van de voorziening bevindt zich de biomassacentrale en op 28 meter de provinciale weg. Hoewel er volgens de RUD Drenthe wordt voldaan aan de wettelijke grenswaarden voor luchtkwaliteit, bestaan er zorgen over de luchtkwaliteit ter plaatse van de woonvoorziening. Gezien de hogere gevoeligheid van de beoogde bewoners wilt Cosis nader inzicht in hoeverre aan strengere (meer gezondheid gerelateerde) advieswaarden voor luchtkwaliteit wordt voldaan. Daarmee kan een nadere interne afweging over luchtkwaliteit worden gemaakt. In deze memo wordt nader ingegaan op de luchtkwaliteit bij de tijdelijke zorgwoningen. Op basis van beschikbare gegevens van de Biomassacentrale (rapport Sweco van 2017) en verkeer (NSL monitoringstool) wordt een gecumuleerde inschatting gemaakt van concentraties NO2, PM10 en PM2,5 nabij de zorgwoningen. De concentratie wordt beoordeeld aan de wettelijke grenswaarde en WHO advieswaarde voor stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10 en PM2,5).

Daarmee ontstaat beter inzicht hoe kritisch de concentraties zich verhouden met deze toetswaarden. Tevens ontstaat inzicht in hoeverre de lokale bronnen bijdragen aan de totale concentratie. Situering tijdelijke zorgwoningen In volgende figuren is de situering van de zorgwoningen weergegeven. Het eerste figuur geeft de ligging weer van de woningen tot de biomassacentrale en de provinciale weg. Daarbij is de minimale afstand aangegeven. Het tweede figuur geeft de ligging van de beoogde locatie weer via een luchtfoto. In de derde figuur is de ligging van het perceel vanaf de Bremenbergweg getoond met op de achtergrond de ligging van de biomassacentrale.

Kenmerk

1283626

2/7

Kenmerk

1283626

Normenkader In tabel 1 zijn de relevante normen voor NO2 en fijn stof opgenomen. EU grenswaarden De EU grenswaarden zijn de wettelijke luchtkwaliteitsnormen. In het kader van besluitvorming over plannen en projecten wordt getoetst aan deze grenswaarden. Als wordt voldaan wordt aan deze grenswaarden kan een plan of project derhalve doorgangvinden. Er wordt daarbij geen onderscheid gemaakt in de gevoeligheid van mensen voor luchtkwaliteit. Uitgagspunt is dat met deze grenswaarden aan iedereen een voldoende bescherming wordt gegeven. Ook het Besluit gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit gaat uit van deze grenswaarden. Dit besluit bepaalt dat realisatie van specifieke gevoelige bestemmingen waarvan de locatie geheel of gedeeltelijk is of zal zijn gelegen op een afstand van minder dan 300 meter vanaf de rand van een rijksweg, of minder dan 50 meter vanaf de rand van een provinciale weg, en op die locatie sprake is van een overschrijding of dreigende overschrijding van de grenswaarde voor NO2 of PM10, de invulling op een zodanige wijze plaats vindt dat deze niet leidt tot een toename van het aantal ter plaatse verblijvende personen. Als specifiek gevoelige bestemmingen worden bedoeld gebouwen, geheel of gedeeltelijk bestemd of in gebruik a. ten behoeve van basisonderwijs, voortgezet onderwijs of overig onderwijs aan minderjarigen; b. ten behoeve van kinderopvang; c.

als verzorgingstehuis, verpleegtehuis of bejaardentehuis. WHO advieswaarden Naast de Europese normen voor luchtkwaliteit, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de zogenoemde ‘Air Quality Guidelines’ voor buitenlucht opgesteld met de WHO-advieswaarden. Dit betreft wetenschappelijke advieswaarden. Wanneer de luchtkwaliteit voldoet aan de Europese grenswaarden, betekent dit namelijk niet dat daarmee ook de volksgezondheid volledig wordt beschermd. De Europese grenswaarden zijn minder streng dan de gezondheidskundige advieswaarden van de WHO. Zelfs bij concentraties onder de gezondheidskundige advieswaarden van de WHO kan luchtverontreiniging de gezondheid aantasten en tot vroegtijdige sterfte leiden. Er is dus meer gezondheidswinst te verwachten van verdere verbetering van de luchtkwaliteit dan de WHO adviseert. Kinderen, ouderen en mensen met luchtwegaandoeningen

3/7

Kenmerk

1283626

(vooral astmapatiënten) blijken extra gevoelig voor de effecten van blootstelling aan fijnstof, stikstofdioxide en ozon. Mensen met hart- en vaataandoeningen zijn extra gevoelig voor fijnstof. In het Schone Lucht Akkoord (SLA) van januari 2020 streven de deelnemende overheden (Rijk, provincies en gemeenten) naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor iedereen in Nederland te realiseren waarbij onder andere wordt toegewerkt naar de WHO-advieswaarden voor stikstofdioxide en fijn stof in 2030. Mochten deze waarden in de toekomst worden gewijzigd dan zal bekeken worden wat de gevolgen hiervan zijn voor het SLA. Zeer recentelijke (22 september 2021) heeft de WHO de advieswaarden op basis van nieuwe inzichten geactualiseerd. De advieswaarden zijn aanzienlijk aangescherpt. Maar nogmaals, de advieswaarden hebben geen dwingende status in besluitvorming, maar kunnen wel een rol spelen in (toekomstige) beleidsvorming. Tabel 1 Grenswaarden en WHO advieswaarden NO2 en fijn stof (PM10 en PM2,5) in µg/m3 Stof

Stikstofdioxide

Type norm

Jaargemiddelde

(NO2)

concentratie

Fijn stof (PM10)

Jaargemiddelde

Fijn stof (PM2,5)

Jaargemiddelde

EU

WHO advieswaarde

WHO advieswaarde

grenswaarde

2005

20212)

40

(40)

10

401)

20

15

25

10

5

concentratie

concentratie 1)

Voor PM10 is de EU grenswaarde voor de 24-uurgemiddelde concentratie maatgevend. Deze omgevingswaarde is equivalent aan een jaargemiddelde concentratie PM10 van circa 31,2 μg/m3.

2)

Sinds 22 september 2021 geactualiseerde advieswaarden WHO

Huidige situatie luchtkwaliteit RUD Drenthe heeft geconcludeerd dat luchtkwaliteit geen reden is om het verzoek om af te wijken van het bestemmingsplan – voor realisatie van de zorgwoningen – af te wijzen. Voor luchtkwaliteit wordt volgens de RUD voldaan aan de wettelijke grenswaarden. In onderstaande wordt nader ingegaan op de huidige luchtkwaliteit in de nabijheid van het plangebied. Wegverkeer In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) vindt jaarlijks monitoring plaats van de luchtkwaliteit in Nederland. De gegevens hiervan zijn opgenomen in de NSL monitoringstool (NSL monitoringstool (nsl-monitoring.nl)). In de tool worden concentraties nabij de belangrijkste wegen in Nederland inzichtelijk gemaakt. Onderstaande figuur geeft een uitsnede van de kaart van Meppel met de ligging van toetspunten waar de luchtkwaliteit is berekend. Het tracé direct nabij de zorgwoningen is niet opgenomen in de tool, wel het nabijgelegen tracé vanaf de rotonde autosnelweg A32. Dit deel van de provinciale weg zal een vergelijkbare of hogere verkeersintensiteit hebben dan het deel nabij de zorgwoningen.

4/7

Kenmerk

1283626

Het in rood aangegeven toetspunt in de figuur heeft de hoogste concentraties voor NO2 en fijn stof in 2020. De verkeersintensiteit is nabij dit toetspunt circa 15000 motorvoertuigen per etmaal met circa 12% middelzwaar en zwaar vrachtverkeer. Ter plaatse zijn de concentraties berekend als vermeld in tabel 2. In de tabel is de achtergrondconcentratie weergegeven en de totale concentratie inclusief de bijdrage van het lokale verkeer (ten gevolge van de provinciale weg en A32). Tabel 2 Berekende jaargemiddelde concentraties (ug/m3) op toetspunt 81002 in 2020 NO2

PM10

PM2,5

Totaal

16,2

15,9

9,1

Achtergrond

11,6

15,4

8,9

Landelijke prognoses van PBL op het gebied van emissies duiden op een afname van de emissies en daarmee op een verbetering van de luchtkwaliteit in de tijd.

Biomassacentrale In 2017 heeft Sweco een onderzoek uitgevoerd naar het effect van de biomassacentrale op de luchtkwaliteit. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de ruimtelijke onderbouwing. Uit tabel 4.1 van het Sweco rapport wordt een maximale bijdrage van de biomassacentrale berekend van 1,1 en 0,1 ug/m3 voor respectievelijk NO2 en PM10. Daarnaast zijn in het rapport contouren opgenomen (zie figuren) waarmee het effect ter plaatse van de zorgwoningen is te zien. Uit het luchtkwaliteitsonderzoek van de biomassacentrale blijkt dat de jaargemiddelde concentratie ter plaatse van de zorgwoningen met maximaal 0,6 μg/m3 toeneemt. Uit het luchtkwaliteitsonderzoek van de biomassacentrale blijkt dat de jaargemiddelde concentratie ter plaatse van de zorgwoningen met maximaal 0,1 μg/m3 toeneemt.

5/7

Kenmerk

1283626

Totale concentratie Op basis van de beschikbare onderzoeken worden de volgende concentraties nabij de zorgwoningen als maximum ingeschat: • Circa 16,8 ug/m3 als jaargemiddelde concentratie NO2 (16,2+0,6) • Circa 16,0 ug/m3 als jaargemiddelde concentratie PM10 (15,9+0,1) •

Circa 9,2 ug/m3 als jaargemiddelde concentratie PM2,5 (9,1+0,1)

Er wordt ter plaatse van de zorgwoningen ruim voldaan aan de wettelijke grenswaarden voor NO2 en fijn stof (PM10 en PM2,5). Het besluit gevoelige bestemmingen is derhalve ook niet van toepassing. Vanuit oogpunt van het wettelijk kader kunnen de zorgwoningen gerealiseerd worden. Ter plaatse van de zorgwoningen wordt ook ruim voldaan een de WHO advieswaarden (2005). Alleen de concentratie voor PM2,5 ligt in de buurt van de WHO advieswaarde (2005). Ter plaatse is de kwaliteit van de luchtkwaliteit veel beter dan volgens de EU grenswaarden. Aan de recent geactualiseerde WHO advieswaarden (2021) kan nu nog niet worden voldaan. Dit overigens voor geheel Nederland.

6/7

Kenmerk

1283626

7/7