1.20.1 College - 26.1 Bijlage - Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

RAAP-RAPPORT 6367

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Colofon Opdrachtgever: gemeente Meppel Titel: Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel Versie: 08-12-2023 Auteur: ir. E.H. Boshoven, M. Scholte Lubberink Projectcode: MEBEL Bestandsnaam: RAAPrap_6367_MEBEL_20231208 Autorisatie: Y.T. van Popta

ISSN: 0925-6229

RAAP Leeuwenveldseweg 5b

Telefoon: 0294-491 500

1382 LV Weesp

E-mail: raap@raap.nl

Postbus 5069

Website: www.raap.nl

1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2023 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Samenvatting De gemeente Meppel beschikt sinds 2011 over een archeologische verwachtings- en beleidskaart (De Boer & Van der A, 2011). De gemeente wilde deze kaarten actualiseren, onder meer omdat sinds het verschijnen van de oude beleidskaart ruim 90 archeologische onderzoeken zijn uitgevoerd. Ook hebben amateurarcheologen nieuwe vindplaatsen ontdekt. Bovendien zijn er sindsdien vanuit de provincie Drenthe een paar grote provincie-dekkende inventarisaties uitgevoerd, gericht op Celtic fields, karrensporen en voordenlocaties. Al deze nieuwe bevindingen zijn in de nieuwe archeologische beleidsadvieskaart verwerkt. De actualisatie bouwt zoveel mogelijk voort op de oude archeologische beleidsadvieskaart. Voor de beknopte gebiedsbeschrijving (fysische landschap, landschaps- en bewoningsgeschiedenis van de gemeente) en de achterliggende systematiek van de archeologische beleidsadvieskaart, wordt verwezen naar wat daarover reeds eerder gemeld is (zie De Boer & Van der A, 2011). Het onderhavige rapport geeft een toelichting op/verantwoording van de actualisatie en bevat een handreiking ten aanzien van het archeologische beleid.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[3]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Inhoud Samenvatting ...................................................................................................................................... 3 Inhoud................................................................................................................................................. 4 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 5 2 Bronnen ........................................................................................................................................... 7 3 Actualisatie: aanvullingen en aanpassingen ...................................................................................... 8 3.1 Aanpassingen aan de bronnenkaart ...................................................................................................... 8

4 De archeologische waarden- en verwachtingskaart ......................................................................... 15 4.1 Aanpassingen aan de landschaps- en archeologische verwachtingskaart .............................................. 15

5 Aanpassingen aan de archeologische beleidsadvieskaart ................................................................ 18 5.1 vrijstellingendiepten in agrarisch gebied .............................................................................................. 18 5.2 Oude legenda-eenheden .................................................................................................................... 18 5.3 Beleidscategorieën ............................................................................................................................ 19

Literatuur .......................................................................................................................................... 23 Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices ..................................................................... 24

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[4]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

1 Inleiding De gemeente Meppel beschikt sinds 2011 over een archeologische verwachtings- en beleidskaart (de Boer & Van der A, 2011). De gemeente wil deze kaarten actualiseren, onder meer omdat sinds het verschijnen van de beleidskaart veel nieuwe onderzoeken zijn uitgevoerd. Ook hebben amateurarcheologen enkele nieuwe vindplaatsen ontdekt. Bovendien zijn er sindsdien vanuit de provincie Drenthe een paar grote provincie-dekkende inventarisaties uitgevoerd, gericht op Celtic fields, karrensporen, voordelocaties en Tweede Wereldoorlog. Al deze nieuwe bevindingen dienen in de nieuwe archeologische beleidsadvieskaart verwerkt te worden. De actualisatie bouwt zoveel mogelijk voort op de archeologische beleidskaart uit 201 1. Voor de beknopte gebiedsbeschrijving (fysische landschap, landschaps - en bewoningsgeschiedenis van de gemeente) en de achterliggende systematiek van de archeologische bel eidsadvieskaart, wordt verwezen naar wat daarover reeds eerder gemeld is (zie de Boer & Van der A, 201 1). Het betreft hier een actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart in strikte zin, dus de kaart zelf, en daarmee onvermijdelijk ook van de kaarten waarop deze kaart gebaseerd is: de archeologische bronnenkaart en de archeologische verwachtingskaart.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[5]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Figuur 1. Ligging en begrenzing van de gemeente Meppel.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[6]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

2 Bronnen Voor de actualisatie van de archeologische verwachtings - en beleidskaart zijn de volgende bronnen geraadpleegd: - recente archeologische onderzoeks- en vindplaatsgegevens en rapporten uit de vigerende Archis-versie (https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3); - een provinciale inventarisatie van karrensporen (Van der Veen & Ten Anscher, 2018); - een provinciale inventarisatie/actualisatie van Celtic fields (Van der Veen & Ten Anscher, 2018); - een provinciale inventarisatie van voordenlocaties (Van der Veen & Ten Anscher, 2019); - bronnen en luchtfoto’s met betrekking tot resten uit de Tweede Wereldoorlog; - het Actueel Hoogtebestand Nederland (0,5 m grid) en afgeleide bestanden; - de gedetailleerde bodemkaarten van ruilverkavelingsgebied Ruinerwold-Koekange (van Dodewaard & Rutten, 1972) en van het veengebied in het Land van Vollenhove (Haans & Hamming, 1962); - informatie aangaande door amateurarcheologen ontdekte vindplaatsen.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[7]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

3 Actualisatie: aanvullingen en aanpassingen 3.1 Aanpassingen aan de bronnenkaart 3.1.1

Archis-onderzoeken

Archis-onderzoeksgebieden Archis (het nationale digitale archeologische archief) is geraadpleegd voor een overzicht van de afgeronde archeologische onderzoeken in de gemeente Meppel (peildatum: 14-03-2023). Na het verschijnen van de oude beleidskaart zijn in Archis 66 nieuwe onderzoeken opgenomen. Totaal zijn in Archis 124 onderzoeken geregistreerd die betrekking hebben op de gemeente Meppel. Om de relatie te zien tussen archeologische en cultuurhistorische elementen en al dan niet archeologisch onderzocht gebied, zijn op de bronnenkaart de begrenzingen van alle Archis-onderzoeksgebieden overgenomen. De archeologische onderzoeken zijn op een extra kaartbijlage opgenomen (kaartbijlage 1b). Het projecteren van de afzonderlijke contouren van alle onderzoeksgebieden leidt namelijk onvermijdeli jk tot een nauwelijks te onderscheiden wirwar van vlakken, lijnen en de bijbehorende 10 -cijferige Archiscodes, de “zaakidentificatienummers”. Het kaartbeeld lijkt te suggereren dat grote delen van de gemeente al archeologisch onderzocht zijn, en daarmee wat archeologie betreft klaar zijn.

Onderzoeksgebieden kunnen soms zeer grote terreinen omvatten, waarbij bijvoorbeeld alleen maar onderzocht is wat er archeologisch al van bekend is, om contextinformatie te verkrijgen (een bureaustudie, een in het archeolo gische onderzoeksproces gebruikelijke eerste onderzoeksstap die zich richten kan op een aanmerkelijk groter gebied dan het uiteindelijke plangebied). Dat in een gebied archeologisch onderzoek is uitgevoerd, betekent dus niet automatisch dat het daarmee geen verder archeologisch onderzoek meer behoeft. Eén en ander is afhankelijk van de aard van het uitgevoerde onderzoek, de bevindingen en het terreingedeelte waarop die betrekking hebben. De (deel)gebieden die op basis van het uitgevoerde onderzoek wel al archeologisch vrijgegeven kunnen worden, zijn ook op kaartbijlage 1b en 3 aangegeven (zie ook de onderzoekentabel in bijlage 4). Overige Archis-elementen Sinds het verschijnen van de oude beleidsadvieskaart is Archis ingrijpend geherstructureerd (destijds was Archis2 vigerend, tegenwoordig is dat Archis3). Alle oude Archis -elementen (inclusief de hierboven al behandelde onderzoeken van vóór 2010) hebben nieuwe zaakidentificatienummers en objectnummers gekregen. Via deze nieuwe nummers als ingang zijn wel nog de oude Archis-nummers te achterhalen (bijlage 2).

De oude Archis-waarnemingen (vindplaatsen aangegeven met puntlocaties) zijn in de nieuwe Archis systematiek opgenomen als vondstlocatie, waaraan informatie over vondsten, sporen en complexen is gekoppeld. Overigens loopt de nauwkeurigheid van de bijbehorende puntcoördinaten sterk uiteen, van vrij nauwkeurig (op 5 m of minder) tot een nauwkeurigheid op 100 m of aanzienlijk meer. Dat laatste geldt met name voor oude vondsten die in Archis ingevoerd zijn. Een bijzondere Archis-categorie vormen de terreinen van archeologische waarde (in de oude terminologie de AMK-terreinen). Zij zijn onderverdeeld in vier categorieën. Er zijn na 2010 diverse nieuwe complexen, sporen en vondsten bijgekomen als gevolg van de sindsdien uitgevoerde archeologische onderzoeken, echter geen nieuwe terreinen van archeologische

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[8]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

waarde. Alle terreinen van archeologische waarde en de vondstlocaties zijn op de bronnenkaart (kaartbijlage 1a) opgenomen.

3.1.2 Niet in Archis opgenomen vindplaatsen Het overzicht van bekende, in Archis opgenomen vindplaatsen is voorgelegd aan amateurarcheologen en -historici van de Historische Vereniging Nijeveen en (de archeologische werkgroep van) Stichting Oud Meppel. De door hen aangedragen “nieuwe” vindplaatsen zijn verwerkt in de bronnenkaart (zie ook catalogus in bijlage 1).

3.1.3

Celtic fields

In 2018 is in opdracht van de Provincie Drenthe is een onderzoek uitgevoerd naar Celtic fields in Drenthe (Van der Veen & Ten Anscher, 2018). Bij dit onderzoek is een aantal ‘nieuwe’ Celtic fields ontdekt, terwijl andere kleiner of groter bleken te zijn dan gedacht was, of geen Celtic field bleken te zijn. De balans is voor de gemeente Meppel als volgt (vergelijk De Boer & Van der A, 2011, kaartbijlage 3 met de nieuwe kaartbijlage 1): - het Celtic field op de flank van de Bisschopsberg is groter dan de begrenzing van het betreffende AMK-terrein. Deze nieuwe begrenzing is weergegeven op de bronnenkaart.

3.1.4

Karrensporen

Tot voorkort ontbrak een overzicht van karrensporen in Drenthe. Dit fenomeen bleef ook onvermeld op de oude archeologisch beleidsadvies kaart van Westerveld. Uit de recente provinciale inventarisatie (Van der Veen & Ten Anscher, 2018) blijkt dat in de gemeente Meppel geen karrensporen bekend/herkend zijn. Een verklaring hiervoor is dat een deel van de gemeente uit veen bestaat en het dekzandgebied nagenoeg geheel agrarisch in gebruik is. Er zijn geen natuurgebieden aanwezig waar karrensporen door middel van AHN-beelden en/of luchtfoto’s zouden kunnen worden herkend.

3.1.5

Historische bebouwing en overige historische elementen met archeologische relevantie

Voor het project zijn de diverse kadastrale minuutplannen uit ca. 1832 gegeorefereerd. Aan de hand van deze kaarten zijn de historische erven en andere elementen als kastelen, kerken, begraafplaatsen, eendenkooien, molens, sluizen, bruggen in kaart gebracht en de ligging er van gevectoriseerd.

3.1.6

Archeologische sporen uit de Tweede Wereldoorlog

Voor sporen uit de Tweede wereldoorlog is gebruik gemaakt van de inventarisatie voor de provincie Drenthe (ten Anscher e.a. 2021). Voor deze inventarisatie i s gebruik gemaakt van RAF luchtfoto’s, de Canadian War Maps en verschillende archieven. Deze inventarisatie is op basis van gegeorefereerde RAF luchtfoto’s 1 verder verfijnd voor de gemeente Meppel. Dit was onder andere het geval in de wijk Haveltermade te Meppel, waar nieuwe luch tfoto’s een scherper beeld leverden van de situatie, dan de voorheen gebruikte bronnen (namelijk de Canadian War Maps 2).Vooral de ligging van loopgraven is hierdoor soms meerdere meters verschoven.

De gebruikte foto’s zijn benaderd via Dotkadata en de Geoportal van de W ageningen University. Het betreft: 106G -1912 (nummer 3100), 106G-3663 (nummers 3055-3057, 3059, 4055-4057, 4059), 140-1325 (nummer 4015) 2 Kaartbladnummers 3202, 3203 en 3303 1

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[9]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Nieuwe toevoegingen aan de kaart zijn enkele opstellingen verspreid langs de Duitse linie. Het kan hier gaan om onderkomens, schuttersputten of opstellingen voor zwaarder geschut, dit is niet goed zichtbaar op de foto’s. Het lijkt er op dat deze plekken afgedekt zijn geweest met camouflagenet. Verder is de locatie weergegeven waar op 28 januari 1945 in Meppel bommen zijn gevallen, afgeworpen door een in nood zijnde bommenwerper. Hierbij zijn 17 mensen omgekomen en meerdere gebouwen verwoest. Er is nog gekeken naar de locaties van gecrashte vliegtuigen in de gemee nte Meppel, maar de gebruikte bron (het verliesregister 3) was geografisch niet nauwkeurig genoeg om uitsluitsel te geven. Hiervoor zou dan nader onderzoek uitgevoerd moeten worden.

3.1.7

Bodemverstoringen

Op de bestaande kaart uit 2011 stonden slechts enkele locaties met bodemverstoringen weergegeven. Aangezien dergelijke verstoringen wel relevant kunnen zijn ten aanzien van eventueel aanwezige archeologische resten, is een inventarisatie van bodemverstoringen uitgevoerd. Deze inventaris atie vond plaats aan de hand van de volgende bronnen: • De verstoringsbronnenkaart van de RCE (https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=Verstoringsbronnenkaart ); De hier vermelde bronnen zijn geraadpleegd; • Het bestand ‘vergraven gronden’ van Alterra (met name de waarden delfstoffen, transportleidingen, verwerkingen uit de attribuuttabel). Niet alle geregistreerde verstoringen zijn even ingrijpend geweest of sommige in dit bestand opgenomen verstoringtypen (begraafplaatsen, dijk en kade) zijn juist van cultuurhistorische betekenis. De RCE waarschuwt daarom dat het voor deze kaart geïnventariseerde overzicht van potentieel verstorende activiteiten niet is gemaakt voor ee n een-opeen gebruik in de archeologie en dat ze slechts een eerste indicatie verschaft voor de aanwezigheid van een verstoorde bodem. Het is dan ook niet mogelijk om alleen op basis van de informatie uit die bestanden met zekerheid iets te zeggen over de werkelijke mate van bodemverstoring.

Mede vanwege dit gegeven zijn de niet-ingrijpende verstoringen (zoals geïnventariseerd onder de generieke attribuutwaarden ‘bebouwd’ of ‘natuurontwikkeling’ of ‘open water’ of ‘golfterrein’ of ‘sport en recreatie’) en verstoringen met eerder een cultuurhistorische betekenis, uit het aangemaakte bestand verwijderd; • De gedetailleerde bodemkaart van het ruilverkavelingsgebied Ruinerwold-Koekange (van Dodewaard & Rutten, 1972); • De gedetailleerde bodemkaart van het veengebied in het Land van Vollenhove (Haans & Hamming, 1962); • In het onderzoeksvoorstel was opgenomen dat ook de gedetailleerde bodemkaart van het ruilverkavelingsgebied Nijeveen-Kolderveen geraadpleegd zou worden, maar een dergelijke bodemkaart is nooit vervaardigd. De bij de bibliotheek van Wageningen Universiteit opgevraagde rapporten 4 van deze ruilverkaveling bevatten geen (verwijzing naar een dergelijke) bodemkaart.

3 4

www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/ahome/lossregister/ Bijkerk 1958; Bijkerk 1959; Cultuurtechnische Dienst 1954; Cultuurtechnische Dienst 1959

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[10]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

• De in 20 e dan wel 21 e gegraven watergangen en vijvers. De bronnen hiervoor zijn het top10 vectorbestand en historisch topografische kaarten (met name historische kaart uit omstreeks 1950); • Bodemverstoringen die zijn geïdentificeerd aan de hand van het AHN4 (0,5 m grid) evenals verstoringen op perceelsniveau van de afgelopen 20 jaar door het combinere n van de gegevens van AHN2 (inwinjaar 1999/2000) en AHN4 (inwinjaar 2020) middels een GIS -calculatie (AHN4 min AHN2); • Bodemloket: de op bodemloket.nl weergegeven saneringslocaties zijn niet gebruikt aangezien de weergegeven informatie niet betrouwbaar is (deze onbetrouwbaarheid bleek o.a. bij de actualisatie van de verwachtingenkaart van gemeente Veenendaal). De bodemverstoringen zijn gecategoriseerd in enerzijds ophogingen en anderzijds afgravingen, ontgrondingen, egalisaties, vergravingen en verstoringen . Ook de in de 20 e en 21 e eeuw gegraven watergangen worden als verstoring geclassificeerd. Het totale oppervlak aan bodemverstoringen bedraagt 602 hectare (zie tabel 1). Let wel, op een locatie kan sprake zijn van meerdere bodemverstoringen (bijvoorbeeld zowel ophoging van een perceel als verstoring onder een deel van het perceel waar een transportleiding ligt. Type verstoring

Oppervlakte (hectare)

Afgegraven

102

Gediepploegd

25

Geëgaliseerd

78

Ontgronding

33

Opgehoogd

254

Vergraven

109

Tabel 1. Oppervlakte aan bodemverstoringen, onderverdeeld naar type verstoringen.

Verstoring en archeologisch niveau

Oppervlakte (hectare)

Verstoord tot onder archeologisch niveau

77

onbekend of de verstoring reikt tot onder het archeologisch relevante niveau

525

Tabel 2. Oppervlakte van de verstoringen in relatie tot het archeologisch relevante niveau.

3.1.8

Nieuwe inzichten in de ontwikkeling van Kolderveen, Nijeveen en Meppel aan de hand van uitgevoerd archeologisch onderzoek

Kolderveen: Tot op heden zijn er geen archeologische onderzoeken uitgevoerd in Kolderveen. Archeologie vormt daarmee op dit moment geen bron waarmee de historische ontwikkeling van het dorp kan worden geactualiseerd. Nijeveen: Sinds 2010 zijn enkele booronderzoeken uitgevoerd in het dorp, evenals een archeologische begeleiding. De booronderzoeken betroffen verkennende boringen waarbij vooral de intactheid en bodemopbouw bestudeerd is en vooral een verstoorde ondergrond lieten zien. De archeologische begeleiding is eind 2010/begin 2011 in het kader van rioolvervanging uitgevoerd in (de omgeving van) de Molenstraat en Wilhelminastraat. 5 Tijdens de ontgravingen geen archeologische sporen 5

ARCHIS: zaakidentificatienr. 2307555100

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[11]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

waargenomen. Deels komt dit door verstoringen van het bestaande riool en in andere delen van het plangebied door het ontbreken van archeologische sporen in het aangelegde vlak. Meppel: De afgelopen periode zijn vijf begeleidingen en een (nood)opgraving uitgevoerd waarvan het rapport beschikbaar is. Van een begeleiding aan het Prinsenplein 6 is nog geen rapport beschikbaar en dit geldt ook voor een opgraving die in 2019 is uitgevoerd aan de oostzijde van de Kromme Elleboog. 7 Bij een noodopgraving die in 2015 op de hoek van de Havenstraat en Kinkhorststraat is uitgevoerd zijn afvalkuilen uit 17 e en 18 e eeuw zijn aangetroffen evenals bebouwingsresten uit de tweede helft van de 19 e eeuw. 8 Binnen de historische kern zijn ook enkele begeleidingen uitgevoerd zoals die van een aanleg van een waterleiding op het Kerkplein en waar divers menselijk botmateriaal is gevonden evenals een stedelijk ophogingspakket waarin vondsten in de vorm van aardewerkfragmenten en metaal uit de periode 1600 tot 1900 aanwezig waren. 9 Bij een opgraving (variant begeleiding) in het kader van de herinrichting van de Noteboomstraat 10 zijn resten aangetroffen van de in 1890 gedempte sloot ‘de Poele’ en waarbij de slootvulling divers vondstmateriaal uit met name de periode 1750 -1900 bevatte, maar ook een kleine hoeveelheid ouder vondstmateriaal (periode 1500-1600).

Dit onderzoek heeft ook resten van houten beschoeiingen opgeleverd een tweede sloot met materiaal uit de periode 1600 -1700 en twee putten van (vermoedelijk) een huis dat op de hoek van de Woldstraat heeft gestaan. Ook de werkzaamheden bij de herinrichting van de Groenmarkt en Kromme Elleboog is archeologisch begeleid waarbij langs de noordzijde van de Groenmarkt houten kadeankers van een kadebeschoeiing van de voormalige Wetering zijn gevonden, evenals een met 17 e eeuws materiaal gevulde greppel en vondsthoudende ophogingspakketten met vondsten uit de periode 1700 -1800. Aan de Kromme Elleboog zijn een 20 e eeuwse fundering aangetroffen en aardewerkvondsten uit de nieuwe tijd. 11 Tot slot is bij de herinrichting van de Prinsengracht grachtdempingen van de Wetering aangetroffen en houten beschoeiingspalen die dateren uit de periode na 1851. Daarnaast is vooral 18 e tot 20 e eeuw vondstmateriaal aangetroffen. 12 Deze onderzoeken laten zien dat de ondergrond in het historische Meppel vol zit met archeologisch resten, maar tegelijkertijd moet worden gesteld dat deze uitgevoerde onderzoeken vooral resten uit de nieuwe tijd hebben opgeleverd. Dit komt doordat de onderzoeken vooral buiten de oudste kern van Meppel zijn uitgevoerd en een deel van de onderzoeken begeleidingen betroffen waarbij de ingrepen slechts beperkt en/of ondiep waren.

Aan de hand van de resultaten van deze onderzoeken kan dan ook weinig worden gezegd over de middeleeuwse ontwikkeling van Meppel. De in 2011 vervaardigde kaart met de ontwikkeling van de bebouwing van Meppel is aan de hand van Gerding (1991) en diverse historische kaarten verder verfijnd. Het resultaat bevindt zich in figuur 2 waarbij de ontwikkeling in drie deelfiguren is weergegeven: Mep pel in de 14 e /15 e eeuw, de periode 17 e /18 e eeuw en de situatie rond 1832. Met name over de periode 14 e /15 e eeuw is weinig bekend over

6

Archis: zaakidentificatienr. 5309464100 Archis: zaakidentificatienr. 4676109100 8 Archis: zaakidentificatienr. 3974300100 9 Archis: zaakidentificatienr. 2399920100 10 Archis: zaakidentificatienr. 4736016100 11 Archis: zaakidentificatienr. 4979511100 12 Archis: zaakidentificatienr. 5162027100 7

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[12]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

de locatie van de huizen(blokken). Deze staan dan ook niet weergegeven op de kaart uit de betreffende periode.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[13]

Figuur 2. Ontwikkeling van de historische kern van Meppel in drie tijdsperioden: 14/15 e eeuw, 16/17 e eeuw en rond 1832.

4 De archeologische waarden- en verwachtingskaart 4.1 Aanpassingen aan de landschaps- en archeologische verwachtingskaart De landschaps- en archeologische verwachtingskaart (zie kaartbijlage 2) is inhoudelijk niet wezenlijk veranderd, maar er zijn wel enkele aanpassingen doorgevoerd.

4.1.1

Actualisatie ondergrond

Op basis van het AHN en een bewerking van het AHN waarbij het regionale reliëf is verwijderd zijn de begrenzingen van de diverse landschappelijke eenheden aangepast en verfijnd. Zo zijn diverse dekzandruggen en beekdalen beter begrensd, zoals weergegeven i n figuur 3.

Figuur 3. Vereffend AHN-beeld met de begrenzing van de landschappelijke zones op huidige kaart ten o pzichte van de zones op de kaart uit 2011 voor het gebied tussen de Hoogeveensche Vaart en De Reest .

De grootste veranderingen hebben plaatsgevonden in het veengebied ten zuiden en noorden van Kolderveen en Nijeveen. Aan weerszijden van het (voormalige) be ekdal van de Hasselter Aa is een bufferzone toegekend met een hoge verwachting. In deze zone zijn namelijk op het AHN diverse verhogingen zichtbaar en ook de oude kerk van Kolderveen bevindt zich op een dergelijke verhoging naast dit voormalige beekdal (figuur 4). Aan het beekdal zelf, evenals aan de andere beekdalen met veenbodems, is een hoge verwachting toegekend (waar ze op de kaart uit 2011 een middelhoge verwachting kenden). De aanwezigheid van een veenpakket zorgt voor een goede conservering van

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

organische resten. De drie aangetroffen boomstamkano’s uit de ijzertijd in het beekdal van de Hasselter Aa laten zien dat deze hoge verwachting gerechtvaardigd is.

Figuur 4. Vereffend AHN-beeld met het dal van de Hasselter Aa. Direct naast het beekdal is een aantal maaiveldverhogingen zichtbaar.

4.1.2

Veentjes

Op basis van een analyse van het AHN, in combinatie met historische kaarten , zijn enkele nieuwe veentjes ontdekt. Deze zijn ondergebracht in de categorie depressie/laagte .

4.1.3

Voordelocaties

Binnen de gemeente Meppel zijn 5 voordelocaties herkend (Van der Veen & Ten Anscher, 2019). Zij hebben een hoge archeologische verwachting. De voordenlocaties zijn verwerkt in de landschaps- en archeologische verwachtingskaart.

4.1.4

Veenweg

Bij een archeologische begeleiding in het beekdal van de Wold Aa zijn eind 2015/ begin 2016 resten van een knuppelpad/veenweg (of brughoofd) aangetroffen met een datering in de midden ijzertijd 13. Het terrein is inmiddels aangeduid als terrein van provinciaal belang.

13

Archis zaakidentificatienr. 3977906100

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[16]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

4.1.5

Archeologisch vrijgegeven gronden

De uitgebrachte rapportages van de 91 archeologische onderzoeken die tussen 2010 en begin 2023 zijn bestudeerd om te bezien of de betreffende gebieden geheel of gedeeltelijk kunnen worden vrijgegeven, zie tabel 3 en bijlage 4. Type onderzoek

aantal

bureauonderzoek

35

booronderzoek

44

advies

aantal

Wel vervolg aanbevolen

15

Wel vervolg aanbevolen (bij ingrepen dieper dan…)*

2

Geen vervolg aanbevolen; AMZ-cyclus afgerond

9

Geen rapport beschikbaar

9

Wel vervolg aanbevolen

7

Wel vervolg aanbevolen (bij ingrepen dieper dan…)*

3

Geen vervolg aanbevolen; AMZ-cyclus afgerond

32

Geen rapport beschikbaar

2

kartering

1

Geen vervolg aanbevolen; AMZ-cyclus afgerond

1

begeleiding

8

Wel vervolg aanbevolen

2

Geen vervolg aanbevolen; AMZ-cyclus afgerond

3

Niet van toepassing

2

Geen rapport beschikbaar

1

proefsleuven

1

Geen vervolg aanbevolen; AMZ-cyclus afgerond

1

opgravingen

3

geheel opgegraven

2

Geen rapport beschikbaar

1

Tabel 3. Samenvatting van de archeologische onderzoeken en adviezen binnen de gemeente Meppel sinds 2010. *) Hiertoe zijn ook onderzoeken gerekend die tot een bepaalde diepte/oppervlakte zijn vrijgegeven, maar die nog steeds een archeologische verwachting bezitten voor de diepere ondergrond en/of gebieden waar geen ingreep was gepland.

Een terrein(deel) kan worden vrijgegeven indien uit het uitgevoerde onderzoek blijkt dat hier geen archeologische waarden meer te verwachten zijn. Voor onderzochte terreinen die al leen tot een bepaalde diepte vrijgegeven konden worden, maar die nog steeds een archeologische verwachting bezitten voor de diepere ondergrond, geldt dit advies vanzelfsprekend niet. De 32 eerdere onderzoeken waren al verwerkt in de oude archeologische be leidsadvieskaart. Zij zijn niet opnieuw beoordeeld.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[17]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

5 Aanpassingen aan de archeologische beleidsadvieskaart 5.1 vrijstellingendiepten in agrarisch gebied Na het verschijnen van de beleidsadvieskaart in 2011 is door alle Drentse gemeenten, de provincie en LTO-Noord een convenant ondertekend (bijlage 4). Daarin is geregeld welke agrarische werkzaamheden/bodemingrepen als normaal landgebruik beschouwd dienen te worden, waarvoor dus geen horizontale onderzoeksverplichting geldt. Grofweg komt het erop neer dat in gebieden met een agrarische bestemming tot 30 cm geploegd mag worden en tot 10 cm daaronder niet -kerend gewoeld mag worden (de “30 + 10 cm-regel”). Drainage-aanleg is meestal niet vergunningsplichtig, maar wel ter plaatse van essen, terreinen van archeologische waarde en overige vindplaatsen (waaronder ook Celtic fields vallen). Overige ingrepen (diepploegen, mengwoele n, egaliseren, ontginnen, aanleggen of rooien van bos of boomgaard (indien de stobben worden verwijderd), aanleggen vergraven (verbreden) van sloten, aanplant van bomen of houtig gewas) zijn vergunningsplichtig, waarbij de onderzoeksvrijstellingsgrenzen van de archeologische beleidsadvieskaart gelden. De gemeente bestaat grotendeels uit (voormalig) agrarisch gebied, en de 30+10 regel is daarom een algemene vrijstellingsdiepte voor middelhoge en hoge verwachtingszones.

Gebieden die een hogere mate van bescherming nodig hebben (celtic fields, AMK-terreinen, vindplaatsen) krijgen vanuit hun eigen waarde/verwachting die bescherming al. Daarom besloten geen extra categorie ‘vrijstellingsdiepte binnen natuurgebieden’ toe te voegen.

5.2 Oude legenda-eenheden Voor wat de legenda-eenheden betreft die ook al op de oude archeologische beleidsadvieskaart voorkwamen, zijn de adviezen in de nieuwe beleidsadvieskaart (kaartbijlage 3), op een aantal legendaeenheden na, inhoudelijk grotendeels hetzelfde gebleven, met verwerking van wat in het bovengenoemde convenant is afgesproken. De wijzigingen betreffen: - De op de oude kaart afgebeelde hoge verwachting (specifiek: oude bewoningsassen, bewoning voor 1800) is ondergebracht in de beleidscategorie ‘historische locaties met archeologische relevantie B’. - De kaartcategorie hoog (specifiek: galgenkamp) is ondergebracht in de beleidscategorie ‘historische locaties met archeologische relevantie A’. - De beleidscategorieën van de middelhoge verwachting en hoge verwachting zijn samengevoegd in de categorie hoge en middelhoge verwachting. - De oppervlaktevrijstelling van de historische bewoningslinten en historische boerderijplaatsen is aangescherpt van 500 m 2 naar 50 m 2 omdat bodemingrepen met een klein oppervlak al kan leiden tot aanzienlijke informatieverlies aangezien sprake is van historische erven met relatief kleine bebouwing en ook andere archeologische elementen met een beperkte omvang als water- en beerputten.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[18]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

- De kaartcategorie middelhoog (specifiek: veen) betreft een veenkoloniale ontginningsvlakte waarvan de categorie is aangepast naar een lage verwachting. Hier staat wel tegenover dat op de oude kaart onderzoek niet nodig was, terwijl op de nieuwe kaart een vrijstellingsoppervlak van 10 hectare wordt gehanteerd. In dergelijke gebieden is de archeologische verwachting niet altijd ‘laag’, maar de trefkans wel. Bij (zeer) grote bodemingrepen (> 10 ha) is de trefkans echter dermate hoog dat het verantwoord is om archeologisch onderzoek daaraan te koppelen en eventuele vindplaatsen veilig te stellen. - De categorie middelhoge verwachting (beekdal) is opgesplitst in een categorie hoge verwachting (beekdal) en middelhoge verwachting (beekdal), waarbij het onderscheid is aangegeven in aan- dan wel afwezigheid van een veenpakket. Omdat de beleidsadvieskaart opgebouwd is uit elementen van de bronnenkaart en de landschaps - en archeologische verwachtingskaart, zijn de eerder besproken aanpassingen en aanvullingen op die kaarten doorvertaald naar de beleidsadvieskaart. Dat betekent dat enkele contouren van bestaande legenda-eenheden gewijzigd is, waaronder die van enkele beekdalen en enkele depressies/laagtes. Er zijn enkele nieuwe legenda-eenheden toegevoegd: - Voordenlocaties; - Veenwegen; - Dekzandkoppen in beekdalen - Sporen uit de Tweede Wereldoorlog.

Hier horen dus ook nieuwe beleids- en onderzoeksadviezen bij. Daarbij is voor de voordelocaties en dekzandkoppen in beekdalen zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij wat er elders al over geadviseerd is (zie Van der Veen & Ten Anscher, 2018; idem 2019; idem 2021). Voor de sporen van de Tweede Wereldoorlog is aangesloten bij het beleid van naastgelegen gemeente Westerveld (Van der Veen & Ten Anscher, 2021).

5.3 Beleidscategorieën Op de beleidsadvieskaart (kaartbijlage 3) zijn de beleidscategorieën onderverdeeld in terreinen van provinciaal belang, bijzondere terreinen en gebieden en verwachtingsgebieden .

5.3.1

Terreinen van provinciaal belang

Terreinen van provinciaal belang: De provincie heeft in het kader van het Omgevingsbeleid het provinciaal belang archeologie geformuleerd. Voor de gemeente Meppel gaat het om de historische kern van Meppel, de beekdalen, essen, de veenweg, de voordes en celtic fields. Voor terreinen van provinciaal belang is het uitgangspunt behoud in situ en voor verwachte archeologische waarden wordt gestreefd naar een goede uitvoering van het archeologisch onderzoek. De provincie wil zo vroeg mogelijk in de planvorming met de initiatiefnemer(s) van een ruimtelijke ontwikkeling aan tafel zitten en het onderdeel archeologie in de planvorming begeleiden. In geval van voorgenomen bodemingrepen in waarden of verwachtingen aangaande het provinciaal belang dient, via de gemeente, contact te worden opgenomen met de provincie, namens deze de provinciaal archeoloog.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[19]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

5.3.2

Bijzondere terreinen en gebieden

AMK-terreinen van hoge archeologische waarde: Behoud in situ is het uitgangspunt. Bodemingrepen moeten worden voorkomen in deze terreinen en in een bufferzone van 50 meter rondom deze terreinen. Indien toch bodemingrepen gaan plaatsvinden, moet in deze gebieden nader archeologisch onderzoek worden gedaan. Voor de historische kern van Meppel (Provinciaal belang) geldt een afwijkende oppervlaktevrijstelling van 50 m 2 . AMK-terreinen van archeologische waarde: Behoud in situ is het uitgangspunt. Bodemingrepen moeten worden voorkomen in deze terreinen en in een bufferzone van 50 meter rondom deze terreinen. Indien toch bodemingrepen gaan plaatsvinden, moet in deze gebieden nader archeologisch onderzoek worden gedaan. Celtic fields: Provinciaal belang. Een groot deel van het Celtic field valt binnen een AMK-terrein, maar een deel ligt er buiten. Voor dit deel van het Celtic field (inclusief bufferzone) wordt hetzelfde beleid als het AMK-terrein gehanteerd: Behoud in situ is het uitgangspunt. Bodemingrepen moeten worden voorkomen. Indien toch bodemingrepen gaan plaatsvinden, dient nader archeologisch onderzoek worden gedaan. Veenweg: Provinciaal belang. De veenweg uit de midden ijzertijd betreft een bijzonder en zeldzaam archeologisch element. Behoud in situ is dan ook het uitgangspunt. Bodemingrepen moeten worden voorkomen.

Indien toch bodemingrepen gaan plaatsvinden, dient nader archeologisch onderzoek worden gedaan. Historische locaties met archeologische relevantie A: Deze locaties betreffen het galgenkamp en de voormalige historische begraafplaatsen evenals bruggen en sluizen. Aangezien het hier om zeer kleine locaties gaat, dan wel locaties waar menselijke resten begraven liggen, moeten bodemingrepen worden voorkomen. Indien toch bodemingrepen gaan plaatsvinden, moet in deze gebieden nader archeologisch onderzoek worden gedaan. Historische locaties met archeologische relevantie B: Het betreft de historische bewoningslinten van Kolderveen en Nijeveen, maar ook onder andere historische boerderijlocaties , havezathen, kastelen, eendenkooien, en molens. Voor deze locaties geldt een vrijstellingsgrens van 50 m 2 . Voordelocaties: Provinciaal belang. Voordelocaties zijn binnen de beekdalen die al een middelhoge tot hoge archeologische verwachting hebben, zeer belangrijke elementen met een toegevoegde hoge waarde. Het gaat om een kwetsbare categorie: voorden en voorde -gerelateerde verschijnselen zijn in beddingen, in oeverzones en in het beekdal in zijn algemeenheid al vlak onder het maaiveld te verwachten, en in beddingen, al dan niet vrijgespoeld, direct op de beddingbodem, en er onder.

Mede gelet op hun relatief geringe omvang en hun kwetsbaarh eid wordt archeologisch onderzoek geadviseerd voor ingrepen groter dan 500 m 2 . Depressies/laagtes: Op de oude kaart wordt deze categorie ‘veentjes’ genoemd. Aangezien het hier kleine landschappelijke elementen betreft, geldt hier geen oppervlaktevrijstelling. Alleen oppervlakkige ingrepen, tot een diepte van 0,30 m -mv zijn toegestaan. Bodemingrepen op deze locatie moeten worden voorkomen. Indien toch bodemingrepen dieper dan 0,30 m -mv gaan plaatsvinden, moet in deze gebieden nader archeologisch onderzoek worden gedaan, dat zich specifiek richt op het traceren van resten die te maken hebben met het (pre)historisch gebruik van de depressie/laagte en de randen ervan.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[20]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Sporen uit de Tweede Wereldoorlog: Voor alle sporen uit de Tweede Wereldoorlog wordt een meldingsplicht bij de gemeente geadviseerd bij elke bodemingreep. Afhankelijk van het type ingreep en de aard van de te verwachten archeologie beslist de gemeente of en welk type archeologische onderzoek dient te worden uitgevoerd. In de praktijk zal dit betekenen dat meldingen alleen plaatsvinden indien archeologisch onderzoek vereist is volgens de vrijstellingsgrenzen. Archeologisch veldonderzoek mag pas uitgevoerd worden nadat OCE -onderzoek is uitgevoerd door een WSCS OCE gecertificeerd bedrijf, en het gebied is vrijgegeven. Archeologisch onderzocht terrein (vrijgegeven): Een aantal terreinen in de gemeente is in voldoende mate onderzocht dat er geen archeologische resten meer aanwezig zijn (opgegrave n; behoud ex situ) dan wel dat de kans op het aantreffen van archeologische resten zeer minimaal wordt geacht. Deze terreinen zijn door de gemeente ‘archeologisch vrijgegeven’. In deze gebieden zijn er vanuit archeologisch oogpunt geen beperkingen.

5.3.3

Verwachtingsgebieden

zones met een hoge verwachting (essen): Provinciaal belang. Er geldt een vrijstellingsoppervlak van 1.000 m 2 . Bij projecten groter dan 1000 m 2 dient archeologisch onderzoek plaats te vinden. Zones met een hoge of middelhoge verwachting. In zones met een hoge of middelhoge verwachting wordt een vrijstellingsgrens van 1000 m 2 gehanteerd. Voor projecten waarvan de bodemverstoring een oppervlak van minder dan 1000 m 2 beslaat hoeft geen onderzoek te worden uitgevoerd. Bij projecten groter dan 1000 m 2 dient nader archeologisch onderzoek te worden verricht. Zones met een hoge verwachting (dekzandkoppen in beekdal) : Dit betreft de delen in het beekdal die een van nature hogere ligging kennen en daarom interessant waren als tijdelijke verblijflocaties, zoals de jacht- en extractiekampjes. Dergelijke vindplaatsen zijn erg klein in omvang. Er geldt een vrijstellingsgrens van 0 m 2 . De dekzandkoppen in beekdalen liggen binnen een zone van provinciaal belang, maar in tegenstelling tot de beekdalen zelf is een begeleiding van de ingrepen niet voldoende. Een eerste fase van onderzoek zal over het algemeen bestaan uit een bureauonderzoek i n combinatie met een verkennend (en karterend) booronderzoek.

Zones met een lage verwachting: Hier geldt dat voorafgaand aan planontwikkeling in deze gebieden voor projecten met een planomvang van meer dan 10 hectare die tevens dieper reiken dan 0,30 m een verkennend booronderzoek uitgevoerd dient te worden om de verwachtingskaart te toetsen en zo nodig bij te stellen. Zones met een hoge verwachting (beekdal) : Provinciaal belang. In deze gebieden worden organische afzettingen verwacht en is de kans op goed geconserveerd vondsten en structuren groter dan in de beekdalen met een middelhoge verwachting. Gebieden met een oppervlak tot 1000 m 2 zijn vrijgesteld van onderzoek. Bij gebieden met een oppervlak groter dan de vrijstellingsgrens dient archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. Hierbij moet worden gedacht aan een onderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding, afhankelijk van de omvang van het gebied voorafgegaan door een bureauonderzoek. Zones met een middelhoge verwachting (beekdal) : Provinciaal belang. In deze gebieden worden geen organische afzettingen (meer) verwacht en is de kans op goed geconserveerd vondsten en structuren minder groot dan in de beekdalen met een hoge verwachting. Gebieden met een oppervlak tot 1000 m 2 zijn vrijgesteld van onderzoek. Bij gebieden met een oppervlak groter dan de

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[21]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

vrijstellingsgrens dient archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. Hierbij moet worden gedacht aan een onderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding, afhankelijk van de omvang van het gebied voorafgegaan door een bureauonderzoek. Geen verwachting (verstoord tot onder archeologisch niveau) : In deze zones is geen archeologisch onderzoek benodigd. Zones waar onbekend is of verstoring reikt tot onder het archeologisch relevante niveau: In deze gebieden geldt de vrijstelling van het onderliggende gebied. Indien onderzoek dient te worden uitgevoerd moet bij de onderzoeksopzet rekening worden gehouden met de mogelijke aanwezigheid van bodemverstoringen. Het onderzoek dient antwoord te geven of bodemverstoringen daadwerkelijk aanwezig zijn en wat de omvang er van is (zowel horizontaal als verticaal) en of de verstoringen hebben geleid tot verstoring van het (de) archeologisch relevante niveau(s).

Projecten onder de vrijstellingsgrens: Bij ingrepen onder de vrijstellingsgrens moet het overigens mogelijk zijn op initiatief van de gemeente archeologische waarnemingen te doen en vondsten te documenteren. Hiertoe zou gebruik kunnen worden gemaakt van de inzet van amateur - of lokale archeologen, door afspraken met de lokale historische en archeologische verenigingen en de betreffende afdeling van de AWN.

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[22]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Literatuur Aalbersberg, G., 2010. Gemeente Westerveld; een archeologische verwachtings - en beleidsadvieskaart. RAAP rapport 2021. Weesp. Anscher, T.J. ten, YT. van Popta & M.G. Scholte Lubberink, 2021. Erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog in Drenthe. RAAP-rapport 4613, Weesp Archeologische onderzoeks- en vindplaatsgegevens via ARCHIS-3, via https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3 Bijkerk, C., 1958. Alternatieve plannen voor de kavelrationalisatie in de ruilverkaveling " Nijeveen -

Kolderveen ". Cultuurtechnische Dienst, Utrecht. Bijkerk, C., 1959. Alternatieve plannen voor de kavelinrichting in de ruilverkaveling " Nijeveen -

Kolderveen. Cultuurtechnische Dienst, Utrecht. Boer, A. de & S. van der A, 2011. Archeologische beleidskaart gemeente Meppel. Handleiding behorende bij de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel . ADC Heritage Rapport 037. ADC Heritage, Amersfoort. Cultuurtechnische Dienst, 1954. Concept-rapport betreffende de ruilverkaveling van gronden, gelegen in de gemeenten Nijeveen, Meppel en Wanneperveen, genaamd ruilverkaveling "Nijeveen Kolderveen". Cultuurtechnische Dienst, Utrecht. Cultuurtechnische Dienst, 1959. Rapport voor de ruilverkaveling Nijeveen-Kolderveen. Cultuurtechnische Dienst, Utrecht. Dodewaard, E. van & G. Rutten, 1972. De bodemgesteldheid van het ruilverkavelingsgebied Ruinerwold-Koekange. Stiboka rapport 878. Stiboka, Wageningen. Gerding, M.A.W., H. Peters, E. de Vries-Heijboer, 2001. Sporen van de Tweede Wereldoorlog in Drenthe. Erfgoedhuis van Drenthe Gerding, M.A.W. e.a. 1991. Geschiedenis van Meppel. Haans, J.C.F.M. & C. Hamming, 1962. Over de bodemgesteldheid van het veengebied in het Land van Vollenhove. Stiboka-rapport 583, Stiboka, Wageningen. Keunen, L.J., E.H. Boshoven & S.W. Jager, 2012. Archeologisch erfgoed in de gemeente De Wolden; archeologische bronnen, verwachtings- en beleidskaart. RAAP-rapport 2292. Weesp. Van der Veen, S. & T.J. ten Anscher, 2018.

Een actualisatie van de Drentse Celtic fields en een inventarisatie van Drentse karrensporen. RAAP-rapport 3554. Weesp. Van der Veen, S. & T.J. ten Anscher, 2019. Een inventarisatie van voordenlocaties in de provincie Drenthe. RAAP-rapport 3616. Weesp. Veen, S. van der & T.J. ten Anscher, 2020. Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Westerveld. RAAP-rapport 4312. Weesp. De rapportages van de in Archis vermelde recente archeologische onderzoeken die niet meegenomen zijn in de oude archeologische beleidsadvieskaart en onderliggende kaarten, zijn raadpleegbaar op https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Archis3 via het zaakidentificatienummer (zie kaartbijlage 1b);

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[23]

Actualisatie van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Meppel

Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices Figuren: Figuur 1. Ligging en begrenzing van de gemeente Meppel.

6

Figuur 2. Ontwikkeling van de historische kern van Meppel in drie tijdsperioden: 14/15 e eeuw, 16/17e eeuw en rond 1832.

14

Figuur 3. Vereffend AHN-beeld met de begrenzing van de landschappelijke zones op huidige kaart ten opzichte van de zones op de kaart uit 2011 voor het gebied tussen de Hoogeveensche Vaart en De Reest.

15

Figuur 4. Vereffend AHN-beeld met het dal van de Hasselter Aa. Direct naast het beekdal is een aantal maaiveldverhogingen zichtbaar.

16

Tabellen: Tabel 1. Oppervlakte aan bodemverstoringen, onderverdeeld naar type verstoringen.

11

Tabel 2. Oppervlakte van de verstoringen in relatie tot het archeologisch relevante niveau.

11

Tabel 3. Samenvatting van de archeologische onderzoeken en adviezen binnen de gemeente Meppel sinds 2010. *) Hiertoe zijn ook onderzoeken gerekend die tot een bepaalde diepte/oppervlakte zijn vrijgegeven, maar die nog steeds een archeologische verwachting bezitten voor de diepere ondergrond en/of gebieden waar geen ingreep was gepland.

17

Bijlagen: Bijlage 1. Overzicht terreinen van archeologische waarde Bijlage 2. Overzicht vondstlocaties Bijlage 3. Overzicht archeologische onderzoeken Bijlage 4. Bijlage bij Convenant Archeologie LTO-Noord, Drentse gemeenten en Provincie

Kaartbijlagen: Kaartbijlage 1a: Archeologische bronnenkaart Kaartbijlage 1b: Overzicht archeologisch onderzochte gebieden Kaartbijlage 2: Landschaps- en archeologische verwachtingskaart Kaartbijlage 3: Archeologische beleidsadvieskaart

RAAP-rapport 6367 / versie 08-12-2023

[24]

Bijlage 1. Overzicht terreinen van archeologische waarde

id

Type 1 nederzetting, onbepaald 2 celtic field 3 kerk 4 kerk 5 stad 6 begraafplaats 7 begraafplaats 8 begraafplaats 9 kasteel 10 havezate 11 galglocatie 12 eendenkooi 13 bebouwing 14 bebouwing 15 bebouwing 16 bebouwing 17 bebouwing 18 bebouwing 19 bebouwing 20 bebouwing 21 brug 22 begraafplaats 23 havezate 24 kasteel 25 omgracht terrein 26 molen 27 molen 28 molen 29 molen 30 molen 31 molen 32 sluis 33 sluis 34 sluis 35 sluis 36 brug 37 brug 38 brug 39 brug 40 brug 41 brug 42 brug 43 brug 44 brug 45 brug 46 brug 47 brug 48 brug 49 brug 50 brug 51 brug 52 brug 53 brug 54 brug 55 brug 56 brug 57 brug 58 begraafplaats 59 bebouwing 60 bebouwing 61 bebouwing 62 bebouwing 63 bebouwing 64 bebouwing 65 bebouwing 66 bebouwing 67 bebouwing 68 bebouwing 69 bebouwing 70 bebouwing 71 bebouwing 72 bebouwing 73 bebouwing 74 bebouwing 75 bebouwing 76 bebouwing 77 bebouwing 78 bebouwing 79 bebouwing 80 bebouwing 81 bebouwing 82 bebouwing 83 bebouwing 84 bebouwing 85 bebouwing 86 bebouwing 87 bebouwing 88 bebouwing 89 bebouwing 90 bebouwing 91 bebouwing 92 bebouwing 93 bebouwing 94 bebouwing

RmNummerRmVerwijziAmkNr AmkVerwijz 14248 Terrein van archeologische waarde 14249 Terrein van archeologische waarde 14511 Terrein van hoge archeologische waarde 14512 Terrein van hoge archeologische waarde 14513 Terrein van hoge archeologische waarde

Toelichtin

in archis staat 'stad' vermeld. aangepast naar 'kerk' in archis staat 'stad' vermeld. aangepast naar 'kerk' historische kern Meppel ouder dan 1832

Naam Tolhoes Nijeveen Nijeveen Kolderveen Meppel Joodse begraafplaats De Kinckhorst Vledderinge Galgenkamp Haakswolde Nijeveense Bovenboer Nijeveen Kolderveense Bovenboer Haakswolde Kolderveen Haakswolde Oosterboer

op de locatie is 12/13e eeuws aardewerk aangetroffen nieuwer deel (na 1832) Havixhorst het Slot

watermolen De Weert Moole oliemolen de Molen

Buldery Dijkstandiger Huize Kloetery

't Roo Gat

Broekhuizen Broekhuizen

De Weide Loo de Hof de Slad

Buitenbroek

de Veldkamp Klijne Buldery Schiphorst

Bron Archeologische MonumentenKaart (RCE; versie nov 2014) Archeologische MonumentenKaart (RCE; versie nov 2014) Archeologische MonumentenKaart (RCE; versie nov 2014) Archeologische MonumentenKaart (RCE; versie nov 2014) Archeologische MonumentenKaart (RCE; versie nov 2014) topkaarten topkaarten topkaarten verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 verwachtingskaart 2010 archeologische werkgroep Oud Meppel; minuutplan 1832 minuutplan 1832 topkaarten minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832

minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832

DatBegin neo ijzv mel mel mel nt nt nt LMEB LMEB NTM NTM MELB NTM

DatBeginH DatEind NEO neo IJZ romm ME mel ME mel ME nt NT nt NT nt NT nt ME NT ME NT NT NTL NTL NT NTL

MELB

<1832 nt <1371 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832

DatEindH DatToelich NEO ROM ME ME NT NT NT in gebruik vanaf 1766 NT NT NT NT

NT

NT

nt

NT

BegrToelic BegrBuffer BegrAanpas 50 0 50 50 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

beleid AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie B historische locatie B historische locatie A historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie A historische locatie A historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie A historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische

locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B

KaartCat AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein AMK-terrein historische begraafplaats historische begraafplaats historische begraafplaats havezathe/kasteel havezathe/kasteel galg eendenkooi historische lintbebouwing historische lintbebouwing historische lintbebouwing historische lintbebouwing historische lintbebouwing historische lintbebouwing historische lintbebouwing historisch erf met bebouwing brug historische begraafplaats havezathe/kasteel havezathe/kasteel havezathe/kasteel molen molen molen molen molen molen sluis sluis sluis sluis brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug brug historische begraafplaats historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch

erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing historisch erf met bebouwing

id

Type 95 bebouwing 96 bebouwing 97 bebouwing 98 bebouwing 99 bebouwing 100 bebouwing 101 bebouwing 102 bebouwing 103 bebouwing 104 bebouwing 105 bebouwing 106 bebouwing 107 bebouwing 108 bebouwing 109 bebouwing 110 bebouwing 111 bebouwing 112 bebouwing 113 bebouwing 114 bebouwing 115 bebouwing 116 bebouwing 117 bebouwing 118 bebouwing 119 bebouwing 120 bebouwing 121 bebouwing 122 bebouwing 123 bebouwing 124 bebouwing 125 bebouwing 126 bebouwing 127 bebouwing 128 bebouwing 129 bebouwing 130 bebouwing 131 bebouwing 132 bebouwing 133 bebouwing 134 bebouwing 135 bebouwing 136 bebouwing 137 bebouwing 138 bebouwing 139 bebouwing 140 bebouwing 141 bebouwing 142 bebouwing 143 bebouwing 144 bebouwing 145 bebouwing 146 bebouwing 147 bebouwing 148 bebouwing 149 bebouwing 150 bebouwing 151 bebouwing 152 bebouwing 153 bebouwing 154 bebouwing 155 bebouwing 156 bebouwing 157 bebouwing 158 bebouwing 159 bebouwing 160 bebouwing 161 bebouwing 162 bebouwing 163 bebouwing 164 bebouwing 165 bebouwing 166 bebouwing 167 bebouwing 168 bebouwing 169 bebouwing 170 bebouwing 171 bebouwing 172 bebouwing 173 bebouwing 174 bebouwing 175 bebouwing 176 bebouwing 177 bebouwing 178 bebouwing 179 bebouwing 180 bebouwing 181 bebouwing 182 bebouwing 183 bebouwing 184 bebouwing 185 bebouwing 186 bebouwing 187 bebouwing 188 bebouwing

RmNummerRmVerwijziAmkNr

AmkVerwijz

Toelichtin

Naam Lokkery

Schiphorst

De Wetering

de Knieppe

de hesselingen de Werkhorst

Grafhorst de Galgenkamp De Kolk

Bron minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832

minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832 minuutplan 1832

DatBegin DatBeginH DatEind <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832 <1832

DatEindH DatToelich

BegrToelic BegrBuffer BegrAanpas 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

beleid historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B historische locatie B