1.13.1 Bijlage College - BRO Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022 Evaluatie Binnenstadfonds provincie Drenthe

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

1

colofon

projectnaam Meppel, monitor prestatieafspraken 2022 datum 29 november 2022 projectnummer P05750 opdrachtgever Provincie Drenthe BRO projectleider RvL projectteam TO bron kaft BRO

Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

2

Inhoudsopgave 1

2

3

4

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

5 5 5 5 6

Aanleiding en doel Context Startdocument Centrumontwikkeling Meppel Aanpak en prestatieafspraken Afbakening centrumgebied

Versterken ruimtelijk-economische winkelstructuur

7

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

8 8 11 11 12 15 16

Welke voortgang is er tot nu toe geboekt? Leegstand Verplaatsers Uitstraling winkelpanden Reductie en transformatie winkelruimte Retail Risk Index (RRI) Benchmark

Kwaliteitsimpuls openbaar gebied

17

3.1

18

Welke voortgang is er tot nu toe geboekt?

Conclusies en aanbevelingen

19

4.1 4.2

20 20

Conclusies Aanbevelingen

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

3

1

Inleiding

Toelichting op de aanleiding, belang en doel van deze monitor. Daarnaast inzicht in de belangrijkste ambities en doelen voor het centrum van Meppel. Deze (specifieke) ambities en doelen vormen ook de basis van de analyse en evaluatie.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

4

1.1

Aanleiding en doel

de samenleving een ander aanzien. Dit heeft zijn weerslag op binnenste-

a. Opwaardering/aanpassing inrichting openbare ruimte kernwin-

den. Bezoekersaantallen en omzetten lopen terug, als gevolg van meer inDe Provincie Drenthe heeft het Binnenstadfonds in het leven geroepen ter

ternetwinkelen en de naweeën van de crisis. Winkeliers maken een terug-

versterking van de Drentse binnensteden. De Provinciale en Gedepu-

trekkende beweging en voeren een selectiever vestigingsbeleid. Gelijktij-

teerde Staten hebben Decisio en BRO gevraagd om het Binnenstadfonds

dig ziet de gemeente dat de financiële situatie noopte tot sobere keuzes in

te evalueren. Het doel van deze evaluatie is enerzijds inzicht te krijgen in

beheer en inrichting van de openbare ruimte.

de voortgang en status van de prestatieafspraken en anderzijds de effecten van de projecten en acties te meten. Dit rapport bevat niet alleen rele-

De gemeente erkent dat er stappen gezet moeten worden. De aantrekke-

vante informatie voor de provincie, maar juist ook voor alle betrokken par-

lijkheid van het centrum hangt niet alleen af van de winkels en de horeca,

tijen bij het centrum van Meppel.

maar van het hele spectrum; van evenementen tot aan cultuur en recrea-

1.2

tie. Er zal hiermee geïnvesteerd moeten worden in de openbare ruimte en

Context

de uitstraling van de stad. Wordt dit niet aangepakt, zal Meppel de slag verliezen.

kelgebied. b. Realiseren aanvullende maatregelen ter bevordering van belevingswaarde.

Financiële aspecten De gemeente Meppel deed in februari 2017 een subsidieaanvraag. De toekenning van € 2,0 mln. was gericht op een drietal subsidieregelingen. Al het geld vanuit de provincie is gebruikt voor het transformeren, verplaatsen en het verbeteren van de gevels in het centrum van Meppel. De gemeente heeft zelf een vergelijkbaar bedrag geïnvesteerd om de openbare ruimte aan te pakken.

Monitoring en evaluatie is een essentieel onderdeel van de beleidscyclus. De HEMA- en RoBeCo-steden in Drenthe hebben allen eigen beleid met

1.4

Aanpak en prestatieafspraken

daarin ambities, doelen en acties voor het centrumgebied geformuleerd.

Afspraken

Totaal

Provincie

Ruimtelijke functionele structuur

€ 2.500.000

€ 2.000.000

€ 500.000

€ 1.750.000

-

€ 1.750.000

€ 4.250.000

€ 2.000.000

€ 2.250.000

Dit dateert in veel gevallen uit of rond 2017. In deze periode is ook het

De prestatieafspraken zijn specifiek geanalyseerd op voortgang. Ook is re-

provinciale Binnenstadfonds opgericht. Hoewel elke stad andere accenten

kening gehouden met aanverwante ambities en doelen uit de Binnen-

zet voor het eigen centrumgebied, is er ook veel overlap. In deze monitor

stadsvisie. Hiervoor zijn diverse (gecombineerde) bronnen ingezet, heb-

staan de prestatieafspraken tussen de gemeente en de provincie centraal.

ben meerdere individuele gesprekken plaatsgevonden en is correspon-

Kwaliteit openbaar gebied

dentie tussen de gemeente en provincie bestudeerd (voortgangsrapporta-

Totaal

1.3

Startdocument Centrumontwikkeling Meppel

Gemeente

Derden

ges). De prestatieafspraken tussen de provincie Drenthe en de gemeente Meppel in relatie tot het Binnenstadfonds luiden als volgt.

Eind 2017 heeft de provincie Drenthe aan de gemeente Meppel een subsidie van € 2,0 mln. uit het Binnenstadfonds beschikbaar gesteld. De subsidieregeling loopt tot 31 december 2022. In 2017 is door de gemeenteraad

1. Reductie van 5.000 m² winkelvloeroppervlak (vanaf nu wvo) winkelruimte in de periode tot en met 2021 door middel van: a. Concentratie van winkelvloeroppervlak naar het kernwinkelge-

het Binnenstadplan Meppel vastgesteld.

bied; b. Stimulering van herontwikkeling (leegstaand) winkelvastgoed

Meppel heeft in potentie alle sterke punten in huis voor een levendig en dynamisch stads- en regiocentrum. Veel van die sterke punten blijven echter onderbelicht. De gemeente Meppel wil haar van oudsher sterke regiofunctie behouden en versterken. De samenleving veranderd in hoog tempo. Technologische, demografische en sociale ontwikkelingen geven

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

in/buiten kernwinkelgebied; c.

Stimulering van uitstraling winkelpanden in het kernwinkelgebied.

2. Het toekomstbestendig maken van het kernwinkelgebied door verhogen van de belevingswaarde:

5

1.5

Afbakening centrumgebied

Het kernwinkelgebied is afgebakend en concentreert zich om de Hoofdstraat. Daarbuiten (blauwe gebieden) wordt beleidsmatig ingezet op reductie van winkelmeters. Deze gebieden zijn afgebakend als aanloopgebieden. Het aanloopgebied bevindt zich rondom het kernwinkelgebied en concentreert zich met name rondom een aantal straten. Ten zuiden van het kernwinkelgebied zijn het Zuideinde, Heeren- en Keizersgracht als aanloopgebied geclassificeerd. Ten oosten concentreert het zich rond de Marktstraat en de Woldstraat. Ten noorden concentreert het zich rondom de Molenstraat en ten westen van het kernwinkelgebied rondom de Kleine Oever en Brouwersstraat. In deze gebieden ligt met name de opgave om winkels te verplaatsen naar het kernwinkelgebied en winkelpanden te transformeren naar wonen.

Figuur 1: Afbakening centrumgebied

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

6

2

Versterken ruimtelijk-economische winkelstructuur

Er is in de toekomst minder winkelruimte nodig. Meppel zet zich in voor een reductie van 5.000 m² winkelvloeroppervlak. Hiermee hangt samen dat het winkelaanbod meer geconcentreerd wordt in het kernwinkelgebied (Hoofdstraat), winkelruimte en leegstand in de aanloopgebieden wordt gereduceerd en de kwaliteit van het vastgoed in het kernwinkelgebied verbetert.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

7

2.1

Welke voortgang is er tot nu toe geboekt?

Ontwikkeling leegstand (wvo & pand) naar type gebied 14.000

Op basis van de gesprekken en voortgangsrapportages concluderen wij dat de gemeente Meppel en alle andere stakeholders in het centrum van

40

12.000

Meppel forse stappen hebben gezet in de goede richting van het beleids-

35

doel. Dit uit zich met name in de volgende concrete acties en resultaten. 

45

10.000 30

Mede naar aanleiding van het Binnenstadfonds is het Binnenstadplan Meppel in 2017 vastgesteld en zijn hierin concrete doelen gesteld op

8.000

25

6.000

20

basis van de prestatieafspraken. In 2019 zijn conform afspraak drie gemeentelijke subsidieregelingen in het leven geroepen, namelijk: een 

15

transformatiesubsidie, een gevelsubsidie, en een stimuleringssubsidie In winkelcentrum “De Keyserstroom” en aan de Kruisstraat is veel

4.000

gebeurd. Het verdwijnen van V&D had grote impact op de leegstand.

2.000

10 5

Toch is, mede dankzij het Binnenstadfonds, veel getransformeerd. 0

Een groot aantal m² detailhandel (op verdieping) is uit de markt ge-

0

haald en getransformeerd naar een bioscoop. De bioscoop is van belang als trekker van het gebied en draait ook boven verwachting goed.

Aanloopgebied (wvo)

De hele entree van Keyserstroom is aanzienlijk verbeterd door de her-

Kernwinkelgebied (wvo)

Aanloopgebied (pand)

Kernwinkelgebied (pand)

inrichting van de Kruisstraat (zie hoofdstuk 3). Mede hierdoor, wat Winkelcentrum De Swaenenborgh is grotendeels leeg. De gemeente

2.2

lijker geworden met nieuwe horeca, zoals De Beren. Er zijn plannen gemaakt om de URZO-locatie te herontwikkelen. Hier-

is actief in gesprek met potentiele ontwikkelaars, echter heeft dit nog

De leegstaande winkelpanden zijn in kaart gebracht van het gehele cen-

niet geleid tot concrete afspraken met de eigenaar. In 2022 is er ge-

trumgebied (kernwinkelgebied en aanloopgebieden) op basis van Locatus

bij wordt veel vierkante detailhandel uit de markt gehaald. Op die

start met het opstellen van een richtinggevende en inspirerende ste-

gegevens. Als basisjaar is 2017 gekozen.

plaats worden woningen gerealiseerd. Het ruimtelijke proces zal eind

denbouwkundige verkenning. Hiermee hoopt de gemeente de eige-

2022 / begin 2023 starten. Naar verwachting wordt er na de zomerva-

naar te verleiden om te komen tot herontwikkeling

deels gesubsidieerd is via het Binnenstadfonds, is de plint aantrekke



kantie 2023 begonnen met bouwen. Het Vledder is volop in ontwikkeling. Ten opzichte van de oorspronke-





Er zijn in de periode van het Binnenstadfonds 38 omgevingsvergunningen verleend voor verbouwingen van objecten met de bestemming



Leegstand

In 2017 stonden er in het centrum als geheel 51 panden leeg, waarvan 30 panden in het kernwinkelgebied en 21 panden in het aanloopgebied.



Anno 2022 is het beeld anders. De trend van toename van leegstand

lijke plannen van 2006, waarin 7.150 m² detailhandel was opgenomen,

detailhandel naar wonen. Voor 13 omgevingsvergunningen is er subsi-

wordt nu een plan gerealiseerd met 1.950 m² minder detailhandel. In

die verleend.

is sinds 2017 doorbroken. Met name in de hoofdwinkelstraten van het kernwinkelgebied is de leegstand gedaald. Ook in het aanloopgebied

In 2019 zijn er nadere regels opgesteld betreffende de gevelverbete-

is de leegstand in zowel aantal panden als winkelruimte aanzienlijk af-

van de Lidl. In 2021 zijn er 2 zorgappartementen opgeleverd, daar-

ringssubsidie. De gemeente is pandeigenaren actief gaan benaderen.

naast worden er nog meer woningen toegevoegd aan het gebied. Ook

Echter blijft het aantal daadwerkelijk subsidie aanvragen beperkt.

genomen. Dit hangt onder andere samen met de vele transformaties aan het Zuideinde, die grotendeels tot stand zijn gekomen met hulp

2019 is de eerste fase nagenoeg gerealiseerd, dit is inclusief de bouw



het openbaar gebied wordt opgewaardeerd, naar verwachting is dit

van het Binnenstadfonds. De leegstand is hier zo goed als helemaal

klaar in 2023.

verdwenen (zie kaartjes).

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

8



Sinds 2016 en 2017 is de omvang van het leegstaand winkelvloeroppervlak fors afgenomen. Echter sinds 2018 neemt de leegstand weer gestaag toe. Deze toename kan volledig verklaard worden door hardnekkige leegstand in met name winkelcentrum De Swaenenborgh en ook winkelcentrum De Keyserstroom.



Zoals aangegeven neemt de leegstand in de hoofdwinkelstraten van het kernwinkelgebied af. Meerdere leegstaande panden zijn ook ingevuld met horeca, met name op het Prinsenplein en de Groenmarkt. Verder valt op dat momenteel de structurele leegstand in het kernwinkelgebied (met uitzondering van de overdekte winkelcentra) zeer beperkt is. In 2019 was er nog veel meer structurele leegstand in het



kernwinkelgebied (zie kaartjes). De leegstand aan de Woldstraat is door de jaren heen ook aanzienlijk gedaald. Hier is ook een verplaatsing tot stand gekomen (met subsidie) en zijn enkele transformaties geweest.

Daarnaast is er gekeken wat de invulling van de leegstaande panden uit 2017 anno 2022 is. 

Het grootse gedeelte van de leegstaande panden uit 2017 is weer heringevuld in 2022, met name met enkele winkels en diensten. 22 panden die leegstonden in 2017 staan in 2022 nog steeds (opnieuw) leeg. Zoals eerder aangegeven is het grootste gedeelte van deze leegstand gevestigd in de twee overdekte winkelcentra aan de randen van het kernwinkelgebied.



Een aantal panden kende volgens Locatus geen publieksgerichte functie meer in 2022, echter werd er wel in de BAG aangegeven dat 6 van deze panden een woonfunctie kent. Naar verwachting is de leegstand getransformeerd naar wonen.



Als er gekeken wordt naar de herinvulling van de leegstaande panden in vierkante meters wvo is te zien dat het grootste gedeelte nog steeds leegstaat, waarvan het grootste deel in de overdekte winkelcentra.

Figuur 2: Ontwikkeling leegstand centrum Meppel

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

9

V&D (in 2018 getransformeerd). In het jaar 2020 – 2021 is er een da-

Herinvulling leegstand 2017 (pand & wvo)

Dynamiek detailhandel (wvo)

ling waar te nemen in van het winkelvloeroppervlak. Dit heeft met name te maken met het verdwijnen van enkele formules en de transformatie van een aantal panden.

251 1.079

3



2

125 3 466 5

Door de jaren heen heeft Meppel te maken gehad met het vertrek van diverse winkelketens. Denk naast V&D aan Dixons, Miss Etam, Bris-

3

2021 - 2022 2020 - 2021

tol, C&A, Scheer & Foppen en Handyman. Het vertrek van deze ke-

22

tens komt vooral door landelijke trends en faillissementen. Het lag dus

6.595 m²

2019 - 2020

niet aan de aantrekkelijkheid van Meppel als winkelstad. Een deel van 6

deze panden is inmiddels weer heringevuld of getransformeerd. Zo is

4.568

2018 - 2019

in het voormalige C&A-pand Topmerkschoenen gevestigd en in het

6

voormalige Scheer & Foppen-pand de woonwinkel Tapilux. 

2017 - 2018

Shoeby is eerder ook vertrokken uit De Swaenenborgh, maar recent weer opnieuw gevestigd in het kernwinkelgebied (aan de Hoofdstraat

Leegstand

Woonfunctie

in voormalige Miss Etam-pand). Ook Scapino is eerder vertrokken uit

Diensten

Winkelfunctie

De Swaenenborgh en inmiddels weer gevestigd aan het Prinsenplein.

Horeca

In/Om Huis

Mode & Luxe

Cultuur & Ontspanning

2016 - 2017 2015 - 2016 2014 - 2015

Kantoorfunctie

2013 - 2014

Dynamiek detailhandel

2012 - 2013

Het staafdiagram laat de dynamiek zien van de detailhandel in het centrum van Meppel, verdeeld naar type gebied. De staven laten het verschil

2011 - 2012

zien met het jaar ervoor. Het betreft de ontwikkeling van het in functie zijnde winkelaanbod. Dus zodra een winkel verdwijnt, is dit zichtbaar in de meters. Het winkelgebied in Meppel kent een levendige dynamiek. 

Voor de start van het Binnenstadfonds (2017) kende de detailhandel in Meppel een vrij hoge dynamiek. Er was veel wisseling van onderne-

2010 - 2011

-4.000

-3.000

-2.000

Kernwinkelgebied

-1.000

0

1.000

2.000

Aanloopgebied

mers. Na 2017 kalmeerde de markt en daalde de dynamiek. 

In het jaar 2016 – 2017 daalde het aantal vierkante meters significant. Dit had met name te maken met de leegstand van een groot pand, de

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

10

2.3 

Verplaatsers Ten tijde van het Binnenstadfonds hebben er twee verplaatsingen plaatsgevonden, waarvan één met subsidie. Het betreft een verplaatsing van het aanloopbied (transformatiegebied) naar het kernwinkelgebied. Opvallend is dat de winkels niet alleen verplaatsen naar het kernwinkelgebied, maar allen ook een iets groter winkelvloeroppervlak hebben betrokken (uitbreiding).



In het verschiet worden er nog meer verplaatsingen voorzien. Met name door de ontwikkeling van enkele gebieden in de aanloopstraten wordt verplaatsing naar het kernwinkelgebied aantrekkelijk.

2.4 

Uitstraling winkelpanden De gevelverbeteringssubsidie is relatief weinig gebruikt. Echter heeft het wel lokaal succes opgeleverd. Er zijn 23 omgevingsvergunningen aangevraagd, hiervan hebben er 8 een subsidie gekregen. Het algehele aangezicht van de aangepakte panden is op onderdelen versterkt. Dit geeft een positieve impuls aan de kwaliteit van het centrumgebied. Echter had hier mogelijk meer ingezeten (of voor de toekomst). Zie ook de foto’s op de volgende pagina.



De gevelverbetering in het kernwinkelgebied werd verleend in samenhang met de transformatiesubsidie. Uit gesprekken blijkt dat zonder deze subsidies waarschijnlijk veel ontwikkelingen niet zouden hebben plaatsgevonden. Bovendien creëert het spin-off doordat andere vastgoedeigenaren en ondernemers verleid worden ook te investeren in de kwaliteit van het vastgoed. In de volgende paragraaf zijn ook enkele voorbeelden (foto’s) weergegeven.

Figuur 3: Verplaatsingen centrum Meppel

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

11

2.5

Reductie en transformatie winkelruimte

De gemeente Meppel zet in op een compacter centrum door middel van verplaatsingen van het aanloopgebied naar het kernwinkelgebied. Achterblijvende leegstaande vastgoed worden idealiter getransformeerd naar alternatieve passende functie, zoals wonen. Per jaar is het aantal vierkante meter aanwezige winkelruimte (geen leegstand) op basis van Locatus per deelgebied berekend om de voorgang van deze doelstelling te meten. Hieruit blijkt het volgende.  Het aantal vierkante meters winkelruimte in het kernwinkelgebied van Meppel neemt al jaren gestaag af. In 2015 - 2017 werd er veel winst geboekt door de transformatie van o.a. het oude V&D pand naar de bioscoop en diverse andere ontwikkeling (zie hiervoor). Met name in het aanloopgebied is een duidelijke verschuiving zichtbaar. Met name aan het Zuideinde is veel getransformeerd naar bijvoorbeeld wonen. 

Het aantal winkelpanden in het kernwinkelgebied neemt gestaag af, o.a. door een verschuiving richting horeca. Sinds 2017 is sprake van een versnelling. Deze trend is ook in andere centra in Drenthe en Ne-



derland zichtbaar. De stabilisatie van de winkelruimte in het aanloopgebied uit de figuur op de volgende pagina is te verklaren vanuit het feit dat de Lidl hierin ook is opgenomen. Uit specifieke cijfers van de gemeente blijkt dat de winkelruimte in de aanloopstraten juist gestaag afneemt, mede door de vele transformaties met hulp van het Binnenstadfonds.

Werkgelegenheid De ontwikkeling van de deelgebieden is in beeld gebracht met LISA-data. Het betreft de volledige werkgelegenheid (niet alleen detailhandel, maar alle sectoren). Hieruit blijkt het volgende 

Het aantal banen in het kernwinkelgebied van Meppel is de afgelopen jaren gedaald. Met name tussen de jaren 2012 en 2015 is het aantal banen sterk afgenomen.



In het aanloopgebied is het aantal banen ook afgenomen, echter is de afname minder sterk dan in het kernwinkelgebied.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

Figuur 4: Voor en na situaties gevelverbeteringen (met subsidie)

12

Ontwikkeling detailhandelsaanbod (pand & wvo) naar type winkelgebied Ontwikkeling aantal banen

45.000

180

40.000

160

2.500

35.000

140

2.000

30.000

120

25.000

100

20.000

80

15.000

60

10.000

40

5.000

20

3.500 3.000

1.500 1.000 500 0 2010

2012 Aanloopgebied

2015

2018

2021

Kernwinkelgebied

0

0 2010

2011

2012

Aanloopgebied (wvo)

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

2013

2014

2015

Kernwinkelgebied (wvo)

2016

2017

2018

Aanloopgebied (pand)

2019

2020

2021

2022

Kernwinkelgebied (pand)

13

Transformatie winkelruimte In Locatus is er gekeken naar panden waar in het verleden (2017 – heden) een winkelfunctie zat waar dit hedendaags (2022) niet meer het geval is. Vervolgens is er gekeken naar de BAG (basis bestand adressen en gebouwen). De BAG kent aan ieder pand een gebruiksdoel toe. Het gebruiksdoel refereert aan het gebruik van het pand en hiermee kunnen verschillende functies van elkaar worden onderscheiden. Op deze manier kunnen transformaties naar andere functies inzichtelijk worden gemaakt.  In het centrum van Meppel kunnen veel transformaties worden gevonden. Met name in de straat Zuideinde is er veel getransformeerd naar wonen en andere functies. Ook ten noorden van het kernwinkelgebied in de Molenstraat hebben er een aantal transformaties plaatsgevonden. De transformaties bevinden zich met name in de aanloopgebieden van Meppel. Hiervoor was de subsidie ook bedoeld. Er zijn met de subsidie regeling ca. 50 wooneenheden toegevoegd aan het centrum. 

In totaal hebben er 38 transformaties plaatsgevonden in Meppel. Niet voor alle transformaties is een subsidie verleend. Er is voor 13 transformaties subsidie verleend, met name in het Zuideinde. Dit is ook conform beleid, aangezien het accent van transformatie ligt in de aanloopgebieden (niet in het kernwinkelgebied).



Uit gesprekken is gebleken dat een groot aantal transformaties niet zou hebben plaatsgevonden zonder de bijdrage van het Binnenstadfonds en het Binnenstadplan. Kortom, de inzet van subsidie was zeer effectief in Meppel.

Figuur 5: Transformaties centrum Meppel

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

14

2.6

Retail Risk Index (RRI)

De Retail Risk Index brengt het risicoprofiel van winkels en winkelgebieden in Nederland in kaart. Dit gebeurt aan de hand van vier indicatoren: branche, pand, straat en vraag-aanbod. Het resultaat van de RRI wordt uitgedrukt doormiddel het stoplichtmodel. Hierbij kent donkergroen de minste risico en donkerrood het grootste risico. Deze kleuren komen voort uit de volgende getallen. Onder de 70 is er sprake van een klein risico. Tussen de 70 en de 110 is er sprake van een groter risico, met als vuistregel. Hoe groter het getal hoe groter het risico. Vanaf boven de 130 is er sprake van een groot risico.



In Meppel stijgt het risico op verdwijnen lichtelijk over de jaren heen in het kernwinkelgebied van Meppel. In het aanloopgebied is het risico op verdwijnen afgenomen. Dit komt met name door het verdwijnen van hoog risico panden in het Zuideinde.



Doordat in Meppel rondom de twee overdekte winkelcentra sprake is van hardnekkige leegstand, neemt met name hier het risicoprofiel van (nog meer) leegstand toe. Leegstand trekt immers leegstand aan. Dit zegt niks over de effectiviteit van de inzet en maatregelen in Meppel, maar onderstreept vooral de urgentie en het belang van de opgave om de leegstand in met name deze twee centra nog verder terug te dringen.

Tabel 1: Gemiddelde RRI score per type winkelgebied 2015

2019

2022

Kernwinkelgebied

102

104

108

Aanloopgebied

107

107

103

Figuur 6: Retail Risk Index centrum Meppel

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

15

2.7

Benchmark

Winkelvloeroppervlak detailhandel 

In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling van het leegstandspercentage, het

vierkante meter detailhandel in de binnensteden. Uit de grafiek blijkt

aantal vierkante meter detailhandel en de functiemenging vergeleken met

dat dit in de meeste centra aan de orde is.

de andere steden die gebruik hebben gemaakt van het binnenstadfonds.



Bij de functiemening wordt er gekeken naar het Nederlands gemiddelde.

Ontwikkeling winkelvloeroppervlak detailhandel

Een van de kerndoelen van het Binnenstadfonds is het reduceren van 120

Ten aanzien van de reductie van winkelruimte loopt Meppel in rela100

tieve zin voorop in Drenthe. Wel is er nog sprake van substantiële leegstand. De transformatieopgave blijft de komende jaren daardoor

Leegstand 

80

actueel en urgent.

Meppel kent een vergelijkbare trend als het gaat om leegstand als de meeste steden in Drenthe. De leegstand neemt over het algemeen toe

Functiemenging

in het centrum van de stad. Rond 2018 zien wij een trendbreuk. De



langjarige groei van de leegstand is doorbroken.

60

Meppel wijkt met name af van het landelijke gemiddelde op het gebied van leegstand en horeca. Het aandeel horeca is erg laag vergeleken

Leegstand

met het landelijk gemiddelde. Het aandeel mode & luxe is de afgelo-

Assen

Beilen

Coevorden

pen jaren sterk gedaald tot bijna aan het landelijk gemiddelde.

Hoogeveen

Meppel

Roden

Emmen

24%

Functiemenging Meppel

19%

Landelijk gemiddelde (2022)

9%

13%

20%

3%

8%

3%

4%

9%

23%

4%

17%

14%

2022

16%

9%

2017

15%

10%

22%

15%

2% 4%

19%

9%

27%

4%

9%

2% 2%

14%

17%

3% 3%

13%

17%

4% 2012 Assen

Beilen

Coevorden

Hoogeveen

Meppel

Roden

10%

11%

27%

6%

11%

Emmen

Leegstand

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

0%

10%

20%

Dagelijks

Mode & Luxe

30% Vrije Tijd

40% In/Om Huis

50% Detailh Overig

60%

70%

Cultuur & Ontspanning

80% Horeca

90%

100%

Diensten

16

3

Kwaliteitsimpuls openbaar gebied

Afgeleide van een toekomstbestendig kernwinkelgebied is een algehele opwaardering van de openbare ruimte in het kernwinkelgebied voorzien.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

17

3.1

Welke voortgang is er tot nu toe geboekt?

de fietsnietjes, nieuwe bestrating en het verlichten van de locatie. Uit verschillende bronnen en gesprekken blijkt dat door deze ingreep het

Naast het reduceren van het winkelvloeroppervlak, de leegstand en het

gebruik van de locatie is toegenomen door bezoekers maar ook door

stimuleren van verplaatsingen en herontwikkelingen is het Binnenstad-

ondernemers.

fonds ook ingezet om de herinrichting van de openbare ruimte van de



De wens van ondernemers uit de Woldstraat om andere openbare

Heerestraat te vernieuwen. Tot nu toe zijn de volgende stappen gezet.  In 2018-2019 heeft het gebied rondom de Keyserstroom, met name

verlichting, bij voorkeur pendelverlichting, is gerealiseerd. Om de bele-

de Kruisstraat, een impuls gekregen door onder andere nieuwe be-

op de kerk. Dit verhoogt met name belevingswaarde in de avond en

strating, waarmee een vijfde plein is gecreëerd. Tevens heeft de ver-

de identiteit. Uit gesprekken blijkt dat dit een zeer effectieve ingreep is

blijfskwaliteit een impuls gekregen door toevoeging van zitelementen,

geweest. Mensen zijn positief over de uitstraling van de kerk.

vingswaarde te vergroten in het centrum is er verlichting aangebracht

bomen, bloembakken en fietsparkeerplaatsen. De entrée van de parWaardering centrum Meppel

 

Vanaf de diverse parkeerplaatsen in Meppel zijn de aanlooproutes

consument zijn dagelijkse, recreatieve en doelgerichte aankopen doet.

naar het kernwinkelgebied voorzien van markeringen met het logo van de Meppeler toren.

Ook wordt er in dit onderzoek gevraagd naar de waardering van bezoe-

Op diverse locaties heeft verdere vergroening plaatsgevonden, met

2015 en in 2019. In 2023 staat het volgende koopstromenonderzoek op de

name aan de Grote Oever. Deels ter bescherming van bomen en

rol. De ontwikkeling van de waardering is in de grafiek hiernaast in beeld

deels ter duiding van fietsparkeerplaatsen zijn groenvakken aange-

gebracht. De volgende zaken vallen op:

legd. Dit heeft geleid tot meer biodiversiteit en betere infiltratie van he-







het gaat om kwaliteit van het winkelaanbod.

Kwaliteit winkelaanbod

Omvang winkelaanbod Netheid

stallingsmogelijkheden voor de fiets Algemene kwaliteit verblijfsruimte Bereikbaarheid auto

tig wordt ingezet. Daarnaast geeft de consument een hoger cijfers als 

Na oplevering van het nieuwbouwcomplex aan de Kromme Elleboog,

wacht op de verbouw van het monumentale pakhuis De Hes.

Veiligheid

De consument geeft een lager rapportcijfer als het gaat om omvang

en hiervoor een zebrapad van de Molenstraat naar de Kruisstraat aan

zijn inmiddels afgerond. De afwikkeling van de Kromme Elleboog

Aanbod van horeca

kers en inwoners van de winkelcentra. Dit is ook in Meppel gedaan in

van winkelaanbod. Dit is echter ook logisch aangezien hier beleidsma-

inclusief een parkeergarage is in 2021 gestart met de herinrichting van de Groenmarkt en de Kromme Elleboog zuidzijde. Beide projecten



Het Koopstromenonderzoek is een grootschalig onderzoek naar waar de

melwater, De politieke wens om de veiligheid van de voetganger te verbeteren te leggen is gerealiseerd.

Bereikbaarheid fiets

Sfeer en uitstraling

keergarage heeft een upgrade gekregen. In 2020 is op de Wheem een tuinkamer met zitelementen aangelegd,



Ontwikkeling waardering centrum Meppel

Bereikbaarheid per openbaar vervoer

Daarnaast neemt de waardering voor de horeca en de sfeer en uitstraling toe. Hieruit kan worden gelezen dat de beoogde effecten van het

parkeermogelijkheden auto

binnenstadfonds ook zijn werking hebben op de consument. 

Naar verwachting zal in het KSO van 2023 deze trend nog sterker

Faciliteiten

zichtbaar worden. Aanwezigheid groen

Op verschillende plekken in de binnenstad zijn zitelementen en groenvoorzieningen gerealiseerd. Dit is o.a. gedaan bij de zuidelijke entree van de Hoofdstraat, de Grote Oever en aan de Grote Kerkstraat.



2023

0

2

2019

2015

4

6

8

10

De openbare ruimte van de fietsparkeerplaats aan de Kromme Elleboog is aangepakt door toevoeging van beplanting, herschikken van

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

18

4

Conclusies en aanbevelingen

Een samenvatting met de belangrijkste conclusies uit de evaluatie, evenals enkele aanbevelingen voor de toekomst.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

19

4.1

Conclusies



Uit de gesprekken blijkt dat de herinrichting van diverse gebieden, zo-

4.2

Aanbevelingen

als de Kruisstraat, Prinsengracht en de Groenmarkt niet alleen heeft 

De gemeente Meppel had voor het centrum van Meppel het prestatiedoel circa 5.000 m² winkelruimte te reduceren. Dit is Meppel gelukt.

geldt met name voor de transformatiesubsidie en de subsidie voor de

plaats met bijna 10.000 m² wvo, door het vertrek van diverse ketens

situaties was het ook in de onderhandeling met de vastgoedeigenaar

herinrichting. Er liggen echter nog meer verplaatsing-, transformatieen gevelverbeteringskansen. Aanbeveling is om de regeling te ver-

zoals V&D. In de periode vanaf 2017 tot 2022 zijn mede door het Bin-

een middel om te komen tot wederzijdse investeringen. Dit was bij-

lengen en het totale budget te vergroten om ook andere onderne-

nenstadfonds veel van deze winkel- en leegstandsmeters getransfor-

voorbeeld het geval in de relatie Kruisstraat en De Keyserstroom. Vanuit de functiemenging is ook te zien dat het aandeel horeca in de

mers een kans te bieden.





De bouwkosten zijn sinds de subsidieregeling flink gestegen. Boven-

den zijn (mede met subsidie vanuit het Binnenstadfonds):

binnenstad is gestegen sinds 2012. Dit draagt bij aan de belevings-

dien is er veel economische onzekerheid voor ondernemers en vast-

-

Transformatie van leegstaande (V&D) winkelruimte op verdieping De Keyserstroom naar bioscoop en herinvulling enkele panden in

waarde en verblijfsfunctie van de binnenstad van Meppel. Dit sluit

goedeigenaren. De hoge inflatie, energieprijzen, personeelstekorten

goed aan op de visie en het beleid. Deze groei is mede een autonome

de plint met beeldbepalende horeca (bijvoorbeeld De Beren). In

landelijke trend, maar hangt zeker ook samen met de investeringen in de openbare ruimte met een nadruk op groene verblijfsgebieden.

en de nasleep van de Coronacrisis (terugbetalen belastingschulden), zorgen waarschijnlijk voor uitstel of uitblijven van investeringen. Conti-

-



De subsidieregelingen waren effectief om de doelen te bereiken. Dit

De afname van de winkelruimte vond vooral tussen 2010 en 2017

-





maar ook tot meer private investeringen. De herinrichtingen hebben voor een positief sneeuwbal- of spin-off-effect gezorgd. In sommige

meerd of heringevuld. Enkele positief in het oog springende voorbeel-



geleid tot een grote kwaliteitsverbetering van het openbaar gebied,

combinatie met herinrichting omgeving Kruisstraat. Veel transformaties van (winkel)panden aan het Zuideinde naar



nuïteit van het beleid, aandacht en financiële middelen is daardoor

woon- of andere niet-winkelfuncties, grotendeels via het Binnen-

deeld als zeer positief. De provincie denkt proactief mee om te ko-

essentieel voor ondernemers en vastgoedeigenaren. De gemeente en provincie zouden het maximale plafond in de transformatiesubsidie

stadfonds. Herinrichting van de Groenmarkt. Van parkeerplaats tot aantrek-

men tot oplossingen en zorgt met het Binnenstadfonds voor positieve

per ontwikkeling kunnen verhogen om deels tegemoet te komen in

druk om tot actie te komen. Dit heeft veel ontwikkelingen versneld of

kelijk verblijfsgebied met veel groen, zitgelegenheden en meer horeca. Ook herinrichting Kruisstraat en de Wheem zijn zeer suc-

tot stand gebracht.

deze onrendabele top en onzekerheden. Verder is van belang dat de gemeente voldoende meedenkt met de



Specifiek wordt de rol van de provincie veelal benoemd en beoor-



Er staan ook nog veel plannen op de agenda en de urgentie en opgave blijft groot. Er is sinds de visie op het centrum veel geïnvesteerd

ontwikkelaar. Meppel doet dit momenteel al goed. Transformatie is

in samenwerking en proces. Dankzij het Binnenstadplan is samen-

De gemeente en provincie zouden via maatwerkoplossingen (nog)

getransformeerd in Meppel de afgelopen jaren, er zijn 38 omgevings-

werking tot stand gekomen tussen MHV (MeppelerHandelsVereni-

meer begrip moeten tonen in de uitvoerbaarheid en haalbaarheid van

vergunning verleend voor het transformeren naar wonen. Voor 13 om-

ging), VECM (Vereniging Eigenaren Centrum Meppel), CM (Centrum

plannen. Tegelijkertijd begrijpen vastgoedeigenaren het belang van

gevingsvergunning is er een transformatiesubsidie verleend. De verplaatsingssubsidie is relatief beperkt ingezet (één keer). De

Manager) en Event-desk. Event-desk is mede dankzij een financiële

beperkte inzet van de verplaatsingssubsidie bleek ook in veel andere

heeft sinds 2019 een BIZ, waardoor meer sturing en betrokkenheid

centra in Drenthe. De gevelsubsidie is ook minder ingezet, ondanks de proactieve

wordt verkregen. De intensievere positieve samenwerking tussen de gouden driehoek: gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren, is

cesvol gebleken, met nieuwe zitelementen en veel groen. De transformatiesubsidie is relatief succesvol gebleken. Er is veel

impuls vanuit de gemeente en provincie geprofessionaliseerd. MHV

houding van de gemeente. De corona-crisis is hier medeverantwoor-

mede een resultaat van duidelijk beleid en concrete acties. Dit is daar-

delijk aan. Door de crisis investeerden mensen minder snel in het ui-

door mede een resultaat van het Binnenstadfonds.

geen gemakkelijke opgave. Zeker niet in de huidige economische tijd.

borgen van kwaliteit. Het blijft ‘geven en nemen’. 

Een goed proces is voorwaarde voor verdere ontwikkeling. Goed contact, elkaar op de hoogte houden en korte lijntjes zijn belangrijk. Blijvend intensief contact en samenwerking binnen de gouden driehoek is ook in de toekomst essentieel.



Er zijn zitten nog vele plannen in de pijplijn. Vanwege onzekere economische tijden kan dit mogelijk resulteren in vertraging of afstel. Dit

terlijk van het pand. Toch heeft dit voor de panden die van de subsidie

zou jammer zijn. De provincie Drenthe zou ook voor de komende jaren

gebruik hebben gemaakt geleid tot een aanzienlijke kwaliteitsverbete-

kunnen kijken hoe middelen kunnen worden ingezet om de gemeente

ring.

te ondersteunen in de opgaven in het centrum.

Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

20

Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99

Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl Meppel, monitor prestatieafspraken 2022

21