1.10 Stichting Oud Meppel - Jaarverslag 2023 Stichting Oud Meppel

Stichting Oud Meppel

Jaarverslag 2023

Inhoudsopgave Algemeen ................................................................................................................................................... 3 Werkgroep Archief en Bibliotheek .......................................................................................................... 18 Werkgroep Systeembeheer en ICT .......................................................................................................... 20 Werkgroep Beeld en Geluid .................................................................................................................... 21 Werkgroep Facebook ............................................................................................................................... 21 Werkgroep Fotoarchieven ....................................................................................................................... 22 Werkgroep Websites ............................................................................................................................... 25 Werkgroep Donateurs ............................................................................................................................. 27 Werkgroep Kwartaalblad .........................................................................................................................

28 Werkgroep Foto- en filmpresentaties ..................................................................................................... 29 Werkgroep Speuren naar de Wortels van Meppel ................................................................................. 29 Werkgroep Open Monumentendag 2023 ............................................................................................... 31 Werkgroep Stadsgidsen ........................................................................................................................... 32 Werkgroep Archeologie ........................................................................................................................... 32 Werkgroep Oude Teksten ........................................................................................................................ 34 Werkgroep Informatiepanelen ................................................................................................................ 35 Werkgroep Tentoonstellingen ................................................................................................................. 35 Werkgroep Onderzoek............................................................................................................................. 35

2

Algemeen Aan het begin van het verslagjaar bestond het bestuur uit: Bestuur • • • • • • • •

Edward de Vries, Theo de Vos, Dinie Huisman-Bouwer, Wim de Vries, Gerrit Fredriks, Jan Nefkens, Aly Reiding, Siem Willems of Brilman,

voorzitter penningmeester secretaris, vice-voorzitter, systeembeheer, informatiemanagement kwartaalblad, speuren naar de wortels van en lezingen. film en geluid, facebook 2e secretaris, archief en bibliotheek archeologie

Bettie Kuipers-Haakma Wagenaar, notulist (Geen bestuurslid maar wel onmisbaar) In februari heeft Edward de Vries zich na het einde van zijn termijn niet herkiesbaar gesteld en is afgetreden. Daaraanvolgend is een schets gemaakt van de Oud Meppel-organisatie, om te bepalen op welke plekken versterking nodig is en hoe dit aan te pakken. Op 23 augustus is Wim de Vries, na enige tijd als ad-interim te hebben waargenomen, unaniem als voorzitter gekozen. Op 26 oktober heeft Bettie Kuipers-Haakma Wagenaar de rol van notulist beëindigd. In 2024 wordt ze opgevolgd door Kasper Kombrink. In totaal heeft het bestuur twaalf keer vergaderd. Alle vergaderingen werden in het HCM gehouden. Situatie per 31 december 2023

Een financieel jaarverslag is nog niet beschikbaar. Oud Meppel is een, door de Belastingdienst erkende, culturele ANBI-instelling. Om die reden wordt, wanneer de jaarrekening is goedgekeurd door het bestuur, deze op de website gepubliceerd.

Nieuw bij Oud Meppel is de Werkgroep Onderzoek, waarover op de laatste pagina meer! 3

Gelukkig hebben we weer als vanouds onze activiteiten kunnen uitvoeren, te weten: •

• • • • • • •

• •

•

•

• • •

•

• • •

Bij gebrek aan een tentoonstellingswerkgroep is een min of meer vaste tentoonstelling ingericht. Deze is geopend met een presentatie over de meidagen van 1940. Gelukkig konden genoeg vrijwilligers gevonden worden om de draad weer op te pakken, alleen gebeurt dat met een eerste tentoonstelling in maart 2024. Onze foto- en filmpresentaties werden goed bezocht, bijna elke voorstelling was uitverkocht. Elke maand is er een nieuwsbrief verschenen om de steeds groter wordende groep vrijwilligers bij te praten over hetgeen er allemaal gebeurt. Het kwartaalblad verscheen als vanouds en mag standaard 80 pagina’s bevatten in plaats van het totnutoe gebruikelijke aantal van 64 pagina’s. De werkgroep Open Monumentendag heeft opnieuw, volgens het oude concept, een leerzame wandeling, passend in het thema, opgezet. De stadswandelingen zijn druk bezocht en de lichtjeswandeling werd, ondanks de vrij slechte weersomstandigheden, weer een groot succes. De Werkgroep Collectiebeheer is inmiddels uitgebreid en is druk aan de slag gegaan met het registreren van onze schenkingen en andere eigendommen ontvangen hebben. Om het bestuur te ontlasten van allerlei historisch inhoudelijke vragen, is een Werkgroep Onderzoek opgestart, met daarin Fred Boers, Frits Drost en Geert Wind. Zij beantwoorden nu binnenkomende inhoudelijke vragen en zoeken deze waar nodig verder uit.

De mailafhandeling van info@oudmeppel.nl wordt uitgevoerd door Aly Reiding in samenwerking met Wil van Vliet, die ook de vrijwilligersregistratie zijn gaan beheren. Op 25 februari is met veel succes een inbrengdag gehouden onder de titel “Kiek ies op zolder”. Mensen werden uitgenodigd op zolder en elders naar vergeten foto’s, documenten, etc. te zoeken en deze te laten scannen of eventueel aan Oud Meppel over te dragen. Op 29 april hebben we de “Kiek ies op zolder”-actie herhaald, nu onder de titel “Actie Niet Weggooien” van het Nationaal Archief, NIOD, etc. We hebben hierin plezierig samengewerkt met de rijksarchivaris van het Drents Archief. Er is begonnen met het digitaliseren van kranten uit de jaren 1883 tot 1920, die we ingebonden in ons archief hebben liggen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de voorzieningen die we vanuit de RABO Clubsupport-actie 2022 hebben kunnen aanschaffen. We hebben met dank aan RABO Clubsupport 2023 een vijftal zonnepanelen aangeschaft. Op 10 juni heeft in het HCM de opening van het Grachtenfestival plaatsgevonden, naar dermate tevredenheid dat we dit ook in 2024 mogen verzorgen. Enkele leden van de Werkgroep Fotoarchieven zijn meerdere malen te gast geweest in het Gemeentearchief. Doel was om foto’s te scannen, die tot op heden nog niet in de digitale verzamelingen waren opgenomen.

In mei heeft ook weer een tweetal rondleidingen op de Algemene Begraafplaats plaatsgevonden in samenwerking met de Gemeente Meppel, Annerie Kremer Uitvaartzorg en enkele vrijwilligers uit de restauratiegroep. We mochten van de Protestantse Gemeente Meppel diverse voorwerpen in bruikleen ontvangen, afkomstig uit de Grote Kerk. Er zijn diverse contacten geweest met historische verenigingen in onze omgeving (Staphorst, Havelte, Ruinerwold, Smilde) De belastingdienst heeft bepaald dat Oud Meppel BTW-plichtig is, voor de vennootschapsbelasting zijn we vrijgesteld. 4

•

We hebben het vaandel van het Meppeler Mannenkoor mogen ontvangen. Het is gerestaureerd en in de Meppeler Toren opgehangen. Op 30 september is dit officieel met een miniconcert van het koor op het Kerkplein aan ons overgedragen.

•

Met Interwijs zijn we overeengekomen dat het sponsorcontract voor beheer van onze website en ondersteuning m.b.t. Wordpress met drie jaar verlengd wordt!

5

Schenkingen In ons kwartaalblad worden de schenkingen door Aly Reiding bijgehouden. De attributen die wij ontvangen zijn zeer divers. Uitje vrijwilligers Het uitje voor onze vrijwilligers was op 2 september in onze achtertuin, het Pieter de Grootplein. Een fantastische, zonnige middag. Alles was goed verzorgd. Overleg Molen de Vlijt en Oud Meppel. We hebben twee keer in 2023 met Molen de Vlijt overlegd. De stichting heeft wat aanloopproblemen met het opzetten van zijn activiteiten gehad, een en ander loopt nu goed. We hebben wat afspraken gemaakt om elkaar op de hoogte te houden van de wederzijds activiteiten. Overleg Gemeente Meppel en Oud Meppel Dit overlegd heeft tweemaal plaatsgevonden, waarbij ook kennis gemaakt is met de nieuwe voor Meppel dienstdoend archeoloog van “Het Oversticht”. Ook is digitaal overleg geweest over het opstellen van een Kerkenvisie voor de gemeente Meppel.

Bezoekersaantallen Historisch Centrum Bezoekers 2023 Tentoonstelling Anders Totaal 2023 Totaal 2022 Bijzonderheden januari 13 38 51 0 2022 gesloten februari 111 42 153 0 2022 gesloten maart 88 81 169 0 2022 gesloten april 58 81 139 70 mei 31 63 94 35 juni 63 205 268 637 Grachtenfestival juli 27 68 95 35 augustus 62 65 127 58 september 40 85 125 65 Open Monumentendag oktober 4 42 46 48 november 13 42 55 121 december 11 54 65 46 totaal 521 866 1.387 1.115 Aantallen zijn exclusief ongeveer 200 bezoekers in december (lichtjeswandeling) en een onbekend aantal bezoekers van de open stadswandelingen op zaterdagmorgen in april t/m november. Vrijwilligers We hebben in de loop van 2023 maar liefst 12 (!) nieuwe vrijwilligers mogen verwelkomen. Zij werden ingezet bij verschillende werkgroepen. Daarnaast zijn er zes gestopt en moesten helaas het overlijden van Jan Anco ten Wolde vernemen. Per eind van het jaar bedroeg het totaal aantal vrijwilligers maar liefst 106 personen!

6

Werkgroep Informatiemanagement (digitale archiefsystemen HCM en Website) Algemeen Waar “Systeembeheer” gaat over het beschikbaar en werkend houden van de ICT-apparatuur, gaat “Informatiemanagement” over de vraag wát hiermee gedaan kan worden en hóe. Toelichting bij de grafieken: o o o

“Page Views” houdt het aantal keren in dat het in het betreffende archief een zoekopdracht is uitgevoerd. “Unieke Bezoeken” betreft het aantal nog niet eerder gesignaleerde bezoekers, onafhankelijk van het aantal zoekopdrachten dat ze hebben uitgevoerd. “Terugkerende bezoeken” betreft het aantal bezoekers dat het archiefsysteem meerdere malen, oftewel op verschillende datums, bezocht hebben.

Kennissysteem Dit Kennissysteem vervult als het ware de poort naar allerlei zoeksystemen en websites van Oud Meppel en organisaties daarbuiten. Eén versie ervan bevindt zich in het HCM en wordt automatisch gestart als iemand via internet of op de centrale computer iets wil gaan opzoeken. De tweede versie bevindt zich op de website en is via de keuze “Links” vanaf de hoofdpagina te vinden. Het verschil tussen beide versies is, dat in het HCM hiermee ook de toepassingen te benaderen zijn, die (nog) niet op de website geplaatst zijn. Het Kennissysteem zélf is in 2023 enkele malen bijgewerkt, onder andere door het vervallen van koppelingen naar externe websites. Het Kennissysteem zélf is de poort naar de volgende systemen van Oud Meppel: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Het Intern Fotoarchief (beschreven in een afzonderlijk hoofdstuk) Het Kwartaalbladarchief Het Graven-archief van de Algemene Begraafplaats Het Graven-archief van de Rooms-katholieke Begraafplaats De Catalogus van de bibliotheek Het Onroerend Goed archief (niet op de website) Digitale Bibliotheek (niet op de website) Digitaal Archief (niet op de website) Audio Video archief (niet op de website) Collectie Beheer Systeem (niet op de website) Collectie Poortman/Nefkens (niet op de website) Diverse Collecties (niet op de website) Bouwtekeningen en Kadasterkaarten (niet op de website) QR-Code systeem (ook op de website) Collectie Meppeler Courant 2000 t/m 2005 Collectie Marco Havers Collectie Gerard van Erkelens Collectie Zandstra Archeologie Archief 175 jaar Meppeler Courant Krantenarchief

7

Kwartaalbladarchief In 2023 is het Kwartaalbladarchief inhoudelijk verder geactualiseerd. Cijfers zijn van 2023 met tussen haakjes 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, 2017 en 2016. In 2023 is 12.438 (9.133, 2.412, 7.318, 7.621, 4.603, 3.007, 2.583) maal een zoek- of bladeropdracht op het Kwartaalbladarchief in het HCM uitgevoerd. Statistiek van het Kwartaalbladarchief op de website:

• • •

Het kwartaalbladarchief blijft sinds 2017 (het eerste volle jaar dat statistieken beschikbaar zijn) populair, zij het met wat minder bezoekers. Wederom is elk kwartaal een exemplaar digitaal aangeleverd aan EBSCO, een Amerikaans bedrijf dat wereldwijd wetenschappelijk publicaties voor onderzoek aanbiedt aan universiteiten en hogescholen. Er werd eveneens elk kwartaal een exemplaar aan de Koninklijke Bibliotheek geleverd.

Graven-archief Het Gravenarchief is in 2023 verder aangevuld, van foto’s voorzien en gepubliceerd en bevat 19.587 namen. In 2023 is 1.838 (1.927, 527, 1.249, 825, 1.083, 184) maal een zoek- of bladeropdracht op het Gravenarchief in het HCM uitgevoerd. Tussen haakjes de cijfers over 2022, 2021, 2020, 2019, 2018 en 2017. De cijfers over 2017 en 2016 zijn (in het HCM) niet beschikbaar, op de website wel. Statistiek van het Gravenarchief op de website:

8

De Catalogus van het archief en de bibliotheek Per eind 2023 bevatte de Catalogus 3890 (3.572, 3.368, 3.193, 2.558, 2.518, 2.215, 1.900) titels, oftewel archiefdozen, verwijzingen naar boeken en brochures over Meppel, Drenthe, Overijssel en Overige categorieën. In 2023 is 27.259 (13.858, 6.938, 5.664, 12.132, 18.307, 16.824, 11.674) maal een zoek- of bladeropdracht op de Catalogus uitgevoerd in het HCM, De aantallen tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, resp. 2017 en 2016. In 2023 dus een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar! Statistiek van de Catalogus op de website:

Onroerend Goed archief Dit is een statisch archief, dat verder geen aanvullingen met namen van bewoners heeft ondergaan. In 2023 is 507 (206, 123, 171 97, 161, 144, 172) maal gezocht in dit archief. De aantallen tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, resp. 2017 en 2016. Audio en Video Archief Einde 2023 zijn hierin 217 bestanden aanwezig. Er is 2450 (1.699, 296, 702, 247, 326,272, 142) maal een zoekopdracht uitgevoerd. De aantallen tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, resp. 2017 en 2016.

9

Collectie Beheer Systeem Op basis van de techniek van het Intern Fotoarchief is in 2015 een (leeg) systeem aangemaakt. Dit is ook in 2018 in gebruik genomen. In 2019 is het fotograferen en documenteren energiek ter hand genomen, niet alleen van de voorwerpen, maar ook van de schilderijen, tekeningen e.d. Helaas heeft dit laatste enige tijd stilgelegen. Het is gevuld (einde 2023) met 901 (422, 406, 362, 267) foto’s en beschrijvingen van voorwerpen die in het bezit van de Stichting Oud Meppel zijn en zich vaak in de externe opslag bevinden. Er is in 2023 28.747 (3.684, 596, 4.803, 7.338) keer een zoekopdracht uitgevoerd. De aantallen tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020 en 2019. De stijging in het aantal geregistreerde voorwerpen, maar ook in de zoekopdrachten, wordt veroorzaakt door opname van foto’s van schilderijen, maar ook doordat er extra vrijwilligerscapaciteit bij is gekomen. Dit systeem is uitgegroeid tot een systeem waarmee Oud Meppel zijn collectie voorwerpen documenteert.

Frankeermachine gemeente Meppel geschonken door W. Jonkman 2010 Collectie Poortman/Nefkens Jan Nefkens was als erfgenaam van Jan Poortman ooit in het bezit gekomen van foto’s en negatieven uit zijn collectie. Tezamen met zijn eigen verzameling foto’s, en digitale versies van de koppermaandagprenten, vormen die de (privé) collectie Poortman/Nefkens. Waar glasnegatieven door Jan Nefkens zijn overgedragen aan het Drents Archief, zijn de digitale foto’s door Oud Meppel gearchiveerd. Het Intern Fotoarchief bevat alleen foto’s die direct op Meppel of Meppelers betrekking hebben. Andere foto’s worden in principe niet opgenomen. De Collectie Poortman/Nefkens bevat foto’s die om die reden niet in het Intern Fotoarchief passen, terwijl er ook meerdere dubbelingen t.o.v. dat archief zijn.

10

Momenteel bevat dit archief 6.660 foto’s, dubbelen niet uitgesloten. Er is 3.020 (1.494, 1.927, 2.475, 1.770, 1.001, 795) keer een zoekopdracht uitgevoerd. Cijfers tussen haakjes over 2022, 2021, 2020, 2019, 2018 en 2017. Gegevens over 2016 zijn niet beschikbaar. Aanvullingen vinden t.z.t. plaats, hebben in 2022 niet plaatsgevonden. Er vinden geen vergelijkingen of ontdubbelingen met andere archieven plaats, het archief blijft intact op de wijze waarop Jan Nefkens e.e.a. heeft aangeleverd. Wel zijn diverse foto’s technisch verbeterd, maar nog niet in het archief opgenomen.

Bouw van de twee huizenblokken aan de Karel Doormanstraat 1948-1949 Diverse Collecties Op dezelfde wijze als bij de Collectie Poortman/Nefkens bezit Oud Meppel zelf ook fotomateriaal dat (nog) geen plaats in het Intern Fotoarchief heeft gekregen. Het is afkomstig van diverse schijven in het HCM. De foto’s waren niet bijgewerkt en beperkt doorzoekbaar (alleen op de bestandsnamen). Twee vrijwilligers houden zich speciaal met dit archief bezig, respectievelijk om de beschrijvingen te verbeteren en de kwaliteit van de foto’s op peil te brengen. Er waren einde 2023 8.202 foto’s aanwezig. Er hebben in 2023 4.760 (3.150, 1.284, 3.650, 6.098, 1.085, 856) zoekopdrachten plaatsgevonden. Cijfers tussen haakjes betreffen 2023, 2021, 2020, 2019, 2018, resp. 2017. Van 2016 zijn geen gegevens bekend. Bouwtekeningen en Kadasterkaarten Op dezelfde wijze als bij de verzameling “Diverse Collecties” bezit Oud Meppel scans betreffende vergunningen en bouwtekeningen uit het Gemeente-archief. Ze zijn niet bijgewerkt en beperkt doorzoekbaar (alleen op tekst in de bestandsnamen). Toch zijn ze in een nieuw archiefsysteem opgenomen; het archief “Bouwtekeningen en Kadasterkaarten”. Op basis van het digitale archief van Thijs Rinsema is de collectie aangevuld van ruim 4.000 tot 20.662 scans. Ook is de inhoud d.m.v. OCR-techniek op tekst doorzoekbaar gemaakt.

Gezien de geringe kwaliteit van de scans is dit matig gelukt. Wél zijn aan elke scan de namen van de opdrachtgever en de straatnaam van het te (ver)bouwen object gekoppeld.

11

In 2023 hebben 7760 (4.523, 1.458, 3.151, 3.131, 383, 584) zoekopdrachten plaatsgevonden. Cijfers tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, resp.2017. Van 2016 zijn geen gegevens bekend. De groei van het aantal opvragingen in 2023 heeft, net als in 2022, vooral te maken met meerdere verzoeken van bezoekers van het Historisch Centrum Meppel. Men weet ons ook hiervoor te vinden! QR-Code systeem Op initiatief van de Lionsclub Zuidwest Drenthe zijn de Meppeler bruggen in het centrum ’s avonds verlicht en zogenaamde QR-codes aangebracht. Gebruikers van een smartphone kunnen dan de ter plekke aangebrachte QR-code scannen en een verhaal of filmpje over e.e.a. bekijken. Om dit mogelijk te maken én om hiervan in de toekomst door Oud Meppel vaker gebruik van te kunnen maken is in 2016 een QR-code systeem in aanbouw genomen, op basis van de techniek van het Audio-Video archief. In 2017 t/m 2022 is dit nog verder uitgewerkt. Ook voor Open Monumentendag is weer gebruik gemaakt van dit systeem, relatief wat meer dan voorheen. Helaas zijn enkele tegels bij de Gemeentewerf in bewaring genomen, omdat de Boaz-brug werd verwijderd. Daarnaast moest de Gemeente Meppel enkele malen graffiti van een paar tegeltjes verwijderen. E.e.a. resulteerde helaas toch in het laagste aantal bezoekers sinds de start van de metingen. Statistiek van het QR-codearchief op de website:

12

Digitale Bibliotheek De Digitale Bibliotheek in het HCM is verder uitgebouwd. Deze moet overigens niet met de Digitale Catalogus verward worden. De laatste bevat een opsomming (en verwijzing naar) van alle fysieke boeken en brochures die we in bezit hebben. De Digitale Bibliotheek daarentegen bevat de daadwerkelijke inhoud van publicaties die we ook in elektronische vorm in bezit hebben. Ze zijn zoveel mogelijk op tekst doorzoekbaar. Het archief bevatte eind 2023 41.442 (11.657, 11.454, 10.893, 9.575) scans, behorende bij 269 (265, 258, 245, 222) titels. Er is 9.822 (7.674, 2.079, 5.932, 6.811) keer een zoekopdracht uitgevoerd. Cijfers tussen haakjes zijn 2022, 2021, 2020 en 2019.

Ook hier een flinke stijging in het aantal zoekopdrachten!! Het grote verschil in scans, vergeleken met het bijna gelijk blijven van het aantal titels, wordt veroorzaakt doordat de digitale jaargangen van de (Nieuwe) Drentsche Volksalmanak zijn toegevoegd. Deze almanak wordt als één titel beschouwd, maar omvat de jaren 1837 t/m 2001. Meer details zijn te vinden in het hoofdstuk van de werkgroep Bibliotheek en Archief.

13

Digitaal Archief Naast een digitale bibliotheek is er in 2015 ook een Digitaal Archief beschikbaar gekomen, alléén in het HCM. Dit is een kopie van het Interne Fotoarchief bedoeld voor het opslaan van gescand materiaal uit het archief of anderszins los aangeboden publicaties en knipsels. Het archief bevatte eind 2022 11.077 (10.906, 6.408, 5.604, 4.147) scans. Er is 11807 (5.551, 1.350, 2.953, 4.355) keer een zoekopdracht uitgevoerd. Cijfers tussen haakjes zijn 2022, 2021, 2020 en 2019. Ook hier een fors doorzetten van de stijging in het aantal zoekopdrachten!! Meer details zijn te vinden in het hoofdstuk van de werkgroep Bibliotheek en Archief. Rooms-katholiek Gravenarchief In 2016 is het Graven-archief op de website geplaatst en in 2017 veel gebruikt. Op basis van dezelfde techniek is een archiefsysteem voor de rooms-katholieke begraafplaats ontwikkeld. Dit is in 2018 verder aangevuld, van foto’s voorzien en gepubliceerd. Het bevat intussen 330 namen. Inmiddels zijn er 289 (219, 142, 148, 78, 85,652) zoekopdrachten uitgevoerd in het HCM. Er heeft in 2022 een aanvulling plaatsgevonden. De cijfers tussen haakjes betreffen 2022, 2021,2020, 2019 en een deel van 2018. Statistiek van het RK-Gravenarchief op de website:

175 jaar Meppeler Courant Van de redactie van de Meppeler Courant kregen we de beschikking over de scans van de website over “175 jaar Meppeler Courant”, zij het helaas niet volledig. De jaren 1921, 1951 1993 t/m 1997 en 2007 t/m 2015 misten, terwijl ze wel op hun website staan. In 2023 zijn de resterende kranten tot en met 2016 bijgeplaatst met medewerking van de redactie. We hebben 16.629 edities (kranten) doorbladerbaar gemaakt op datum en in een archief ondergebracht. Vervolgens zijn 321.558 pagina’s (was 254.458, dus meer dan een kwart miljoen!!!) in de vorm van doorzoekbare pdf’s in een archief ondergebracht. In het HCM kan nu in oude Meppeler Couranten gezocht worden, waarbij het gezochte ook daadwerkelijk “in de pagina gemarkeerd” getoond wordt. Deze faciliteit is vergelijkbaar met Delpher. De website 175jaarmc.nl van Mediahuis Noord is dit jaar niet bereikbaar geweest, zodat Oud Meppel de enige plek is waar deze kranten kunnen worden geraadpleegd. Het aantal zoekopdrachten bedroeg in 2023 105.022 (23.893). Tussen haakjes de cijfers van 2022. We hebben in 2023 een tiental keren bezoekers gehad, ook welke speciaal voor ons zoeksysteem naar Meppel zijn gereisd! Denk daarbij aan plaatsen als Den Bosch en Leiden (meerdere malen!) Verder wordt ook intern steeds meer gebruik gemaakt van dit archief om informatie bij foto’s voor het Intern Fotoarchief te vinden.

Ook hebben doorgevoerde technische aanpassingen tot een aanzienlijke versnelling van het zoekproces geleid. 14

Meppeler Courant 2000-2005 Dit archief bevat digitale foto’s van de redactie van de Meppeler Courant daterende van 2000 t/m 2005. Dit is digitaal doorzoekbaar gemaakt op de tekst zoals deze door de toenmalige fotografen in de foto’s verwerkt is. Het betreft 80.020 foto’s die 1.529 (1.721, 690, 6.608, 1.653) keer geraadpleegd zijn. Cijfers tussen haakjes zijn over 2022, 2021, 2020 en 2019. Collectie Marco Havers Dit archief bevat digitale foto’s gemaakte door Marco Havers van 2008 t/m 2018. Dit archief is digitaal doorzoekbaar gemaakt op de tekst zoals deze aan de foto’s en/of mappen is gegeven. Daarmee is dit archief dus beperkt doorzoekbaar. Voor meer informatie over de foto’s wordt op basis van de aanmaakdatum van de foto doorgelinkt naar de website waarop de digitale Meppeler Couranten doorzoekbaar zijn. Het betreft 108.333 foto’s die 1.356 (1.876, 156, 391, 1.044) keer geraadpleegd zijn. Cijfers tussen haakjes zijn over 2022, 2021, 2020 en 2019. Collectie Zandstra Oud Meppel vrijwilliger Ebel Zandstra heeft foto’s beschikbaar gesteld (digitaal) uit de tijd dat hij reportages voor RTV Meppel maakte. Het bevat niet alleen foto’s uit Meppel zelf, maar ook van gebeurtenissen in Nijeveen. Dit archief is nog niet volledig gereed, maar bevat intussen 105.584 foto’s, voor driekwart gedocumenteerd(!). Een welkome aanvulling over de jaren 2010 t/m 2020.

Bezoekcijfers zijn door de korte beschikbaarheid van het archief nog niet voorhanden.

Henk de Koning (toen vrijwilliger bij RTV Meppel, nu bij Oud Meppel) interviewt 7 november 2011 een medewerkster van Jumbo Koedijkslanden bij de heropening na overname van Super De Boer

15

Fotoarchief Gerard van Erkelens Fotograaf Gerard van Erkelens heeft ons in 2021 verblijd met ongeveer 250 gigabyte aan digitale foto’s. Het gaat om (kopieën van) scans van foto’s die door hem gemaakt zijn vanaf de jaren 80. Deze foto’s zijn overgedragen aan de gemeente Emmen, waar hij lid van een fotoclub is geweest. Er is in 2022 een digitaal archief voor aangemaakt en gevuld met het fotomateriaal. Het aantal zoekopdrachten bedroeg in 2022 1.407 en in 2023 321. Archeologie Archief De werkgroep Archeologie (voorheen Archeologische Vereniging Meppel) heeft in hun verenigingstijd meerdere opgravingen gedaan in Meppel. Tegenwoordig zijn hier allerlei beperkingen op van kracht. Van hetgeen in het verleden opgegraven is zijn foto’s en verslagen gemaakt, die zich keurig opgeborgen “achter slot en grendel” bevinden. Er is een begin gemaakt met het digitaliseren van deze informatie en het plaatsen ervan in een eigen archief. Op deze manier kan ook informatie over archeologische vondsten vindbaar worden gemaakt in het HCM voor eenieder. Wél is het zo, dat dit systeem nog in opbouw is. Van sommige foto’s is wél de beschrijving aanwezig, maar de foto zélf (nog) niet omdat deze ooit “ouderwets” analoog is gemaakt. In totaal bevinden zich al 3574 scans in het systeem.

De digitale foto’s zijn al wel opgenomen, overigens nog niet allemaal én ze zijn nog niet altijd beschreven, kortom: er is nog genoeg werk aan de winkel. Het voorlopige resultaat is nu al via het Kennissysteem te doorzoeken. Intussen is ook gestart met het digitaliseren van de opgravingsverslagen. Een tweetal is inmiddels toegevoegd. Er hebben in 2023 910 (298) zoekopdrachten plaatsgevonden, tussen haakjes 2022. Er hebben geen toevoegingen plaatsgevonden in 2023. YouTube kanaal In 2018 is Oud Meppel ook begonnen om een YouTube kanaal op te zetten. De paar filmpjes die via de QR-codes getoond worden stonden al op YouTube, maar er is voor gekozen om filmmateriaal over onszelf en gemaakt door Henk de Koning ook stap-voor-stap te publiceren. Eind 2023 hadden we 48 (45, 42, 33, 25) films online staan en 200 (180, 157, 116, 81, 45) abonnees, mensen die een seintje krijgen als we weer iets publiceren. 8.801 (12.200 , 10.869, 2.414, 1.750, 716) maal is een film bekeken, waarbij die over de Turfvaart naar Meppel, Vereniging III en het Wilhelminapark het populairst waren. Koploper was de film over de Vereeniging III, die 6.683 maal is bekeken. Cijfers over 2022, 2021 2020, 2019 en 2018 staan tussen haakjes. Krantenarchief We hebben enkele jaren geleden een grote verzameling ingebonden couranten uit erfenis van Jan Poortman (via Jan Nefkens) in bezit gekregen.

Het gaat voornamelijk om advertentiebladen uit de jaren 1883 tot en met 1925. Sinds begin 2023 is begonnen met het scannen van de kranten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de apparatuur en software die we vanuit de RABO Clubsupport actie in 2022 hebben kunnen aanschaffen. Het archief is nog in ontwikkeling, maar bevat nu al 2.536 scan/pagina’s. Deze zijn op tekst doorzoekbaar gemaakt. In 2023 zijn al 2.433 zoekopdrachten uitgevoerd.

16

17

Werkgroep Archief en Bibliotheek De werkgroep bestond dit jaar uit Aly Reiding-Jans, Carla Vonk, Herma van der Veen en Wil van Vliet. Wil van Vliet neemt samen met Marijke van der Weide het scanwerk op zich. Marijke scant vooral oude couranten. Helaas is Jan Anco de Wolde dit najaar overleden. De werkgroep is nu vooral bezig met het optimaliseren van het archief. In 2023 hebben we enige veranderingen en verbeteringen doorgevoerd waardoor de cijfers uiteen kunnen lopen t.o.v. voorgaande jaren. Indeling Catalogus

aantal 2022

aantal 2023

Boeken en Brochures Meppel

1.105

1.126

Boeken en Brochures Drenthe

770

811

Boeken en Brochures Overijssel

110

124

Boeken en Brochures Overige

170

191

Jaarboeken

207

246

Archiefdozen

195

218

Kleine archiefstukken

365

404

Plattegronden

37

41

Tijdschriften

35

35

Curiosa

69

81

Digitale media (Cd’s etc.)

118

125

Fotoalbums, Foto’s, negatieven en dia’s

135

212

Ladenkasten

20

20

Meppeler Courant

123

123

3.459

3.758

TOTAAL Digitale Bibliotheek en Digitale Archief

Om te voorkomen dat informatie bij een calamiteit in de Bibliotheek of Archief verloren gaat is in 2015 een start gemaakt om deze stukken te digitaliseren. Gezien het grote aantal stukken moet er een keuze worden gemaakt wat er wordt gedigitaliseerd. Bijkomend voordeel van het digitaliseren is dat de documenten zo ook beter toegankelijk zijn en er gezocht kan worden op trefwoorden. Helaas zijn deze digitale documenten door Auteurs- en Privacy Wetgeving alleen te doorzoeken in het Historisch Centrum Meppel en niet via de website van Oud Meppel. Het hoofdstuk “Informatiemanagement” bevat een overzicht van de omvang van de inhoud en aantal raadplegingen van deze digitale archieven.

18

In november van dit jaar hebben we een reeks gedoneerde, ingebonden jaargangen van de “Katholieke Illustratie” doorgegeven aan de bibliotheek van het Klooster Wittem te Wittem (Limburg). Daar was men zeer blij mee, omdat het een waardevolle aanvulling was voor hun collectie.

19

Werkgroep Systeembeheer en ICT Apparatuur Er hebben zich enkele verstoringen voorgedaan dit jaar. Enkele keren hebben SSD’s en schijven het laten afweten. Omdat deze apparatuur intussen ruim twaalf jaar oud was, zijn de oudsten (zes stuks) vervangen door laptops. Hierdoor is het energieverbruik van ongeveer 200 watt naar 90 watt per werkplek gegaan. Ook de alarmcentrale vertoonde storingen (zie onder “Alarmcentrale”). Programmatuur Microsoft Office en Windows zijn regelmatig bijgewerkt tot op de nieuwste stand. Website De van Thijs Rinsema overgenomen website www.joodsmonumentmeppel.nl plus www.stichtingjoodsmonumentmeppel.nl van de gelijknamige stichting zijn geactualiseerd. De laatste in samenwerking met de betreffende stichting. De volledig vernieuwde website www.oudmeppel.nl is in 2023 verder uitgebreid en regelmatig bijgewerkt. Oud Meppel heeft ook een eigen sub-website in gebruik genomen, onderdeel van de landelijke website Open Monumentendag. Het betreft https://www.openmonumentendag.nl/comite/meppel/ en alle pagina’s met betrekking tot de deelnemende Meppeler monumenten op de landelijke site.

Configuratiemanagement Configuratiemanagement betreft het inventariseren en registreren van alle computerapparatuur, scanners, printers en andere ICT-hulpmiddelen, maar ook de verschillende softwarepakketten, licentiecodes daarvan, netwerkaansluitingen, emailadressen, gebruikersnamen en wachtwoorden die we bij Oud Meppel gebruiken. Dit overzicht is up-to-date gehouden. Backup-procedures Regelmatig zijn externe back-ups vervaardigd van de dataschijf van de centrale server. De backupfrequentie verschilde per gebruiker, maar minimaal iedere vier weken is een totale backup gemaakt. Alarmcentrale Er hebben zich dermate veel technische problemen met de apparatuur van de alarmcentrale voorgedaan, dat deze in zijn geheel moest worden vervangen. Met een leeftijd van meer dan twaalf jaar oud niet verwonderlijk. Nog enkele (nieuwe!) onderdelen functioneren niet naar wens, door leveringsproblemen kunnen deze pas in 2024 worden vervangen door correct werkende. Systeembeheerders Door het toenemende gebruik van ICT-hulpmiddelen is het belangrijker geworden dat er voldoende ondersteuning en kennis op het terrein van systeembeheer aanwezig is. Deze is in 2023 afdoende geweest.

20

Werkgroep Beeld en Geluid De werkgroep bestaat nog steeds uit dezelfde personen. We hebben te weinig menskracht om de gewenste werkzaamheden uit te voeren. We blijven dus nog steeds zoeken naar enkele computertechnisch onderlegde personen met interesse in het bewerken van digitale films. Er zijn in dit afgelopen jaar opnieuw géén analoge films aangeboden zodat we geen gebruik hoefden te maken van de mogelijkheid via DAVA te digitaliseren. Van activiteiten van Oud Meppel zoals openingen van tentoonstellingen, Open Monumentendag en de lichtjeswandelingen worden door Henk de Koning als altijd weer mooie films gemaakt en doorgegeven. Deze worden veelal, door Wim de Vries ook op ons YouTube-kanaal gezet. De werkgroep ging tevens verder met het verzamelen van de uitzendingen van RTV Meppel, alhoewel die op YouTube ook te vinden zijn. We blijven alle op Meppel betrekking hebbende films verzamelen voor ons archief. Je weet maar nooit of de beschikbaarheid via YouTube altijd zo blijft, De werkzaamheden om de, in de totale verzameling aanwezige verschillende bestanden te converteren blijven mondjesmaat doorgaan. Het overzetten van VOB-bestanden naar het mp4 formaat vordert erg langzaam. Tegelijk worden indien nodig verzamelfilms in stukjes geknipt om deze op de Facebookpagina van Oud Meppel te kunnen laten zien.

Ook verleent de werkgroep assistentie aan andere werkgroepen met het doorgeven van voor hen benodigde films en informatie. De gehele collectie films is ook in het afgelopen jaar uitgebreid. De hoeveelheid is dermate gegroeid dat het niet wenselijk is om alle titels hier in detail weer te geven. In plaats daarvan wordt nog steeds gewerkt aan de productie van een boekje waarin alle verzamelde films worden vermeld.

Werkgroep Facebook In het verslagjaar is de samenstelling van de werkgroep onveranderd gebleven. Er werden eigenlijk te weinig berichten geplaatst, maar er werd wel gezocht naar onderwerpen waarvan interactie met de bezoekers verwacht werd. Het aantal volgers van 6.868 op 31 december 2022 tot 7.008 op 31 december 2023. De totale waardering was steeds 4,9 van de 5 sterren (rapportcijfer 9,8). Het is interessant om de analyse van de bezoekers te bekijken in de volgende grafiek.

Er is veel zorg besteed aan het beantwoorden van vragen en verzoeken om bepaalde foto’s te tonen. We kunnen nog met trots zeggen dat de Facebookpagina van Oud Meppel een succes is.

21

Werkgroep Fotoarchieven De werkgroep Fotoarchieven beheert het Interne Fotoarchief, het fotoarchief op de website www.oudmeppel.nl en het dia-archief. Het Interne Fotoarchief is in zijn volle omvang alleen in het Historisch Centrum Meppel te raadplegen, hoewel de plaatsing van meer foto’s uit het eigen Fotoarchief op de website in voorbereiding is Alle foto’s uit het gemeentelijk fotoarchief zijn nu ook in het Interne Fotoarchief aanwezig. Dit tezamen met de voortgang bij de foto’s van de Meppeler Courant, verklaart de grote verschillen ten opzichte van vorige jaren. Kerncijfers Fotoarchieven over 2023: De aantallen tussen haakjes betreffen 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, 2017, resp. 2016.

Intern Fotoarchief Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2023: 81.913 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2022: 75.455 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2021: 66.241 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2020: 58.867 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2019: 55.237 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2018: 37.783 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2017: 33.795 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2016: 32.868 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2015: 29.710 Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2014: 26.317 Mutaties Intern Fotoarchief in 2023 Nieuw gearchiveerde foto’s: 6.444 (8.405, 7.180, 4.043, 5.088, 4.009, 2.941, 3.228) Verbetering reeds aanwezige foto’s: 6.040 (8.408, 6.160, 3.392,9.195, 50, 2.317, 403) Aanpassing informatie reeds aanwezige foto’s: 2.794 (2.625, 2.265, 1.873,1.419, 1.018, 2.504, 6.797) Opmerkingen Intern Fotoarchief: Aan derden hebben we via ons emailadres in 2023 324 (203, 286, 258, 95, 138, 37) foto’s geleverd. Afdrukken op papier worden niet meer verkocht. Met betrekking tot het Gemeentelijk Fotoarchief mogen we van de Gemeente Meppel geen bijdrage meer vragen voor het leveren van foto’s. Besloten is dit ook voor eigen foto’s niet meer te doen, omdat het onderscheid voor het publiek nauwelijks te maken is.

22

Gemeentelijke Fotoarchief Een tweetal vrijwilligers is meerdere dinsdagen in het stadhuis aanwezig geweest om (nog) ontbrekende foto’s voor het Gemeentelijke Fotoarchief te scannen. Deze zijn in de meeste gevallen nog niet toegevoegd aan het Intern Fotoarchief. Foto’s uit het album dat in 1913 door de “Meppeler Handelsreizigersvereeniging” aangeboden werd aan mr. Treub, de Minister van Handel, Industrie en Landbouw wel. Zie hieronder één van die foto’s van een heel bekende plek!

Project “Meppeler Courant” Inmiddels zijn alle foto’s in ons eigen interne fotoarchief aanwezig. We hebben wekelijks foto’s aangeleverd voor de rubriek “Meppelerdiep” in de Meppeler Courant. Dit als onderdeel van de afspraken om het fysieke fotoarchief in ons bezit te mogen hebben. Dezelfde rubriek wordt door Ton Henzen elk kwartaal gebruikt voor het uitgebreid bespreken van de inhoud van het nieuw uitgekomen kwartaalblad. Er wordt nu gewerkt aan de negatieven en foto’s gemaakt door Bert Klinge, welke in 2022 uit het Pakhuis “De Hes” zijn gered. Samenwerkingen. Het bestuur heeft besloten om een beperkte ruimte in het (foto)archief beschikbaar te stellen voor bewaring van oud (foto)materiaal van de Stichting Historie Ruinerwold. In 2020 zijn enkele dozen in bewaring genomen. Nadien is geen materiaal toegevoegd.

23

Eigen (fysiek) fotoarchief Beheer van het “fysieke” archief vindt plaats door de werkgroep Archief en Bibliotheek, het beheer van het “fysieke” fotoarchief door Dirk Bakker en Wim de Vries. Door de inventarisatie van eigen materiaal én onderbrengen van het fotoarchief van de “Meppeler Courant” werd deze maatregel nodig. Het fotoarchief van Oud Meppel (niet digitaal) bedraagt nu naar schatting 2 archiefstellingen! Fotoarchief op de website: Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2022: 19.997, waarvan 5.960 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2022: 19.986, waarvan 5.949 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2021: 19.857, waarvan 5.820 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2020: 18.927, waarvan 5.801 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2019: 18.768, waarvan 5.794 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2018: 18.748, waarvan 5.774 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2017: 18.760, waarvan 5.774 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2016: 18.740, waarvan 5.754 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2015: 13.790, waarvan 1.772 uit het eigen Fotoarchief. Totaal aantal afbeeldingen per 31-12-2014: 13.784, waarvan 1.813 uit het eigen Fotoarchief.

Verbeterde foto’s: 9 (857, 4, 5.215, 168, 1.084, 10) Aanpassing informatie: 187 (189, 296, 1.419, 153, 255, 345) Forumbijdragen (incl. reacties): 23 (27, 71, 95, 162, 62, 136) Opmerkingen Fotoarchief op de website: Het valt op dat het aantal forumbijdragen drastisch terugloopt. Reacties komen hoofdzakelijk via Facebook binnen. Het ‘boekjaar’ voor het beheer van het Gemeentelijke Digitale Fotoarchief loopt van april t/m maart. De hierboven gegeven getallen zijn de jaarcijfers voor het kalenderjaar 2023. Ze wijken dus af van hetgeen we aan de gemeente Meppel gaan rapporteren. Tussen haakjes de cijfers over 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, resp. 2017, 2016. Het fotoarchief op de website wordt pas sinds eind 2019 geteld op een vergelijkbare manier als andere archieven. Cijfers over vorige jaren zijn niet beschikbaar. De gegevens over 2023 zijn behoorlijk vertekend door een fout in de software. Naar schatting moet het aantal zoekopdrachten geen 90k oftewel 90.305 zijn geweest maar naar schatting 143.000 Dit aantal komt dus behoorlijk overeen met 2022.

Personele gegevens In 2023 leverden zeventien vrijwilligers hun bijdrage aan de diverse fotoarchieven. Naar schatting werd in 2023 ongeveer 3.000 mensuren gewerkt aan de eigen fotoarchieven van Oud Meppel en aan het onderhoud van het fotoarchief op de website.

24

Werkgroep Websites www.oudmeppel.nl De website www.oudmeppel.nl begon bij het hostingbedrijf Deziweb. Deze sloeg in 2016 een nieuwe weg in en ging verder als Reviced. Eind 2019 werden de krachten gebundeld met VIP Internet. De naam van onze host is veranderd maar de statistieken worden nog steeds bijgehouden en laten ook afgelopen jaar weer een groei van het aantal bezoekers zien. In oktober 2020 zijn we overgestapt naar Interwijs B.V. in Meppel. In 2021 is deze door de werkgroep Website samen met Interwijs geheel vernieuwd (ook inhoudelijk) en omgezet naar Wordpress. De cijfers hieronder hebben betrekking op de bezoekers en opgevraagde gegevens van de website plus de daarop aanwezig archiefsystemen sámen. Website Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken

2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 63.793 155.364 199.890 387.971 470.519 706.454 504.192 511.234 14.100 28.205 30.235 48.423 32.735 27.219 31.059 33.607

Fotoarchief Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016

Gravenarchief Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016 48.228 3.361

2017

2018 2019 2020 2021 2022 73.625 255.740 320.778 264.927 145.163 7.239 20.492 10.448 7.987 6.322

2023 90.305 4.400

1.049

7.877

5.124

3.555

2.796

1.964

2017 71.021 6.049

2018 50.000 4.649

2019 53.438 5.007

2020 68.720 5.256

2021 52.599 5.597

2022 35.832 3.861

2023 29.874 3.652

1.408

3.365

1.974

2.392

2.372

3.227

1.822

1.759

Kwartaalbladarchief Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016 10.768 1.180

2017 58.544 7.955

2018 51.046 5.947

2019 54.608 9.104

2020 57.387 3.436

2021 49.938 2.850

2022 35.265 2.124

2023 32.116 2.128

230

3.539

1.717

4.266

1.483

1.111

831

908

RK Gravenarchief Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016

2017

2018 1.153 193

2019 1.445 370

2020 1.300 331

2021 879 261

2022 780 163

2023 766 166

32

92

42

25

20

31

QR Code archief Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016

2017 865 421

2018 521 319

2019 516 385

2020 952 564

2021 604 438

2022 965 686

2023 469 323

209

110

160

279

157

320

119

25

Catalogus Opgevraagde pagina's Unieke bezoeken Terugkerende bezoeken

2016 507 213

2017 6.316 1.319

2018 7.427 1.271

2019 4.482 1.435

2020 3.963 1.341

2021 4.225 1.292

2022 4.317 996

2023 5.015 1.163

29

416

441

224

201

247

230

937

Met uitzondering van de Catalogus en de website zelf is er sprake van een lager tot fors lager aantal bezoekers en opgevraagde pagina’s. Daarbij moet worden aangetekend dat deze aantallen in de afgelopen jaren, jaren met corona lockdowns, aanzienlijk hoger waren dan daarvoor.

26

www.joodsmonumentmeppel.nl Oud Meppel heeft ook het beheer van de website www.joodsmonumentmeppel.nl In 2023 zijn een tiental vragen beantwoord van bezoekers van de website, m.b.t. joodse families en de locatie van Stolpersteine. Periode 2019 t/m 2023

Werkgroep Donateurs Wij begonnen 2023 met een daadwerkelijk aantal betalende donateurs van 1.686. Natuurlijk waren er ook opzeggingen, meestal door overlijden. Maar gelukkig kregen wij ook weer nieuwe aanmeldingen. Veel na de fotopresentatie in oktober in zaal Hulzebos maar ook via het aanmeldingsformulier op de website wist men ons te vinden. Helaas bleef het aantal donateurs iets achter vergeleken met vorig jaar en eindigden wij 2023 met 1.655 donateurs. Dit aantal is zonder de adverteerders en ruilabonnementen. In 2022 werd een nieuwe donateursadministratie in gebruik genomen, zonder incassomogelijkheid. Met ingang van 1 januari 2024 wordt ook voor het incasseren van de donaties gebruik gemaakt van een nieuw boekhoudpakket dat in de loop van 2023 in gebruik genomen is.

27

Werkgroep Kwartaalblad De redactie bestond in 2023 uit: Jaap Klinkers , hoofdredacteur Hans de Zwaan (redacteur, specialisatie interviews) Aly Reiding (aanwinsten) Marcel Heethuis (opmaak artikelen) Gerrit Fredriks (redacteur) Verschenen nummers: Het kwartaalblad verscheen als jaargang 45 half maart, half juni, half september en half december. Oplage: 2.000 exemplaren in full colour De eerste drie afleveringen telden 64 pagina’s, nummer vier was 80 pagina’s. Winkelverkoop en losse verkoop in het HCM: Lopende Jaargang: € 6,50 per exemplaar . Jaargang 2004 tot en met 2017: € 3,00 per exemplaar; hele jaargang € 14,00 Oudere jaargangen: € 2,50 per exemplaar; hele jaargang € 8,00 Adverteerders: Dit jaar waren er geen wijzigingen in het adverteerdersbestand. Verder: Nog steeds is er voldoende aanbod aan kopij maar artikelen blijven welkom. Dus, en dat geldt ook voor de vrijwilligers van Oud Meppel, mocht u ideeën hebben voor een artikel in ons blad, aarzel dan niet en zet het op papier. De redactie is altijd bereid om hierbij te assisteren Daarom een oproep aan iedereen: hebt u een leuk verhaal in gedachten over het Meppel van vroeger, aarzel dan niet en zet het op papier. De redactie zorgt dan dat het geschikt gemaakt wordt voor publicatie.

28

Werkgroep Foto- en filmpresentaties

2023 was een druk jaar wat betreft de presentaties Henk Haze en Gerrit Fredriks hebben in het voorjaar de foto- en filmpresentatie van 2022 over “Waterrijk Meppel”, vertoond in de DORE-kerk, bij VSV Meppel, bij de Rotary en de Lions en bij Reestoord, Tivoli en Wijkpunt Oosterboer. In Het Anker werd in het voorjaar de presentatie van 2021 nog vertoond over “bezoeken van het Koningshuis aan Meppel en de viering van de Koninginnedagen”. Ondertussen waren Henk en Gerrit druk bezig met de voorbereiding van de nieuwe presentatie in oktober. Het was de bedoeling om deze te doen over de buurtwinkels in Meppel. Maar hier was zoveel materiaal over te vinden en er zijn zoveel buurtwinkels in Meppel geweest, dat deze presentatie verdeeld wordt over een paar jaar. Dit jaar, 2023, ging het over de buurtwinkels rondom de binnenstad. In oktober werden weer zes voorstellingen gedaan bij Dansschool Hulzebos aan de Stationsweg; drie ’s middags en drie ’s avonds. In totaal hebben ongeveer zeshonderd mensen de voorstellingen bezocht. In het najaar is de presentatie nog vertoond in De Poele, Tivoli en Het Anker. Ook voor komend voorjaar staat nog een aantal voorstellingen gepland. Ook Edward de Vries heeft enkele presentaties gedaan. Op 4 mei heeft hij een presentatie gegeven in Reestoord over “Slachtoffers WOll, met name in en rondom Meppel”. Op 26 en 27 september heeft Edward, i.s.m.

het Apostolisch Genootschap, lezingen gehouden voor het voortgezet onderwijs met als thema: “Een oorlog, wat doet het met je”. Hierbij had hij ook een gastspreker uitgenodigd. De familie Zijlstra-Heuckeroth vertelde daar ook hun belevingen.

Werkgroep Speuren naar de Wortels van Meppel Na de corona periode heeft de werkgroep “Speuren naar de Wortels van Meppel’” de draad dit jaar weer opgepakt. Ongeveer driehonderd leerlingen uit groep 6 van verschillende scholen uit Meppel en Nijeveen zijn in het voorjaar te gast geweest in het Historisch Centrum. Ze werden daar ontvangen door de gastvrouwen Ria Brinkman, Joke ten Lande en Liesbeth Frommholz. Het programma begint met een PowerPointpresentatie over de geschiedenis van Meppel, vanaf de ijstijd tot nu. Deze presentatie is destijds ingesproken door Heinke Nederlof. Vervolgens gaan de leerlingen de stad in met een aantal enthousiaste gidsen. Theo van Dieren, Henk Hofstee, Aly Reiding, Henk Robaard en Edo de Jong voeren de kinderen langs plekken in de binnenstad met een historisch belang. De kinderen hebben fotoboekjes mee, waarmee ze kunnen zien hoe bepaalde plekjes in de stad er vroeger uit zagen. Bij terugkomst in het Historisch Centrum krijgen de kinderen wat te drinken met een koek. Als afsluiting krijgen ze een film te zien van de beklimming van de Meppeler Toren. Deze film is gemaakt door Bert Veldman en Jurjen Dijkstra. Bij het vertrek krijgen de kinderen een boekje mee over de geschiedenis van Meppel, met daarin ook de route die ze met de gidsen hebben gedaan.

Het is mooi om te zien dat kinderen soms met het boekje in de hand, samen met hun ouders, de wandeling nog eens maken. Het doel is dan bereikt. De geschiedenis Meppel onder de aandacht brengen van kinderen en hun ouders. Zodat ze in het vervolg anders en bewuster door hun mooie stad Meppel fietsen en lopen. 29

Ondertussen zijn de voorbereidingen voor de volgende lichting alweer in volle gang. Een groot aantal scholen heeft zich al aangemeld voor de serie in het voorjaar van 2024. Gerrit Fredriks heeft de coördinatie van het geheel overgenomen van Anneke Binnema, die wel beschikbaar blijft als gastvrouw.

30

Werkgroep Open Monumentendag 2023 Deze werkgroep bestond uit Evert Mussche, Henk Hofstee, Theo Reinink, Marijke Feenstra, Dinie Bakker (PBS) en Wim de Vries. Henk de Koning heeft een mooie YouTube film gemaakt van de activiteiten. Theo was de vormgever van het wandelboekje. Dit boekje bestond deze keer geheel uit “oude” foto’s uit ons archief, om de wandelaars ter plekke het verschil met vroeger te laten ervaren. Halverwege maart startten we met de eerste voorbereidingen. Alle werkgroepleden hebben meegeschreven aan de teksten, die voor extra advies aan Wiecher Ponne werden voorgelegd. Gezamenlijk werd er een route rond het grachtengebied en door de binnenstad ontworpen. Op het allerlaatste moment werden we gehinderd door het wegens renovatie van het Westeinde afsluiten van de Sluisbrug. We hebben dit opgelost door het belangrijkste uitgiftepunt van wandelboekjes bij molen De Weert te plaatsen. Het thema voor 2023 was ‘Levend Erfgoed’. De warmte op 9 september heeft toch een flink aantal mensen er niet van weerhouden een wandelboekje te halen en onze wandeling te maken. Waarschijnlijk een gedeeltelijk, maar…. Niettemin. Het uitgifte punt voor boekjes was dus bij molen De Weert, vanwege de aangepaste route door het afgesloten zijn van de Sluisbrug. 61 bezoekers kwamen daar, vooral op de morgen.

Een ander punt waar “geturfd” werd, was het Stedelijk Museum, dat 83 bezoekers mocht ontvangen. Het volgende punt op de route was de Meppeler Toren alwaar exact 150 bezoekers verwelkomd werden. Het grootste deel nam (ondanks de temperatuur!) toch de moeite om de 147 treden naar boven te nemen om van een prachtig uitzicht te genieten. Het laat zich raden dat bijna iedereen aldaar zich hogelijk verwonderde dat (en waarom) de kerk zelf niet open was….. Tot slot het HCM, deze keer van nood aan het einde van de route. Hier kwamen in elk geval 66 bezoekers binnen, haalden een wandelboekje en bekeken de tentoonstelling.

Niet geturfd, maar een eervolle vermelding qua aantallen geldt Keizersgracht 14, met de tentoonstelling van scheepjes en aanverwante zaken door Bertus Renes. Hier kwamen naar schatting ongeveer 75 bezoekers binnen. Vrijwel de meesten namen echt de tijd zijn werk te bewonderen.

31

Wel vallend onder Open Monumentendag, maar verder in eigen beheer door de Stichting Joods Erfgoed Meppel georganiseerd: de Open Dag op de Joodse Begraafplaats aan de Steenwijkerstraatweg. Vanwege sabbat was deze uiteraard op zondag. Ook hier zo’n 75 bezoekers die de rondleidingen en uitleg van de gidsen van Stichting Joods Erfgoed Meppel volgden. Het voormalige URZO-pand (wel letterlijk een heel erg Open Monument) en het Pakhuis De Hes hadden posters met QR-codes op de gevel, waar iets van de binnenkant van het gebouw werd getoond en over de geschiedenis ervan verteld. Hier was wel een smartphone voor nodig. 46 personen hebben deze codes gescand en de foto’s bekeken.

Werkgroep Stadsgidsen We hebben acht enthousiaste stadsgidsen en hebben dit jaar weer vele rondleidingen verzorgd. We liepen met kleinere groepen, berekenen daarom geen groepstarief meer, maar altijd € 4 p.p. Van april t/m november liepen we met wisselende aantallen op de eerste zaterdag de algemene wandelingen, waaraan iedereen zonder opgave kon meedoen. In totaal met 90 personen. Daarnaast voor groepen van zeer verschillende aard, verjaardagsfeestjes, groepsuitjes, verenigingen, bedrijven, studenten, allemaal op maat gemaakt, zoals gewenst. In totaal ca. 750 deelnemers, wisselende samenstelling en interesses. In oktober bestond de werkgroep 10 jaar, dat gevierd is met een etentje, aangeboden door één van onze sponsoren. We hebben nogal met ziekte te kampen gehad dit jaar, het is steeds weer gelukt, mede door nog meer inzet van de anderen, om aan alle aanvragen te voldoen. De Lichtjeswandeling op 21 december was met 200 deelnemers en met medewerking van enkele reservegidsen binnen een week volgeboekt. Doordat het regenachtig weer was met harde wind hadden nogal wat mensen afgezegd of niet gekomen en we gaan ons beraden hoe we hier volgend jaar beter op kunnen inspringen. Ieder jaar zijn er allerlei verrassingen onderweg, wat het steeds weer leuk maakt. De route is altijd langs de prachtig verlichte grachten en de binnenstad tot aan en in de Meppeler Toren.

In 2024 op 19 december. Voor het komende jaar zijn er alweer aanvragen binnen, de coördinatie is nu in handen van Yolanda Tepper en we hopen weer aan alle aanvragen te voldoen. Wel doen we weer een oproep om één of twee gidsen op te leiden, zodat we de komende jaren weer verder kunnen. De stadsgidsen gaan enthousiast verder, proberen steeds op de hoogte te blijven en nieuwe onderwerpen te bestuderen over de geschiedenis van Meppel om in woord en beeld verhalen te vertellen aan toeristen, nieuwe inwoners en andere belangstellenden over ons mooie stadje.

Werkgroep Archeologie 2023 was op archeologisch gebied in Meppel de eerste maand erg rustig. Dit veranderde echter toen zich de mogelijkheid voordeed wat inventariserend onderzoek te doen op de binnenplaats van Woldstraat 58. De bestrating aldaar was sterk verzakt. De vraag naar het waarom, hebben we maar ten dele opgelost. Er was een groot gat onder meerdere lagen bestrating. De echte reden hebben we helaas niet opgelost aangezien het weer dichtgemaakt moest worden. De locatie is oud, getuige enkel scherven middeleeuws aardewerk. Een onverwachte vondst was nog een neolithische schrabber. Deze zat echter in aangevoerd zand. Aan het eind van het jaar zullen de schuur en winkelpanden verbouwd worden tot appartementen. Hopelijk wordt er dan meer zichtbaar tijdens archeologische begeleiding. De locatie is, bij de gemeente aan Joop Nuijens en bij het Oversticht Olaf Satijn, als uiterst belangrijk gemeld. Er zou hier in de 16e eeuw een termijnhuis gestaan hebben van het klooster uit Zwolle. Andere activiteiten in de stad werden ook (meestal op afstand) gevolgd. Uitgravingswerkzaamheden voor de bouw van een huis aan de Molenstraat bij het Mallegat en ook in de Oosterboer nabij de Hoogeveensevaart. Een uiterst belangrijke vroegmiddeleeuwse locatie is verloren gegaan bij nieuwbouw van stomerij Meinen door Estobouw aan de Grote Akkerstraat.

Ondanks contact met Estobouw gaven ze geen toestemming om op het terrein te komen om scherven te verzamelen. Naar aanleiding hiervan melding 32

gemaakt bij de gemeente en het Oversticht dat de vrije bouw in de middeleeuwse kern zonder archeologisch onderzoek verboden moet worden. Nu is er nog 60 m2 vrij van onderzoek. Dit moet geschrapt worden door de gemeente. Dit is ook aangekaart bij overleg. De uitgegraven ruimte overschreed trouwens ook dit aantal toegestane m2, maar er werd niet gecontroleerd/gehandhaafd. Verder volgden we de werkzaamheden bij de Sluisgracht en als laatste de afbraak en uitgraving van het Urzo-complex aan de Touwstraat. Teleurstellend is dat wij bij deze projecten niet ingeschakeld werden om actief mee te werken. Positief is het initiatief bij de gemeente voor een archeologisch beleefpunt. Dit is in ontwikkeling. Onze wekelijkse bijeenkomsten van de werkgroep op donderdagavond zijn ook dit jaar aangepast in bijeenkomsten om de week. Indien nodig wordt het weer aangepast. Op persoonlijke titel heeft Siem Willems of Brilman nog tweemaal een vitrine ingericht in het Stedelijk Museum Meppel met werkstukken van Meppeler zilversmeden uit de periode rond 1780-1825. Topstukken waren twee kandelaars van Berend Dulleman, een suikertafeltje van Jan Kamphuis, een vrijgezellen theepot ook wel egoïste genoemd van Jan ten Brink en gelegenheidslepels van Johan Frederik Brocades.

Een neolithische schrabber, gevonden achter Woldstraat 58, mogelijk ooit aangevoerd met opvulzand. Neolithicum betekent nieuwe Steentijd en deze periode begon in Noordwest-Europa tussen ca. 6.000 5.500 voor Christus. Schrabbers werden voor allerlei doeleinden gebruikt, zoals het ontvetten van huiden, het schrabben(afkrabben) van hout, been en etenswaren. 33

Werkgroep Oude Teksten Deze werkgroep houdt zich bezig met het uittikken van oude teksten en aktes in goed leesbare tekst, waardoor we kunnen beschikken over digitaal te doorzoeken documenten. Het gaat dan vooral om materiaal dat bij Jan Nefkens aanwezig is en waaronder zich onbekende aktes en andere informatie over Meppel en omgeving bevinden. Met name enkele dozen met originelen en kopieën uit de verzameling van Willem Koops en een pak aantekeningen van dominee Uden Masman, en andere verzamelaars. Van dit materiaal zijn meer dan 600 bladzijden gescand en moeten bewerkt worden in Photoshop alvorens de teksten kunnen worden uitgetikt. Dit uittikwerk moet dan ook nog eens gecontroleerd worden alvorens dit in het archief van Oud Meppel kan worden opgeslagen. Wel is ook dit jaar weer waardevolle informatie doorgegeven aan andere verenigingen.

34

Werkgroep Informatiepanelen Dit betreft geen echte werkgroep maar een ad-hoc samenstelling van één of meer personen om informatie aan te leveren voor informatiepanelen van derden, of eigen panelen samen te stellen. In 2023 is informatie en fotomateriaal geleverd aan de Gemeente Meppel, Wijkplatform Nieuwveense Landen. Het betrof hier het samenstellen door de Gemeente Meppel van een informatiebord bij de ingang van het op dat moment juist aangelegde Mandemakerspark. Dit park is nog niet echt toegankelijk, maar enigszins bereikbaar vanaf de Nijeveenseweg. Het ligt langs de Nijeveense Grift tussen de rotonde Nieuwe Nijeveenseweg/Guldenmiddenweg en de Watertoren. Ook is informatie en fotomateriaal geleverd aan het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap voor een nog te plaatsen paneel bij de Joodse Begraafplaats.

Werkgroep Tentoonstellingen Het jaar is begonnen met het laatste deel van een tentoonstelling over de Grote- of Mariakerk en het zich daarin bevindende orgel. Op 13 mei is de nieuwe tentoonstelling geopend “Uit de geschiedenis van Meppel” met een overzicht van de geschiedenis van onze stad met behulp van een serie informatiepanelen. Ook werden meerdere voorwerpen uit eigen collectie in de vitrines getoond. Deze tentoonstelling loopt tot aan de jubileumtentoonstelling “60 jaar Oud Meppel”.

Werkgroep Onderzoek Last-but-not-least is er een nieuwe werkgroep opgericht, die zich met onderzoeksvragen bezighoudt! Met regelmaat bereiken ons vragen (meestal via mail) over lokaal historische onderwerpen. In het verleden werden deze over alle bestuursleden plus oud-bestuursleden “gedistribueerd”. Wie raad wist mocht het zeggen en reageren naar de vraagsteller. Hierdoor duurde het soms lang voor de vraagsteller een reactie kreeg, soms kwam in het geheel geen reactie, of werden verschillende antwoorden van meerdere personen onafhankelijk van elkaar gegeven! Om dit wat professioneler op te pakken worden nu alle vragen doorgestuurd naar het mailadres onderzoek@oudmeppel.nl alwaar Fred Boers, Frits Drost en Geert Wind met elkaar de opdrachten verdelen en uitzoeken. Eén van hen fungeert dan als aanspreekpunt voor de vraag/vraagsteller. Ingeval van het ontbreken van opdrachten voert de groep ook op eigen initiatief onderzoek uit.