Presentatie informatiebijeenkomst Waterkwaliteit

Informatieavond raad Waterkwaliteit Gemeentehuis Wognum 15 januari 2026

1. Opening (voorzitter)

19.30u

2. Welkom en introductie sprekers (voorzitter)

19.35u

3. Aanleiding en doel (voorzitter)

19.40u

4. Wie gaat er over het water (Koos Brouwer)

19.50u

5. Waterkwaliteit (Annette Beems-Kuin, HHNK)

20.00u

6. Pauze

20.30u

7. Raakvlakken waterkwaliteit (Koos Brouwer)

20.40u

8. Zorgen van burgers (Annette Beems-Kuin, HHNK)

21:00u

9. Afronding (voorzitter)

21.20u

10.Sluiting (voorzitter)

21.30u

Welkom sprekers Titel vanen hetintroductie hoofdstuk

Welkom en introductie sprekers Annette Beems-Kuin Beleidsadviseur Gezond Water Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Koos Brouwer Beleidsadviseur riolering/ruimtelijke adaptatie Coördinator waterketen en ruimtelijke adaptatie WF Gemeente Medemblik Edward Ploeger Senior Beleidsadviseur Ruimte Afval, Grondstoffen en Milieu

Aanleiding enhoofdstuk doel Titel van het

Aanleiding en doel Aanleiding Behoefte aan kennis/informatie over onderwerp waterkwaliteit. Onder raadsleden bestaat het beeld dat er van alles loos is, maar dat de raad weinig wordt gekend in - en betrokken bij - dit onderwerp. Doel Raad informeren over dit onderwerp. Wat is er aan de hand? Wie is verantwoordelijk voor welk onderdeel? Hoe staat het met de kwaliteit van het water? Welke rol heeft de gemeente? Wat kan de raad betekenen?

Wie gaat het water? Titel van er hetover hoofdstuk

Wie gaat er over het water? Om er in te komen:

Welke soorten water kent u?

Wie gaat er over het water? Afkadering voor deze bijeenkomst:

Oppervlaktewater Grondwater

Wie gaat er over het water? Oppervlaktewater Al het vloeibare water dat zich zichtbaar aan de oppervlakte bevindt: sloten, vaarten, het Overlekerkanaal, IJssel- en Markermeer, een spaarbekken, zeeën, oceanen, etc. Het maakt niet uit of de ‘houder’ van het water van natuurlijke of kunstmatige oorsprong is.

Wie gaat er over het water? Grondwater Ondiep grondwater: grondwater dat gevoed wordt door neerslag. Diep grondwater: grondwater in diepere, watervoerende bodemlagen.

Wie gaat er over het oppervlaktewater? Rijk Beheert grote (buiten)wateren, grote rivieren en hoofdvaarwegen. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) bevat omgevingsbeleid met betrekking tot water Nationale belangen 14 en 15: 14 - Waarborgen van de waterveiligheid en de klimaatbestendigheid; 15 - Waarborgen van een goede waterkwaliteit, duurzame drinkwatervoorziening en voldoende beschikbaarheid van zoet water. NOVI: Rijk is systeemverantwoordelijk voor de drinkwater- en zoetwatervoorziening en de waterkwaliteit. Alle bestuurslagen hebben daarbinnen de verantwoordelijkheid voor het realiseren van hun eigen taken. Rijk stimuleert met financiële middelen en kennisontwikkeling. Rijk heeft resultaatverantwoordelijkheid voor het eigen hoofdwatersysteem, dat door Rijkswaterstaat wordt beheerd.’

Een korte Rijkswater tekst bij dit beeld.

Wie gaat er over het oppervlaktewater? Provincie Noord-Holland Provincie wijst voor de regionale wateren in het Regionaal Waterprogramma de KRW-waterlichamen aan en stellen hierin de waterkwaliteitsdoelen vast. Beheert enkele regionale vaarroutes, waaronder de route Stolpen-Schagen-KolhornMedemblik-IJsselmeer. Provinciale Omgevingsvisie NH 2050 (POVI) bevat provinciaal waterbeleid. Wordt uitgewerkt in Regionaal Waterprogramma; dit beschrijft hoe de provincie zich inzet voor een goede waterkwaliteit, het op peil houden van de watervoorraad en de bescherming tegen overstromingen. Provincie heeft ook verantwoordelijkheid voor grondwaterlichamen die binnen de KRW zijn aangewezen.

Een Vaarroute korte tekst Medemblikbij dit beeld. Schagen

Wie gaat er over het oppervlaktewater? Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) Dit is de enige waterkwantiteits- en kwaliteitsbeheerder in beheergebied Hollands Noorderkwartier (Noord-Holland binnen de kustlijn, ten noorden van het Noordzeekanaal). Vanwege de gebiedskennis bereidt HHNK waterkwaliteitsdoelen voor, verzorgt de monitoring van de waterkwaliteit, stelt maatregelenprogramma’s op en rapporteert over de voortgang van de uitvoering van maatregelen. Onderhoudstaken liggen wel soms bij anderen. In het Waterprogramma HHNK staat hoe HHNK invulling geeft aan de rol. Het Hoogheemraadschap zuivert ook huishoudelijk afvalwater.

Een Fragment korte tekst van bij Legger dit beeld. HHNK

Wie gaat er over het oppervlaktewater? Gemeente De gemeente beheert bijna geen oppervlaktewater. Wel heeft de gemeente langs veel sloten onderhoudsplicht (schouw).

Wie gaat er over het grondwater? Ondiep grondwater in stedelijk gebied: perceeleigenaar, gemeente, HHNK, mits …. Ondiep grondwater in landelijk gebied: perceeleigenaar, HHNK, mits …. Diep grondwater: Rijk, provincie, HHNK, mits ….

Waterkwaliteit, perspectief HHNK Titel van het hoofdstuk

Werken aan waterkwaliteit – stand van zaken KRW gebied HHNK Annette Beems-Kuin 15 januari 2026

Hogere doelen

15-1-2026

Aanpak waterkwaliteit door de tijd 1970

heden

toekomst

15-1-2026

Europese Kaderrichtlijn Water • • • •

Doel: goede kwaliteit grond- en oppervlaktewater in 2027 Opdracht: geen (tijdelijke) achteruitgang! 51 waterlichamen: resultaatverplichting Overig water: inspanningsverplichting

15-1-2026

Verantwoordelijkheden KRW •

Provincies: vaststellen regionale waterkwaliteitsdoelen

•

Waterschappen: monitoring waterkwaliteit en afleiden regionale waterkwaliteitsdoelen

•

EU en Rijk: o.a. toelating en normstelling stoffen, emissieregels, landbouwbeleid (gebruik mest en gewasbeschermingsmiddelen)

•

Alle overheden: maatregelen eigen taken en inzet eigen instrumentarium

•

Landbouw: inzet Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer en bedrijfsverduurzaming

•

Bedrijven, eigenaren, onderhoudsplichtigen en inwoners: o.a. inrichting en beheer, middelengebruik, etc.

15-1-2026

Ligging KRW-waterlichamen Medemblik

15-1-2026

Meetpunten gemeente Medemblik KRW-meetpunten: - 670105 - 675115 - 675120 - 675129 GBM-meetpunten: - GBM049 - GBM050 - GBM061 15-1-2026

675129

GBM049 675115

675120/ GBM050

670105

GBM061

Vier Noorder Koggen -2,20

Grootslag +

Vier Noorder Koggen -3,70 15-1-2026

Drukfactoren •

Natuurlijke omstandigheden: • Mariene historie • Weersinvloeden • Veenafbraak

•

Menselijk handelen, denk aan oa.: • Emissies vanuit landbouw, industrie, wegverkeer, rioolwaterzuiveringsinstallaties, depositie, bewoners etc. • Peilbeheer • Huidige inrichting water en oevers • Beheer en onderhoud • Scheepvaart

15-1-2026

Beelden water in Medemblik

15-1-2026

Maatregelen, voorbeelden • Inrichting:

• Beheer:

• Emissies: 15-1-2026

Maatregelen, voorbeelden • Communicatie:

• Onderzoek:

• Gebiedsprocessen: 15-1-2026

Voortgang maatregelen • Meeste maatregelen in voorbereiding, deels in uitvoering enkele gereed • Uitvoering door verschillende partijen • Risico's: afhankelijkheid inzet derden, toelating en emissiebeleid stoffen EU/Rijk, landbouwbeleid Rijk, juridische procedures • KRW-impulsprogramma HHNK 2024-2027: • Ca. 50 extra maatregelen voor stoffen • uitbreiding programmateam KRW • Bedrijfsvoering KRW-proof maken 15-1-2026

Maatregelen uitgelicht • • • • • •

Perspectief chemisch doelbereik Monitoring KRW-stoffen rioolwaterzuiveringsinstallaties Inzet regionaal juridisch instrumentarium Borging inrichtingsmaatregelen Actualiseren lozingsvergunningen Samenwerking gemeente: • Indirecte lozingen KRW-proof (via Omgevingsdienst) • Afvalwaterlozingen groepsaccommodaties buitengebied • (Her)inrichting natuurvriendelijke oevers • Communicatiecampagne gebruik chemische stoffen door inwoners?

15-1-2026

Maatschappelijke druk

13-1-2026

Vervolg • Inzet op uitvoering maatregelen • Eindverantwoording toestand 2027, inzet uitzonderingsbepalingen • Voorbereiding nieuwe planperiode SGBP4 2028-2033: • Technische doelaanpassing op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten • Opstellen maatregelenpakket • Monitoring en bepalen opgave voor nieuwe stoffen • Besluitvorming ontwerp SGBP4 najaar 2026, definitieve versie najaar 2027 15-1-2026

Voor gezond water is ook uw inzet nodig! Doet u mee?

13-1-2026

Pauze Titel van het hoofdstuk

Waterkwaliteit, perspectief gemeente Titel van het hoofdstuk

Raakvlakken waterkwaliteit Op diverse plaatsen interactie met watersysteem. Beïnvloeding waterkwaliteit als gevolg van:

-

Menselijke activiteiten: verkeer, industrie, land- en tuinbouw, … Technische systemen: afvalwaterinzameling, -transport en –zuivering Incidenten/calamiteiten Natuurlijke systemen: verspreiding stoffen via lucht- en (grond)waterstromingen

Directe of indirecte beïnvloeding: - Riooloverstorten vormen directe lozing op oppervlaktewater - Bestrijdingsmiddelen sijpelen langzaam in de bodem en komen zo in het grondwater en uiteindelijk het oppervlaktewater terecht.

Raakvlakken waterkwaliteit Bronnen: - Functies in de fysieke ruimte - Inrichting openbaar groen - Indirecte lozingen (bedrijven op gemeentelijke riolering) - Directe lozingen (riolering naar oppervlaktewater) - Groepsaccommodaties

Waterkwaliteit, zorgen van burgers Titel van het hoofdstuk

Zorgen van burgers - gewasbeschermingsmiddelen • • • •

•

Voor meest giftige stoffen zijn normen heel laag Elke druppel telt Verbetering analysemethoden Meest opvallend op meetpunten Medemblik: pirimifos-methyl (meerdere plekken/verschillende momenten/geen toelating) Voor sommige stoffen ook kijken naar gebruik buiten landbouw, bv huisdieren/ ongediertebestrijding

15-1-2026

13-1-2026 15-1-2026

15-1-2026

15-1-2026

Voorbeelden van maatregelen (bestuurlijke keuze) • • • • •

Gewasbeschermingsmiddelenbeleid Toelating intrekken Stimuleren en toelaten milieuvriendelijke alternatieven Maatregelen Emissiebeheerplan producenten Regionale aanpak: • Stimulering bedrijfsverduurzaming (voorbeeld ANLb en Landbouwportaal Noord-Holland) • Ruimtelijk beleid – functiekeuzes • Aanscherpen omgevingswaarden • Verbreden bufferstroken • Pachtvoorwaarden middelengebruik • Samenwerking vergunningverlening, toezicht en handhaving

15-1-2026

Zwemwater • • • •

• •

Provincie: zwemwaterbeheerder, taken gedelegeerd naar Omgevingsdienst Waterbeheerder (hier Rijkswaterstaat): monitoring, zwemwaterprofiel, voorstel benodigde maatregelen Locatiebeheerder: dagelijks beheer en initiatiefnemer maatregelen Zwemwaterrichtlijn: • Normen poepbacteriën • Na 4 jaar oordeel slecht sluiten Nederland: • Normen blauwalgen Meer informatie: zwemwater.nl

15-1-2026

Vlietsingel Nesbos

Andijk

Afronding Titel van het hoofdstuk

Sluiting