Presentatie Informatiebijeenkomst netcongestie 18-05-26

Netcongestie gemeente Medemblik 18 mei 2026 Sigrid van der Valk, Peter Veth

Agenda

1. Netcongestie wat is dat? En wat kan de gemeente doen?

2. Wat is maatschappelijk prioriteren en hoe sorteert de gemeente hierop voor? 3. Wat is de impact op onze woningbouwplannen? En hoe gaat de gemeente hiermee om? 4. Energie systeem van de toekomst en welke rol heeft de gemeente hierin?

5. Welke gevolgen heeft dit voor de gemeentelijke organisatie? 6. Vragenronde

Wat is netcongestie? • • • •

Tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet Dus geen tekort aan stroom Dit zorgt tijdens pieken voor file op het elektriciteitsnet Er is onderscheid congestie op afname en terugleveren

Gevolgen voor: • • •

Economische groei Woningbouwopgave Verduurzaming

Het wordt een steeds groter probleem

Knelpunten

Situatie Westfriesland

Gevolgen netcongestie: • •

•

•

Hoogspanning – gevolgen: • Liander tekort aan capaciteit heeft. Middenspanning - gevolgen: • Nieuwe bedrijven kunnen niet aansluiten • Bestaande bedrijven kunnen niet uitbreiden of verduurzamen. • Zonneparken en windmolens kunnen bij piekmomenten niet leveren aan het net. Laagspanning – gevolgen: • Omvormers van inwoners in bepaalde wijken worden bij piekmomenten afgeschakeld. • In sommige wijken knippert soms het licht door spanningsproblemen op het net. Deze 3 niveaus hebben invloed op elkaar wat maakt dat soms een oplossing op het ene niveau zorgt voor problemen op een ander niveau.

Wat kan de gemeente doen?

Oplossing door veranderen gedrag en gebruik

Zoveel mogelijk eigen opwek zelf gebruiken Pieken voorkomen, autoladen en wassen als de zon schijnt

Onderstations (OS) Liander Bestaand • Uitbreiding OS Westwoud • Uitbreiding OS Wervershoof Nieuw • Nieuw OS omgeving Andijk • Nieuw OS omgeving WognumHoorn (Liander en Tennet) • In de toekomst mogelijk; OS omgeving Abbekerk

Uitbreiding elektriciteitsnet Midden en laagspanning • Verdubbeling van de trafohuisjes (MSR) • 1 op de 3 straten moet open • Wijkaanpak: o Andijk Centrum – Uitvoering gestart o Andijk Zuid – In aanbesteding o Midwoud – In voorbereiding

Slimme oplossingen

• Lokale opwek middels wind en zon • Lokale opslag middels batterijen • Slimme laadpleinen i.p.v. individueel laden • Opgewekte stroom direct gebruiken • Slimme energie managementsystemen

Bedrijventerrein A7 West • Mogelijk nieuw zonneweide. • Levert elektriciteit aan de bedrijven in de omgeving • Hiermee ontstaat capaciteit voor nieuwe bedrijven bij uitbreiding van het bedrijventerrein • Zonder lokale opwek is uitbreiding van het bedrijventerrein voorlopig niet mogelijk.

Wat kunt u doen? • Zorgen dat de netbeheerders het stroomnet in onze gemeente kunnen uitbreiden, door. o Voldoende (schaarse) ruimte beschikbaar te stellen. o Versnellen ruimtelijke procedures. • Zorgen voor voldoende middelen. o Voldoende (personele)middelen beschikbaar voor het organiseren van ruimtelijke procedures. • Ruimte geven aan lokale opwek. • Beleid vaststellen voor batterijopslag.

Wat is maatschappelijk prioriteren en hoe sorteert de gemeente hierop voort?

Maatschappelijk prioriteren

Maatschappelijk prioriteringskader in 3 categorieën 1. Congestie verzachters 1. Batterijsystemen en flexibele oplossingen 2. Veiligheid 1. Defensie 2. Politie 3. Acute zorg 4. Watervoorziening enz 3. Basisbehoefte 1. Woningbouw 2. Onderwijs primair-voortgezet 3. Warmte oplossingen (warmte net) 4. Openbaar vervoer

Vanaf 1 oktober • Eerder aanvragen van transportcapaciteit (tot 10 jaar vooruit). • Prioriteit aanvragen voor woningbouwprojecten en uitbreiding onderwijshuisvesting. • Transportcapaciteit op basis van volgorde van de wachtlijst. • Alleen prioriteit voor woningbouw geen andere voorzieningen zoals winkels, laadpalen, sporthallen enz.

Een verzoek voor transportcapaciteit met prioriteit bestaat uit 2 stappen 1. Aanvraag transportcapaciteit 1. Doel; op de wachtlijst voor transportcapaciteit komen 2. Hier is bepaalde informatie voor nodig, type bouw, aantal aansluitingen enz. 2. Aanvragen van prioriteit. A. Doel op de wachtlijst van 1 van de prioriteringscategorieën komen B. Hiervoor is bewijslast nodig beschreven in het ACM kader • Bevestigd door een bestuursverklaring (B&W)

Wat betekent dit voor Medemblik • De realisatie van onze woningbouwopgave kan mogelijk vertragen. • Verduurzamen en nieuwbouw van onderwijshuisvesting kan mogelijk vertragen. • Voor maatschappelijke voorzieningen zoals laadpalen is (mogelijk) geen ruimte. • De gemeente moet keuzes maken.

Hoe bereiden we ons hierop voor? Voor 1 juli: • geven we in samenwerking met de projectontwikkelaars alle nu bekende projecten door aan Liander. Voor 1 oktober: • brengen we de nu bekende projecten voor de komende 10 jaar in beeld • zorgen dat we deze vanaf 1 oktober aanmelden voor een elektriciteitsaansluiting.

Wat is de impact op onze woningbouw?

Impact nieuwbouwplannen • Woningbouw komt op een wachtlijst er is geen gereserveerde capaciteit meer • De capaciteit wordt toegekend op volgorde van de wachtlijst • Mogelijk langer wachten op een aansluiting. • Er moet gezocht worden naar alternatieve oplossingen

Wat kunnen we nog meer doen • Sturen op netbewuste nieuwbouw (dit scheelt 30% in energieverbruik). • Lokaal opwekken en opslaan van energie. • Opgewekte stroom direct gebruiken. • Gedrag aanpassen waardoor de piek verplaatst of afvlakt. • Andere contractvormen voor energie zodat energie gedeeld kan worden

Netbewust bouwen

Bloesemgaerde Noord • In eerste instantie is er geen capaciteit beschikbaar om de woningen aan te sluiten op het elektriciteitsnet. • De woningbouw loopt minimaal 7 jaar vertraging op • Begin maart is een intentieovereenkomst getekend met Liander waarin we samen een werkende oplossing ontwikkelen • Maart 2026 er is beperkt capaciteit beschikbaar • Voor de zomer is op basis van de beschikbaarheid een concept uitgewerkt wat de wijk van energie kan voorzien • Als dit zich volgens verwachting ontwikkeld kunnen we eind dit jaar een tender uitschrijven voor de woningen en kan de woonschakel starten met bouwplannen.

Energie systeem van de toekomst en welke rol heeft de gemeente hierin?

Interbestuurlijke Werkwijze (IBW) Energiesysteem Doel: aanbod van energie moet in 2050 duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar zijn én aansluiten op de vraag.

Er zijn bij gemeenten, provincies, rijk en waterschappen grote onderlinge afhankelijkheden die vragen om samenwerking tussen partijen en om samenwerkingsafspraken.

Energievraag wordt bepaald door o.a. • Ontwikkelingen t.a.v. wonen, werken en vervoer • Energiebesparing • Flexibel gebruik van energie Aanbod wordt bepaald door o.a. • Ontwikkelingen t.a.v. waterstof, koolstof, warmte en elektriciteit en opslag daarvan • Decentrale keuzes ten aanzien van inzet op infrastructuur, ruimte, middelen en mensen

32

• Provincie trekker • Belangrijke vertrekpunt!

• IBW: opdracht gemeenten, waterschappen en provincie

33

IBW Energiesysteem: op alle schalen werken • • •

Uniforme aanpak voor heel Nederland, opgenomen in consultatieversie ISA Optelbaar en vergelijkbaar Starten met 4 pilots • elke pilot is anders: Utrecht, Gelderland, Overijssel en Limburg • eind 2026 opleveren

Aanpak Noord-Holland • Urgentie: vooruitlopend op pilots nu al aan de slag.

34

Hoe organiseren we dit? Vaststellen: plan van aanpak en startnotitie

1. Plan van aanpak: wat gaat we wanneer doen, hoe dit organiseren (incl. ondersteuningsstructuur), welke doelen en resultaten. • proces om te komen tot de genoemde producten in ISA • relatie met andere lopende processen m.b.t. ruimte en energie • de programma-organisatie (sturing en uitvoering) -> voorstel: Stuurgroepen RES omzetten naar Stuurgroep(en) ISA • de benodigde ambtelijke inzet en expertise van gemeenten, WS en PNH • daarnaast nodig: benodigde aanpassingen in de governance en ondersteuningsstructuur. En een duidelijke beslisstructuur (wie gaat waarover)

2. Startnotitie: commitment bij gemeenten, waterschappen en provincie • wat zijn energiebeelden, gebiedsuitwerkingen, energieafspraken • wanneer opstellen • relatie met andere lopende processen m.b.t. ruimte en energie • rollen, bevoegdheden en besluitvorming (gemeenten, provincie, waterschappen, netbeheerders en partners). • hoe borging afspraken/resultaten uit proces

Plan van aanpak (voor de zomer) • Stuurgroep RES NHN/NHZ Bespreken • BO Energieregio NHN/NHZ Vaststellen en Stuurgroepen RES opdracht geven voor processturing en coördinatie voor uitvoering van het plan van aanpak. Startnotitie (na de zomer en begin volgend jaar) • Stuurgroep RES NHN/NHZ Bespreken • BO Energieregio NHN/NHZ Instemmen • Vaststelling door gemeenteraden, PS en AB

3. Energiebeelden • • • •

35

Voorbereiding (definitie, datahuis, data-set, tools) Opstellen basis Energiebeeld per deelregio(per deelregio) Regionaal verrijken, per deelregio College en raad/AB/PS informeren.

Wat volgt nadat opdracht duidelijk is? Gebiedsuitwerkingen • • • •

Voorbereiding Opstellen, per deelregio (incl. participatie) Wensen en bedenkingen (raden, AB) Vaststellen gebiedsuitwerkingen door colleges (B&W, DB), als programma onder Omgevingswet

Provincie vertaalt de vastgestelde gebiedsuitwerkingen naar het Programma Energie NH (programma onder Ow, opvolger Energievisie 2.0) en stelt deze vast samen met pMIEK 3.0 (GS)

Energieafspraken (globale planning) • • •

Voorbereiding Opstellen Vaststellen door colleges (B&W, DB, GS)

Implementatie proces vierjaarlijkse cyclus

Provinciale Staten Gedeputeerde Staten Noord-Holland

Gemeenteraad College B&W

Algemeen Bestuur Dagelijks Bestuur Waterschappen

Besluitvorming via Huis van Thorbecke

Regionale samenwerking en bestuurlijke overleggen

Energieregio Noord-Holland Bestuurlijk Overleg Energieregio Noord-Holland Noord

Bestuurlijk Overleg Energieregio Noord-Holland Zuid

Stuurgroep NHN* ‘IBW Energiesysteem 2050’

Stuurgroep NHZ* ‘IBW Energiesysteem 2050’

NHN Ontwikkelperspectief

relatie / afstemming

NZKG (Verduurzaming Industrie)

PHO deelregio’s • Voorbereiding BO’s • Integrale afstemming bestuurlijke keuzes • Samenwerking in uitvoering

MRA

Energyboard Energie-infra Noord-Holland *voorheen Stuurgroep RES

Opwek 2030

Waterstof (HydrogenValley?)

Warmtetransitie gebouwde omgeving

Sneller bouwen e-infra

Energyhubs

Energiebesparing

…

…

Ondersteuningsprogramma’s t.b.v. uitvoering (eigen governance t.b.v. uitvoering)

Welke gevolgen heeft dit voor de gemeentelijke organisatie?

Impact op de gemeentelijk organisatie Deze opgave vraagt: • Capaciteit en daarmee voldoende financiële middelen • Inzet van schaarse ruimte • Efficiënte procedures

Netcongestie blijft: • Beschikbaarheid van stroom is niet vanzelfsprekend. • Heeft impact op verschillende gemeentelijke opgaves (woningbouw, economie, mobiliteit en verduurzaming) • Vraagt keuzes: schaarse ruimte maar ook wat krijgt voorrang. • Opgave is om dit lokaal te organiseren. • Niet alles is meer mogelijk.

Vragen?