Luisteren, Versterken, Meedoen concept participatievisie Gemeente Medemblik

29

plannen, signaleren wat er leeft in hun leefwereld en adviseren het college hierover. Door hun betrokkenheid sluit beleid beter aan bij de behoeften en ideeën van jongeren in de gemeente. De Adviesraad Sociaal Domein bestaat uit inwoners en vertegenwoordigers met ervaring in zorg, jeugd, werk en inkomen. Zij beoordelen beleidsplannen, geven advies over de uitvoering van regelingen en brengen knelpunten of kansen uit de praktijk onder de aandacht van het college. Hun adviezen zijn niet bindend, maar worden door het college gemotiveerd meegenomen in besluitvorming. Beide adviesraden kunnen daarnaast een rol spelen bij project- of beleidsparticipatie. De gemeente kan hen vroegtijdig betrekken bij werksessies of ontwerptrajecten, zodat hun signalen en adviezen onderdeel worden van het participatieproces. Status: Actief en ingebed in de beleidspraktijk Praktijkvoorbeeld- herijking minimabeleid Bij de herijking van het minimabeleid dacht de Adviesraad Sociaal Domein mee vanuit de ervaring van inwoners met een laag inkomen. Zij adviseerden over toegankelijkheid van regelingen, eenvoudige procedures en het wegnemen van drempels. Hun inbreng hielp om het beleid beter te laten aansluiten op de praktijk en de behoeften van de doelgroep.

10. Commissies Rol/functie: Burgerparticipatie: verbeteren van beleid en besluitvorming Omschrijving: Binnen de gemeente Medemblik zijn er verschillende commissies die het college ondersteunen met deskundigheid en advies. De Straatnamencommissie bestaat uit inwoners met kennis van de lokale geschiedenis en gemeenschap. Zij adviseren het college bij de naamgeving van nieuwe straten, pleinen en buurten. Daarbij kijken ze naar herkenbaarheid, historische of culturele betekenis en praktische bruikbaarheid. Het college neemt de uiteindelijke beslissing, maar benut het advies van de commissie om namen zorgvuldig en in overleg te kiezen. Daarnaast is er de regionale Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (Mooi Noord-Holland). Deze onafhankelijke commissie van architecten, stedenbouwkundigen en landschapsdeskundigen toetst plannen en projecten aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Zij beoordelen bijvoorbeeld bouwplannen, uitbreidingen of herontwikkelingen, en geven advies over architectuur, stedenbouwkundige inpassing en landschappelijke samenhang. Hun oordeel is adviserend, maar speelt een belangrijke rol bij de beoordeling van vergunningaanvragen en de bewaking van de ruimtelijke kwaliteit in Medemblik en de regio.

Status: Actief en ingebed in de beleidspraktijk. Praktijkvoorbeeld- advies beschermd dorpsgezicht Twisk Bij de herinrichting van het beschermd dorpsgezicht in Twisk adviseerde de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit dat ook de zijgevels aan de Dorpsweg als voorgevels moeten worden behandeld. Omdat veel huizen dwars op de weg staan, zijn juist deze gevels beeldbepalend. Zo wordt het historische karakter van

30

11. Burgerpanel Rol/functie: Burgerparticipatie: verbeteren van beleid en besluitvorming Omschrijving: Een digitaal burgerpanel bestaat uit een groep inwoners die zich hebben aangemeld om regelmatig hun mening te geven over maatschappelijke thema’s en beleidsvragen. De gemeente stuurt enquêtes of korte vragenlijsten per e-mail of via een online platform, zodat inwoners laagdrempelig en op hun eigen moment kunnen reageren. Door een groot en representatief panel samen te stellen, krijgt de gemeente snel en betrouwbaar inzicht in wat er leeft in de samenleving. De uitkomsten worden gebruikt als waardevolle input voor beleid, projecten en besluitvorming. Status: op dit moment niet beschikbaar in gemeente Medemblik. Illustratief voorbeeld- mening over afvalscheiding De gemeente vraagt via een burgerpanel inwoners om hun mening over onderwerpen zoals afvalscheiding en inzamelfrequentie. Uit de reacties komen zowel wensen als zorgen naar voren, die inzicht geven in wat inwoners belangrijk vinden. Deze input helpt de gemeente om keuzes beter af te wegen en beleid duidelijker toe te lichten.

31

Participatieroutes vanuit gemeenteraad als initiatiefnemer 12. Burgerinitiatief Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Een burgerinitiatief geeft inwoners de mogelijkheid om zelf een onderwerp op de agenda van de gemeenteraad te zetten. In Medemblik moeten initiatiefnemers daarvoor minimaal 29 handtekeningen verzamelen van inwoners of mensen die in de gemeente werken (14 jaar en ouder). Het voorstel moet betrekking hebben op een onderwerp waar de raad bevoegd over is en voldoende draagvlak laten zien. Als het initiatief wordt toegelaten, bespreekt de raad het voorstel en kan dit leiden tot een besluit, opdracht of verdere uitwerking. Status: Juridisch mogelijk in de gemeente vanaf 2012, maar in de praktijk nog weinig gebruikt.

Praktijkvoorbeeld– Ontwikkelcombinatie De Zeehoek (Wervershoof) De Dorpsraad Wervershoof startte samen met inwoners, zwembad De Zeehoek, Woningstichting Het Grootslag, projectontwikkelaar Ooms en de lokale VVD een burgerinitiatief om het plan Ontwikkelcombinatie De Zeehoek te onderzoeken. Het voorstel combineerde de bouw van woningen voor starters, tiny houses met de realisatie van een nieuw zwembad als vervanging van het bestaande bad. Voor dit initiatief zijn ruim 415 handtekeningen opgehaald waardoor het voorstel op de agenda van de gemeenteraad kwam.

13. Publieke gesprekken met raad of college Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Inwoners gaan rechtstreeks in gesprek met raadsleden en bestuurders over maatschappelijke thema’s en beleidskeuzes. Dit gebeurt in openbare bijeenkomsten zoals dorpsgesprekken of themabijeenkomsten. Wat deze gesprekken kenmerkt, is de directe ontmoeting: inwoners spreken zelf met degenen die besluiten nemen, zonder tussenlaag van ambtelijke organisatie. Zo krijgen inwoners direct invloed en ervaren raadsleden en bestuurders wat er leeft in de samenleving. Status: wordt in de praktijk toegepast

32

14.

Spreekrecht bij de raad

Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Het spreekrecht geeft inwoners de kans om tijdens een commissie- of raadsvergadering hun mening te geven over voorstellen of beleidsvoornemens, nog voordat de raad een besluit neemt. Ook kunnen zij onderwerpen aandragen die niet op de agenda staan, zolang deze binnen de bevoegdheden van de raad vallen. Inspreken kan niet over persoonlijke kwesties of zaken die al bij de rechter liggen. Inwoners melden zich vooraf aan bij de gri e en krijgen enkele minuten spreektijd. Hun inbreng wordt meegenomen in de beraadslagingen en kan leiden tot vervolgvragen of agendering. Zo is het inspreekrecht een laagdrempelige manier om invloed uit te oefenen op de lokale politiek. Status: is juridisch verankerd in het Reglement van orde van de gemeenteraad en wordt in de praktijk gebruikt. Praktijkvoorbeeld- bezorgde bewoners spreken bij raadscommissie Tijdens een raadscommissie maakten inwoners gebruik van het spreekrecht om hun zorgen en ideeën rechtstreeks met de politiek te delen. Zo werd ingesproken over de permanente bewoning van recreatiewoningen en over de inrichting van gehandicaptenparkeerplaatsen, met aandacht toegankelijkheid. De bijdragen zijn als stukken toegevoegd aan de vergadering en door de commissie meegenomen in de beraadslagingen.

15. Raadspanel Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Een raadspanel lijkt op een burgerpanel, maar wordt georganiseerd door de gemeenteraad zelf. Het biedt raadsleden de kans om rechtstreeks meningen en signalen van inwoners op te halen over thema’s die op de politieke agenda staan. Zo krijgen zij extra informatie naast ambtelijke adviezen en belangenorganisaties, en kunnen besluiten beter worden afgestemd op wat er leeft in de samenleving. Status: Nog niet ingezet in Medemblik. Illustratief voorbeeld- mening over sportvoorzieningen De gemeenteraad wil weten hoe inwoners denken over de toekomst van sport- en ontmoetingsvoorzieningen. Via het raadspanel delen inwoners hun ervaringen en voorkeuren, bijvoorbeeld over het gebruik van buurthuizen of sportvelden. Deze signalen geven de raad extra inzicht en worden betrokken bij de afwegingen over beleid en investeringen.

33

16. Burgerberaad Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Een burgerberaad is een vorm van participatie waarbij een gelote groep inwoners samen een maatschappelijk vraagstuk onderzoekt. Door middel van loting ontstaat een groep die een goede afspiegeling vormt van de samenleving, met een mix van leeftijden, achtergronden en opvattingen. Deze inwoners krijgen informatie van experts en belanghebbenden, gaan met elkaar in gesprek en formuleren na een serie bijeenkomsten aanbevelingen of voorstellen. Status: Nog niet toegepast in Medemblik. Praktijkvoorbeeld- G1000 in gemeente Schagen In 2024 organiseerde Schagen het G1000-burgerberaad waarbij via loting zo’n 320 inwoners samenwerkten aan de vraag: “Hoe ziet een leefbare gemeente er in de toekomst uit?” In meerdere bijeenkomsten ontwikkelden zij voorstellen die werden vastgelegd in een Burgerakkoord. Dit akkoord is aangeboden aan de gemeenteraad, die toezegde met de aanbevelingen aan de slag te gaan.

17. Referendum Rol/functie: Politieke participatie: Versterken van politiek bewustzijn en betrokkenheid Omschrijving: Bij een referendum of volksraadpleging spreken inwoners zich via een stemming uit over een concreet voorstel of richtinggevend onderwerp. Het kan gaan om een bindend referendum, waarbij de uitslag direct wordt overgenomen, of een raadgevend referendum, waarbij de uitslag als zwaarwegend advies dient voor de gemeenteraad. In beide gevallen wordt de hele gemeenschap betrokken bij een belangrijke keuze, wat de legitimiteit en het draagvlak van besluiten kan vergroten. Status: is in de gemeente Medemblik op dit moment niet juridische verankerd en dus niet mogelijk.

Illustratief voorbeeld-referendum over betaald parkeren In een gemeente werd een referendum gehouden over de invoering van betaald parkeren. Inwoners mochten zich rechtstreeks uitspreken over dit voorstel. Een meerderheid stemde tegen, waarna de invoering werd uitgesteld en aangepast.

34