13 Detailhandelsvisie Medemblik 2018-2023

Blurring

Blurring is het Engelse woord voor vervagen en wordt als term steedsvaker gebruikt om de vervagende grenzen tussen detailhandel en aanverwante functies die binnen één concept opereren weer te geven. Verschillende sectoren kunnen op allerlei manieren met elkaar gemixt worden:food/non- food, horeca, dienstverlening en ook logistiek. Voorbeelden zijn boekenwinkels waar je ook koffie kunt drinken, tuincentra met horeca, een wasserette metkapsalon, maar ook restaurants die producten voor thuis verkopen.

Branchevervaging Branchevervaging wordt primairgehanteerd op PDV-locaties wanneer een winkelin volumineuze goederen het aangeboden assortiment verbreedt met niet-volumineus aanbod dat in de reguliere winkelgebieden thuishoort. Het gaat dan bijvoorbeeld om bouwmarkten dieook huishoudelijke apparatuur verkopen. Detailhandel

Detailhandel is het bedrijfsmatig te koop aanbieden, waaronder begrepen de uitstalling ten verkoop, het verkopen en/of leveren van goederen aan personen die deze goederen kopen voor gebruik,verbruik of aanwending andersdan in de uitoefening van een beroeps- of bedrijfsactiviteit en anders dan voorverbruik ter plaatste.

Functiemenging

Functiemenging is het mengen van verschillende functie (wonen, werken en voorzieningen) binnen een gebied, veelal winkelgebied, straat of centrum.

GDV-locatie

Detailhandel locaties op perifere locaties (buiten bestaande winkelcentra), specifiek bedoeld voor bundeling van grootschalige detailhandelsvestigingen. Het gaat om vestigingen die elk groterzijn dan 1.500 m2 wvo. Er geldt geen branchebeperking. Oorspronkelijk bedoeld voor ‘stedelijke knooppunten’ (conform de Vierde Nota Extra). In regionale en gemeentelijk beleid worden food/ supermarkten veelalals branche uitgesloten.

Interneteffect

De (negatieve) gevolgen van het groeiende online marktaandeel voor de behoefte aan fysieke winkels

Internethandel

Detailhandel waarbij het aanbieden van producten en de kooptransactieverloopt via internet. De levering vindt plaats door bezorging of door de producten zelf af te halen. Dat kan in winkels (waarbij ook andere goederen wordengetoond) of in afhaalpunten (waargeen goederen worden getoond).

Koopkrachtbinding De mate waarininwoners van een bepaalde gemeentegeoriënteerd zijn op het winkelaanbod in hun eigengemeente. Een koopkrachtbinding van 82% betekent bijvoorbeeld dat van elke euro die inwoners van een gemeente in winkels besteden, 82 eurocent terecht komt bij winkels in de eigen gemeente.

24

Koopkrachttoevloeiing

De mate waarin de winkelomzet in een bepaalde gemeenteafkomstig is van inwoners van buiten die gemeente. Een koopkracht-toevloeiing van 12% betekent bijvoorbeeld dat van elke euro aan winkelomzet, 12 eurocent afkomstig is vaninwoners buiten die gemeente.

Leegstand

Een unit/verkooppunt/pand met een commerciële bestemming, zonder dat daar een functie is gevestigd. Een leegstaand pand kan in het verleden een winkel zijn geweest, maar ook een andere functie hebben gehad (zoals bijvoorbeeld een ambacht, horeca of dienstverlening). Ook bij eventuele invulling van het pand kunnennaast een winkel(soms) ook anderefuncties gevestigd worden.

Marktruimte

Het verschil tussen het functioneren van winkels in een bepaald gebied en het landelijke gemiddelde. De confrontatie tussen de berekende marktruimte en de leegstand en planvoorraad geeft wel een indicatie van de uitbreidingsruimte.

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

Nevenactiviteit

Een nevenactiviteit is een andersoortige activiteit naast de gebruikelijke activiteiten. Detailhandel als nevenactiviteit is zowel in bedrijfseconomisch als in ruimtelijk opzicht ondergeschikt aan de toegelaten bedrijfsuitoefening op grond van het vigerende bestemmingsplan (bijvoorbeeld een productiebedrijf, opslag of een boerenbedrijf). Bovendien moet de detailhandelsfunctie nauw aansluiten bij de hoofdfunctie. In bestemmingsplannen betekentdit dat de hoofdactiviteit leidendvoor de vestigingsmogelijkheden en detailhandel ondergeschikt is. Lokale overheden kunnen voorwaarden stellen aan het assortiment, de omvang van de verkoopactiviteiten en de uitstraling.

Online marktaan- De mate waarin detailhandelsbestedingen door consumenten online plaatsvinden. deel Op dit moment 11,9%. Oftewel, van elke euro die consumenten aan detailhandelsartikelen uitgeven, wordt 88,1% in fysieke winkelsbesteed. De (negatieve) gevolgen van deze groei voor de behoefte aan fysieke winkels noemen we interneteffect. PDV-locaties

Detailhandel locaties op perifere locaties (buiten de regulier traditionele winkelcentra in woongebieden), maar binnen stedelijk gebied, voor branches in volumineuze goederen (bijvoorbeeld aan stadsranden, langs grote wegen, op bedrijventerreinen).

Planvoorraad (hard)

initiatieven die reedsin een bestemmingsplan zijn verankerd. Zij hebben de benodigde planologische procedures doorlopen en kunnenbij wijze van spreken vandaag gerealiseerd worden.

Planvoorraad (zacht)

initiatieven die nog nietjuridisch-planologisch verankerd zijn.De doorgang van deze projecten is dan ook onzeker. Wanneer zij de benodigde planologische procedures hebbendoorlopen worden dit harde plannen.

Uitbreidingsruim- Het aantal m² wvo aan winkels dat kan wordentoegevoegd aan de bestaande voorte raad. Dit betreft de marktruimte, gecorrigeerd voor leegstand, planvoorraad, regionale verschillen in huisvestingslasten, verschillen in branchesamen-stelling en andere factoren die van invloedzijn op de behoefte aan fysieke winkels. In de praktijk kan de toekomstige uitbreidingsruimte niet exact berekend worden. De confrontatie tussen de berekende marktruimte en de leegstand en planvoorraad geeft wel een indicatie.

25

Vloerproductiviteit

De omzet(in €) per m² wvo

Weidewinkel

Een solitaire, los van het bestaand bebouwd gebiedgelegen, winkelvestiging of cluster van vestigingen

Winkel

Een voor het publiek vrij toegankelijk pand/ruimte, ten behoeve van de bedrijfsmatige verkoop van goederen aan particulieren, met in iedergeval het tonenvan goederen (eventueel digitaal).

Winkelvloeroppervlak (m² wvo)

(WVO) Het winkelvloeroppervlak betreft het winkeloppervlak wat in gebruik is voor de directe verkoop van goederen. Het betreft het voor de klant toegankelijke verkoopruimte van de winkel, oftewel het totale bedrijfsvloeroppervlakte minuseventueel kantoor-, personeels- en magazijnruimte,toiletten etc.

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

BIJLAGE 2 AANBOD PER WINKELGEBIED

TABEL 7 HUIDIG AANBOD (WINKELS, DIENSTEN, LEISURE EN LEEGSTAND) MEDEMBLIK *KCK=KERNVERZORGEND CENTRUM KLEIN, KS=KERNVERZORGEND SUPERMARKTCENTRUM, S=SUPERMARKTCENTRUM, WCK=WIJKCENTRUM KLEIN, V=VERSPREID Bron: Locatus, 2018

26

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

BIJLAGE 3 ZACHTE PLANVOORRAAD WEST-FRIESLAND GEMEENTE

NAAM PLAN

REGULIER

Medemblik

Centrum, locatie stadhuis

400

Hoorn

Poort van Hoorn

800

Hoorn

Huesmolen revitalisering

450

Hoorn

Phillipsterrein

550

Opmeer

Centrum Hooghout

800

Opmeer

De Veken 4

Stede Broec

Streekhof Bovenkarspel

Regio West-Friesland

27

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

12.000 3.000 6.000

ZACHTE PLANVOORRAAD REGIO WEST-FRIESLAND Bron: betreffende gemeenten

26 augustus 2021

PDV

12.000

BIJLAGE 4 MARKTRUIMTE NIET-DAGELIJKSE SECTOR

FIGUUR 10 MODE EN LUXE MARKTMOGELIJKHEDEN 2017 EN 2025, PER GEMEENTE

FIGUUR 11 VRIJE TIJD MARKTMOGELIJKHEDEN 2017 EN 2025, PER GEMEENTE

28

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

FIGUUR 12 IN EN OM HET HUIS MARKTMOGELIJKHEDEN 2017 EN 2025, PER GEMEENTE

29

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

BIJLAGE 5 PARTICIPATIETRAJECT DETAILHANDELSVISIE Deze visie is tot stand gekomen met behulp van input van de stakeholders in de gemeente Medemblik. Deze inbreng was als volgt: Ondernemers zijn tijdens de evaluatie van het beleid uit 2013 betrokken geweest door middel van • interviews. Het conceptrapport van de evaluatie (en later ook de visie) is becommentarieerd door de geïnter• viewden en ondernemersverenigingen. Tijdens een themaraad zijn ondernemers, dorpsraden en raadsleden uitgenodigd om hun visie • te uiten en maatregelen aan te dragen voor de gemeente Medemblik of een specifiek winkelgebied (in geval van ondernemers). De input is verwerkt in de visie, het toetsingskader en de actieprogramma’s. Daarbij hebben we • overigens niet de illusie dat alle deelnemers aan het participatietraject zich voor 100% in de visie zullen herkennen, al is het alleen maar omdat niet over alle thema’s dezelfde opvattingen golden. In het onderstaande wordt kort uitgediept wat die inbreng omvatte. INTERVIEWS TIJDENS DE EVALUATIE VAN DE VISIE UIT 2013 Stakeholders zijn tijdens de evaluatie van het beleid uit 2013 betrokken geweest door middel van interviews. Belangrijke uitkomst was dat tien jaar vooruitkijken te lang was voor een visie in een sector waar sprake is van een grote dynamiek en dat er op alle fronten veel veranderd is in de gemeente ten opzichte van 2013.

Mede op basis van de interviews zijn drie onderwerpen naar voren gekomen waar het herijkte beleid een antwoord op zal moeten geven: Leefbaarheid versus levensvatbaarheid; 1. Afbakening van de hoofdwinkelstructuur; 2. Afbakening van de individuele winkelgebieden. 3. THEMA-AVOND OVER DE VERNIEUWING VAN HET DETAILHANDELSBELEID Op 4 juni 2018 is in het gemeentehuis van Medemblik een thema-avond over de vernieuwing van het detailhandelsbeleid georganiseerd. Ondernemers, dorpsraden en raadsleden waren uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan over de gevolgen van de veranderende consumptie voor detailhandel, de randvoorwaarden voor het toekomstige detailhandelsprogramma en de inhoud van het nieuwe detailhandelsbeleid. Na een introductie op de kaders voor de winkelontwikkelingen is door middel van een workshop met stellingen gepeild hoe het thema’s leefbaarheid, de locatie van winkels en afbakening van de winkelstructuur leeft bij ondernemers en raadsleden. Daarnaast is gevraagd welke grootste kansen en bedreigingen op Medemblik afkomen en met welke twee maatregelen die verzilverd c.q. weggenomen kunnen worden. Puntsgewijs zijn de volgende issues en dilemma’s aan de orde gekomen: Vergrijzing: niet alleen een issue omdat consumenten ouder worden, maar ook ondernemers, en • vaak de opvolging in het geding is.

Ruimte voor ondernemerschap en initiatieven uit de markt: geef ondernemers de ruimte geven • om zich te ontwikkelen; moet je daar als gemeente wel beperkend in willen optreden? Deze kwestie speelt vooral op bedrijventerreinen, waar nu alleen onder strikte voorwaarden vormen van detailhandel aan consumenten wordt toegestaan. De toekomst van het succesvolle Winkelhart Zwaagdijk, zowel in het licht van de verkeersveiligheid • (ontsluiting) als in het licht van de effecten op de centra in de omgeving. Concentratie versus spreiding van winkelvoorzieningen, zowel binnen de gemeente als binnen • de bestaande centra: wat zijn de voor- en nadelen van concentratie, wat van spreiding?. De leefbaarheid van de kleine kernen, in het licht van de onder druk staande levensvatbaarheid • van dagelijks aanbod in deze kernen. Leegstand, wiens probleem, en wie pakt welke rol in het bestrijden of voorkomen van leegstand? • Op de volgende bladzijden een overzicht van het antwoord op de vraag wat de grootste kansen en bedreigingen zijn die op Medemblik afkomen en met welke twee maatregelen die verzilverd respectievelijk weggenomen kunnen worden.

Op basis van het antwoord op die vragen kunnen we de volgende conclusies trekken: Sommige kansen worden als bedreiging gezien en andersom; • De eerder genoemde issues en dilemma’s dekken voor een groot deel de genoemde kansen, be• dreigingen en gesuggereerde maatregelen.

30

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

KANSEN

BEDREIGINGEN

Financiële mogelijkheden bieden voor nieuweon- Vergrijzing ondernemers (leegstand) dernemers Ontwikkeling kop Nieuwstraat met stadsplein

Wegvallen toerisme, evenementen, terugloop horeca

Duidelijke doelstelling formuleren: bv. meest on- Geen keuzes maken: pappenen nathouden dernemende gemeente Blurring

Dat de gemeente achterloopt op trends(alsmede de regelgeving)

Toerisme

Verloedering panden

Internet en toerisme

Regelgeving + verschil in visie gemeente (hoog schaalniveau) en visie ondernemers (klein schaalniveau)

Meer ondernemerschap in kleine kernen

Zwaagdijk, internet, uitbreiding Bovenkarspel (Streekhof) Vergrijzing bevolking (m.n. in kleine kernen)

Gezonde regiomet veel variatie in landbouwpro- Nieuwe Enkhuizerzand plannen en uitrolstreekbos acducten tiviteiten Afhaalpunten in kernen en winkelcentra

Internet

Nieuwe initiatieven

Vergrijzing en internet

Diensten (vervoeren service)

Achteruitgang leefbaarheid in met namede kleine kernen(demografie)

Nieuwe kansen creëren voor kleine bijzondere on- Meer internetwinkels dernemers die met goede initiatieven komen Blurring bevorderen

Wegvallen dagelijkse voorzieningen in kleinekernen

Aantrekkelijke winkelstraat/omgeving, uitbreiding watersportbedrijven

Internet, horeca

Internet

Demografische ontwikkeling

Niet gaan voor krimp, maar uitbreiding

Webwinkels en winkelleegstand in winkelcentra

Aantrekkingskracht gebied

Stagnatie/terugloop bevolking

Vergrijzing (nieuwewinkelruimtes komen vrij)

Financiële instabiliteit

Trends herkennen en op anticiperen

Lastige samenwerking met ondernemers

Rust(platteland sfeer)

Teveel inzetten op toerisme

Transformatie en revitalisering

Nog meer leegstand

Onderscheidende winkelcentra (focus leggen)

Leegstand

Verdere centralisatie

Hoorn (gevarieerder aanbod) en toenameinternet

Internet

Internet en Zevenhuis in Hoorn

GESUGGEREERDE MAATREGELEN Subsidie / lening nieuweondernemers Stadsplein maken Pretpark aanleggen en daarmee bezoekers naar Medemblik trekken In de kleine kernenmeer ruimte voor blurring Kleine ondernemers stimuleren in plaats van grote afremmen Detailhandel beperken tot kern / clustering Betrek ze (ondernemers in streekproducten) bij de winkelkernen, evenementen en waterrecreatie Pop-up winkels om aandacht op kernen te vestigingen Samenwerken en nadruk leggenop complementariteit Verschillende verbindingen leggen (o.a. winkelfuncties combineren) Ruim beleid en originele ideeën direct belonen (geen lang beslistraject) Grondprijs laag houden Kansen geven aan ondernemers, ook in kleinekernen Geen betaald parkeren invoeren

31

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021

Investeren in winkelgebied, toerisme, watersport winkels Ondernemers stimuleren actief mee te doen Aanbod Medemblik (veel) beter zichtbaar maken Meer woningbouw dan nu Horeca/winkelgebieden aantrekkelijker maken (blurring) Bevorderen toenameinwoneraantal Promotie gebied Brede / vrij bestemmingsplan Snel internet Toegankelijk voor ouderen Ondernemers en brancheverenigingen betrekken bij beleid Plattelandssfeer meenemen in al het beleid Wonen tussen en bovenwinkels tegen leegstand Subsidieaanvragen voor revitalisering en transformatie Publiekstrekkerszoals Aldi, Lidl,Action Maatschappelijk verantwoord ondernemers inzetten zoalswoningcorporaties Huurprijzen naarbeneden bij hogeleegstand Meer ruimte geven aan ondernemers om te overleven, combineren van functies Alleen winkels toestaan die onderscheidend zijn (niet zoals in Wognumverschillende drogisterijen) Nu al plannen maken voor kleinewinkelcentra om verpaupering tegen te gaan In de kleine kernen bijvoorbeeld winkels met vrijwilligers ondersteunen Scheppen gevarieerd aanbod Verdere centralisatie Meer verkoop vanuit bedrijven

32

Gemeenteblad 2021 nr. 289725

26 augustus 2021