03 Bijlage 2 - Participatieverslag erfgoednota

Bijlage 2. Participatieverslag historische verenigingen

Datum bijeenkomst: 1 oktober 2025, 15.00 – 17.00

Opbrengsten van de bijeenkomst

Locatie: Gemeentehuis Medemblik, Wognum

Hieronder staan de opbrengsten van de bijeenkomst beschreven. Onder algemeen staan de algemene opmerkingen en thema’s die als belangrijk werden meegegeven. Daarna volgt de input op de thema’s

Participatiesessie en deelnemers

toekomstbeeld, rol en collecties.

In augustus is een eerste uitnodiging verstuurd voor een participatiesessie met afgevaardigden van de historische verenigingen. Deze kon door te weinig aanmeldingen helaas niet doorgaan. Met een

Belangrijke thema’s voor de erfgoedagenda

tweede uitnodiging in september lukte het gelukkig wél om elkaar te ontmoeten: op 1 oktober vond de

Tijdens de participatiesessie is uitgebreid gesproken over welke thema’s de historische verenigingen

participatiesessie plaats.

van groot belang vinden voor de erfgoedagenda. Zij benadrukten dat erfgoed breed moet worden

In totaal werden 12 historische verenigingen benaderd. Uiteindelijk namen 6 vertegenwoordigers deel

benaderd: niet alleen de monumenten zelf, maar ook de omgeving, het landschap en de manier waarop

namens drie verenigingen:

inwoners en bezoekers het erfgoed beleven, verdienen aandacht. De volgende onderwerpen kwamen

•

Oudheidkundige Vereniging Medemblick

naar voren:

•

Lijnen Door De Tijd, Historische Vereniging Sijbekarspel/Benningbroek

•

•

Stichting Twisca

Samenhang in erfgoed De verenigingen wezen op het belang van een integrale blik. Erfgoed bestaat niet alleen uit losse gebouwen, maar hangt nauw samen met de directe omgeving en de beleving ervan. Een stolp-

De bijeenkomst stond in het teken van de nieuwe erfgoedagenda. Doel was om de deelnemers mee te

boerderij, een kerk of een molen krijgt pas betekenis in relatie tot het landschap en de verhalen die

nemen in de achtergronden en het proces, en hen te betrekken bij het benoemen van de belangrijkste thema’s.

ermee verbonden zijn. •

Cultuurlandschap

Tijdens de sessie werd een presentatie gegeven over de aanleiding, het opzet en de conceptthema’s

Het historische landschap en de waterstructuren zijn volgens de verenigingen kwetsbaar en

van de erfgoedagenda. De historische verenigingen kregen volop ruimte om vanuit hun eigen perspec-

verdienen bescherming. De druk vanuit ruimtelijke opgaven zoals woningbouw en de energietran-

tief te reageren en aanvullingen te doen. Daarbij is niet alleen input opgehaald voor de agenda, maar

sitie maakt dit extra urgent. Voorbeelden die genoemd werden zijn de stuwwal in de Bennemeers-

ook een beeld gevormd van de huidige stand van zaken bij de verenigingen zelf én hun verwachtingen

polder en het karakteristieke kadetjesland, die als unieke elementen behouden moeten blijven.

voor de toekomst.

•

De omgeving van monumenten

Verder is met elkaar verkend welke rol de historische verenigingen kunnen spelen in relatie tot de

Een monument is niet los te zien van zijn directe omgeving. De verenigingen benadrukten het

erfgoedagenda: als kennisdrager, partner en initiatiefnemer. Ook kwam het belangrijke onderwerp van

belang van duidelijke kaders om niet alleen de gebouwen zelf, maar ook hun omgeving te bescher-

de collecties aan bod: hoe deze worden beheerd, hoe ze toegankelijk kunnen worden gemaakt en

men of duidelijke kaders voor op te stellen.

welke kansen er liggen voor samenwerking en ondersteuning.

•

Openbare ruimte Ook de openbare ruimte vormt een essentieel onderdeel van het erfgoed. Denk bijvoorbeeld aan

Programma

de historische bestrating in Twisk. Zulke karakteristieke onderdelen zijn beeldbepalend en dragen

Welkom en voorstellen

sterk bij aan de identiteit van de dorpen en stadskernen.

Wie ben je en bij welke historische vereniging ben je betrokken?

•

Beleving van erfgoed

Een erfgoedagenda voor gemeente Medemblik

Erfgoed moet zichtbaar en beleefbaar zijn voor iedereen. De verenigingen noemden het belang van

Aanleiding en doel

goede informatievoorziening, toegankelijke routes en activiteiten die erfgoed dichter bij inwoners

Wat is een erfgoedagenda

en bezoekers brengen. Zo wordt het erfgoed niet alleen behouden, maar ook actief gedeeld en

Proces Opzet erfgoedagenda

ervaren. •

Kennisoverdracht

Speerpunten & programmalijnen

De verenigingen vinden het van groot belang dat kennis over erfgoed wordt doorgegeven. Dat kan

Vragenronde

bijvoorbeeld door inwoners te informeren en te enthousiasmeren, door potentiële nieuwe monu-

Historische verenigingen

menteneigenaren te ondersteunen en door jongeren te betrekken, bijvoorbeeld via scholen en

Toekomstbeeld

educatieve programma’s.

Rol Collecties

2

3

Stand van zaken en toekomstbeeld historische verenigingen

Rol historische verenigingen

Tijdens de participatiesessie werd stilgestaan bij de huidige situatie van de historische verenigingen in

De historische verenigingen zien voor zichzelf een duidelijke rol binnen de erfgoedagenda van de

Medemblik en hoe zij hun toekomst zien over vijf jaar. Hieruit kwam een gemengd beeld naar voren:

gemeente Medemblik. Hun bijdrage richt zich zowel op het delen van kennis als op het actief betrekken

enerzijds bestaan er zorgen over de continuïteit, met name op bestuurlijk niveau, maar anderzijds zijn er

van inwoners, bestuurders en beleidsmakers bij erfgoed. Tijdens de participatiesessie kwamen de

ook veel positieve ontwikkelingen en creatieve initiatieven die vertrouwen geven voor de toekomst.

volgende punten naar voren: •

Stand van zaken Recent is de historische vereniging van Abbekerk-Lambertschaag opgeheven, een signaal dat de

De verenigingen willen aanspreekpunt zijn voor erfgoedvragen en hun kennis beschikbaar stellen. •

vitaliteit van verenigingen niet vanzelfsprekend is. Toch gaven de drie deelnemende verenigingen aan dat zij momenteel voldoende leden, donateurs en vrijwilligers hebben om hun activiteiten voort te

•

Informeren en enthousiasmeren van ambtenaren en raadsleden Rondleidingen en excursies worden gezien als een effectief middel om beleidsmakers vertrouwd

ke continuïteit blijkt lastig te garanderen.

te maken met de historische context. •

Partner in educatie en publieksactiviteiten

Oudheidkundige Vereniging Medemblick

Samenwerkingen met scholen en deelname aan evenementen zoals Open Monumentendag zijn

Deze vereniging zet actief in op ledenwerving en zichtbaarheid. Er is een speciale actie gestart

waardevolle manieren om nieuwe doelgroepen te bereiken.

waarbij het lidmaatschap tijdelijk slechts €10 kost in plaats van €25. Nieuwe leden ontvangen

•

daarbij extra uitgaven van het verenigingsblad. Daarnaast organiseert de vereniging thema-avonDat persoonlijke contact wordt gezien als de belangrijkste manier om mensen te interesseren voor

Initiatiefnemer van lokale projecten De verenigingen nemen zelf het voortouw in activiteiten zoals thema-avonden, tentoonstellingen

den en een kerstmarkt, die zorgen voor naamsbekendheid en persoonlijk contact met inwoners.

•

Informeren en enthousiasmeren van inwoners Door rondleidingen, lezingen en publieksactiviteiten maken zij het erfgoed zichtbaar en beleefbaar.

zetten. Het grootste knelpunt zit bij de bezetting van bestuursfuncties op de langere termijn. Bestuurlij-

•

Vraagbaak voor gemeente en inwoners

en dorpsrondleidingen. •

Kennisdrager en bewaker van historische context

lidmaatschap of een bestuursfunctie. Momenteel werkt de vereniging aan een eigen toekomstvi-

Bij ruimtelijke ontwikkelingen willen de verenigingen actief bijdragen door hun expertise in te

sie.

brengen en te waken voor aantasting van erfgoedwaarden.

Lijnen Door De Tijd (Sijbekarspel/Benningbroek)

•

Adviseur bij beleid en plannen

Voor deze vereniging geldt dat er op dit moment voldoende bestuursleden, leden en vrijwilligers

Door vroegtijdig betrokken te zijn bij lokaal beleid, bouwplannen en ontwikkelingen kunnen de

zijn. Er wordt niet actief geworven. Wel is er zorg over de vergrijzing, omdat verschillende vrijwilli-

verenigingen meedenken en adviseren vanuit historisch perspectief.

gers en bestuursleden – bijvoorbeeld de redactieleden van de Kroniek – op leeftijd zijn. Wanneer er

•

vacatures ontstaan, wordt gekeken naar vervanging, maar structureel beleid of een aanpak voor de

Samenvattend zien de verenigingen zichzelf als kennispartner, initiatiefnemer en verbinder: zij willen in

toekomst, onder andere voor wat betreft opvolging ontbreekt.

de toekomst verder bijdragen aan zowel het beschermen als het beleefbaar maken van het erfgoed in

Stichting Twisca (Twisk)

Medemblik.

Hier is recent enige verjonging in het bestuur gerealiseerd, wat een positief signaal is. Voor de werving van nieuwe leden en bestuursleden zet de vereniging, net als bij Oudheidkundige Vereni-

Collecties

ging Medemblick, sterk in op persoonlijk contact. Daarnaast ontvangen nieuwe bewoners van

Tijdens de participatiesessie is gesproken over de collecties van de deelnemende historische vereni-

Twisk een welkomsttas, waarin onder andere informatie en folders van Stichting Twisca zijn opge-

gingen. Alle drie de verenigingen beschikken over een collectie, variërend van archiefstukken tot

nomen. Voor het museum is een toekomstvisie opgesteld; voor de vereniging zelf nog niet.

objecten en meubels. De deelnemers gaven aan dat er zorgen bestaan over opslag, beheer, behoud en toegankelijkheid van deze collecties.

Toekomstbeeld over vijf jaar Samengevat zien de historische verenigingen zichzelf over vijf jaar nog steeds als actieve spelers in het

Soorten collecties

erfgoedveld, mits zij blijven werken aan bestuurlijke continuïteit en het aantrekken van nieuwe genera-

•

Archiefstukken: oude drukken van krantjes, kronieken, documentatie van lokale geschiedenis.

ties vrijwilligers en leden. De verenigingen zien kansen voor verdere samenwerking en onderlinge

•

Objecten: kunst, meubels, gebruiksvoorwerpen en andere historische artefacten.

afstemming, mits dit bijdraagt aan kennisuitwisseling of verlichting van werkzaamheden. Tegelijkertijd benadrukten zij dat de eigen identiteit van de verenigingen en de dorpen behouden moet blijven.

4

5

Situatie per vereniging • Oudheidkundige Vereniging Medemblick - De vereniging zoekt een locatie in het centrum van Medemblik om (een deel van) de collectie tentoon te stellen, maar een geschikte ruimte ontbreekt. - Momenteel is de collectie opgeslagen in een dependance elders in de gemeente, waarvoor huur wordt betaald. - De collectie is volledig geïnventariseerd. - In het verleden zijn enkele objecten overgedragen aan het Westfries Museum in Hoorn. • Lijnen Door De Tijd (Sijbekarspel/Benningbroek) - De collectie is momenteel ondergebracht op zolder bij één van de leden. - De collectie is niet toegankelijk voor het publiek en niet geïnventariseerd. • Stichting Twisca (Twisk) - Een deel van de collectie is tentoongesteld in het museum Twisca, het overige deel staat opgeslagen bij een bestuurslid. - De collectie is geïnventariseerd. - Op termijn is het noodzakelijk om te ontzamelen. - Overdracht van objecten aan andere musea is in het verleden bekeken, maar vaak waren dezelfde objecten al aanwezig of werd de lokale context als belangrijk ervaren. - Voor archiefstukken wordt gekeken naar digitalisering om de toegankelijkheid te vergroten. Ondersteuning en samenwerking De verenigingen gaven aan dat ondersteuning vanuit de gemeente op het gebied van kennis, middelen of infrastructuur bij het beheer en de toegankelijkheid van collecties waardevol zou zijn.

Voor de toekomst werd samenwerking tussen de verenigingen rondom collecties als positief gezien. Een regionaal museum wordt door de verenigingen als kans gezien om collecties gezamenlijk te huisvesten en tentoon te stellen, wat zowel beheer als toegankelijkheid kan verbeteren.

6

7

Gemeente Medemblik

MOOI Noord-Holland

Dick Ketlaan 21

Emmastraat 111

1687 CD Wognum

1814 DP Alkmaar

T 0229 85 6000

T 072 520 44 59

E info@medemblik.nl

E info@mooinoord-holland.nl