02 Bijlage 2 Rekenkamerrapport ‘Weerstandsvermogen’
Tekst van het document
Gemeente Medemblik
Rekenkamercommissie Medemblik-Opmeer November 2021
Irene Makelaar, voorzitter Ellie Potiek, lid Kees Zwakman, lid Jeroen van Oort, secretaris
Inleiding ......................................................................................................................................................... 2 Onderzoeksopzet en procedure ...................................................................................................................... 3 Probleemstelling en normenkader ..................................................................................................................... 4 Conclusies ........................................................................................................................................................... 6 Aanbevelingen .................................................................................................................................................... 8 Een stukje theorie: wat is weerstandsvermogen? .............................................................................................. 9
De praktijk: weerstandsvermogen in Medemblik............................................................................................. 14
Geïnterviewden kijken soms heel verschillend tegen de financiële huishouding aan. Sommigen zouden een niet sluitende begroting of een te laag weerstandsvermogen willen accepteren om politieke doelstellingen ondanks gebrek aan geld te kunnen bereiken. Collegereactie .............................................................................................................................................. 22 Reactie van de rekenkamercommissie op de collegereactie .......................................................................... 23 Bijlage 1 – Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten ..................... 24 Bijlage 2 – Lijst geïnterviewde personen ....................................................................................................... 25 Bijlage 3 – Literatuurlijst ............................................................................................................................... 25
Uit de interviews blijkt dat niet-financieel geschoolde politici geruime tijd nodig hebben om de financiële stukken te begrijpen. Net gekozen raadsleden hebben volgens de geïnterviewden moeite om de stukken goed te begrijpen en zich de termen eigen te maken. Na een aantal jaar begrijpen de raadsleden volgens de geïnterviewden de stukken wel goed of tenminste goed genoeg om te komen tot een voldoende bestuurlijke beoordeling.
De gemeente Medemblik werkt met een auditcommissie die de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd advies geeft naar aanleiding van de financiële stukken. Uit de interviews blijkt dat veel raadsleden op de adviezen van de auditcommissie bouwen. De auditcommissie behandelt nu alleen de officiële jaarstukken, maar komt bijvoorbeeld niet bij elkaar rond stukken als de meicirculaire. Sommige geïnterviewden vinden dat de auditcommissie meer zou moeten behandelen dan alleen de stukken rond de P&C-cyclus.
herleidbaar
navolgbaar
amendeerbaar
controleerbaar
doelmatig en doeltreffend
Norm
Conclusie
herleiden
navolgen
amenderen
kunnen
controleren
Risicomanagementbeleid 2015-2018 doelmatig
doeltreffend 0,9 0,8 Risicomanagementbeleid 2015-2018
1,174
beveelt u aan steeds het gesprek te blijven voeren over helder geschreven stukken die begrijpelijk zijn voor raadsleden. Vermeldt in de tekst expliciet dat de berekening van het weerstandsvermogen tot een hogere uitkomst zou leiden als nu weggelaten bedragen meegenomen zouden worden
De rekenkamercommissie beveelt aan om bij de tekst over stille reserve expliciet te vermelden dat waardering van de stille reserve zou leiden tot een hogere uitkomst van het weerstandsvermogen De rekenkamercommissie beveelt aan om een lijst van mogelijke bezuinigingen aan te leggen en die jaarlijks te actualiseren.
Houdt uw weerstandsvermogen op het door uzelf gestelde doel, of stel het doel bij.
De rekenkamercommissie beveelt aan om aan het begin van de raadsperiode een informatiesessie over de opbouw van de financiële stukken te organiseren waarin de techniek van de begrotings- en verantwoordingsstukken wordt uitgelegd.
Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten
Weerstandsvermogen weerstandsvermogen
=
weerstandscapaciteit
en
risico’s
Uit de interviews blijkt dat raadsleden – zeker in het begin van hun raadslidmaatschap – moeite hebben met financiële begrippen. Zij zouden het een goed idee vinden om de begrippen uit de paragraaf weerstandsvermogen bijvoorbeeld eens per vier jaar goed uitgelegd te krijgen.
Weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit
Beschikt algemene reserve
Kan beschikken
bezuinigingsmogelijkheden onbenutte belastingcapaciteit
Risico’s
materiële betekenis
=
+
ℎ
+
ë
Reserves
Bezuinigingsmogelijkheden bezuinigingsmogelijkheden niet meer niet meer helemaal efficiënter
met mindere kwaliteit
Onbenutte belastingcapaciteit
Waardering van het weerstandsvermogen
Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
Andere financiële waarderingscijfers
Waarderingscijfer
Vergelijking waarderingscijfers op findo.nl
Minst risicovol
Neutraal Meest risicovol
Bestuurlijke betekenis van het weerstandsvermogen
=
+
ℎ
+
ë
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het getal dat aangeeft of er genoeg geld beschikbaar is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Voor de berekening van het weerstandsvermogen zijn de volgende twee getallen nodig: 1. De benodigde weerstandscapaciteit: Dit is een berekening van de kosten van risico’s. 2. De beschikbare weerstandscapaciteit: Dit is het geld dat beschikbaar is om deze onverwachte kosten op te vangen. De factor van het weerstandsvermogen komt per 1 januari 2021 uit op 0,9. De Raad heeft bepaald dat deze factor minimaal tussen de 1,0 en 1,4 moet liggen. Er is dus onvoldoende geld beschikbaar om de risico’s te kunnen opvangen. De komende jaren neemt dit risico toe als gevolg van verwachte negatieve resultaten in de meerjarenraming. De wijze waarop de gemeente haar risico’s beheerst is vastgelegd in de nota 'Risicomanagementbeleid 2015-2018'. Het beleid moet geactualiseerd worden. Wij verwachten de actualisatie in 2021 uit te kunnen voeren en aan de raad ter goedkeuring voor te kunnen leggen
Weerstandscapaciteit
• • •
In de interviews heeft de rekenkamercommissie gevraagd of definities, wiskundige formules of wetteksten in de financiële stukken opgenomen zouden moeten worden. Verreweg de meeste geïnterviewden in de gemeente Medemblik vinden dit niet nodig. Het merendeel geeft wel aan het handig te vinden dat er hyperlinks opgenomen worden naar relevante wet- en regelgeving. Aan uitbreiding van de tekst in de financiële stukken zelf hebben de geïnterviewden zeker geen behoefte.
Risico’s
Verschillende geïnterviewden suggereren dat bijvoorbeeld in het introductieprogramma voor nieuwe raadsleden opgenomen zou kunnen worden hoe de doelstellingen, regelgeving en actuele gegevens zich in de jaarstukken tot elkaar verhouden, hoe die gelezen kunnen worden en op welke momenten politici daarop welke invloed kunnen uitoefenen.
Reserves
Bezuinigingsmogelijkheden de middelen en mogelijkheden waarover de provincie onderscheidenlijk gemeente beschikt of kan beschikken.
In de financiële stukken zou volgens sommigen meer aandacht mogen zijn voor het verschil tussen verplicht beleid en vrijwillig beleid, in de veronderstelling dat dan beter inzichtelijk is waar bezuinigingsmogelijkheden zitten. Onbenutte belastingcapaciteit
Waardering van het weerstandsvermogen
Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
De rekenkamercommissie vroeg in de interviews of de gemeenteraad helder heeft wanneer het over weerstandsvermogen besluit. Daaruit kwamen verschillende antwoorden. Dat duidt erop dat raadsleden geen eensluidend beeld hebben over het moment dat zij de gewenste hoogte van het weerstandsvermogen vaststellen. Dat gebeurt bij het vaststellen van de nota. In de stukken van de P&C-cyclus staat de werkelijke hoogte van het weerstandsvermogen van dat moment.
Andere financiële waarderingscijfers
Waarderingscijfer
Minst risicovol
Neutraal Meest risicovol
Medemblik 2020
De rekenkamercommissie vroeg in de interviews of de raadsleden met de begrotings- en verantwoordingsstukken in de hand kunnen herleiden hoe hoog het weerstandsvermogen en andere financiële waarderingscijfers zouden moeten zijn en waar dat van is afgeleid. Meerdere geïnterviewden vinden dat dit moeilijk uit de stukken te herleiden is.
Vergelijking waarderingscijfers op findo.nl fin
9
d
o
!²³Ë®¡ª¬Ã¬³¡³¬³Ë|®®³ @³ÃÇË||³ ¡ªÃÇ ä¡ª³ |¬¸²ÇË¡ Í¡Ë ª||Ã쳡³ĥ Ø¡ª ŵ³|³¡® ¬³Ë|®®³ س Ç|²³ ³ ® Ø|³ ŵ³|³¡® ¸³ËÙ¡¬¬®¡³³ ¡³ ²³Ëĥ³®¸Ç¬³Ë|®äËËà ١³¡¸ØÃ˸Ë|®ŵ³|³¡®Á¸Ç¡Ë¡ĥÙ||óØ|³¬³Ë|®®³ä¡ª³¡³®¡³ƙ|˸á³ĥä |˸á³Ç®Í¡Ë³||³¡ª®|³®¡ª¬|ÇÁø¬³Ç¡³|®Ã¡³ÇÙ||óĥ|˸á¡Ç˲¡³ÇËáǡ¸Ø¸®Ħ|˸á˲ÇËĥ eÇÇ£¥IJ°·¶·ÑÑ··ËѼ¼Ñ®ķ
;ÑѼˣղÆÕ¼Ñ
;ÑѼˣղÆÕ¼Ñ |
| }|
}|
}ã }||
~ã ~~|
}||
( '$&
/¢ì |ã£
~~|
~||||/*/||||$)2*) /¢ |}|ã£
/¢í}|ã£
( '$&
~||||/*/||||$)2*) -.
l4 ļĆĄąč
!¼ÇǥǷÑѼˣղÆÕ¼Ñ
!¼ÇǥǷÑѼˣղÆÕ¼Ñ
|
| }|
}|
~ã }||
l4 ļĆĄĄČĕĆĄąč
~ã ~~|
( '$&
/¢ì |ã£
}||
~~|
~||||/*/||||$)2*) /¢ |}|ã£
/¢í}|ã£
( '$&
~||||/*/||||$)2*) -.
l4 ļĆĄąč
O¼²à¥²¥Ñ¥Ñ
O¼²à¥²¥Ñ¥Ñ |
|
ã
~|
|
l4 ļĆĄĄČĕĆĄąč
}ã
~|
}||
( '$&
/¢ì~|ã£
|
}||
~||||/*/||||$)2*) /¢~||ã£
/¢í|ã£
( '$& l4 ļĆĄąč
~||||/*/||||$)2*) -. l4 ļĆĄĄČĕĆĄąč
!Ǽ·æŲ¼¥ÑÑ¥
!Ǽ·æŲ¼¥ÑÑ¥
}ã
~|
|
}~ã
~|
}||
|
( '$&
/¢ì~|ã£
}||
~||||/*/||||$)2*) /¢~|ã£
/¢íã£
( '$&
~||||/*/||||$)2*) -.
l4ļĆĄąč
l4ļĆĄĄČĕĆĄąč
e·Ç£¥IJ°·¶·Ñ쥣Dzѥ˷²·ÅËË··àÇ·Ç·¼¶ËÑ·¥£
²ËÑ¥·Å¥Ñ¥Ñ
²ËÑ¥·Å¥Ñ¥Ñ
}|
}||ã |
}|
}|~ã
}|
|
( '$&
/¢ì ã£
}|
~||||/*/||||$)2*) /¢ }|ã£
/¢í}|ã£
( '$&
~||||/*/||||$)2*) -.
l4ļĆĄąč
OÑÇÕÑÕDzæŲ¼¥ÑÑ¥ÇÕ¥¶Ñ
OÑÇÕÑÕDzæŲ¼¥ÑÑ¥ÇÕ¥¶Ñ
|
|
||ã
|ã
( '$&
/¢ì|ã£
l4ļĆĄąĈĕĆĄąč
~||||/*/||||$)2*) /¢|ã£
/¢í|ã£
( '$& l4ļĆĄąč
°¥®°¶Ç¥·Ñ·°
I¸ÙÃßO᥷:¼Ë¥
~||||/*/||||$)2*) -. l4ļĆĄąĈĕĆĄąč
Bestuurlijke betekenis van het weerstandsvermogen
'Risicomanagementbeleid 2015-2018
De rekenkamercommissie heeft met het verstrijken van de periode voor bestuurlijk wederhoor helaas nog geen reactie van het College ontvangen. Zodra dat wel is gebeurd, zenden wij die door aan uw raad, samen met een reactie op de collegereactie door de gemeenteraad.
De rekenkamercommissie heeft met het verstrijken van de periode voor bestuurlijk wederhoor helaas nog geen reactie van het College ontvangen. Zodra dat wel is gebeurd, zenden wij die door aan uw raad, samen met een reactie op de collegereactie door de gemeenteraad.
ð
ð
ð
ð
ð
o o o o o o o o o o
o
• • • • • • • • •
• d.