01 DOC-23-647691 - Leidraad Inrichting Openbare Ruimte gemeente Medemblik 2023

Leidraad Inrichting Openbare Ruimte 2023

Colofon

Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Gemeente Medemblik Status: Concept Definitief Uitgave Gemeente Medemblik Versie DEFINITIEF– 15-02-2023 www.medemblik.nl info@medemblik.nl Redactie Afdeling Ruimte, Gemeente Medemblik Disclaimer Alle gebruikte foto’s en teksten zijn naar ons weten rechtenvrij. Mocht dit niet zo zijn neem dan contact met ons op. Foto’s zonder bronvermelding zijn eigen foto’s.

LIOR Medemblik 2023 1.1 Aanleiding – pagina 2 van 94

Inhoudsopgave

2.3.1

Hittestress ......................................................................... 19

Colofon ........................................................................................................ 2

2.3.2

Biodiversiteit ..................................................................... 19

Aanpak duurzaamheid openbare ruimte .................................. 19

Inhoudsopgave............................................................................................ 3 Begrippenlijst .............................................................................................. 6 1

2

3

Inrichting Openbare Ruimte.............................................................. 21 Werkwijze.................................................................................. 21

Inleiding............................................................................................... 8 Aanleiding ................................................................................... 8

3.1.1

Initiatieffase ...................................................................... 21

Doelgroepen................................................................................ 8

3.1.2

Definitiefase ...................................................................... 21

Werking LIOR .............................................................................. 9

3.1.3

Ontwerpfase...................................................................... 22

Gemeente Medemblik ................................................................ 9

3.1.4

Voorbereidingsfase ........................................................... 22

Geldigheid ................................................................................. 11

3.1.5

Realisatiefase .................................................................... 22

Kader ......................................................................................... 12

3.1.6

Overdrachtsfase ................................................................ 22

Versiebeheer ............................................................................. 13

Duurzaamheidssessie ................................................................ 22

Leeswijzer.................................................................................. 14

Richtlijnen en eisen per categorie............................................. 23

Duurzaamheid ................................................................................... 16 Duurzaamheidsbeleid ............................................................... 16

4

Wegen ............................................................................................... 25 Wegcategorisering .................................................................... 25 Wegen binnen de bebouwde kom ............................................ 27

2.1.1

Pijler elektriciteit ............................................................... 16

2.1.2

Pijler warmte ..................................................................... 16

4.2.1

Gebiedsontsluitingswegen ................................................ 27

2.1.3

Pijler circulariteit ............................................................... 16

4.2.2

Gebiedsontsluitingswegen 50 min .................................... 28

2.1.4

Pijler water en groen......................................................... 16

4.2.3

Erftoegangswegen............................................................. 29

2.1.5

Pijler mobiliteit .................................................................. 16

Wegen buiten de bebouwde kom............................................. 31

Levensduur elementen ............................................................. 17

4.3.1

Gebiedsontsluitingswegen ................................................ 31

Klimaatadaptatie ....................................................................... 18

4.3.2

Erftoegangswegen............................................................. 32

LIOR Medemblik 2023 1.1 Aanleiding – pagina 3 van 94

Inritten ...................................................................................... 33

Bruggen ..................................................................................... 52

Parkeren .................................................................................... 34

Duikers ...................................................................................... 52

Schoolzones .............................................................................. 37

Stuwen ...................................................................................... 52

Voetgangersoversteekplaatsen (VOP) ...................................... 38

5

7

Groen algemeen ........................................................................ 53

Openbaar vervoer ..................................................................... 41

Bermen, gras en gazons ............................................................ 54

Fietsinfrastructuur ............................................................................ 42

Onkruidbeheersing op verharding ............................................ 54

Netwerk..................................................................................... 42

Beplanting ................................................................................. 55 10

Bomen ........................................................................................... 57

Fietsparkeren ............................................................................ 45

Bomen Algemeen ...................................................................... 57

Wandelinfrastructuur ....................................................................... 46

Bestaande bomen ..................................................................... 57

Netwerk..................................................................................... 46

Bomenlijst ................................................................................. 57

Wandelpaden ............................................................................ 47

Keuze boomsoort ...................................................................... 58

Waterinfrastructuur .......................................................................... 49

Keuze boomformaat.................................................................. 58

Slootprofielen............................................................................ 49

Plantplaats en boomspiegels .................................................... 58

Beschoeiingen ........................................................................... 49

Materiaal ................................................................................... 59

Vaarwater.................................................................................. 49

8

Groen................................................................................................. 53

Overige verkeersvoorzieningen ................................................ 40

Fietspaden ................................................................................. 44

6

9

11

Riolering ........................................................................................ 60

Vaarvoorzieningen .................................................................... 49

Riolering algemeen ................................................................... 60

Natuurvriendelijk oevers........................................................... 50

Rioleringswerken....................................................................... 60

Kunstwerken ..................................................................................... 51

Grondwerken ............................................................................ 62

Kunstwerken Algemeen ............................................................ 51

Kolken en goten ........................................................................ 63

Ontwerpeisen kunstwerken ...................................................... 51

Huisaansluitingen ...................................................................... 64

LIOR Medemblik 2023 1.1 Aanleiding – pagina 4 van 94

Inspectieputten ......................................................................... 64

Bijlage 5 Toelichting overdracht............................................................ 89

Drainage .................................................................................... 64

Bijlage 6 Overzicht aanpassingen .......................................................... 92

Gemalen .................................................................................... 65

Bijlage 7 Principeprofielen en details.................................................... 94

Controle, revisie en oplevering ................................................. 65 12

Openbare verlichting .................................................................... 66

13

Overige nutsvoorzieningen ........................................................... 68

14

Speelvoorzieningen ....................................................................... 69 Plaatsing en inrichting speelplekken......................................... 69 Beplanting ................................................................................. 69 Speeltoestellen ......................................................................... 69 Valondergronden ...................................................................... 69

15

Afvalinzameling ............................................................................. 70 Afvalinzameling hoogbouw en winkelgebieden ....................... 70 Afvalinzameling laagbouw ........................................................ 70 Afvalbakken............................................................................... 70

16

Overig straatmeubilair .................................................................. 71

Bronvermelding ........................................................................................ 73 Bijlagen...................................................................................................... 76 Bijlage 1 Instrumenten duurzaamheid.................................................. 77 Bijlage 2 Checklist duurzaamheid ......................................................... 79 Bijlage 3 Intern proces .......................................................................... 81 Bijlage 4 Vereiste documenten per projectfase ................................... 82

LIOR Medemblik 2023 1.1 Aanleiding – pagina 5 van 94

Begrippenlijst LIOR

Leidraad Inrichting Openbare Ruimte

Bubeko

Buiten de bebouwde kom

Bibeko

Binnen de bebouwde kom

Uitgangspunten

Nadrukkelijke richtlijnen

Randvoorwaarden

Eisen

Duurzaam Veilig

“Duurzaam Veilig is de visie op de verkeersonveiligheid die gericht is op het voorkomen van verkeersonveiligheid in plaats van deze achteraf te bestrijden. De mens is hierbij de maat der dingen” (CROW, 2022)

VOP

Voetgangersoversteekplaats. “Een voetgangersoversteekplaat (VOP) is een internationaal erkende voetgangersoversteekvoorziening, waarbij de bestuurder de overstekende voetganger voor moet laten gaan en bevat wegmarkering in dwarsrichting die een plaats aanduidt waar bestuurders overstekende voetgangers moeten laten voorgaan, uitgevoerd als evenwijdig aan de as van de rijbaan lopende witte strepen” (CROW, 2022)

MKI

Milieukostenindicator

WOS

Warmteoverdrachtsstation

POP

Point of Presence (glasvezel)

Verblijfsfunctie

“De verblijfsfunctie is de dienstbaarheid van de weg aan sociale en recreatieve activiteiten van aanwonenden” (CROW, 2022).

Verkeersfunctie

“Combinatie van ontsluitingsfunctie en stroomfunctie” (CROW, 2022).

ETW

Erftoegangsweg. “Een erftoegangsweg is bedoeld voor het toegankelijk maken van erven” (CROW, 2022).

GOW

Gebiedsontsluitingsweg. “Een gebiedsontsluitingsweg is een weg waarop het verkeer op de wegvakken kan stromen en op de kruispunten kan uitwisselen” (CROW, 2022).

VRI

VerkeerRegelInstallatie

Wisselperk

“Een wisselperk is een beplantingsvak met daarin een- of tweejarigen, bollen en/of knollen” (CROW, 2022)

B.o.b.

Binnen-onderkant-buis

PvE

Programma van Eisen

LIOR Medemblik 2023 – pagina 6 van 94

1 Inleiding

1 Inleiding Aanleiding De openbare ruimte is een belangrijke plek waar mensen elkaar ontmoeten, recreëren, sporten, spelen of passeren op weg naar een andere bestemming. Een goed ingerichte en beheerde openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid en vitaliteit van de woonkernen en werklocaties. Voor de inrichting van de openbare ruimte is een technische basis nodig. Want openbare ruimte moet niet alleen mooi zijn, maar ook duurzaam, klimaatbestendig, functioneel en goed te onderhouden zijn. Er is behoefte aan één overkoepelend document voor de inrichting van de openbare ruimte. Met aandacht voor beheerbaarheid, functionaliteit, gebruik, beeldkwaliteit, veiligheid (Duurzaam Veilige inrichting) en duurzaamheid. Deze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte 2023 vervangt de LIOR 2020 (Gemeente Medemblik, 2020). In deze nieuwe versie heeft duurzaamheid een prominente plek gekregen.

De LIOR heeft als doelstellingen: Door vastgestelde richtlijnen en uitgangspunten vormgeven aan de integrale inrichting van de openbare ruimte; Interne en externe wensen verwerken in de kwaliteitskeuzes voor de inrichting van de openbare ruimte; De uitgangspunten en randvoorwaarden van de openbare ruimte beschrijven gericht op vastgestelde kwaliteiten; Een praktisch gereedschap realiseren voor de kwaliteitsborging en verbetering van de inrichting van de openbare ruimte; De duurzaamheidsdoelstellingen invulling geven via werkzaamheden in de openbare ruimte (Gemeente Medemblik, 2021).

Doelgroepen De afdeling Ruimte is verantwoordelijk voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. De leidraad is door deze afdeling samengesteld. De leidraad beschrijft de richtlijnen en randvoorwaarden voor de inrichting van de openbare ruimte, en heeft daardoor ook consequenties voor uitvoering, onderhoud en gebruik van de openbare ruimte. Deze leidraad is daarom relevant voor veel partijen: Partij

Belang/relevantie

Het gemeentebestuur

Voor het maken van keuzes op hoofdlijnen voor inrichting en beheer van de openbare ruimte, om op termijn de visie van de gemeente te realiseren

De ambtelijk betrokkenen

Bijvoorbeeld voor de projectleiding van projecten en het beheer van de openbare ruimte

Externe planontwikkelaars en ontwerpers

Voor uitgangspunten en de randvoorwaarden voor nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten

Overige externe belanghebbenden, zoals nutsbedrijven, vervoersbedrijven, nood- en hulpdiensten e.d.

Gebruiker met specifieke behoeften t.a.v. boven en/of ondergrondse inrichting, vanuit gerechtvaardigd belang.

Elke bewoner, bezoeker en andere gebruiker van de openbare ruimte. Ook kwetsbare gebruikers, zoals gehandicapten en ouderen.

Gebruiken en beleven van de openbare ruimte.

Tabel 1 Belanghebbenden bij de LIOR

LIOR Medemblik 2023 1.1 Aanleiding – pagina 8 van 94

Werking LIOR Deze leidraad beschrijft de uitgangspunten en randvoorwaarden van verschillende functies en onderdelen in de openbare ruimte van de gemeente Medemblik. Het doel hiervan is beheerbaarheid, functionaliteit, gebruik, beeldkwaliteit, veiligheid en duurzaamheid binnen de openbare ruimte te waarborgen. De LIOR beschrijft een standaard inrichting van de openbare ruimte. Op sommige locaties binnen de gemeente Medemblik wijkt de inrichting af van de standaard. Begin het ontwerpproces daarom bij 1.5 Geldigheid, locaties met afwijkende inrichting, om na te gaan of het project op een van deze uitzonderingslocaties plaatsvindt.

grondgebonden landbouw (veeteelt en akkerbouw). De landschappelijke waarden van het landschap zijn groot. Gemeente Medemblik grenst aan het IJsselmeer, aan de stedenband Hoorn - Enkhuizen en aan grootschalig agrarisch gebied. De identiteit van het landschap en de aanwezige bebouwingsstructuren bepalen in belangrijke mate welke ontwikkelingen ruimtelijk verantwoord zijn. Belangrijke bouwstenen in het landschap zijn de Westfriese Omringdijk, de lintdorpen, de havens, kasteel Radboud, molens, stolpboerderijen, de stoomtram, het oude zeekleilandschap en polders met karakteristieke veenverkaveling (Provincie Noord-Holland, 2018).

Ook binnen de standaard inrichting blijft voldoende ruimte over voor de creatieve vrijheid van de ontwerper. De gemeente staat ook open voor initiatieven van inwoners en kernraden ter verbetering van de leefbaarheid, het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. Deze LIOR biedt ondersteuning bij het maken van voorstellen en uitwerken van ideeën. Bij elke herinrichting, renovatie en nieuwe ontwikkeling dient de LIOR gebruikt te worden. De leidraad zelf vormt echter geen aanleiding tot herinrichtingen en renovaties. Dit wordt aan de hand van de bestaande beheerprogramma’s bepaald.

Gemeente Medemblik De gemeente Medemblik telt 16 dorpskernen en één stad. Te weten: Abbekerk, Andijk, Benningbroek, Hauwert, Lambertschaag, Midwoud, Nibbixwoud, Onderdijk, Oostwoud, Opperdoes, Sijbekarspel, Twisk, Wervershoof, Wognum, Zwaagdijk-Oost, Zwaagdijk-West en Medemblik. Gemeente Medemblik is een groene, agrarische gemeente en is een van de grootste gemeenten van Noord-Holland. De gemeente beslaat een aanzienlijk deel van de regio West-Friesland. Het grote landelijke gebied werd en wordt hoofdzakelijk gebruikt ten behoeve van de

Figuur 1 Molen de Hoop in Wervershoof (Gemeente Medemblik, 2022)

De openbare ruimte verbindt al deze onderdelen. Door de openbare ruimte conform de aanpak en standaard inrichting van deze LIOR uit te voeren, zorgt de openbare ruimte voor samenhang en eenduidigheid binnen de gemeente.

LIOR Medemblik 2023 1.3 Werking LIOR – pagina 9 van 94

Figuur 2 Groenstructuur Medemblik (Gemeente Medemblik, 2011)

LIOR Medemblik 2023 1.4 Gemeente Medemblik – pagina 10 van 94

Geldigheid Hardheid De LIOR is een verplicht plandocument bij alle nieuwbouw-, inbreidingsen herinrichtingsprojecten van de openbare ruimte in de gemeente Medemblik. Het document beschrijft de standaardinrichting van de openbare ruimte in de gemeente Medemblik. Sommige locaties wijken af van de standaardinrichting, zie Locaties met afwijkende inrichting. Het is nadrukkelijk niet toegestaan om af te wijken van de LIOR, tenzij het noodzakelijk is en de gemeente daartoe toestemming geeft. Dat kan onder meer het geval zijn bij herinrichting van bestaande openbare ruimte, waar gebrek aan ruimte, specifieke hoogteligging, bodemopbouw, grondwaterstanden, afwezigheid van oppervlaktewater en/of andere factoren beperkende factoren kunnen zijn. In die gevallen dient in overleg met de beheerder(s) voor een passende oplossing te worden gezorgd, waarbij zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de in deze LIOR benoemde richtlijnen. Alleen dan kan met toestemming van de projectleider van de gemeente van de LIOR worden afgeweken. De projectleider bepaalt in overleg met de beheerders of het voorstel akkoord is. Duurzamere alternatieven met dezelfde kwaliteit hebben altijd voorrang. Ook dan dient de ontwerper met een onderbouwd voorstel te komen. Grote afwijkingen van de LIOR worden vooraf door de projectleider voorgelegd aan de portefeuillehouder.

Er kan bepaald worden dat een besluit van het college van Burgemeester en Wethouders noodzakelijk is.

Inrichtingsniveaus De LIOR geeft aan welke standaard materialen en objecten worden gebruikt. Voor sommige inrichtingselementen geldt er een onderscheid tussen een basis- en hoogwaardig inrichtingsniveau. Dit staat vermeld in de tekst. Voor winkelgebieden, pleinen en begraafplaatsen geldt een hoogwaardig inrichtingsniveau. Voor alle overige gebieden geldt het basisniveau.

Locaties met afwijkende inrichting Sommige gebiedstypen hebben een iets afwijkende inrichting. Hieronder worden de verschillen met de standaard inrichting toegelicht. Begraafplaats Bij begraafplaatsen geldt een hoogwaardig inrichtingsniveau. De inrichting van een begraafplaats is altijd maatwerk. Binnenstad Medemblik Voor de binnenstad van Medemblik wordt een Beeldkwaliteitsplan opgesteld. Naar verwachting wordt deze in de loop van 2023 bestuurlijk vastgesteld. In dit document staan aanvullende/afwijkende eisen met betrekking tot de openbare ruimte in dit deel van Medemblik. Welstand & Beschermde dorps- en stadsgezichten In de gemeente Medemblik komen vier welstandsniveaus voor  beschermd voor rijksbeschermde gezichten waar wordt ingezet op behoud van historische waarden;’  bijzonder voor de centrumgebieden en linten waar extra aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit wenselijk wordt geacht;  regulier voor gebieden waarin enige afwijking van de bestaande ruimtelijke structuur en ingrepen in de architectuur van de gebouwen zonder al te veel problemen mogelijk is.  Welstandvrij. In de reguliere gebieden kan de LIOR in de meeste gevallen worden toegepast. De gemeente wenst in de overige gebieden tenminste een basiskwaliteit te handhaven conform de LIOR, afwijken kan mits rekening gehouden met het betreffende welstandsniveau.

Recreatiegebied Een recreatiegebied bestaat uit parken, grotere groenstroken en bossen. De voorzieningen hebben een belangrijke belevings- en gebruikswaarde voor recreanten. Het deelgebied moet toegankelijk zijn en inspireren/uitdagen tot bewegen en ontspannen. Het inrichtingsniveau is

LIOR Medemblik 2023 1.5 Geldigheid – pagina 11 van 94

basis. De belangrijkste functies die gelden voor recreatie zijn: verblijven, ontmoeten, spelen, wandelen, fietsen en sporten. De inrichting van een recreatiegebied wijkt af van de standaard op de volgende onderdelen: -

-

Alleen openbare verlichting toepassen als het nodig is; Wandelpad: Halfverharding: Nobrecal of soortgelijke halfverharding. Geen schelpen, dit product is niet duurzaam doordat bij de winning daarvan de bodem en het zeeleven wordt aangetast. Parkeren: een gehandicaptenparkeerplaats is niet nodig bij recreatieve wandelpaden (bijvoorbeeld “boerenlandpaden”) die niet toegankelijk zijn voor mindervaliden.

Winkelgebied In een winkelgebied geldt een hoogwaardig inrichtingsniveau. Er wordt extra aandacht besteed aan de uitstraling. Zo kan de trottoirband in natuursteen worden uitgevoerd, of worden bredere banden dan de standaard toegepast. Dit in overleg met de gemeente.

Afwijkende inrichting gebakken materiaal Een groot deel van de binnenstad is aangewezen als Beschermd Stadsgezicht. De inrichting van de openbare ruimte moet passen in dit historische straatbeeld. Daarbij wordt mede gelet of de inrichting past binnen de maat en schaal van de stad past, maar net zo goed op het materiaal en kleurgebruik. Gebakken materiaal is hier uitgangspunt. Twisk is vanwege de cultuurhistorische waarde een beschermd dorpsgezicht, waardoor alle ingrepen en wijzigingen van de openbare ruimte moeten aansluiten bij de aanwezige architectuur en zorgvuldig worden ingepast in de ruimtelijke structuur van bebouwing, smalle weg (met gebakken materiaal) en wegsloot.

Naast de beschermde dorps- en stadsgezichten in Twisk en Medemblik, kent de gemeente Medemblik diverse straten en gebieden waar de inrichting afwijkt van de standaardinrichting beschreven in deze LIOR. In diverse straten wordt gebakken materiaal toegepast. Dit is meestal ter plaatse van de centra en langs de oude linten. Uitgangspunt is dat daar waar in de huidige situatie gebakken materiaal is toegepast, ook na herinrichting of reconstructie gebakken materiaal wordt toegepast. In de tekst van de LIOR staat beschreven waar de inrichting aan moet voldoen als gebakken materiaal wordt toegepast.

Kader Prioritering richtlijnen Indien bij het werken met deze LIOR onverhoopt tegenstrijdigheden optreden met bijvoorbeeld wet- en regelgeving, geldt de volgende rangorde: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Wetgeving; Afspraken met initiatiefnemers, zoals anterieure overeenkomst; Vastgestelde beleidsplannen; Regelgeving (bijvoorbeeld ASVV, CROW handboeken); LIOR Medemblik; Het moederbestek Medemblik.

Onderliggend beleid De volgende beleidsstukken (of de nieuwere versie ervan) zijn van toepassing op het proces bij de inrichting van de openbare ruimte in gemeente Medemblik: -

Programma Duurzaamheid (Gemeente Medemblik, 2021); Structuurvisie 2012-2022 (Gemeente Medemblik, 2013); Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP), 2023; Nota Parkeernormen (Gemeente Medemblik, 2021); Groenstructuurplan (Gemeente Medemblik, 2011);

LIOR Medemblik 2023 1.6 Kader – pagina 12 van 94

-

-

Groenbeheerplan (Gemeente Medemblik, 2015); Beleidskaders Openbaar Groen (Gemeente Medemblik, 2023); Handboek kabels & leidingen, 2014 Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2017, maart 2013; Beleidsnota Biodiversiteit, augustus 2021; Welstandsnota Medemblik, herziening 2013; Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) 2023-2027; Strategie Klimaatadaptatie Westfriesland 2050, 18 december 2020; Intentieovereenkomst klimaatbestendige nieuwbouw in de MRA en Noord Holland, 2022, inclusief Basisveiligheidsniveau klimaatbestendige nieuwbouw 3.0; Inspiratieboek klimaatadaptatie biodiversiteit West Friesland. Programma van Eisen voor nieuwbouw rioolgemalen, oktober 2022; Programma van Eisen voor nieuwbouw minigemalen, oktober 2022; Programma van Eisen voor nieuwbouw tweepomps minigemalen, oktober 2022.

Beleid van derden -

Onder andere: Keur en legger van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK); Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid 2021 van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN); Klimaatakkoord 2019; Betonakkoord 2018; Grondstoffenakkoord 2017; Schone Lucht Akkoord 2020; MVI Akkoord 2021.

Randvoorwaarden en eisen Gemeente Medemblik werkt aan de hand van de volgende richtlijnen, normen, eisen en/of keurmerken bij de inrichting van de openbare

ruimte. Deze documenten zijn inhoudelijk onderdeel van de LIOR Medemblik. -

CROW 740 – ASVV 2021-Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom; CROW 328 t/m 331– Handboek wegontwerp 2013; serie 4 delen (HWO13); CROW 315 – Basiskenmerken wegontwerp – Categorisering en inrichting van wegen; CROW 315a – Basiskenmerken kruispunten en rotondes; CROW 344 – Richtlijnen drempels, plateaus en uitritten; CROW 126 – Eenheid in rotondes; CROW 233 – Handboek halteplaatsen; CROW 309 – Seniorenproof wegontwerp; CROW 351 – Ontwerpwijzer Fietsverkeer; CROW 337 – Richtlijn toegankelijkheid; CROW 500 – Schade voorkomen aan kabels en leidingen; CROW 381 - Toekomstbestendig parkeren; CROW 285 – Asfalt in weg- en waterbouw; CROW Beeldkwaliteiten catalogus; Standaard RAW bepalingen 2020; Handboek Bomen 2022 van het Norminstituut Bomen; Duurzaam Veilige Inrichting (SWOV, 2018).

Versiebeheer Dit is LIOR, versie 2023. Het is een leidraad voor de lange termijn. Met iedere aanleg, herinrichting of wegverbetering wordt er toegewerkt naar een openbare ruimte conform de leidraad. Om veroudering van de richtlijnen te voorkomen, zullen nieuwe (technische) inzichten en ontwikkelingen, maar ook nieuwe wensen en ervaringen in de praktijk en nieuw door de gemeenteraad vastgesteld beleid, met een periodieke actualisering worden verwerkt in de LIOR. Voorstellen tot uitbreidingen, wijzigingen en actualisering worden verzameld door de ambtelijk

LIOR Medemblik 2023 1.7 Versiebeheer – pagina 13 van 94

verantwoordelijke voor de LIOR. Periodiek worden deze aan het college van B&W ter vaststelling voorgelegd.

Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de gemeentelijke duurzaamheidsdoelen in relatie tot de openbare ruimte. In hoofdstuk 3 wordt dieper ingegaan op het ontwerptraject van projecten in de openbare ruimte en hoe duurzaamheid hierin geborgd kan worden. Vanaf hoofdstuk 4 worden de technische richtlijnen en eisen voor de inrichting van de openbare ruimte gegeven. De opbouw van de (sub)paragrafen vanaf hoofdstuk 4 is als volgt: Toepassing Inrichting Materiaal Objecten Toegankelijkheid Principeprofiel of –detail Indien relevant wordt elk onderdeel toegelicht in de (sub)paragraaf.

LIOR Medemblik 2023 1.8 Leeswijzer – pagina 14 van 94

2 Duurzaamheid

LIOR Medemblik 2023 1.8 Leeswijzer – pagina 15 van 94

2 Duurzaamheid Een van de hoofddoelen van deze LIOR is vastleggen hoe aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen invulling geven kan worden via werkzaamheden in de openbare ruimte. In dit hoofdstuk worden deze doelstellingen in relatie tot de openbare ruimte nader omschreven.

Duurzaamheidsbeleid Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Medemblik is opgebouwd uit vijf pijlers: elektriciteit, warmte, circulariteit, water en groen en mobiliteit. Per pijler heeft de gemeente doelen vastgesteld. Deze lichten we hieronder toe. Het Programma Duurzaamheid werkt deze doelen nader uit (Gemeente Medemblik, 2021). De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de doelstellingen van het Programma.

2.1.1 Pijler elektriciteit De gemeente Medemblik heeft als beleidsdoelstelling om in 2040 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat in 2040 in Medemblik de totale vraag naar energie even groot is als het aanbod aan duurzame energie.

2.1.2 Pijler warmte Doelstelling is om in 2050 alle bestaande woningen en bedrijfsgebouwen aardgasvrij te verwarmen. Dit kan met een individuele oplossing per woning of gebouw. Ook collectieve oplossingen zoals een warmtenet kunnen hier een bijdrage aan leveren.

2.1.3 Pijler circulariteit De gemeente wil in 2050 volledig circulair zijn. Dit betekent dat Medemblik nu inzet op slim omgaan met grondstoffen en reststomen omgaat voor een gezonde en toekomstbestendige economie. Circulariteit in de infra en bouw gaat over minder grondstoffen/materialen gebruiken, en materialen en reststoffen weer terugbrengen in de bouwketen. De gemeente kan daar in iedere fase op sturen, hiervoor zijn de volgende digitale instrumenten beschikbaar: Ontwerpfase: Dubocalc LCA/MKI bouwwaarde model (moederbestek.nl); Contactfase: moederbestek.nl Uitvoering: projectenmodule.nl Onderhoud/renovatie/sloop: sloopcirculair.nl

2.1.4 Pijler water en groen Het doel is dat in 2050 de openbare ruimte klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Met betrekking tot biodiversiteit is de doelstelling om in 2030 de biodiversiteit in de gemeente te hebben behouden en waar mogelijk te hebben versterkt.

2.1.5 Pijler mobiliteit De doelstellingen met betrekking tot mobiliteit zijn dat in 2028 alleen emissievrij openbaar vervoer plaatsvindt in onze gemeente en vanaf 2030 alleen nog emissievrije nieuwe auto’s worden verkocht. Hierbij is ook uitbreiding van de hoeveelheid laadpalen binnen de gemeente benodigd.

LIOR Medemblik 2023 2.1 Duurzaamheidsbeleid – pagina 16 van 94

Levensduur elementen De levensduur van elementen is een kwaliteitscriterium bij alle projecten in de openbare ruimte. Dit valt onder de pijler circulariteit van het duurzaamheidsbeleid.

Groen

Door snelle innovaties qua levensduur, circulariteit of bijvoorbeeld milieubelasting, is het wenselijk te streven naar duurzame alternatieven. Deze lijst voor de minimale levensduur van elementen is niet statisch bedoeld. Een duurzamer alternatief toepassen mag in overleg met de gemeente. Voor de afweging voor een duurzamer alternatief, wordt de ladder van circulariteit toegepast (RVO, 2020). Speelvoorzieningen

Wegen en verkeer Bebording

Element

Minimale levensduur

Alle verhardingen, inclusief funderingen

40 jaar

Bebording en dragers

15-20 jaar

Straatmeubilair Openbare verlichting

15-20 jaar

Civiele kunstwerken

Lichtmasten

40-50 jaar

LED lampen

100.000 branduren

Bomen

80 jaar

Heesters

30 jaar

Bosplantsoen

40 jaar

Vaste planten

10-15 jaar

Speelvoorzieningen

15 jaar

Speelondergrond

5-10 jaar

Composietbruggen

100 jaar

Betonnen bruggen, viaducten, duikers en tunnels

50 jaar

Stalen bruggen

100 jaar

Houten bruggen

25 jaar 25 jaar

Voedingskasten

25-40 jaar

Elektronica

10-15 jaar

Kast- en mastcomponenten

20-25 jaar

Houten beschoeiing / paalschot

15 jaar

Armaturen

20-25 jaar

Houten beschoeiing, palen

Voedingskabels

40-50 jaar

Composiet beschoeiing

40 jaar

Kabelgarnituren (kabelmof/mantelbuis)

40-50 jaar

Houten damwand, kademuur

30 jaar

LIOR Medemblik 2023 2.2 Levensduur elementen – pagina 17 van 94

Riolering

Stalen damwand, kademuur

50 jaar

Betonnen damwand

70 jaar

Schanskorven

50 jaar

Taludtrappen

80 jaar

Geluidscherm (staal, beton met glas)

25 jaar

Houten steiger

30 jaar

Houten inlaat stuw

30 jaar

Betonnen inlaat stuw

80 jaar

Vrijverval riolering

60 jaar

Elektrische en elektronische elementen

20 jaar

Bouwkundige elementen zoals pompputten

45 jaar

Persleidingen

45 jaar

Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie valt onder de pijler water en groen van het duurzaamheidsbeleid. De ambitie is dat de buitenruimte in de gemeente Medemblik in 2050 volledig klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Daarom moet bij elk project in de openbare ruimte rekening worden gehouden met de effecten van het veranderende klimaat, zoals hevige buien en langere periodes van hitte en droogte. Bij projecten in bestaand openbaar gebied moet de combinatie van maatregelen in de openbare ruimte ervoor zorgen dat een bui van 60 mm in een uur geen schade aan/in gebouwen, infrastructuur en voorzieningen veroorzaakt. Het Inspiratieboek klimaatadaptatie & biodiversiteit Westfriesland is hierbij een belangrijk hulpmiddel.

Tabel 2 Minimale ontwerplevensduur elementen Figuur 3 Voorbeeld van een wadi: een groene maatregel om regenwater tijdelijk vast te houden en te laten infiltreren

Bij nieuwbouwprojecten en op inbreidingslocaties gelden de bepalingen uit de intentieovereenkomst klimaatbestendige nieuwbouw MRA en Noord-Holland van februari 2022. Onder meer geldt dat een bui van

LIOR Medemblik 2023 2.3 Klimaatadaptatie – pagina 18 van 94

70 mm in een uur binnen het plangebied geborgen moet kunnen worden, zonder schade aan/in gebouwen, infrastructuur en voorzieningen te veroorzaken.

2.3.1 Hittestress Groen is van groot belang om hittestress tegen te gaan. Bomen zorgen voor schaduw en verdamping. Hoe minder verhard oppervlak, des te minder warmte er wordt vastgehouden. Het is daarom dat de gemeente bij ieder nieuwbouwproject de openbare ruimte zo inricht dat er op buurtniveau voldoende groen is om hittestress tegen te gaan.

2.3.2 Biodiversiteit Het herstellen van het natuurlijk evenwicht is een belangrijk thema in het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Medemblik. Ook het vergroten van de biodiversiteit is een belangrijk doel. Uitgangspunten voor de biodiversiteit zijn: Zoveel mogelijk inheemse beplanting gebruiken om biodiversiteit te stimuleren; Aanplanten van minimaal 3-5 verschillende (boom)soorten; Waar de inrichting dit toelaat, ecologisch beheerde bermen/graslanden toepassen; Zorg voor verschillende gradiëntniveaus bij de aanleg: droog-nat, verschil in vegetatiestructuur, creëer laagtes en verhogingen, zonkant/schaduwzijde e.d..

1. Vertaal de duurzaamheidsdoelen van de organisatie naar projecten en opgaves; 2. Neem duurzaamheid zo vroeg mogelijk mee, het liefst al in het integrale gebiedsontwikkelingsstadium. Benut kansen om samen met andere partijen duurzaamheidsdoelen te bereiken; 3. Focus per project of opgave op thema’s waar de meeste duurzaamheidswinst te behalen is; 4. Creëer ruimte voor innovaties en nieuwe duurzame oplossingen door ruimte te laten om zelf met oplossingen te komen. Zo krijgen markt en innovaties meer kansen; 5. Om duurzaamheid op uniforme wijze te toetsen, is er een set instrumenten gekozen, zodat duurzaamheid op een consistente wijze getoetst en geborgd wordt. Maak gebruik van het gezamenlijk instrumentarium zoals Omgevingswijzer, Ambitieweb, CO2-Prestatieladder en DuboCalc, (CROW, Duurzaam GWW, 2022). De publicatie Handreiking Aanpak Duurzaam GWW voor gemeenten, helpt gemeenten om structureel duurzaamheid te borgen in projecten (CROW, Duurzaamheid in gemeentelijke projecten, 2018). Voor elke projectfase is een stappenplan en zijn instrumenten beschikbaar. Per project wordt door de projectorganisatie bepaald welke instrumenten ingezet worden. Zie Bijlage 1 Instrumenten duurzaamheid

Aanpak duurzaamheid openbare ruimte De gemeente realiseert de genoemde doelstellingen gebruikmakend van de Aanpak Duurzaam GWW 2.0. Dit is een landelijk ontwikkelde procesaanpak die duurzaamheid een integraal onderdeel laat zijn tijdens de volledige ontwikkel-, realisatie-, beheer-, en sloopfase van een grond-, weg-, en waterbouwproject (GWW). De vijf pijlers van het duurzaamheidsbeleid van de gemeente zijn allemaal te koppelen aan één of meer thema’s van de Duurzaam GWW systematiek. De Aanpak Duurzaam GWW berust op de volgende vijf basisprincipes:

LIOR Medemblik 2023 2.4 Aanpak duurzaamheid openbare ruimte – pagina 19 van 94

3 Inrichting Openbare Ruimte

LIOR Medemblik 2023 – Hoofdstuk 3, Inrichting Openbare Ruimte– pagina 20 van 94

3 Inrichting Openbare Ruimte Werkwijze De gemeente volgt bij projecten in de openbare ruimte een projectmatig “intern proces” met verschillende de fasen, producten en beslismomenten. Dit intern proces is opgenomen in bijlage 2a. Het is belangrijk dat de pijlers van het duurzaamheidbeleid én de aanpak en instrumenten van Duurzaam GWW, onderdeel zijn van het interne proces (zie Figuur 4 Duurzaamheid door de projectfasen heen). Doordat ontwikkelingen zich snel opvolgen en de gemeente op het vlak van duurzaamheid in de openbare ruimte lerend is, is de werkwijze nog niet bij ieder project hetzelfde. Er is dus vaak ruimte voor innovatie en maatwerk. Wel is er een basis werkwijze die de kapstok vormt bij ieder project. Deze werkwijze zorgt dat duurzaamheid geborgd kan worden in projecten. Er worden echter geen technische of ontwerpoplossingen benoemd. Dit is per project nader te bepalen.

3.1.1 Initiatieffase In de initiatieffase wordt een idee voor een ruimtelijke ontwikkeling onderzocht en getoetst door de gemeente. Dit onderzoek leidt tot het uitwerken van een projectopdracht door de gemeente. In de projectopdracht worden doel (o.a. ambities duurzaamheid) en kaders (o.a. LIOR) omschreven. Enkel met het vaststellen van de projectopdracht door gemeente wordt de initiatieffase afgerond en kan worden gestart met de definitiefase.

3.1.2 Definitiefase Het doel van de definitiefase is het verkrijgen van een compleet en concreet eisenpakket waaraan het beoogde projectresultaat moet voldoen. Dit is gebaseerd op de LIOR. De gemeente levert alle basisgegevens van het betreffende gebied aan bij de ontwerpende partij. Intern wordt een projectplan geschreven. Om te bepalen welke minimale eisen er zijn op het gebied van duurzaamheid, welke instrumenten (zie bijlage 1a) worden ingezet en welke ruimte er is voor innovatie, wordt er in deze fase een duurzaamheidssessie gehouden, zie paragraaf 3.2. Een door de (interne) opdrachtgever goedgekeurd projectplan zorgt voor de overgang naar de ontwerpfase.

Figuur 4 Duurzaamheid door de projectfasen heen

LIOR Medemblik 2023 3.1 Werkwijze – pagina 21 van 94

3.1.3 Ontwerpfase In de ontwerpfase wordt een gedetailleerd uitgewerkte oplossing/ontwerp gemaakt door de ontwerpende partij. Het schetsontwerp (SO) wordt uitgewerkt in een voorontwerp (VO). De gemeente toetst het VO aan de LIOR, de uitkomsten van de duurzaamheidssessie en de uitgangspunten uit het projectplan. Als uit de definitiefase blijkt dat er alternatieven of innovaties zijn die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen, dan kan er worden afgeweken van de eisen van het LIOR. Mochten er aanpassingen aan het VO nodig zijn, dan dient het nieuwe VO opnieuw getoetst te worden. Als het VO is vastgesteld, wordt het definitief ontwerp (DO) opgesteld. Ook deze wordt getoetst. Als het DO is goedgekeurd kan de voorbereidingsfase beginnen. In de ontwerpfase kan ook participatie plaatsvinden.

3.1.4 Voorbereidingsfase Op basis van het DO wordt in deze fase een bestek met bestekstekeningen gemaakt. De LIOR geeft ook voor het bestek een aantal eisen en richtlijnen mee. Het instrument moederbestek.nl geeft een aantal eisen mee op het gebied van duurzaamheid en circulariteit. Het volledige bestek en de bestekstekeningen worden getoetst door gemeente Medemblik. Als het definitieve bestek door de gemeente is vastgesteld, kan de realisatiefase beginnen.

3.1.5 Realisatiefase Tijdens de realisatiefase stelt de gemeente een contactpersoon aan voor de uitvoerende partij. De uitvoerende partij dient de contactpersoon uit te nodigen voor stop- en bijwoonpunten zoals die in het bestek zijn vermeld. Als het werk gereed is, doet de uitvoerende partij een gereedmelding bij de contactpersoon van de gemeente.

3.1.6 Overdrachtsfase De overdracht van (nieuw) aangelegde openbare ruimte omvat de opleving van de fysieke ruimte en de administratieve overdracht. Bij nieuwbouw levert de civiele aannemer het werk op aan de initiatiefnemer. De initiatiefnemer dient het werk over te dragen naar de gemeente. De LIOR geeft een aantal eisen mee waaraan de overdracht moet voldoen. Deze eisen worden in de meeste gevallen tevens in het bestek vastgelegd. Zie Bijlage 4 Vereiste documenten per projectfase voor welke documenten verplicht zijn en waar deze aan moeten voldoen Zie Bijlage 5 Toelichting overdracht voor extra informatie over wat er dient te gebeuren in deze fase.

Duurzaamheidssessie Onderdeel van de Aanpak Duurzaam GWW is de organisatie van een duurzaamheidssessie. Voor alle reconstructie, herinrichting en nieuwbouwprojecten is houden van zo’n sessie een vereiste. Een duurzaamheidssessie is een bijeenkomst waarbij alle belanghebbenden van een project samen kansen op het gebied van duurzaamheid vaststellen. Het is daarom raadzaam om een duurzaamheidssessie op verschillende momenten maar in ieder geval in het begin van het project, in de definitiefase te houden. Hierbij zijn o.a. aanwezig: -

Interne opdrachtgever; De projectleider Openbare Ruimte; De projectleider Gebiedsontwikkeling (bij gebiedsontwikkelingsprojecten) Een brede vertegenwoordiging van de afdeling Ruimte; Duurzaamheidsambassadeur; Relevante stakeholders die kunnen bijdragen aan het realiseren van de duurzaamheidsambitie.

Een goede voorbereiding van de duurzaamheidssessie zorgt voor betere resultaten. Denk bij de voorbereiding aan:

LIOR Medemblik 2023 3.2 Duurzaamheidssessie – pagina 22 van 94

-

Een analyse van het geldende beleid; Een analyse van de gebiedskenmerken; Vaststellen van prestatiedoelen; Selectie van kansrijke oplossingsrichtingen, bijvoorbeeld op basis van een enquête.

De duurzaamheidssessie levert de volgende resultaten op: -

-

Inzicht in de gemeentelijke kaders; Hoe het project een bijdrage kan leveren aan de gemeentelijke ambities; Inzicht in de specifieke duurzaamheidskansen voor het project en hoe deze meegenomen gaan worden in het verdere verloop van het project; Beeld van de relevante stakeholders; Inzicht in de positieve en negatieve duurzaamheidsimpact van het project op de omgeving en de stakeholders.

De resultaten worden verwerkt in een verslag met actielijst van de duurzaamheidssessie. In de vorm van een tekening en ingevuld ambitieweb. De projectleider van de gemeente beheert de actielijst en draagt zorg voor de verder invulling.

Richtlijnen en eisen per categorie In de volgende hoofdstukken worden per categorie technische richtlijnen en eisen voor de inrichting van de openbare ruimte gegeven. Achtereenvolgens komen de volgende categorieën aan bod: -

Wegen Fietsinfrastructuur Wandelinfrastructuur Waterinfrastructuur Kunstwerken Groen Bomen Riolering Openbare verlichting Overige nutsvoorzieningen Speelvoorzieningen Afvalinzameling Overig straatmeubilair.

De opbouw van de (sub)paragrafen vanaf hoofdstuk 4 is als volgt: Toepassing Inrichting Materiaal Objecten Toegankelijkheid Principeprofiel of –detail.

LIOR Medemblik 2023 3.3 Richtlijnen en eisen per categorie – pagina 23 van 94

4 Wegen

LIOR Medemblik 2023 3.3 Richtlijnen en eisen per categorie – pagina 24 van 94

Wegcategorisering

4 Wegen De gemeente Medemblik streeft naar een Duurzaam Veilige inrichting (SWOV, 2018). Een Duurzaam Veilige inrichting heeft als doel het voorkomen van ongevallen en het beperken van letsel. Daarbij is de functionaliteit, de herkenbaarheid en de voorspelbaarheid van wegen zeer belangrijk. Volgens de aanpak Duurzaam Veilig wordt functie, vorm en gebruik van de infrastructuur op elkaar afgestemd. Daarmee wordt gestreefd naar het voorkomen van: Onbedoeld gebruik van de infrastructuur; Ontmoetingen met hoge verschillen in snelheid of richting; Onzeker gedrag van weggebruikers. Om de functionaliteit van de wegen te borgen is het wegennet hiërarchisch opgebouwd in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Daarnaast wordt een onderscheid gemaakt tussen wegen binnen de bebouwde kom (bibeko) en wegen buiten de bebouwde kom (bubeko). De toegestane snelheid ligt binnen de bebouwde kom namelijk lager dan buiten de bebouwde kom, daarom gelden er andere eisen voor de inrichting. Deze wegcategorieën hebben elk een eigen functie en eigen inrichting. Wegcategorie

Functie

Stroomweg (bubeko, 100 of 120/130 km/uur)

Afwikkeling doorgaand verkeer, verkeersfunctie

Gebiedsontsluitingsweg (80 km/uur bubeko, 50 km/uur bibeko)

Verdelen, verzamelen en uitwisselen van verkeer op kruispunten, overwegend verkeersfunctie

Erftoegangsweg (60 km/uur bubeko, 30 km/uur bibeko)

Ontsluiten woningen, bedrijven en andere voorzieningen, bibeko overwegend verblijfsfunctie.

Tabel 3 Functies van de wegcategorieën

Figuur 5 Wegcategorisering volgens Duurzaam Veilig (SWOV, 2018)

In de gemeente Medemblik wordt voor gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom (50 km/uur) een onderscheid gemaakt tussen gebiedsontsluitingswegen en gebiedsontsluitingswegen min. Deze tussencategorie is opgenomen vanwege de lange lintdorpen (zogenaamde ‘grijze’ wegen). Het betreft wegen die qua functie tussen een erftoegangsweg en een gebiedsontsluitingsweg vallen. Hiermee sluit de gemeente Medemblik aan bij de wegencategorisering van buurgemeenten in de regio. Deze regionaal gewenste uniformiteit van de wegencategorisering is tot stand gekomen in overleg met de verkeerspolitie. Ook door het CROW wordt gewerkt aan richtlijnen voor deze ‘grijze’ wegen. Bij de inrichting wordt beleidsruimte geboden en is afstemming op de lokale situatie nodig. Op de volgende pagina is de wegencategorisering van de gemeente Medemblik te vinden. Dit wegencategoriseringsplan vormt een basis voor de uniforme inrichting van wegen. De gemeente Medemblik heeft geen stroomwegen in beheer.

LIOR Medemblik 2023 4.1 Wegcategorisering – pagina 25 van 94

Figuur 6 Wegencategoriseringsplan Gemeente Medemblik, GVVP 2022

LIOR Medemblik 2023 4.1 Wegcategorisering – pagina 26 van 94

Wegen binnen de bebouwde kom Van toepassing zijnde publicatie -

ASVV 2021.

De volgende uitgangspunten gelden voor alle wegen binnen de bebouwde kom: Wegbreedte wordt in principe gemeten van erfgrens tot erfgrens; De genoemde maten zijn exclusief trottoir- geleide- en opsluitbanden; De goot maakt onderdeel uit van het wegprofiel, zie 11.4 Kolken en goten; Doodlopende wegen (langer dan 30,00 m) moeten worden voorzien van een keermogelijkheid, zie ook de Handreiking Bluswatervoorziening en Bereikbaarheid (VRNHN, 2021); Bij beplanting en andere inrichtingselementen het zicht waarborgen; Openbare verlichting aanwezig, zie hoofdstuk 12 Duurzame uitgangspunten wegen bibeko -

Streven naar ecologische waarden door het toepassen van inheems plantmateriaal en schrale (bloemrijke) grasbermen; Berm kent een infiltrerende functie; Betonmateriaal hergebruiken na visuele beoordeling, tenzij niet mogelijk door verkeerde kleur voor functie; Gebakken materiaal hergebruiken, tenzij niet mogelijk door verkeerde kleur voor functie; Bij reconstructie de fundering hergebruiken indien mogelijk. Eventuele hoogovenslakken/hoogovengranulaat afvoeren; Duurzame inkoopcriteria toepassen voor verhardingsmateriaal; Ontwerp de weginrichting en parkeerplekken om water bij hevige buien te geleiden naar lager gelegen plekken.

4.2.1 Gebiedsontsluitingswegen Dit zijn de 50 km/uur wegen. De functie is het verdelen en verzamelen van verkeer, overwegend verkeersfunctie.

Toepassing -

Gemotoriseerd verkeer; Landbouwverkeer en langzaam verkeer op rijbaan; Voorkeur voor vrijliggende fietsvoorzieningen, zie 5.2 Fietspaden.

Inrichting -

Breedte van de rijbaan volgens CROW-normen; Bij voorkeur dubbele asmarkering. Anders één ononderbroken asmarkering (geen kantmarkering); Ter plaatste van gevaarpunten ononderbroken lengtemarkering rechterzijde rijbaan; Geen plateaus op kruisingen, gelijkvloerse kruisingen; Plateaus op lange rechtsstanden en/of wegversmallingen als snelheidsremmers; De maximale afstand tussen snelheidsremmers is 50,00 m; Op routes van hulpdiensten en openbaar vervoer zo min mogelijk obstakels toepassen; Verhoogde middengeleider voor en/of achter een kruising of oversteekplaats; Voorrangsweg of voorrangskruising; OV-halte op aanliggende halteplaatsen. Indien op rijbaan, dan fietsstrook onderbreken; Parkeren in vakken, zie 4.5 Parkeren. Erfaansluitingen (inritconstructies) op rijbaan, zie 4.4. De gemeente streeft naar een eenduidige manier waarop een inrit aansluit op een gebiedsontsluitingsweg aansluit.

LIOR Medemblik 2023 4.2 Wegen binnen de bebouwde kom – pagina 27 van 94

4.2.2 Gebiedsontsluitingswegen 50 min

Materiaal Rijbaan Fundering aan weerszijden 0,50 m breder aanleggen dan de rijbaan; Dakprofiel met afschot van 2,5 %; Gesloten verharding, meestal asfalt; Langsnaden moeten warm tegen warm aangebracht worden. Plateaus Rood asfalt (Cloburn); Samenstelling: AC 11 surf, steenslag Cloburn, zwarte bitumen, 4,5% ijzeroxide. Mengseleigenschappen: DL-B.

Bij gebiedsontsluitingswegen bibeko met beperkte breedte (smaller dan 5,40 m), de 50 min wegen, of ‘grijze’ wegen, geldt dezelfde inrichting als voor de standaard gebiedsontsluitingswegen, maar dan: -

Geen asmarkering; Geen vrijliggende fietspaden. Aan weerszijden (fiets)suggestiestroken met een minimale breedte van 1,70 m. Rood asfalt (samenstelling: AC 11 surf, steenslag Cloburn, zwarte bitumen, 4,5% ijzeroxide. Mengseleigenschappen: DL-B).

Bermbeveiliging Optioneel: een strook grasbetontegels. Belijning Met thermoplast of spray aanbrengen. Bij kans op trillingsschade aanbrengen met verf of Veluroute. Middengeleiders Groene invulling indien breder dan 1,20 m of groter dan 5 m2; Afschot 5 %; Indien verhard, dan onkruidwerende constructie; Technische eisen volgens de normen van het CROW.

Principeprofiel of –detail Zie Bijlage 7 Principeprofielen en details

LIOR Medemblik 2023 4.2 Wegen binnen de bebouwde kom – pagina 28 van 94

4.2.3 Erftoegangswegen Dit zijn de 30 km/uur wegen. Een erftoegangsweg is bedoeld voor het toegankelijk maken van (particuliere) erven. Alle groepen verkeersdeelnemers moeten van deze wegen gebruik kunnen maken. Manoeuvres zoals keren, draaien, in- en uitstappen en oversteken moeten zo veilig mogelijk kunnen worden uitgevoerd. De snelheid van het gemotoriseerde verkeer moet daarom hier laag zijn. Een 30 km/uurweg heeft overwegend een verblijfsfunctie. Parkeren heeft hier ook een belangrijke functie. (Woon)erven worden binnen de Duurzaam Veilige weginrichting niet meer toegepast. Dit concept is achterhaald. Het is raadzaam bestaande erven her in te richten als een 30 km/uur-zone. Een 30 km/uur-zone kan ook worden ingericht als Shared Space. Een Shared Space is een verblijfsruimte. In een Shared Space is geen niveauverschil tussen de verschillende functies, zodat vrije uitwisseling tussen de verschillende verkeersdeelnemers mogelijk is. In dit gebied is er (bijna) geen sturing door bijvoorbeeld bebording. Elke verkeersdeelnemer is zelf verantwoordelijk, het effect hiervan is dat verkeersdeelnemers beter opletten. Een 30 km/uur-zone inrichten als Shared Space geeft ruimte voor ruimtelijke kwaliteit. Het toepassen van een Shared Space inrichting is maatwerk en wijkt af van de standaard inrichting conform dit LIOR.

Derhalve slechts mogelijk met expliciete instemming van de en besluitvorming door de gemeente (zie paragraaf 1.5).

Toepassing  

Al het verkeer behalve voetgangers op de rijbaan; Deze wegen kunnen ook als éénrichtingsweg worden ingericht.

Figuur 7 Kruising, rijbaan en plateau als een standaard ETW bibeko. Locatie: Balkweiterhoek Zwaagdijk-West.

Inrichting           

Snelheidsremmers: plateaus op lange rechtstand en/of aan één zijde van de weg een wegversmalling (uitbuiging); De maximale afstand tussen snelheidsremmers is 50,00 m; Op routes van hulpdiensten en openbaar vervoer zo min mogelijk snelheidsremmers toepassen; Gelijkwaardige kruisingen; Kruisingen voorzien van plateaus; Geen belijning of markeringen; Ter plaatse van gevaarpunten ononderbroken lengtemarkeringen aan de rechterzijde van de rijbaan; Geen fietsstroken of (fiets)suggestiestroken; Geen voetgangersoversteekplaatsen (VOP), met uitzondering bijvoorbeeld bij scholen, zie 4.6 Schoolzones; OV-halte op rijbaan; Langsparkeren op rijbaan of in langsparkeerstrook, haaksparkeren aansluitend op de rijbaan, zie 4.5 Parkeren;

LIOR Medemblik 2023 4.2 Wegen binnen de bebouwde kom – pagina 29 van 94



Erfaansluitingen op rijbaan.

Materiaal Standaard rijbaan  Gewijzigd tonrond profiel, met 2,5 % tot 3 % afschot;  Betonstraatstenen;  Kleurvaste toplaag;  Kleur heidepaars, met voldoende contrast met plateaus;  Keiformaat of dikformaat;  Keperverband;  Gebruik maken van bisschopsmutsen/kardinaalsmutsen;  Invegen met zand voor zandbed. Rijbaan gebakken klinkers (zie 0, Locaties met afwijkende inrichting waar dit wordt toegepast)  Gebakken klinkers (straatbakstenen);  Keiformaat of dikformaat;  Kleur in overleg;  Keperverband;  Invegen met moraine split 2/6 en brekerzand. Rijbaan asfalt (toepassen bij kans op trillingsschade)  Fundering aan weerszijde 0,50 m breder aanleggen dan de rijbaan;  Dakprofiel met afschot van 2 %;  Gesloten verharding, meestal asfalt;  Gemodificeerde emulsie als bindmiddel;  Hollandse steenslag 4/8 als afdekmateriaal;  Langsnaden moeten warm tegen warm aangebracht worden.

Plateaus  Uitvoeren in hetzelfde materiaal als de rijbaan;  Bij elementverharding: Kleurvaste toplaag, kleur geel. Elleboogverband of keperverband. Taludstrepen in zwart met witte stenen, ook in betonstraatstenen;  Bij asfalt: kleur cloburn red (samenstelling: AC 11 surf, steenslag Cloburn, zwarte bitumen, 4,5% ijzeroxide. Mengseleigenschappen: DL-B). Markering  Bij rijbaan van elementverharding instraten;  Bij rijbaan van asfalt met spray aanbrengen. Bij kans op trillingsschade aanbrengen met verf of Veluroute. Opsluitbanden  10 x 20 cm toepassen;  Straten in straatzand. Trottoir  zie 6.2 Wandelpaden voor de inrichting van trottoirs;  Trottoirband beton, 13/15 x 25 cm, kleur grijs. Geleidebanden  Schuine zijde met een hoek van 45 °;  Tussen rijbaan en parkeervakken: 5/20 x 20 cm;  Tussen rijbaan en voetpad en tussen boomspiegels en parkeervakken: 5/20 x 20 cm (halfrond);  Materiaal beton.

Principeprofiel of -detail Zie Bijlage 7 Principeprofielen en details

Bij wegen waar zwaar verkeer gebruik van maakt is extra aandacht voor de constructie nodig en wordt SMA toegepast.

LIOR Medemblik 2023 4.2 Wegen binnen de bebouwde kom – pagina 30 van 94

Wegen buiten de bebouwde kom

Duurzame uitgangspunten wegen bubeko -

Van toepassing zijnde publicaties -

-

CROW 164a t/m 164d; Handboek Wegontwerp.

De volgende uitgangspunten gelden voor alle wegen buiten de bebouwde kom:  De wegbreedte wordt gemeten van bermsloot tot bermsloot;  De genoemde maten zijn exclusief trottoir- geleide- en opsluitbanden;  De goot maakt onderdeel uit van het wegprofiel, zie 12.4 Kolken en goten;  Doodlopende wegen (langer dan 30,00 m) moeten worden voorzien van een keermogelijkheid;  Bij beplanting en andere inrichtingselementen het zicht waarborgen;  Openbare verlichting enkel ter plaatste van discontinuïteiten en gevaarpunten, zie hoofdstuk 12 Openbare Verlichting.

-

Streven naar ecologische waarden door het toepassen van inheems plantmateriaal en bloemrijke grasbermen; Berm kent een infiltrerende functie; Betonmateriaal hergebruiken na visuele beoordeling, tenzij niet mogelijk door verkeerde kleur voor functie; Bij reconstructie de fundering hergebruiken indien mogelijk. Eventuele hoogovenslakken/hoogovengranulaat afvoeren; Duurzame inkoopcriteria toepassen voor verhardingsmateriaal; Ontwerp de weginrichting en parkeerplekken om water bij hevige buien te geleiden naar lager gelegen plekken.

4.3.1 Gebiedsontsluitingswegen Dit zijn de 80 km/uur wegen. De functie is het verdelen, verzamelen en uitwisselen van verkeer, overwegend verkeersfunctie. Een gebiedsontsluitingsweg verbindt een erftoegangsweg aan een stroomweg.

Toepassing   

Gemotoriseerd verkeer; Geen (brom)fietsers en voetgangers op de hoofdrijbaan; In principe geen uitritten van percelen.

Inrichting   

Onderbroken lengtemarkering rechterzijde rijbaan; Bij voorkeur fysieke rijbaanscheiding; OV-haltes niet op de rijbaan, maar op een aanliggende voorziening.

Materiaal 

Gesloten verharding, meestal asfalt.

LIOR Medemblik 2023 4.3 Wegen buiten de bebouwde kom – pagina 31 van 94

4.3.2 Erftoegangswegen Dit zijn de 60 km/uur wegen. Functie is het afhandelen van verkeer en het ontsluiten van woningen, bedrijven en andere voorzieningen.

Toepassing   

Gemotoriseerd verkeer; Landbouwverkeer, (brom)fietsers en voetgangers op de rijbaan toegestaan; Bij hoge intensiteiten autoverkeer bij voorkeur vrijliggend fietspad, zie 6.2 Fietspaden.

Inrichting         

Geen rijbaanscheiding; Geen asmarkering; Geen fietsstroken op de rijbaan; Kantmarkering: onderbroken lengtemarkering; OV-halte op de rijbaan; Kruispunten voorzien van plateaus; Plateaus op rechtstanden (minimale lengte vlakke deel plateau is 20 m); Op routes van hulpdiensten en openbaar vervoer zo min mogelijk obstakels toepassen; Obstakelvrije zone naast rijbaan 0,60 m breed.

Materiaal Rijbaan  Fundering aan weerszijden 0,50 m breder aanleggen dan de rijbaan;  Dakprofiel met afschot van 2,5 %;  Gesloten verharding, meestal asfalt;  Gemodificeerde emulsie als bindmiddel;  Langsnaden moeten warm tegen warm aangebracht worden. Plateaus Rood asfalt Cloburn (Samenstelling: AC 11 surf, steenslag Cloburn, zwarte bitumen, 4,5% ijzeroxide. Mengseleigenschappen: DL-B). Bermbeveiliging  Optioneel: een strook grasbetontegels. Belijning Met thermoplast of spray aanbrengen. Bij kans op trillingsschade aanbrengen met verf of Veluroute.

Principeprofiel of -detail Zie Bijlage 7 Principeprofielen en details.

Bij erftoegangswegen bubeko smaller dan 4,50 m geldt dezelfde inrichting maar dan:  Geen kantmarkering;  Geen plateaus;  Ter plaatse van gevaarpunten ononderbroken lengtemarkering aan de rechterzijde van de rijbaan.

LIOR Medemblik 2023 4.3 Wegen buiten de bebouwde kom – pagina 32 van 94

Inritten Van toepassing zijnde publicaties -

ASVV 2021;

Toepassing Inritten toepassen bij woningen met een (of meerdere) parkeerplekken op eigen terrein, en bij zijwegen.

Inrichting        

Een inritconstructie wordt opgebouwd uit blokken of door middel van een verlaagde band, dit is afhankelijk van de situatie; Bij een woning met een enkele inrit: breedte 3,50 m exclusief eindstukken; Bij een woning met een dubbele inrit: breedte 5,00 m exclusief eindstukken; Gezamenlijke inrit twee woningen: breedte 7,00 m exclusief eindstukken; Gezamenlijke inrit twee woningen, één enkele inrit en één dubbele inrit: breedte 8,00 m exclusief eindstukken; Gezamenlijke inrit twee woningen, twee keer een dubbele inrit: breedte 10,00 m exclusief eindstukken; Een eindstuk is 0,50 m breed en 0,75 m diep; Bij een te smal trottoir (< 0,90 m) korte inritblokken van 0,45 m breed toepassen.

  

(afhankelijk van gebruikt materiaal in omgeving en beschikbare ruimte); De rijbaan achter de inritconstructie uitvoeren in hetzelfde materiaal als aangrenzende bestrating; De rijbaan achter de inritconstructie uitvoeren in elementen van minimaal 8 cm dik, geldt ook voor tegels; Bibeko de inritten naar woningen en zijwegen voorzien van een betonnen inritband of verlaagde band.

Objecten Nabij inritten geen objecten plaatsen.

Principeprofiel of –detail Zie Bijlage 7 Principeprofielen en details

Figuur 8 inritconstructie. Locatie: Balkweiterhoek Zwaagdijk-West