01 DOC-22-619923 Beleidskaders Openbaar Groen.pdf

24

Beleidskaders Openbaar Groen



De regio wil een gezonde en inclusieve regio zijn waarin iedereen mee doet en waarin (kwetsbare) inwoners een passend zorgaanbod en woonplek krijgen.

De ambities zijn vertaald naar concrete acties in het Uitvoeringsprogramma, voor de korte (2 jaar) en middellange termijn (2-5 jaar). Dit zijn de acties die de Pact-gemeenten en samenwerkingspartners hebben gekozen en uitgewerkt. Onderdeel van het uitvoeringsprogramma zijn het Natuur -en Recreatieplan West-Friesland, de Strategie Klimaatadaptatie West-Friesland 2050 en de Strategie en Actieagenda Circulair West-Friesland. Deze drie worden hieronder beschreven.

Natuur -en Recreatieplan West-Friesland Het Natuur- en Recreatieplan dateert uit 2016 en geeft invulling aan de regionale ambitie van West-Friesland op het vlak van natuur, landschap en recreatie voor een periode van tien tot vijftien jaar (dus tot 2026 á 2031). Ambitie van het Natuur- en Recreatieplan is om de kernkwaliteiten van natuur, landschap en recreatie te benutten en te ontwikkelen om te komen tot een meer aantrekkelijke woon- en leefomgeving. West-Friesland doet dit door behoud van zijn kernkwaliteiten centraal te stellen, te werken aan kwaliteitsverbetering hiervan en verbindingen te leggen (zowel binnen als buiten de regio). In het plan worden de volgende doelen gesteld: 1. Vergroten van de beleefbaarheid van het landschap 2. Het door ontwikkelen van het recreatieaanbod 3. Aantrekken van meer bezoekers van buiten de regio 4. Behouden en ontwikkelen van biodiversiteit. Het eerste en het vierde doel raken aan groenbeleid van gemeente Medemblik en komen ook overeen met de doelen van Medemblik. De overige doelen zijn van kleiner belang voor het groenbeleid. Als middelen om doel 1 te bereiken worden vooral maatregelen genoemd ter verbetering van de recreatieve infrastructuur, zoals wandel- fiets- en vaarverbindingen, aanleg van uitzichtpunten en uitleg over het landschap.

Doel 4 wordt niet zozeer nagestreefd door het toevoegen van grootschalige gebieden aan het bestaande natuurareaal, maar door kwalitatieve verbetering in het bestaande groenareaal. Denk aan het uitbreiden en herinrichten van natuurvriendelijke oevers en het aanleggen van kruiden- en bloemrijke bermen en weiden. Dit komt de beleving voor de recreant ook ten goede. De focus ligt niet alleen op het buitengebied. Ook in de kernen is veel winst te behalen. Om dit te bereiken, zullen inwoners van de regio bewust worden gemaakt hoe zij de natuur een handje kunnen helpen in hun eigen tuin en directe omgeving.

Strategie Klimaatadaptatie West-Friesland 2050 Het klimaat verandert. Het wordt gemiddeld warmer. Lange periodes van droogte wisselen af met hevige neerslag. We krijgen vaker met hittegolven te maken. Het risico op overstromingen neemt toe. Ook in de regio West-Friesland. Dat leidt op termijn tot mogelijk grote, negatieve gevolgen voor de veiligheid en leefbaarheid. De Strategie Klimaatadaptatie West-Friesland 2050 is een Plan van Aanpak dat zich richt op het klimaatbestendig (ofwel klimaat adaptief) maken van de leefomgeving. Het bevat processtappen die nodig zijn om tot een klimaat adaptieve regio West-Friesland te komen.

25

Beleidskaders Openbaar Groen

De eerste processtap is een stresstest om de kwetsbaarheden duidelijk te krijgen. De vervolgstappen zijn:  Prioriteiten vaststellen;  Een uitvoeringsagenda opstellen;  Benodigde maatregelen vastleggen in beleid en werkprocessen;  Andere partijen motiveren om actie te ondernemen;  Voorbereiden op mogelijke calamiteiten. Bij inrichting en beheer van de openbare ruimte is klimaatadaptatie een belangrijk onderwerp. De Strategie stelt: Op hoofdlijnen verwachten we dat de adaptatiemaatregelen met reguliere klussen worden gecombineerd. Als het onderwerp volwaardig onderdeel van integrale werkvoorbereiding is, dan kan de extra inspanning voor de ruimtelijke adaptatie ook bij ruimtelijke ordening beperkt blijven. Door de stresstest in een zes jaarlijkse cyclus te herhalen, en aan de hand daarvan doelen en processen bij te stellen, moet West-Friesland in 2050 klimaat adaptief zijn. Strategie en Actieagenda Circulair West-Friesland Dit vormt een onderdeel van Pact West-Friesland 7.1. In 2040 wil West-Friesland een energie neutrale regio zijn. Daartoe wil zij toewerken naar een circulaire economie via onderstaande stappen:    

Slim omgaan met grondstoffen die betaalbaar, bereikbaar en beschikbaar zijn; Een gezonde economie met zo min mogelijk schadelijke emissies voor mens en omgeving; Circulaire ontwikkeling versnellen door samen doen, verbinden, aanjagen en inspireren; Regionale schaal voor circulair ondernemen, provinciale schaal voor ketengerichte samenwerking;

Circulair West-Friesland is met name gericht op bedrijven, organisaties en overheden. Daarbij ligt de focus op circulair inkopen en aanbesteden, onderling delen van kennis, het verbinden van partijen en het samenwerken aan concrete projecten.

GEMEENTELIJK BELEID Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) Artikel 2.17 Binnen zes meter van bovengrondse hoogspanningsleidingen mogen geen houtige gewassen hoger dan twee meter worden geplant. Artikelen 5.6 tot en met 5.18 Vóór het uitvoeren van werkzaamheden aan kabels en leidingen moet bij burgemeester en wethouders een instemmingsbesluit worden aangevraagd. Het college heeft de bevoegdheid om voorwaarden te stellen, bijvoorbeeld ten aanzien van de bescherming van groenvoorzieningen. Indien de gemeente de coördinaten van de zich in het tracé bevindende (monumentale) bomen aanlevert, dan moet de netbeheerder deze (inclusief de kroonprojectie) op de instemmingstekening weergeven. Het is verplicht na het einde van de werkzaamheden de grond, eventuele verhardingen en groenvoorzieningen terug te brengen in de oude staat. Artikel 7.12 Het is verboden houtopstanden te vellen die staan:

26

Beleidskaders Openbaar Groen

-

Op de lijst met waardevolle en monumentale bomen, of: In de openbare ruimte binnen de bebouwde kom.

Onder vellen wordt tevens begrepen: kappen, rooien, verplanten en het verrichten van handelingen die ernstige beschadiging of ontsiering van de houtopstand ten gevolge kunnen hebben. Een aangevraagde kapvergunning kan worden geweigerd op grond van onder andere: a. Alternatieven waarbij de houtopstand kan worden gespaard; b. Natuur- en milieuwaarde van de houtopstand; c. Landschappelijke waarde van de houtopstand; d. Waarde van de houtopstand voor stads- en dorpsschoon; e. Beeldbepalende waarde van de houtopstand; f. Cultuurhistorische waarde van de houtopstand; g. Waarde van de houtopstand voor de recreatie en leefbaarheid en h. Concreetheid en haalbaarheid van het project. Het bevoegd gezag kan een herplantverplichting opleggen en voorwaarden stellen aan werkzaamheden rondom te handhaven bomen. Artikel 7.13b De ‘verboden zone’ (zie artikel 5:42 BW) wordt voor bomen op openbare grond verkleind tot 0,5 meter van de naburige erfgrens. Voor heggen en heesters op openbare grond wordt de afstand verkort tot nihil.

Enkele opmerkingen: - Waardevolle bomen zijn d.d. 15 oktober 2019 door gemeente Medemblik vastgesteld en bevinden zich op particulier terrein. Het betreft volgens bijlage 3 van de VFL 586 bomen. - Monumentale bomen zijn door de Bomenstichting aangewezen en door gemeente Medemblik opgenomen in de VFL. Het betreft volgens de lijst 74 bomen. - Binnen de bebouwde kom mogen alle overige particuliere bomen zonder vergunning worden gekapt. Wel gelden de bepalingen in de Wet natuurbescherming. - Voor alle gemeentelijke bomen binnen de bebouwde kom is een kapvergunning vereist, tenzij sprake is van dunning. In de VFL is echter geen definitie van het begrip ‘boom’ opgenomen en ook geen minimale stamdiameter of omtrek. Hierdoor kan onduidelijkheid ontstaan over de mate van bescherming van een te kappen houtig gewas. - Als op te nemen definitie stellen wij voor: “een houtig, opgaand gewas, zowel levend als afgestorven, met een omtrek van de stam van minimaal 63 cm op 130 cm hoogte boven het maaiveld; in geval van meerstammigheid geldt de omtrek van de dikste stam; in geval een gewas op aanwijzen door het college is aangeplant met als doel uit te groeien tot boom, geldt geen minimale stamomtrek.”

Programmabegroting met de doelenboom Gemeente Medemblik 2023-2026 In de programmabegroting presenteert de gemeente de hoofddoelen voor de komende jaren 2023-2026. Er zijn drie programma’s binnen de gemeente: -

Programma 1: Dienstverlening en Organisatie Programma 2: Samen leven en ondersteuning Programma 3: Wonen, werken en recreëren

27

Beleidskaders Openbaar Groen

Het beheer en onderhoud van het openbaar groen valt binnen programma 3. Dit programma heeft onderstaande hoofddoelen: We vinden leefbare kernen in onze gemeente belangrijk. We bouwen woningen/ondersteunen woningbouw in alle kernen. Ook ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. We kijken naar wat wel kan: “ja mits” in plaats van “nee, tenzij”. Zo blijven kernen aantrekkelijk voor alle inwoners uit onze gemeente. Het beheer van de openbare ruimte vraagt om blijvende aandacht. Een verzorgde openbare ruimte draagt bij aan leefbare kernen. De budgetten voor groenonderhoud staan onder druk. Dit wordt zichtbaar, bijvoorbeeld door meer onkruid in het openbaar groen. Om de werkgelegenheid in onze gemeente te behouden nemen we samen met ondernemers initiatieven om daar zo goed mogelijk voor te zorgen. De nieuwe Omgevingswet bundelt regels voor projecten in de openbare ruimte. Zo wordt het makkelijker om projecten te starten. We gaan ons voorbereiden op deze nieuwe Omgevingswet. Bij de invoering ervan trekken de zeven West-Friese gemeenten samen op. We schonen onze regels en beleid op en verzamelen en bundelen de regels voor de fysieke leefomgeving in één verordening. Onderdelen van de Omgevingswet die niet direct noodzakelijk zijn stellen we uit.

Groenstructuurplan (d.d. 7 oktober 2011) De beleidskaders voor het openbaar groen, samen met het groenbeheerplan en het groenbeleidsplan vervangen het groenstructuurplan.

Waardevolle bomenlijst (2012) Op deze lijst staan particuliere bomen en boomstructuren die de gemeente waardevol vindt voor de gemeenschap. Het kan gaan om een markante boom of een zeldzame soort die is uitgegroeid tot een fors exemplaar. Voor deze particuliere bomen moet altijd een kapvergunning worden aangevraagd. Voor particuliere bomen die niet op de waardevolle bomenlijst staan en tevens niet op de landelijke monumentale bomenlijst, hoeft geen kapvergunning te worden aangevraagd. Waardevolle particuliere bomen bezitten een van de volgende kenmerken: -

Beeldbepalende waarde: door zijn verschijning, vorm of groenstructuur waarvan hij deel uitmaakt. Cultuurhistorische waarde: geschiedenis, locatie of aanleiding van planten van de boom, zoals een herdenkingsboom of een historische groenstructuur. Dendrologische waarde: Voor Nederland zeldzame soorten of variëteiten

De waardevolle bomenlijst wordt eens in de vijf jaar geactualiseerd. Beleidsnota Biodiversiteit 2021 De ambitie van de nota is: “Door in meer gebieden in de gemeente natuurgericht beheer uit te voeren en waar nodig inrichtingsmaatregelen te treffen, worden deze locaties geschikter gemaakt voor de vestiging van inheemse flora en fauna. […] Op doorstroomlocaties in dorpskernen en recreatieve routes treffen we natuurinrichtingsmaatregelen om de inheems natuur een handje te helpen. Zo krijgen we op deze locaties een bloemrijk grasland, wat naast de natuur ook de esthetiek ten goede komt.” Om de flora- en faunasoorten te kunnen monitoren en om hier praktische uitvoeringsmaatregelen uit te kunnen filteren, zijn er lokale indicatorsoorten aangewezen: de West Friese indicatorsoorten (zie paragraaf 4.2 van de nota). De nota noemt enkele principes kansrijk die passen bij het zogenaamd ‘parkinclusief ontwikkelen’ van nieuwbouwlocaties. De kansrijk geachte principes zijn:

28

Beleidskaders Openbaar Groen

-

Gebruik de bestaande landschapsstructuur; Maak gebruik van groene corridors en verbind deze met de nieuwe ontwikkeling; Verbind d.m.v. groene ringvormige corridors; Maak groene stadsranden.

Waar dat mogelijk is, wil gemeente Medemblik inzetten op natuurvriendelijker beheer, zoals gefaseerd maaibeheer of sinusbeheer.

Leidraad openbare ruimte 2023 (LIOR) De LIOR geeft technische richtlijnen voor de inrichting van de openbare ruimte. Hierbij wordt gelet op beheerbaarheid, functionaliteit, gebruik, beeldkwaliteit, veiligheid en duurzaamheid. De LIOR beschrijft een standaard inrichting van de openbare ruimte. Bij elke herinrichting, renovatie en nieuwe ontwikkeling dient de LIOR gebruikt te worden. Op sommige locaties binnen de gemeente Medemblik wijkt de inrichting af van de standaard (zie paragraaf 1.5.3). Op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en klimaatadaptatie worden de doelstellingen zoals overeengekomen binnen de regio West-Friesland nagestreefd. Ten aanzien van klimaatadaptatie zijn voor groen belangrijke uitgangspunten: - Voor hemelwaterafvoer geldt de voorkeursvolgorde: vasthouden, bergen, afvoeren; - Groene maatregelen (zoals wadi’s) hebben hierbij de voorkeur boven grijze maatregelen; - Het uitgangspunt is dat hemelwater wordt gescheiden van het vuilwaterriool; - Groen is van groot belang om hittestress tegen te gaan. Bomen zorgen voor schaduw en verdamping. Ook het vergroten van de biodiversiteit is een belangrijk doel. Uitgangspunten hiervoor zijn: - Zoveel mogelijk inheemse beplanting gebruiken om biodiversiteit te stimuleren; - Aanplanten van minimaal 3-5 verschillende (boom)soorten.

In hoofdstuk 4, de eisen per inrichtingselement in de openbare ruimte worden, waar relevant, ook richtlijnen voor het toe te passen groen gegeven. De paragrafen 4.6 en 4.7 benoemen specifieke eisen ten aanzien van groen en bomen.

29