00 DOC-21-430023 - Raadsvoorstel Zienswijze beleidsplan WerkSaam 2022-2025.pdf

RAADSVERGADERING d.d. 30 september 2021 Zaaknummer

Z-21-165511

Voorstelnummer

DOC-21-430023

Onderwerp

Zienswijze beleidsplan WerkSaam 2022-2025

Agendapunt Portefeuillehouder(s)

Harry Nederpelt

Afdelingshoofd(en) Besluit De raad van de gemeente Medemblik, gelezen het bijbehorend voorstel van het College van burgemeester en wethouders van Medemblik d.d. 24 augustus 2021; gelet op de participatiewet en aanverwante wetgeving zoals Ioaw/Ioaz, WSW, BBZ en de Wet Banenafspraak; overwegende dat de raad op 15 februari is betrokken bij de evaluatie van de huidige beleidsperiode en in de commissie van 4 maart input heeft geleverd voor de nieuwe beleidsperiode. WerkSaam een gemeenschappelijke regeling is en de raad de zienswijze afgeeft op het beleidsplan;

besluit 1. Een positieve zienswijze af te geven op het beleidsplan 2022-2025 van WerkSaam Westfriesland ‘Meedoen telt!’.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Medemblik, gehouden op 30 september 2021.

De griffier,

De voorzitter,

Documentnummer: DOC-21-430023

1 van 5

Ter besluitvorming Onderwerp Zienswijze beleidsplan WerkSaam Westfriesland 2022-2025. Aanleiding Voor de uitvoering van de Participatiewet en aanverwante wetten (zoals de Ioaw/Ioaz1, WSW2, BBZ3 en de Wet Banenafspraak) werken de Westfriese gemeenten samen in de Gemeenschappelijke regeling WerkSaam Westfriesland (hierna WerkSaam). WerkSaam heeft een nieuw beleidsplan opgesteld: ‘Meedoen telt!’, Beleidsplan 2022-2025. Voorafgaand hieraan heeft WerkSaam input opgehaald bij alle zeven gemeenteraden. Voordat het algemeen bestuur van WerkSaam dit beleidsplan vaststelt, wordt het beleidsplan voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. Voorstel 1. De raad voor te stellen een positieve zienswijze af te geven op het beleidsplan 2022-2025 van WerkSaam Westfriesland ‘Meedoen telt!’. Beoogd resultaat WerkSaam zorgt er voor dat inwoners naar vermogen meedoen aan het arbeidsproces door maatwerk te leveren op het gebied van arbeidsbemiddeling, arbeidsontwikkeling en inkomensondersteuning. Het beleidsplan biedt de kaders voor de uitvoering door WerkSaam. Argumenten 1.1 Door vaststelling van het beleidsplan zijn de kaders waarbinnen WerkSaam dit doet vastgelegd en is duidelijk wat WerkSaam doet en hoe ze dat doet. 1.2 Het huidige beleidsplan 2018-2021 is geëvalueerd in het licht van de huidige maatschappelijke ontwikkelingen en is besproken met de zeven Westfriese gemeenteraden.

Verwerking van de ophaalsessie gemeenteraad Medemblik d.d. 15 februari en 4 maart 2021 In het begeleidend schrijven van WerkSaam is aangegeven hoe de input van alle zeven Wesfriese gemeenteraden is verwerkt. Hieronder kort weergegeven hoe de input van de gemeenteraad van Medemblik is verwerkt. 

Maatregelen om duurzame uitstroom te bevorderen. Zo snel mogelijk plaatsen op werk of duurzame uitstroom?

Duurzame uitstroom wordt door de gemeenteraadsleden ondersteund. WerkSaam gaat voor een methodische aanpak, waarbij de cliënt meer eigen inbreng heeft in het plan naar werk. Hierdoor verbetert de betrokkenheid en de motivatie en daarmee de kans op duurzame uitstroom. WerkSaam investeert in ontwikkeling, in goede begeleiding op de werkplek, jobcoaching waar nodig. Meer inzetten op begeleiding en nazorg kost extra capaciteit. WerkSaam zal andere taken daarom anders moeten inrichten om deze capaciteit vrij te maken. WerkSaam gaat er op termijn vanuit dat de investeringen Ioaw/Ioaz: Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers/ inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen. Aanvullingen op het inkomen van AOW gerechtigden tot bijstandsniveau. 2 Sociale werkvoorzieningen/ -plaatsen. 3 Inkomensondersteuning zelfstandigen. 1

Documentnummer: DOC-21-430023

2 van 5

die zij aan de voorkant doet, aan de achterkant rendement oplevert. Er wordt aan gemeenten dan ook geen aanvullende financiering gevraagd. 

BUIG (overschot mag WerkSaam gebruiken om meer mensen aan werk te helpen)

Er is gereserveerdheid bij de gemeenteraadsleden. Er zullen goede afwegingen gemaakt Moeten worden en mogelijk kunnen overschotten ook gebruikt worden op andere plekken binnen het sociaal domein. Een goede uitwerking hiervan zien zij graag tegemoet. WerkSaam heeft geen voorstellen in haar beleidsplan opgenomen, omdat op dit moment er verschillen zijn in de overschotten en tekorten bij de zeven Westfriese gemeenten. Dat maakt het lastig om een voorstel te doen. Wel zien zij mogelijkheden om met de huidige budgetten meer participatie te realiseren. Dit kan door inzet van loonkostensubsidie. Dit is een financieel re-integratie instrument dat wordt toegevoegd aan de BUIG. Door de loonkostensubsidie meer in te zetten wordt een deel van de BUIG ingezet voor re-integratie. Dit gebeurt op basis van de individuele behoefte van de cliënt. De loonkosten subsidie is slechts een klein deel van de BUIG. Daarnaast kan meer participatie gerealiseerd worden met ‘Work First’, maar is een kostbaar instrument. WerkSaam heeft tijd nodig en de ervaringen uit de pilot ‘Work First’ om met een businesscase te komen. Op basis daarvan kan een voorstel aan de gemeenten gedaan worden om de kosten voor dit instrument te dekken uit het overschot van de BUIG. 

Kwijtscheldingsbeleid

De gemeenteraadsleden zijn voor het voorkomen van schulden waar mogelijk en maatwerk bieden. WerkSaam stelt nu een beheerst beleid voor. Bij uitstroom naar tijdelijk werk worden terugvorderingen één jaar bevroren. Daarna worden de terugvorderingen verstuurd en afgelost. De maximale aflossingstermijn gaat in het huidige voorstel van vijf naar drie jaar en is daarmee gelijk aan het schuldsaneringsbeleid. Dit scheelt in heel Westfriesland €50.000 per jaar aan inkomsten. Voor een inwoner die net (weer) aan het werk is heeft deze aangepaste regeling in positieve zin grote impact. Deze regeling geldt niet voor fraudeurs. 

Handhaving

De gemeenteraadsleden ondersteunt handhaving met de menselijk maat. In het nieuwe beleidsplan maakt WerkSaam onderscheid in goedwillende en kwaadwillende cliënten (fraudeurs). Fraudeurs worden hard aangepakt. WerkSaam gaat investeren in scholing van medewerkers om het verschil tussen de twee beter te signaleren en herkennen. Daarnaast gaat WerkSaam waarschuwingen opnemen in haar handhavingsbeleid.

Documentnummer: DOC-21-430023

3 van 5

Kanttekeningen 1.1 Er wordt nieuwe wetgeving t.a.v. fraudeaanpak verwacht na vorming van het nieuwe kabinet, maar de verwachting is dat deze in lijn is met de nieuwe werkwijze van WerkSaam. WerkSaam loopt met dit beleidsplan voor op wetgeving die wordt verwacht na het aantreden van een nieuw kabinet. Met de inzichten uit de toeslagenaffaire heeft de Tweede Kamer aangegeven wetgeving te willen waarbij het hard aanpakken van vermeende fraude wordt genuanceerd. Dit beleidsplan behelst de geest van deze richting. WerkSaam zal het beleid uitvoeren binnen de grenzen van de geldende wetgeving, maar sorteert wel alvast voor met deze kaders. Dit is een keuze. Aangezien de verwachting is dat de nieuwe wetgeving in lijn met de nieuwe werkwijze van WerkSaam zal zijn, kan deze keuze van WerkSaam worden ondersteund. 1.2 Het wetsvoorstel ‘passend aanbod’ heeft mogelijk gevolgen voor de gemeenten in de begeleiding van zorgcliënten, maar hierover dienen nadere afspraken gemaakt te worden met WerkSaam. De kern van het concept wetsvoorstel ‘passend aanbod’4, is dat gemeenten verplicht worden álle mensen in de bijstand een passend aanbod te doen, ook wanneer dat niet op de arbeidsmarkt kan. Het passend aanbod kan ook vrijwilligerswerk of een vorm van dagbesteding zijn als het gaat om zorgcliënten5.

In het beleidsplan schrijft WerkSaam dat het wetsvoorstel, indien aangenomen, grote gevolgen zal hebben voor de begeleiding van zorgcliënten. De gevolgen zijn voor gemeenten schrijft WerkSaam. De vraag is of dit daadwerkelijk zo gesteld kan worden en er afspraken met WerkSaam moeten worden gemaakt over het beleid en de uitvoering. In het beleidsplan WerkSaam 2018-2021 is vastgesteld dat WerkSaam geen re-integratie biedt aan zorgcliënten. De gemeente biedt, indien nodig, ondersteuning in het kader van de Wmo of zorg totdat cliënt ontwikkelbaar is naar werk. Het passend aanbod vloeit voort uit de Participatiewet. Het heeft mogelijk voorkeur om het realiseren van passend aanbod geheel bij WerkSaam te beleggen, omdat WerkSaam toegerust is voor het beleid en de uitvoering van de Participatiewet, inclusief handhaving en sanctionering. Het ligt daarmee voor de hand dat alleen WerkSaam het passend aanbod kan opleggen indien het aanbod een verplichtend karakter heeft. Eventuele extra middelen voor de uitvoering van deze wet worden dan via het re-integratiebudget of de BUIG overdragen aan WerkSaam. Voorgesteld wordt om hierover nog afspraken te maken tussen WerkSaam en de gemeenten, zodra er meer bekend is.

Medemblik spreekt haar vertrouwen uit dat mocht dit te zijner tijd aan de orde zijn, WerkSaam en Gemeenten hierover met elkaar in gesprek zullen gaan en tot goede afspraken zullen komen. Een aanpassing van het beleidsplan hierop, is voor alsnog te voorbarig. 1.3 Een soepeler kwijtscheldingsbeleid zorgt voor minder inkomsten voor de gemeente, maar daartegenover staat een grotere kans op uitstroom uit de bijstand en minder instroom in de gemeentelijke schuldhulpverlening. Een versoepeling van het kwijtscheldingsbeleid zorgt voor een financieel risico bij de gemeente. WerkSaam geeft in haar begeleidend schrijven aan dat diverse voorstellen nog nader uitgewerkt worden om het kwijtscheldingsbeleid aan te passen. De financiële consequenties van aangepast beleid worden daarbij in kaart gebracht.

Voorstel van wet tot wijziging van de Participatiewet in verband met het verbeteren van de ondersteuning van mensen in de bijstand en aanpassing van de uitvoering van de taaleis. 5 Een zorgcliënt is een binnen 5 jaar niet naar werk ontwikkelbare cliënt. Zij behelzen ongeveer 30% van de cliënten. 4

Documentnummer: DOC-21-430023

4 van 5

Financiën Het beleidsplan is gericht op het voorkomen van instroom, bevorderen van door- en uitstroom en het verlagen van de uitkeringslast. Het beleidsplan gaat echter niet in op de financiële gevolgen. De concept begroting 2022 is voor het zomerreces aan de gemeenteraad voorgelegd voor een zienswijze. Hierin is zo veel mogelijk rekening gehouden met het nieuwe beleidsplan. Daarnaast ontvangen de gemeenten een voor- en najaarsnota, een analyse inkomenstekort BUIG en een kaderbrief met uitgangspunten voor de volgende begrotingen. Over de kadernota’s en begrotingen wordt u gevraagd een zienswijze te geven. Uitvoering/evaluatie De zienswijzen van de gemeenteraden worden voor 1 december 2021 gecommuniceerd aan het algemeen bestuur van WerkSaam. Het algemeen bestuur neemt op 9 december 2021 een besluit. Het nieuwe beleidsplan treedt per 1 januari 2022 in werking. Bij de regionale raadsledenbijeenkomst van 29 september 2021 zal een presentatie worden gegeven om alle raadsleden te informeren over wat er met hun input is gedaan. Communicatie n.v.t. Bijlagen Collegevoorstel DOC-21-40022 Brief aan colleges verzoek zienswijze raden DOC-21-430026 Concept beleidsplan WerkSaam 2022-2025 DOC-21-430025

Raadscommissie d.d. 13 september 2021

Documentnummer: DOC-21-430023

5 van 5