Raadsvoorstel Opvang asielzoekers

RAADSVOORSTEL Zaaknummer: 687957 Behandeldatum college: 18-06-2024 Raadsvoorstel Opvang asielzoekers Inleiding Er zijn nog steeds onvoldoende opvangplekken voor asielzoekers in Nederland. Dat leidt tot schrijnende situaties voor mensen in nood en voor gemeenten met overvolle opvanglocaties. Het recente dringende verzoek van premier Rutte en staatssecretaris Van de Burg van 14 juni jl. (bijlage 1), geeft de nood nogmaals aan. Maassluis hielp altijd al mensen die in nood zitten en werkt daarvoor samen met medeoverheden. Ons onveranderde uitgangspunt is dat wij ons evenredige aandeel leveren in deze maatschappelijke opgave. Wij zijn solidair met gemeentes die nu een onevenredig groot aandeel dragen, in vaak overvolle locaties. Het College wil haar verantwoordelijkheid blijven nemen en een evenredige bijdrage leveren. Dit betekent dat de capaciteit van de asielopvang in Maassluis vergroot moet worden. Het besluit over de wijze van opvang in een gemeente is een collegebesluit. Het college wil de raad echter zorgvuldig informeren en in goed overleg tot besluitvorming komen. Bij het uitbreken van de opvangcrisis heeft Maassluis besloten in te gaan op het verzoek van het kabinet en de Commissaris van de Koning om tijdelijke noodopvang voor vluchtelingen mogelijk te maken.

Wij hebben het COA toestemming gegeven om 70 asielzoekers op te vangen aan boord van de Lady Anne in de buitenhaven. Dat deden we naast dat wij altijd zorgvuldig invulling hebben geven aan onze gemeentelijke taakstelling voor het permanent huisvesten van de aan ons toegewezen statushouders. Het Rijk heeft na jaren van dringende verzoeken om bijdragen van gemeenten in Nederland nu ook een wettelijk afdwingbare opgave vastgesteld. Op grond van de Spreidingswet zijn provincies verplicht vóór 1 november 2024 aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid aan te geven hoe het aantal opvangplekken voor asielzoekers in de provincie, per gemeente wordt geregeld. Om dit provinciale plan op te bouwen, wordt per regio in de provincie een regioplan opgesteld. De opvang moet uiterlijk 1 juli 2025 gerealiseerd zijn. Het COA verzorgt de opvang van asielzoekers, de gemeente moet het COA toestemming geven om dat te doen. Maassluis moet in juli 2024 in het regioplan aangeven welke bijdrage zij levert aan de opvang van asielzoekers in onze regio.

Zaaknummer:687957

1

Vanwege de acute nood in Nederland en vanwege de fasering van het regioplan vraagt het college vóór de zomer van 2024 het debat aangaan met de raad. Eerdere besluiten en coalitieakkoord Coalitieakkoord: "We willen er als gemeentebestuur van zijn: aanjagend, een plek bieden, contacten buiten de eigen kring bevorderen, jong en ouder met elkaar in contact brengen, een vluchteling of vergunninghouder écht laten integreren in Maassluis door gastvrij te zijn." -

Zaak: 377756 Raadsvoorstel tot voortzetten noodopvang vluchtelingen op Lady Anne

Inhoud Maassluis hielp altijd al mensen die in nood zitten en werkt daarvoor samen met medeoverheden. Ons onveranderde uitgangspunt is dat wij ons evenredige aandeel leveren in deze maatschappelijke opgave. Wij zijn solidair met gemeentes die nu een onevenredig groot aandeel dragen, in vaak overvolle locaties. Er ligt een dringend verzoek van het kabinet waaraan wij tegemoet willen komen. Vanwege het planproces van de vigerende wet moet Maassluis in juli 2024 aan de regionale regietafel aangeven wat de Maassluise bijdrage wordt. De voorgenomen intrekking van de Spreidingswet, die nu van kracht is en die de opvang aan het college opdraagt, lost de problematiek van de feitelijke opvang niet op. Het is bovendien onzeker of intrekking van de wet mogelijk en haalbaar is en wanneer die zijn beslag krijgt. Om deze redenen wil het college de opvangcapaciteit voor asielzoekers uitbreiden. Samen met het COA zijn de mogelijkheden verkend om vóór 1 juli 2025 meer asielplekken op het land en op het water te realiseren. De beste optie is opvang op het water op twee boten, op twee plekken, omdat zo het effect op de omgeving meer verspreid is. (Zie bijlage 2 voor de afweging van de alternatieven en de keuze voor twee schepen op de aangegeven locaties.) Wij hebben u toegezegd om u op de hoogte te houden en niet op het laatste moment te wachten. Daarom doet het college dit voorstel.

Met deze uitbreiding van de capaciteit komen we in de richting van onze opgave. De nieuwe bestuursovereenkomst met het COA wordt in de komende maanden uitgewerkt, de tweede boot wordt vóór het einde van 2024 afgemeerd aan de Burgemeester de Jonghkade. Argumenten 1. Bijdrage aan humane opvang Met uitbreiding van het aantal op te vangen asielzoekers van 70 naar 140 levert Maassluis een bijdrage aan de humanitaire crisissituatie in de opvang en zijn we solidair met andere gemeenten die asielzoekers opvangen. 2. Positieve ervaringen Maassluis heeft positieve ervaring met de opvang door het COA op de Lady Anne, dat is een reden om deze vorm van opvang voort te zetten en uit te breiden. Zaaknummer:687957

2

3. Neemt geen ruimte in voor andere ontwikkelingen Opvang op een riviercruise schip is niet alleen snel te realiseren en praktisch, maar vergt ook geen fysieke ruimte in de stad waarmee andere ontwikkelingen doorkruist worden. 4. Regie in eigen hand, flexibiliteit bij politieke onduidelijkheid Opvang op het water maakt eventuele afschaling gemakkelijk. De nieuwe landelijke coalitie heeft in haar hoofdlijnenakkoord afgesproken om de Spreidingswet in te trekken en de instroom te beperken. Bijlage 3 legt deze situatie uit, alsook bijgaande brief van de Commissaris van de Koning. Opvang op schepen maakt het ook mogelijk om de landelijk politieke ontwikkelingen en besluitvorming af te wachten terwijl wij wel een humane, tijdige uitbreiding realiseren en een praktische bijdrage leveren aan het grote opvangprobleem. 5. Inventarisatie van de mogelijkheden op het land Samen met het COA zijn de mogelijke plekken voor uitbreiding van de huidige capaciteit in Maassluis onderzocht. Bestaande gebouwen die geschikt zijn voor conversie naar opvangplekken zijn helaas niet beschikbaar. In Maassluis is al het beschikbare grondgebied bebouwd, planologisch anders bestemd (groen / recreatie) of onderdeel van planontwikkeling. Zonder wijziging van de ingezette ontwikkelingen is op korte termijn – de Spreidingswet vereist realisatie vóór 1 juli 2025- nauwelijks iets mogelijk. 6.

Inventarisatie van de mogelijkheden op het water We zijn op opvang op het water uitgekomen. Zie voor de opties en de afwegingen ook bijlage 2. Dit zijn de gehanteerde uitgangspunten: 



  

Aan de waterkant zijn weinig vrije meters want de meeste zijn verdeeld. Een COA-boot heeft meters kaderuimte nodig, afhankelijk van de grootte van het schip. Een riviercruiseschip moet naar de ligplek toe kunnen manoeuvreren door het smalle water, de diepte van de vaarroute en op de diepte op de ligplek is van belang. De breedte van de plek ook, want de doorvaart van ander (groot) verkeer mag niet belemmerd worden. De sterkte van de kade en beschikbare ruimte op de kade voor voorzieningen zijn meegenomen. Het woongenot van aanwonenden en bedrijven is minstens zo belangrijk: huizen moeten niet overschaduwd worden aan de voorzijde en privacy in achtertuinen moet niet onevenredig worden aangetast, bedrijven moeten niet onredelijk belemmerd worden in hun bedrijfsvoering. De voorkeur ligt bij twee kleinere boten in plaats van één grote omdat zo het mogelijk effect op de omgeving meer verspreid is Wisselen van plekken is overwogen en diverse mogelijkheden zijn onderzocht. De oplossing moet binnen de business case regels van het COA passen.

7. Opzegging is mogelijk De gemeente of het COA kunnen de opvang op het schip op elk moment beëindigen als het niet meer nodig is, of als bijvoorbeeld de noodzaak wegvalt of er overlast zou ontstaan Zaaknummer:687957

3

Kanttekening Het nieuw te vormen kabinet heeft aangekondigd de Spreidingswet in te gaan trekken. Hierdoor ontstaat onzekerheid over de opgaven en inzet van verschillende overheden. De Spreidingswet is echter gewoon van kracht en wij willen ons aandeel blijven leveren. Context Onder de vigerende wetgeving in Nederland is de coördinatie van de opvang van vluchtelingen en de samenhang van opvang van de groepen nieuw ingericht. De coördinatie van opvang geldt nu integraal voor zowel asielzoekers en statushouders als ontheemden uit Oekraïne. Dit geschiedt door een keten van bestuurlijke Regietafels. Die keten bestaat uit: Landelijke Regietafel (Ministerie van Justitie en Veiligheid) --> Provinciale Regietafels (i.c. ZuidHolland) --> Regionale Regietafels (onze regietafel voor Rotterdam–Rijnmond is één van de 5 regionale regietafels in de Provincie Zuid-Holland). Onze regietafel is een samenwerkingsverband van de 13 gemeenten in de regio Rotterdam– Rijnmond waarin Maassluis bestuurlijk participeert. Ambtelijk is een regionale Taskforce ingericht waarin Maassluis meedraait. Ook is een regionaal kernteam ingesteld dat de Regietafel en de Taskforce van Rotterdam-Rijnmond ondersteunt. De opgaven van de gemeenten voor asielzoekers, Oekraïners en statushouders worden in samenhang besproken en de samenwerking tussen gemeenten wordt gezocht.

Als eerste moet dit alles leiden tot een integraal regioplan dat in september 2024 via de Provinciale Regietafel zijn beslag moet krijgen en dat weer de input vormt voor de totale provinciale invulling. Alle provinciale plannen samen moeten leiden tot een landelijke invulling van de opgave van 96.000 opvangplekken die volgens de capaciteitsraming nodig zijn. Per november 2024 moeten alle provinciale plannen bij de staatssecretaris van Justitie & Veiligheid zijn ingeleverd. De huidige capaciteitsraming en daarmee onze opgave om in 181 opvangplekken te voorzien geldt tot 1 februari 2026. Daarna wordt de landelijke capaciteitsraming voor de tweede cyclus van de Spreidingswet gepubliceerd en toebedeeld, dan weten we hoeveel plekken dan nodig zijn. Het afgesproken tijdpad tot 1 november 2024 treft u aan in bijlage 4. Dit betekent dus dat wij als gemeente deze zomer moeten aangeven hoe wij onze bijdrage gaan invullen. Financiën Net zoals in de vigerende bestuursovereenkomst met het COA worden alle kosten die de gemeente maakt door het COA en/of vanuit bestaande en nieuwe landelijke regelingen, vergoed. Het COA dekt eveneens alle andere kosten om het schip te faciliteren zoals de activiteiten- en vrijwilligerscoördinatie en begeleiding naar werk voor de vluchtelingen aan boord. Deze afspraken komen in een nieuw bestuursakkoord te staan dat wordt afgesloten met het COA.

Juridische consequenties Met het COA wordt een nieuwe bestuursovereenkomst afgesloten. Zaaknummer:687957

4

Organisatorische consequenties Deze paragraaf is niet van toepassing. Duurzaamheid Deze paragraaf is niet van toepassing. Communicatie en participatie Bewoners- en bedrijven informatiebrief met uitnodiging voor informatiebijeenkomst, persbericht, behandeling in raadscommissie (27 juni), bewoners/bedrijvenbijeenkomst in het Stadhuis (4 juli), debat en besluit raad (9 juli) gevolgd door persbericht en bewoners- en bedrijvenbrief over de uitkomst. In het najaar informeren wij de raad met een volgende raadsinformatiebrief over de stand van zaken en vooruitblik op de opvang van alle vluchtelingen in Maassluis. Vervolgstappen Afsluiten bestuursovereenkomst met COA en bepalen van de data waarop het nieuwe schip wordt afgemeerd (realisatie vóór eind 2024).

Zaaknummer:687957

5