raadsbesluit oktoberbrief getekend

Raadsvoorstel Openbaar

gem een te

MaassLuis

Bedrijfsvoering

zaaknummer

232060

datum advies

13 oktober 2021

opsteller advies

Godthelp. R.

agendering

Bespreekstuk

Clustermanager

Bedrijfsvoering

Portefeuillehouder(s)

Wethouder J.M.H. Evers

Onderwerp

Raadsvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

Besluit college van B en W d.d. 26-10-2021 Onderwerp: Raadsvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021 Registratienummer: 232060 Het college besluit: • kennis te nemen van de resultaten van de

Conform besloten

d.d. 26-10-2021

septembercirculaire 2021 in deze Oktoberbrief;

•

de raad voor te stellen de financiële consequenties in dit raadsvoorstel mee te nemen bij de besluitvorming tijdens de begrotingsbehandeling op 2 november 2021;

•

dit voorstel aan te bieden aan de agendacommissie.

Besluit gemeenteraad kennis te nemen van de resultaten van de septembercirculaire 2021 in deze Oktoberbrief; de financiële consequenties in dit raadsvoorstel mee te nemen bij de besluitvorming tijdens de

Besluit gemeenteraad d.d 02-11-202 1 Stemuitslag: Unaniem aangenomen

begrotingsbehandeling op 2 november 2021; de begrotingswijziging van dit raadsvoorstel vast te stellen en de financiële consequenties conform tabel 2 van de bijlage te verwerken in de begroting 2022. Bestuurssamenvatting Met de septembercirculaire 2021 informeert het Rijk op basis van de Miljoenennota 2022 de gemeenten over de veranderingen van de omvang van het gemeentefonds ten opzichte van de meicirculaire 2021. De mutaties van deze circulaire zijn voor de gemeente Maassluis in alle jaren positief. Inclusief reserveringen voor een aantal nieuwe taken en onzekerheden leidt de Oktoberbrief tot een positief meerjarenperspectief van € 458.000 in 2022 tot € 114.000 in 2025. Er worden voorstellen gedaan voor de bestedingen van de middelen die vrijkomen om zo de meerjarenbegroting robuuster te maken.

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

Coalitieakkoord Deze paragraaf is niet van toepassing.

Eerder over dit onderwerp uitgebrachte adviezen Deze paragraaf is niet van toepassing.

Inhoud In deze Oktoberbrief wordt u geïnformeerd over de resultaten van de septembercirculaire 2021 en doen we voorstellen voor het resultaat.

Septembercirculaire 2021 Met de septembercirculaire 2021 informeert het Rijk op basis van de Miljoenennota 2022 de gemeenten over de veranderingen van de omvang van het gemeentefonds ten opzichte van de meicirculaire 2021. De mutaties van deze circulaire zijn voor alle jaren positief. In 2025 is het overschot € 1,2 miljoen, inclusief reserveringen. Hieronder worden de belangrijkste mutaties toegelicht. In de bijlage worden deze onderdelen weergegeven in tabel 1.

Accressen (trap-op-trap-af systematiek) De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van 'samen de trap op en samen de trap af' hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds wordt accres genoemd, en wordt uitgedrukt in een percentage. Het percentage wordt berekend door de Accres Relevante (rijks)Uitgaven in enig jaar te vergelijken met het daaraan voorafgaand jaar. Als de rijksuitgaven achter blijven bij de planning, wordt dat onderbesteding of onderuitputting genoemd. In alle jaren zijn de hogere accressen volgens de circulaire het gevolg van hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Ook in de jaren na 2022 is het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van uitgaven klimaatmaatregelen, compenseren gedupeerden van de kinderopvangtoeslag, zorg en de EU-afdrachten. Voor Maassluis betekent dit een plus van bijna € 1,1 miljoen in 2022 oplopend tot ruim € 1,2 in 2025. Vanuit het ministerie is in een ambtelijke toelichting aangegeven dat gemeenten zich niet rijk moeten rekenen, omdat de geplande rijksuitgaven te optimistisch zouden zijn.

Wij stellen dan ook voor om onder andere voor dit punt de risicostelpost in de begroting te verhogen met € 3,5 ton om de te verwachten negatieve correcties (deels) te kunnen opvangen.

Maatstaven en Ontwikkeling uitkeringsbasis De ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat over de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, bijstandsontvangers, WOZ-waarden, enzovoort. In de veronderstelling dat het te verdelen bedrag van het gemeentefonds niet toeneemt als de hoeveelheid (Q) stijgt, dan zal per maatstaf het maatstafgewicht (P) evenredig moeten dalen. Dat is een ingewikkelde methode en daarom wordt gekozen voor een eenvoudiger oplossing, in casu, de daling van de uitkeringsfactor. In de septembercirculaire is deze factor gestegen door met name de neerwaartse bijstelling van het aantal bijstandontvangers en minderheden. Daarnaast zijn er ook andere maatstaven naar boven bijgesteld ten opzichte van de meicirculaire. Vooral de maatstaven gerelateerd aan het sociaal domein geven een positief effect.

2

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

Bovenstaande mutaties geven per saldo positieve resultaten van € 187.000 in 2022 tot € 116.000 in 2025. Overige ontwikkelingen Onder deze post worden enkele kleine mutaties gesaldeerd. Met een uitzondering, namelijk de zogenaamde opschalingskorting. De opschalingskorting wordt door gemeenten als zeer oneerlijk ervaren omdat het principe van herindelen van bovenaf opgelegd is. De opschalingskorting heeft de gemeenten in de jaren 2015 tot en met 2021 cumulatief al € 1,5 miljard gekost (Maassluis circa € 2,7 mln.). In de septembercirculaire is bekend gemaakt dat ook de oploop van de opschalingskorting in 2022 incidenteel wordt geschrapt (Maassluis € 495.000). Voorgesteld wordt dit bedrag te betrekken bij het resultaat van de septembercirculaire. Plafond Btw Compensatiefoncis (BCF) Gemeenten declareren hun btw op overheidstaken bij het BCF. Om te voorkomen dat er een openeinderegeling ontstaat, heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties. Blijven gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd en volgt een stijging van de algemene uitkering, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen en daalt de algemene uitkering. Het plafond muteert jaarlijks en bedraagt € 3,25 miljard voor gemeenten in 2021.

In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot € 216 miljoen (voordeel Maassluis: € 397.000, incidenteel). Sociaal domein De omvangrijkste taakmutatie in deze circulaire betreft de definitieve verdeling van € 1.305 miljoen voor het jaar 2022 ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over de structurele financiën. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft op 29juni jl. de verdeelwijze gepubliceerd van de incidentele middelen. In deze brief is een indicatie gegeven wat het voor een individuele gemeente kan betekenen en in deze circulaire is de definitieve verdeling voor 2022 bekendgemaakt. Voor Maassluis valt deze verdeling circa € 41.000 voordeliger uit dan eerder geraamd. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 hebben het Rijk, de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) afgesproken dat de gemeenten de bedragen als stelpost mogen opnemen in de begroting. Vanuit behoedzaamheid en in het licht van de afspraken dat gemeenten ook zelf kostenbesparende maatregelen kunnen nemen, geldt hiervoor een maximum van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen.

Maassluis heeft deze mogelijk in primaire Begroting 2022 reeds benut. Overige onderwerpen sociaal domein In meicirculaire 2021 is € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Voor de VNG was hiervan een bedrag van € 55 miljoen gereserveerd voor coördinatie en -

informatievoorziening. In deze septembercirculaire is bekend gemaakt dat de kosten worden begroot op € 3,175 miljoen, waardoor het resterende bedrag van € 51,825 miljoen via een taakmutatie wordt toegevoegd ('restant middelen wachttijden'; Maassluis bijna € 1 ton incidenteel). Voor het jaar 2022 wordt ten aanzien van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) voor de PGB-trekkingsrechten een bedrag van € 27,142 miljoen uit het subcluster Wmo 2015 en € 7,163 miljoen uit het subcluster Jeugdhulp gehaald (eenmalig nadeel € 38.000). Deze mutatie lijkt -

3

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

een jaarlijks terugkerend verschijnsel te worden. Taakmutaties De taakmutaties zijn per saldo nihil door tegelijk een aantal intensiveren als kortingen. De belangrijkste worden hieronder genoemd: Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen (nadeel circa € 24.000 structureel); Toezicht en handhaving gastouderschap (reservering € 13.000 structureel); Uitvoeringskosten SVB trekkingsrechten Jeugdhulp en Wmo (eenmalig nadeel € 38.000) Extra middelen Jeugdzorg (dit betreft het eerder genoemde eenmalige voordeel van €41.000). Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Het stimuleringsprogramma Gezond in de Stad (GIDS) wordt voortgezet in het jaar 2022. Voor genoemd jaar is een bedrag van € 57.690 beschikbaar gesteld. Verder neem de integratie-uitkering Participatie af door eerdere afspraken met het UWV. Het UWV voert structureel de no-riskpolis uit voor de gehele gemeentelijke doelgroep banenafspraak en nieuw beschut werk. om dit te financieren zijn middelen verschoven van het gemeentefonds naar het UWV (voor Maassluis betekent dit een uitname oplopend tot € 24.000 in 2025). Coronamaatrege!en In deze circulaire zijn voor de jaren 2021 en 2022 opgenomen: • Een aanvulling van € 305.695 (2021) voor Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijk Kosten (TONK); •

Lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen (2021: € 109.237);

•

Extra middelen voor re-integratie dienstverlening aan bijstandsgerechtigden (2022: € 120.701);

•

Gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand (2022: € 68.702)

Alle bedragen worden gestort in de reserve Corona Noodfonds. De middelen uit het Coronanoodfonds worden uitgeven conform labeling. Aanvullende voorstellen Oktoberbrief Na bovenstaande uitkomsten van de septembercirculaire, met relatief beperkte reserveringen (met uitzondering van 2022), is er in 2022 € 1,7 miljoen en structureel tot € 1,2 miljoen beschikbaar. Naast de eerder aanbevolen voorzichtigheid met betrekking tot de (optimistische) accressen stellen wij nog een zaken voor om tot een meer robuuste meerjarenbegroting te komen. Dit zal de raad en het college de komende raadsperiode meer armslag geven om (financiële) tegenvallers op te kunnen vangen. Inciexotie lonen en prijzen In de afgelopen jaren zien wij steeds dat er in meicirculaire onvoldoende worden gecompenseerd voor de loon- en prijsstijging. Voor de begroting 2022 liep dit nadeel zelfs op tot ruim € 6 ton vanaf 2025. Over de afgelopen jaren is er sprake van een gemiddeld tekort van € 3 ton. Verder heeft de Tweede Kamer bij de bespreking van de coronamaatregelen op 16 september 2021 de motie-Hijink en Bikker aangenomen, met als dictum "in de begroting 2022 € 600 miljoen vrij te maken voor een structurele loonsverhoging voor zorgpersoneel." Omgerekend voor Maassluis is dit circa € 120.000.

Ten slotte is er met de begroting 2022 een voorschot genomen op de indexatie van de integratieuitkering Participatie (€ 80.000). Dit was verantwoord maar ook onzeker of het opgenomen bedrag 4

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

daadwerkelijk wordt uitgekeerd. Wij stellen voor de voorziene tekorten op grond van het bovenstaande voor de helft op te nemen door een bedrag te reserveren van € 2,5 ton vanaf 2023. Veiligheidsregio Rotterclam-Rijnmonci (VRR) De VRR heeft te maken met een aantal ingrijpende (autonome) ontwikkelingen op het gebied van rampenbestrijding, crisisbeheersing, risicobeheersing en brandweerzorg. De eigenschappen van branden veranderen, de samenleving verwacht meer, crisissen worden complexer, informatieuitwisseling vraagt meer en op vakbekwaamheid en capaciteit is de laatste jaren te veel ingeboet. Dit zijn ontwikkelingen die in de komende jaren voor hogere kosten gaan zorgen. Onlangs zijn hierover in het algemeen bestuur principeafspraken gemaakt; ook over een bijpassende verdeelsleutel. Voor Maassluis betekent dit een extra bijdrage van 3 ton vanaf 2023. De gemeenteraden worden hierover uiteraard geconsulteerd; eind van dit jaar volgt een nadere uiteenzetting van het te doorlopen proces. Risicoste!post autonome ontwikkelingen Wij stellen voor om de risicostelpost te verhogen naar aanleiding van twee ontwikkelingen. In het verleden gebruikte de fondsbeheerders een zogenaamde behoedzaamheidsverleden door vooraf een gedeelte van het gemeentefonds te reserveren om negatieve bijstellingen van accressen op te vangen.

Zoals eerder aangegeven, vermoeden wij, samen met externe bronnen, dat de rijksuitgaven te optimistisch zijn begroot (en daarmee ook de accressen). Daarnaast hebben we te maken met een forse stijging van uitgaven voor Wmomaatwerkvoorzieningen. Deze worden de eerste jaren worden opgevangen door de reserve Wmo, maar zijn nog niet structureel geraamd in de begroting. Tegelijk werken we hard aan het beperken van de kosten binnen de Wmo. Op basis van het bovenstaande stellen wij voor om een risicostelpost op te nemen van in totaal € 620.000. Binnen deze post is € 3,5 ton voor de trap-op-trap-af systematiek zoals hierboven opgenomen onder het kopje Accressen en € 270.000 voor de risico's Wmo. Saldo meerjarenbegroting 2022-2025 Alle bovenstaande mutaties leiden tot een een positief meerjarenperspectief van € 458.000 in 2022 tot € 114.000 in 2025; zie tabel 3 in de bijlage. Wij zijn van mening dat deze uitwerking voldoende financiële armslag biedt voor de komende raadsperiode. Dit maakt het mogelijk om duurzaam te blijven investeren in de stad. Duurzaamheid Deze paragraaf is niet van toepassing. Financiële consequenties Zie de teksten onder het kopje inhoud en de (tabellen uit de) bijlage. Juridische consequenties Deze paragraaf is niet van toepassing.

5

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

Personele- of organisatorische consequenties Deze paragraaf is niet van toepassing. Inkoop en aanbesteding Deze paragraaf is niet van toepassing. Communicatieparagraaf Deze paragraaf is niet van toepassing.

Voorstel aan de gemeenteraad kennis te nemen van de resultaten van de septembercirculaire 2021 in deze Oktoberbrief; de financiële consequenties in dit raadsvoorstel mee te nemen bij de besluitvorming tijdens de begrotingsbehandeling op 2 november 2021; de begrotingswijziging van dit raadsvoorstel vast te stellen en de financiële consequenties conform tabel 2 van de bijlage te verwerken in de begroting 2022. Bijlagen

Zaak: 232060 Raadvoorstel tot vaststellen Oktoberbrief 2021

Raadsbesluit De raad van de gemeente Maassluis; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 oktober 2021 besluit kennis te nemen van de resultaten van de septembercirculaire 2021 in deze Oktoberbrief;

de financiële consequenties in dit raadsvoorstel mee te nemen bij de besluitvorming tijdens de begrotingsbehandeling op 2 november 2021;

de begrotingswijziging van dit raadsvoorstel vast te stellen en de financiële consequenties conform tabel 2 van de bijlage te verwerken in de begroting 2022.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Maassluis van d.d. 2 november 2021. De voorzitter,

De

van

dr. T.J. Haan

7