CONCEPT Accountantsverslag Gemeenten Maassluis 2021 dd 3 juni 2022
Tekst van het document
Disclamer: De accountantscontrole van de jaarrekening 2021 is nog niet afgewikkeld:
- Afwikkeling controlewerkzaamheden EUaanbestedingen. - Onze interne kwaliteitsreview is nog onder handen.
CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente Maassluis 3 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Maassluis. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Maassluis.
3 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Maassluis hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Maassluis. Bij deze jaarrekening hebben wij op DAG MAAND 2022 een XXX controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
KENMERK Behandeld door
J. M. de Winter MSc RA 088 288 2180 Amdewinter@deloitte.nl Drs. R. M. J. van Vugt RA 088-288 1108 rvanvugt@deloitte.nl
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 15 december 2021 en met ons auditplan, dat op 4 november 2021 is besproken in uw auditcommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen deze (concept) rapportage op 7 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie, en zullen daarbij ook uw vragen beantwoorden. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de concerncontroller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R. M. J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
9
Bevindingen jaarrekening
11
•
De financiële positie van uw gemeente
12
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
17
Interne beheersing
23
•
24
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
25
•
26
Overige aangelegenheden
Bijlagen
27
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
28
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
29
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
30
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
31
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
34
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een XXX controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,14 miljoen respectievelijk € 3,41 miljoen.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 27,5 miljoen (2020: € 28,0 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Maassluis onderkende en aanwezige risico’s van € 9,0 miljoen (2020: € 7,5 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 2,3 miljoen (2020: voordelig € 0,7 miljoen). Van dit voordelige resultaat was reeds € 1,0 mln. voorzien na de laatste begrotingswijzging 2021.
Opstel- en • controleproces en verbeteringen voor 2022 e.v.
Interne beheersing
Bestuurlijke samenvatting
Het proces van de jaarrekeningcontrole is voorspoedig verlopen. Dit is volledig te danken aan de goede samenwerking tussen het controleteam en de financieel adviseurs van de gemeente Maassluis. Goede onderbouwingen van de balansspecificaties en de aanleveringen van selecties voor onze detailcontroles waren bij de start van de controle grotendeels aanwezig. Wel signaleren wij de volgende aandachtspunten: •
Wij vragen uw aandacht voor de tijdigheid van de aanlevering van de spendanalyse ten behoeve van de controle van de naleving van de Europese aanbestedingswet. Door omstandigheden was deze aanlevering vertraagd, waardoor wij op dit moment onze controle nog niet volledig hebben kunnen afronden. ONDERWERP IS NOG ONDERHANDEN
•
Uw gemeente heeft een toenemend aantal SiSa-regelingen en ontvangt daarnaast nog diverse projectsubsidies vanuit de Provincie en de Metropoolregio. De omvang van deze regelingen en subsidies neemt naar verwachting in de komende jaren verder toe. De oplevering van de onderbouwende stukken inzake de SiSa-regelingen ten behoeve van de accountantscontrole kan op onderdelen nog worden verbeterd. Doordat de omvang van de SiSa-regelingen en de overige inkomende subsidies toeneemt, alsmede de hieraan gestelde controle-eisen in het kader van de jaarrekeningcontrole attenderen wij de gemeente Maassluis op het feit dat dit in de komende jaren om extra ambtelijke inzet vraagt tijdens het opstel- en samensteltraject van de jaarstukken.
•
Onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle 2021 zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter d.d. 27 januari 2022 met kenmerk 2201CDED8B/WK en zijn besproken in de auditcommissie van 30 januari 2022. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij geconcludeerd dat de interne beheersing van de processen bij de gemeente Maassluis, die wij hebben beoordeeld, in de basis op orde zijn. De belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle hebben betrekking op de processen inzake grondexploitaties, inkoop en aanbesteding, memoriaalboekingen en omgevingsvergunningen. Op deze onderdelen hebben wij nog tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Betrouwbaarheid en Continuïteit geautomatiseerde gegevensverwerking
•
Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT beheersmaatregelen. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij in dit accountantsverslag nader uiteengezet in het onderdeel “Betrouwbaarheid en Continuïteit geautomatiseerde gegevensverwerking”.
Kwaliteit verslaggeving
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Waardering vorderingen: Als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en concluderen dat, mede als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente), per balansdatum geen sprake is van een grote stijging van de verwachtte oninbare vorderingen.
Sociaal Domein
Bestuurlijke samenvatting
•
Subsidieverstrekkingen: uw gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat - ondanks het feit dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd - de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig worden beschouwd.
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen juist en rechtmatig zijn verstrekt. De uitvoering van de Tozo wordt gedaan door de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts.
•
In 2022 is de controle van de Jeudgwet lokaal soepel verlopen. De controle van de lasten inzake de Jeugdwet Lokaal zijn door de accountant van ROGPlus op 24 mei 2022 afgerond. Hierbij zijn geen resterende fouten en onzekerheden geconstateerd. De verantwoorde lasten 2021 inzake de WMO zijn in de jaarrekening van de gemeente Maassluis verantwoord op grond van de concept-jaarstukken van de ROGPlus. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2022 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie.
•
De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een vaste deelnemersbijdrage af via de vlaktaks. Daarnaast kan er sprake zijn van eventuele extra, direct opeisbare tekorten. Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2021 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde, gecertificeerde en vastgestelde jaarrekening 2021 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar. Dit betekent dat uw gemeente de verantwoorde deelnemersbijdrage inzake de Jeugdhulp bovenlokaal bepaald heeft op basis van de laatste versie van de conceptjaarstukken 2021 van deze verbonden partij. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2022 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Realiteitsgehalte begroting
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de uitgevoerde werkzaamheden juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
Uit het overzicht van baten en lasten over 2021 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Uit de begrote en gerealiseerde volumes op de investeringsprojecten (materiële vaste activa) blijken echter nog opvallendere, jaarlijks terugkerende, tendenties waarbij in 2021 € 6 miljoen minder geïnvesteerd is, dan was begroot. Op basis van deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken alsmede het jaarlijks terugkerende beeld wat bestaat betreffende volumeverschillen, concluderen wij dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren.
•
Wij adviseren in 2022 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het achterblijven van de ambities ten opzichte van de realisatie en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de (investerings)begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren. Een mogelijke aanpak hiervoor is het ‘zero based’ opbouwen van de investeringsbegroting 2023. Feitelijk is dit de begroting ‘vanaf nul’ opzetten in plaats van – sterk vereenvoudigd gesteld – de begroting 2022 indexeren en aanvullen met nieuwe projecten, investeringen en activiteiten. Dit dwingt de organisatie opnieuw te kijken naar de werkelijk uit te voeren taken en het analyseren daarvan ten opzichte van de beschikbare personele capaciteit en zorgt voor een meer realistische begroting.
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
Wij constateren een afname/toename in de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2021 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal circa € BEDRAG miljoen (2020: circa € 0,35 miljoen). ONDERWERP IS NOG ONDERHANDEN
Begrotingsrechtmatigheid
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de beoordeling ‘Begrotings(on)rechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college voor een bedrag van € 0,1 miljoen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Dit heeft niet geleid tot een andere strekking van ons rechtmatigheidsoordeel.
Frauderisicoanalyse
Wij hebben dit jaar tijdens onze frauderisicoanalyse gebruik gemaakt van uw frauderisicoanalyse. Het opstellen van de frauderisicoanalyse draagt bij aan bewustwording omtrent (fraude)risico’s die bij de gemeente Maassluis onderkend worden. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Speerpunten auditcommissie Voor 2021 is via de behandeling van het auditplan in de auditcommissie van 7 november 2021 het volgende speerpunt geformuleerd: Inkoop en aanbesteding – Follow up bevindingen accountantscontrole 2020 inzake de implementatie Filelinx (verplichtingenadministratie) het Zaaksysteem (inkoopmodule). Wij hebben reeds in onze boardletter 2021 d.d. 27 januari 2022 met kenmerk 2201CDED8B/WK gerapporteerd over de follow up van dit onderwerp. Wij verwijzen u derhalve naar deze rapportage, onderdeel “#03 Inkoop en aanbestedingen”. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 14 december 2021 tis vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Maassluis hebben wij een XXX controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Maassluis uitgevoerd en hebben een XXX controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben één niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle van de jaarstukken 2021 geen ongecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wel is er sprake van één fout die in 2020 geconstateerd en gerapporteerd is en die hierdoor eveneens doorwerkt op het gepresenteerde vermogen en resultaat in 2021. Zie eveneens de bijlage: Bijlage A1 Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Dit betreft de fout inzake het niet volledig verwerken van de Uitvoeringskosten Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandigen (Tozo) ad € 0,285 miljoen. Deze fout weegt mee in het oordeel over de getrouwheid van het vermogen en resultaat 2021. Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021. EU AANBESTEDING NOG PM
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Waarderingsgrondslagen’.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (beoordeling: ‘Begrotings(on)rechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 0,1 miljoen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 9
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Maassluis Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 10
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 4,8 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 2,4 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 2,3 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
2018
Eigen vermogen per 1 januari
41.767
34.954
32.815
35.249
Tussentijdse resultaatbestemming
2.443
4.233
1.841
-2.870
Gerealiseerd resultaat
2.332
746
298
435
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
4.775
4.979
2.139
-2.434
34.954
32.815
Directe vermogensmutatie Eigen vermogen per 31 december
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 37% van het balanstotaal (ultimo 2020: 35% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020.
1.833 46.542
41.767
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
8.356
Saldo mutaties reserves
-2.443
Gerealiseerd resultaat
2.332
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
107.772
Totale lasten
102.997
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
4.775
Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
-/- 10.798
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 1,0 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 2,3 miljoen.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 10 5
-
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht.
(5)
In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
6
2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 4 2 (2) (4) 2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 3 2 1 2018
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Maassluis (begroot en werkelijk over de periode 2019-2021)
40%
15%
Solvabiliteit
30%
6
10%
20%
5
5%
10%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote
4 0%
0%
2019
2020
Begroot
2021
2019
Werkelijk
2020
Begroot
2021
3
Werkelijk
2 1
100%
Netto schuldquote
6%
80%
4%
60%
2%
40%
0%
20%
-2%
0%
-4% 2019
2020
2021
Structurele exploitatieruimte
(1) (2) (3) 2019
2019
2020
Begroot Begroot
Bestuurlijke samenvatting
Werkelijk
Begroot
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
Begroot na wijziging
Werkelijk
2021 Werkelijk
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 2,3 miljoen
3 1
De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de (structurele) beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. De mismatch tussen ambitie en capaciteit uit zich voornamelijk in de realisatie van de investeringen.. Uit de begrote en gerealiseerde volumes op de investeringsprojecten (materiële vaste activa) blijken opvallendere, jaarlijks terugkerende, tendenties waarbij in 2021 € 6 miljoen minder geïnvesteerd is, dan was begroot. Op basis van deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken alsmede het jaarlijks terugkerende beeld wat bestaat betreffende volumeverschillen, concluderen wij dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek.
In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting, met name op het gebied van de investeringen, en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
(1)
(3) Begr 2020
Begr 2020 nw
Realisatie 2020
Begr 2021
Begr 2021 nw
Realisatie 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 120 100 80 Begr 2020
Begr 2020 nw
Realisatie Begr 2020 2021 Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)
Begr 2020
Begr 2020 nw
Begr 2021 nw Realisatie 2021
120 100 80 Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2021 nw
Realisatie 2021
Investeringsvolume | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 20 10 Begr 2021 Begr nw Realisatie Begr 2020 Begr nw Realisatie Begr 2019 Begr nw Realisatie 2021 2021 2020 2020 2019 2019 Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 3,77% afgenomen (van 3,18 naar 3,06). Beschikbare weerstandscapaciteit
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
30
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 27,5 miljoen (2020: € 28 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit
25 20 15 10
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 9,0 miljoen (2020: € 8,8 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 0,2 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Uw weerstandscapaciteit van € 27,5 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 9,0 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Bevindingen jaarrekening
5 2018
2019
2020
2021
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 4 3 2
1 2018
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door de balanswaarde ultimo 2021 ad € 2,3 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad €4,8 miljoen en lasten ad € 4,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. De gemeente schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele actieve grondexploitatie met vijf projecten circa € 2,6 miljoen bedraagt (2020: € 0,4 miljoen). De stijging wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het voorzienbaar tekort Burgermeesterswijk van € 1,8 miljoen. Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is voor een bedrag van € 0,7 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig van € 1,9 miljoen is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
•
•
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) € 15 € 10 €5 €2019
2020
2021
Ontwikkeling boekwaarde
€ 15
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen)
€ 10 €5
€2019
2020
2021
Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde en de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2021 t.o.v. 2020 vrij stabiel is.
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 0,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 0,6 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkeld en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties De Dijk en Burgemeesterswijk de belangrijkste projecten binnen de actieve grondexploitatie van uw gemeente zijn. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.
De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen) 0,800 0,600 0,400 0,200 -0,200 -0,400 -0,600 -0,800 -1,000 -1,200
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotings(on)rechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt een bedrag van € 0,1 miljoen mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet.
Bijlagen
Blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een redelijke, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij constateren over 2021 een XXX in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € XXX miljoen, terwijl over 2020 nog sprake was van een fout van € XXX miljoen. WERKZAAMHEDEN NOG NIET AFGEROND.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Subsidieverstrekkingen
Wij hebben formele rechtmatigheidsafwijkingen geconstateerd bij termijnbepalingen en bevoegdheden. U bent op de hoogte van deze afwijkingen en heeft waar nodig passende acties ondernomen. De afwijkingen hebben geen directe financiële gevolgen, maar nemen wij op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV verplicht op in het accountantsverslag. Overige bevindingen – procedurele rechtmatigheidsfouten Naleven termijnen omgevingsvergunning Wij hebben geconstateerd dat er bij een verstrekte omgevingsvergunning geen beslissing is gegeven binnen 8 weken na de aanvraag (conform artikel 3.9 WABO). De vergunning is afgegeven, maar er is geen aantoonbare schriftelijke communicatie aangetroffen van een enkelmalige verlenging van 6 weken. De afwijking heeft geen directe financiële gevolgen, maar nemen wij op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV verplicht op in het accountantsverslag. Naleven subsidievoorwaarden Eén van de vastgestelde voorwaarden door de Raad van de gemeente Maassluis, betreft artikel 5.6 van de ASV 2017: Subsidieontvangers die met kinderen en volwassenen werken zijn verplicht een meldcode ‘Huiselijk geweld of kindermishandeling’ vast te stellen. Gedurende de controle hebben wij geconstateerd dat bij de aanvraag van subsidies geen specifieke controle wordt uitgevoerd door de gemeente op dit onderdeel uit de ASV.
De afwijkingen hebben geen directe financiële gevolgen, maar nemen wij op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV verplicht op in het accountantsverslag
Bijlagen
Blz. 20
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
COVID-19 De jaarrekening over het boekjaar 2021 presenteert de financiële gevolgen van het coronavirus. De gemeente heeft zelf een paragraaf corona opgenomen op de pagina 174 tot en met 178. Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente:
•
•
•
De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling, die gemandateerd is aan de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS, gecontroleerd. Wij hebben vastgesteld dat er voor de uitvoering van de Tozo regeling door de uitvoeringsorganisatie, Stroomopwaarts MVS, een M&O-beleid is vastgesteld, geïmplementeerd en dat deze zichtbaar is naleeft. Hiermee is ook voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
Sociaal domein
Subsidieverstrekkingen: uw college is in bepaalde gevallen niet overgegaan tot het terugvorderen van subsidies (in gevallen waarin de prestatie door de effecten van/maatregelen vanwege corona niet (geheel) geleverd is). De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. Dit houdt in dat, ondanks het feit dat de gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, het college de subsidies op basis van dit besluit kan vaststellen en wij deze subsidies daarmee als rechtmatig vastgesteld beschouwen.
In 2022 is de controle van de Jeudgwet lokaal soepel verlopen. De controle van de lasten inzake de Jeugdwet Lokaal zijn door de accountant van ROGPlus op 24 mei 2022 afgerond. Hierbij zijn geen resterende fouten en onzekerheden geconstateerd. De accountant van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS rapporteert over de inkomensvoorzieningen eveneens geen fouten of onzekerheden die mee dienen te wegen in het oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarstukken 2021 van de gemeente Maassluis.
Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Uw gemeente is, ondanks een snelle invoering en de wijzigingen hierin, gedurende 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen (via Stroomopwaarts).
Het tweede deel van het sociaal domein, te weten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet Bovenlokaal wordt in delegaat uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond en de ROGPlus
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De gemeente Maassluis heeft het sociaal domein in mandaat overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS (Inkomensvoorzieningen) en voor een deel aan de ROGPlus.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De verantwoorde lasten 2021 inzake de WMO zijn in de jaarrekening van de gemeente Maassluis verantwoord op grond van de concept-jaarstukken van de ROGPlus. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2022 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u voor de Jeudgwet Bovenlokaal op basis van een vaste deelnemersbijdrage af via de vlaktaks. Daarnaast kan er sprake zijn van eventuele extra, direct opeisbare tekorten. Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2021 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde, gecertificeerde en vastgestelde jaarrekening 2021 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar. Dit betekent dat uw gemeente de verantwoorde deelnemersbijdrage inzake de Jeugdhulp bovenlokaal bepaald heeft op basis van de laatste versie van de conceptjaarstukken 2021 van deze verbonden partij. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor dit in 2022 nog een mogelijk effect kan hebben op het resultaat van uw organisatie. Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2021 voldoen aan de vereisten uit het BBV.
Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.
Bijlagen
Blz. 21
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021
Boardletter 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.
Onderwerp
Advies accountantsverslag
Bevinding / Vastgestelde opvolging 2021
Logische Toegangsbeveiliging
Het uitvoeren van een periodieke review op de accounts van medewerkers.
Wij hebben geconstateerd dat de gemeente in 2021 geen periodieke review heeft uitgevoerd op accounts van de medewerkers. Dit komt voornamelijk door de beperkte capaciteit die aanwezig is op de afdeling I&A. Wel hebben wij geconstateerd dat er gemonitord wordt op het inloggen van ‘ongebruikelijke’ locaties. Derhalve stellen wij vast dat de gemeente dit punt beperkt heeft opgevolgd
Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2021 van 21 januari 2022.
Nieuwe bevinding: Wij hebben vastgesteld dat er een autorisatiematrix is die de rechten van medewerkers weergeeft in systemen als Decade en Filelinx. Deze autorisatiematrix is echter niet formeel vastgesteld. Wij adviseren u derhalve om de autorisatiematrix-en voor de financieel kritische systemen formeel vast te laten stellen. Alvorens deze vastgesteld wordt, dient deze eveneens zichtbaar getoetst te zijn aan de budgethoudersregeling, ter borging dat individuele medewerkers de juiste rechten in de financieel kritische systemen hebben vanuit het business perspectief.
Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen Betrouwbaarheid en Continuïteit geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij hebben een drietal onderwerpen beoordeeld (in lijn met voorgaande jaren), te weten: 1.
User Access – Logische Toegangsbeveiliging
2.
User Authentication –Wachtwoordbeheer
3.
Changemanagement – Wijzigingsbeheer
Wachtwoordbeleid
Het uitvoeren van een interne controle op de gewijzigde wachtwoorden en opname hiervan in het interne controleplan.
De medewerkers van de gemeente dienen hun wachtwoord binnen 60 dagen te wijzigen. Om vast te stellen dat dit ook daadwerkelijk gebeurd, hebben wij geadviseerd om een interne controle hierop uit te voeren. Wij hebben geconstateerd dat er geen interne controle werkzaamheden zijn uitgevoerd op de gewijzigde wachtwoorden. Wij hebben begrepen dat de gemeente een interne controleplan aan het ontwikkelen is. Wij vernemen graag indien deze gereed is.
Wijzigingsbeheer
Het testen van wijzigen in een testomgeving.
Er hebben in 2021 geen nieuwe releases plaatsgevonden waarvan de wijzigingen getest moeten worden in een testomgeving. Van de meeste applicaties krijgt de gemeente de releasenotes aangeleverd en hoeven deze niet getest te worden.
Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT-beheersmaatregelen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Maassluis
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht De bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving leiden ertoe dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Belangrijke nadelen van het feit dat onvoldoende opvolging en prioriteit is gegeven aan onze eerdere aanbevelingen, zijn onder andere: •
Uw gemeente loopt een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten.
•
Het niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking leidt ertoe dat bij de interne controles niet zonder meer gebruik is te maken van onder andere data-analyses. De uitvoering van de interne controles – waarbij bijvoorbeeld voor inkopen data-analyse is ingezet – is hierdoor niet optimaal efficiënt, doordat eerst aanvullende werkzaamheden nodig zijn om de betrouwbaarheid van data/lijstwerk vast te stellen. Bovendien kan de interne controle bij maximaal gebruik van data-analyse een hogere toegevoegde waarde opleveren voor de organisatie doordat zij daarmee belangrijke inzichten kan verkrijgen en de controles ook meer risicogericht kan insteken.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Als gevolg van het (vooralsnog) onvoldoende opvolgen van de aanbevelingen op dit gebied hebben wij ook voor de jaarrekeningcontrole 2021 niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen.
Ondanks de bestaande tekortkomingen in de ITomgeving zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen. Door de inzet van data-analyse hebben wij de met gegevensgerichte werkzaamheden te onderzoeken populatie memoriaalboekingen sterk kunnen reduceren in vergelijking met 2020. Dit illustreert het belang en de toegevoegde waarde van een betrouwbare IT-omgeving als basis voor de inzet van data-analyse.