Bijlage 5b Brief ministerie Acute Noodopvang Asielzoekers - regio Rotterdam

> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de regio Rotterdam-Rijnmond In kopie aan de commissaris van de Koning in Zuid-Holland

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.linkedin.com/company/ ministerie-van-bzk Kenmerk 2021-0000668845 Uw kenmerk

Datum

14 december 2021

Betreft

Acute noodopvang asielzoekers

Geachte voorzitter van de regio Rotterdam, De Nederlandse staat heeft zich via het EU-recht, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het Vluchtelingenverdrag en andere internationale verdragen verbonden aan het opvangen en begeleiden van asielzoekers, vanuit de overtuiging dat mensen die vluchten voor vervolging en geweld recht hebben op bescherming in Nederland. Dat betekent dat personen die in Nederland om asielbescherming verzoeken in dat licht worden opgevangen en dat asielaanvragen in behandeling worden genomen. Asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen gaan deel uitmaken van de Nederlandse samenleving. De Nederlandse staat is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Het is daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle Nederlandse overheden om aan de verplichtingen ten aanzien van opvang en begeleiding van asielzoekers te voldoen. Hiertoe heeft het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) de wettelijke taak om iedereen die daar recht op heeft op te vangen en te begeleiden. Het COA doet dit op vele tientallen opvanglocaties verspreid over het land. Daarnaast hebben gemeenten de wettelijke taak om vergunninghouders te huisvesten conform de taakstelling huisvesting vergunninghouders. Met het wegvallen van de reisbeperkingen en andere COVID-maatregelen is de asielinstroom weer toegenomen in de loop van 2021.

Ook het aantal nareizigers in het kader van gezinshereniging dat eerder niet naar Nederland kon komen, is de afgelopen maanden fors toegenomen. Daarnaast werden aan het einde van de zomer meer dan 2000 Afghaanse evacués opgevangen. Daarbij blijkt uitstroom uit de COA-opvang lastig. Het gaat hierbij zowel om meer dan 12.000 vergunninghouders die in gemeenten moeten worden gehuisvest als om vreemdelingen die moeten terugkeren naar het land van herkomst of een ander EU-land. De druk op de COA-opvang neemt daardoor dagelijks toe.

Pagina 1 van 5

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Zoals u bekend is, is het voor het COA de afgelopen periode moeilijk gebleken om voldoende opvangplekken te realiseren. De opvangproblematiek verslechtert met de dag. Inmiddels is er een situatie ontstaan van acute nood rond de opvang van asielzoekers; zonder verdergaande maatregelen ontstaat in de komende weken een situatie waarbij asielzoekers niet langer kunnen worden opgevangen. Dat is de reden dat het kabinet nu niet meer met de gebruikelijke maatregelen kan volstaan. Om deze crisis het hoofd te bieden moeten voor het einde van het jaar nog minimaal 2.000 extra opvangplekken worden gerealiseerd. Daarom zetten we een belangrijke en noodzakelijke stap om dit te realiseren. Dit houdt in dat we zo snel als mogelijk inzetten op het realiseren van zogeheten acute noodopvanglocaties.

Datum 13 december 2021 Kenmerk 2021-0000668845

Gezien deze noodsituatie is er, teneinde crisisnoodopvang te voorkomen, geen andere mogelijkheid meer dan het aanwijzen en feitelijk in gebruik nemen van geïnventariseerde locaties. Daarbij wordt voorbijgegaan aan de reguliere besluitvormingsprocessen. De inschatting dat deze locaties op korte termijn geschikt kunnen worden gemaakt om te kunnen worden ingezet is leidend bij deze aanwijzing. Ook is rekening gehouden met enige spreiding over het land van de aangewezen locaties. Hiervoor benaderen we ook de regio Rotterdam. Wij vinden het van belang om te benadrukken dat het geven van een aanwijzing aan uw regio losstaat van eerdere inzet die uw regio heeft gepleegd op deze opgave. Wij komen specifiek tot uw regio gezien het feit dat de aard en omvang van de instroom hebben geleid tot een acute noodsituatie van meer dan plaatselijke betekenis. Bovendien bent u al langere tijd met het COA in gesprek over het kleinschalig opvangen van statushouders. De omvang van uw regio en de kleinschalige mogelijkheden voor opvang die u voor zich ziet, geven ons het vertrouwen dat u (wellicht vooruitlopend hierop) ook voor de opvang van asielzoekers een rol kunt en wilt spelen. We vernemen graag op korte termijn de locaties waar deze opvang zal plaatsvinden en wanneer deze operationeel zullen zijn.

Welke stappen zijn eerder genomen? Reeds in november 2019 werd duidelijk dat het COA duurzaam extra opvangplekken nodig had. Op dat moment is via de Landelijke Regietafel Migratie en Integratie (hierna LRT) gevraagd om alle Provinciale Regietafels (hierna PRT’s) te activeren om met deze opgave aan de slag te gaan. Door de COVID-19 pandemie daalde de asielinstroom in 2020 waardoor de opgave wat minder urgent werd. Afgelopen zomer werd duidelijk dat op korte termijn extra inzet nodig is om alle asielzoekers te kunnen opvangen. Op 24 augustus jl. hebben wij middels een brief alle commissarissen van de Koning, colleges van Gedeputeerde Staten en colleges van Burgemeester en Wethouders opgeroepen om de Provinciale Regietafels (PRT’s) met spoed bij elkaar te brengen om te bespreken of gemeenten ruimte hebben voor additionele locaties voor de opvang van asielzoekers dan wel voor de huisvesting van vergunninghouders.

Pagina 2 van 5

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Op 18 oktober jl. is de acute opvangproblematiek ook besproken in het Veiligheidsberaad en is de veiligheidsregio’s verzocht om opties aan te leveren om op korte termijn 1.500 extra opvangplekken te kunnen realiseren. Op 20 oktober jl. heeft de voorzitter van de veiligheidsregio Groningen een bijstandsverzoek gedaan op grond van artikel 51 Wet veiligheidsregio’s, omdat de door- en uitstroom van asielzoekers in aanmeldcentrum Ter Apel stagneert en de veiligheid en leefbaarheid van asielzoekers, medewerkers en inwoners van Ter Apel in het geding is. In reactie hierop heeft het kabinet aan de commissarissen van de Koning op 22 oktober jl. een dringend beroep gedaan om op korte termijn per provincie 100 extra opvangplekken te realiseren en exploiteren om het aanmeldcentrum Ter Apel te ontlasten. Dit verzoek heeft geresulteerd in bijna 700 extra opvangplekken.

Datum 13 december 2021 Kenmerk 2021-0000668845

Daarnaast hebben leden van het Kabinet, het COA, medewerkers vanuit de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) de afgelopen periode veel contacten gehad met provincies, gemeenten en andere betrokken partijen, zoals Defensie en woningcorporaties, om extra opvangplekken te realiseren en de huisvesting van vergunninghouders naar gemeenten te versnellen. Ook zijn vanuit de ministeries van BZK en JenV middelen beschikbaar gesteld om gemeenten te ondersteunen bij het (versneld) huisvesten of overnemen van vergunninghouders. Hierbij valt te denken aan de regeling huisvesting aandachtsgroepen 1 en de hotelen accommodatieregeling 2. Door de aanhoudende druk op de opvang is op 19 november jl. wederom een brief gestuurd aan alle commissarissen van de Koning, colleges van Gedeputeerde Staten en colleges van Burgemeester en Wethouders. In deze brief zijn opgaven geformuleerd ten aanzien van de asielopvang en huisvesting van vergunninghouders voor het resterende deel van 2021 en 2022. Dit alles heeft tot nu toe geleid tot de realisatie van ongeveer 8.500 extra, veelal tijdelijke, (nood)opvangplekken op tal van bijzondere locaties zoals evenementhallen, (grote en kleinere) paviljoens, defensielocaties, hotels, vakantieparken en boten.

Mede door de goede samenwerking in het PRT zijn, alleen al in de regio Rotterdam, in de afgelopen weken meer dan 500 extra plaatsen noodopvang gerealiseerd. Sinds 1 juli jl. zijn er meer dan 10.500 vergunninghouders gehuisvest en lijkt het gemeenten te lukken om voor het eind van het jaar een eerste deel van de achterstand op de taakstelling vergunninghouders in te halen. Dit is een grote prestatie waar we gemeenten, provincies en andere betrokken partners erg dankbaar voor zijn. Tegelijkertijd moeten we constateren dat al deze inzet voor de korte termijn niet voldoende is gebleken.

1 2

Zie voor meer informatie Staatscourant 2021, 41337. Zie voor meer informatie Staatscourant 2021, 45592. Pagina 3 van 5

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Aanwijzing Afgelopen week is door het COA en ondergetekenden samen met de Rijksheren en deelnemers aan de LRT geconcludeerd dat de opgaven ten aanzien van het realiseren van extra opvangplekken in 2021 niet zullen worden behaald. Dat is ondanks alle inspanningen, de vele bijeenkomsten van de LRT, PRT’s en de Rijksheren en de welwillendheid van velen om mee te denken en te helpen om de opvangproblematiek het hoofd te bieden. Daarmee ontstaat het onaanvaardbare risico dat de Nederlandse Staat niet kan voldoen aan de EU- en internationaalrechtelijke verplichting om aan asielzoekers menswaardige opvangvoorzieningen te bieden.

Datum 13 december 2021 Kenmerk 2021-0000668845

Het kabinet ziet zich daarom gedwongen om een aanwijzing te geven aan de regio Rotterdam om op de kortst mogelijke termijn alle maatregelen te treffen om locaties gereed te maken voor de opvang en begeleiding van 500 asielzoekers voor een beoogde periode van circa vier maanden. Naast regio Rotterdam hebben ook andere gemeenten een aanwijzing gekregen. Hierbij is rekening gehouden met enige spreiding over het land. Samen met deze aanwijzing wordt u gevraagd om ook de start-up van de locaties vorm te geven, zulks samen met de gemeenten in uw regio, provincie en maatschappelijke partners zoals het Rode Kruis. Vanzelfsprekend kunt u ervoor kiezen om op te schalen naar een passend GRIP-niveau. Bij het vormgeven van de start-up hoort ook de (gedoog-) vergunningverleningen, noodzakelijke controles (o.m. brandveiligheid) en het exploiteren van de acute noodlocaties gedurende de eerste fase. Bij uitblijven van de tijdige en noodzakelijke stappen door de gemeente, zal (op onderdelen) het Rijk zijn juridisch instrumentarium kunnen inzetten om hierin te voorzien. De kosten hiervan zullen, via het COA, door het Rijk worden vergoed. Hiervoor kunt u met het COA nadere afspraken maken.

Daarnaast zal het COA ondersteuning bieden bij het opzetten van de opvanglocaties in de vorm van advisering bij technische voorbereiding en wijze van inrichten, advisering over de wijze van exploitatie en op verzoek het aanstellen van een liaison van het COA. Het COA zal de exploitatie en verantwoordelijkheid van deze opvanglocaties desgewenst binnen een nader af te spreken termijn overnemen. Wij verzoeken u de vormgeving van een transitieplan samen met het COA tot stand te brengen.

Pagina 4 van 5

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Wij realiseren ons terdege dat dit een vergaande stap is, ook in de bestuurlijke samenwerking. De actuele noodsituatie maakt dat weliswaar noodzakelijk, maar daarmee niet eenvoudiger. Wij zullen alles in het werk stellen om dit zo goed mogelijk vorm te geven en te ondersteunen. Deze acute noodopvang zien we als een vergaande en tijdelijke maatregel om iedereen die daar recht op heeft op de korte termijn te kunnen blijven opvangen. Aangezien we er nog niet zijn, blijven we met gemeenten en provincies en andere betrokken partijen aan de PRT’s en andere tafels werken aan het realiseren van nieuwe (reguliere) opvangplekken en het versnellen van de uitstroom van vergunninghouders, zodat het opvangsysteem kan stabiliseren en de acute noodopvanglocatie in uw gemeente zo spoedig mogelijk kan sluiten.

Datum 13 december 2021 Kenmerk 2021-0000668845

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Kajsa Ollongren

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,

Ankie Broekers-Knol

Pagina 5 van 5