Bijlage 2.1 Notitie Stroomopwaarts aanvullend sociaal pakket re-integratie.

Notitie Aanvullend sociaal pakket – Re-integratie

Opdrachtgever Opsteller Unit

Onderwerp

Martijn Bulte Daniëlla de Jong Ontwikkeling en uitstroom

Registratienummer Telefoonnummer Datum

SOW-ADV-21-000529 06-14894175 16 februari 2021

Bijlage(n)

Toelichting onderdelen re-integratie

Aanvullend sociaal pakket – Re-integratie

Inleiding De coronacrisis raakt iedereen in Nederland. Maar de gevolgen zijn niet voor iedereen gelijk. Vooral kwetsbare groepen worden extra hard geraakt. Een grote groep mensen is hun baan verloren, wat zich laat vertalen in een hoge instroom in de WW en bijstand. In bepaalde sectoren verdwijnen banen. Dit kan langdurig of zelfs permanent zijn. Ook is sprake van een verschuiving van werkgelegenheid van de ene sector naar de andere. In sommige sectoren blijft de werkgelegenheid relatief ongemoeid. Ook zijn er sectoren waar nog vacatures zijn. De verwachte daling van het aantal uitkeringen is in 2020 niet gerealiseerd. Het aantal door Stroomopwaarts verstrekte bijstandsuitkeringen lag eind 2020 ruim 1% hoger dan eind 2019. Het effect van de crisis wordt vertraagd door de WW-rechten van veel mensen die hun werk zijn kwijtgeraakt. Het aantal inwoners met een WW uitkering in de MVS gemeenten is met 25% gestegen over de periode december 2019 (2.883) tot en met december 2020 (3.589). Het Centraal Planbureau (CPB) heeft in december 2020 aangegeven ook in 2021 een forse stijging van de werkloze beroepsbevolking te verwachten. Landelijk gaat het om een stijging van circa 350.000 naar circa 500.000. Een stijging die pas na verloop van enige jaren weer ingehaald zal zijn. Dit zal de komende jaren leiden tot een hoger beroep op bijstand en ondersteuning bij re-integratie.

Op basis van een voorspellingen van het Centraal Plan Bureau wordt voor zowel 2021 als 2022 een stijging van ca. 5% van het aantal bijstandsuitkeringen verwacht. Tegen deze achtergrond wil het kabinet mensen die nu in onzekerheid verkeren de zekerheid bieden dat ze aanspraak kunnen maken op passende begeleiding bij het zoeken naar nieuw werk en inkomen. Het kabinet investeert tijdelijk in de re-integratiebudgetten van gemeenten voor dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Gemeenten ontvangen in 2021 een tijdelijke impuls voor re-integratie, die gemeenten in staat om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. Hiervoor wordt €50 miljoen beschikbaar gesteld. Daarnaast wordt in 2020 en 2021 tezamen €130 miljoen beschikbaar gesteld om de reguliere dienstverlening op peil te houden, nu de instroom in de bijstand toeneemt. (beide bedragen zijn inclusief afdracht aan het BTW Compensatiefonds. De MVS-gemeenten hebben met de decembercirculaire in totaal een bedrag van ca. €2,75 miljoen ontvangen. In deze notitie gaan wij verder in op wat het rijk van de gemeenten verwacht in het kader van het aanvullend sociaal pakket re-integratie. Daartoe doen wij een aantal voorstellen om de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden een extra impuls te geven c.q. in stand te houden.

1

Gevraagd besluit gemeenten Aan de gemeenten wordt gevraagd: - De in 2020 en 2021 per gemeente via het gemeentefonds beschikbaar gestelde middelen, conform voorstellen, aan te wenden voor de re-integratiebudgetten van Stroomopwaarts t.b.v. de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. o Maassluis € 412.000 o Vlaardingen €1.201.000 o Schiedam €1.137.000

Toegekend budget Uit de decembercirculaire is duidelijk geworden welke extra middelen aan de MVS-gemeenten worden uitgekeerd om mensen extra te begeleiden richting werk: Impuls re-integratie 2021 Gemeente Maassluis Schiedam Vlaardingen Totaal*

Aanvullende pakket Aanvullende pakket re-integratiekosten re-integratiekosten 2020 2021 111.665 90.923 209.114 308.550 251.237 577.819 325.874 265.343 610.262 746.090 607.504 1.397.194

*Het budget voor 2022 en de aanvullende maatregelen worden op een nader te bepalen tijdstip bekend gemaakt door het ministerie. Aangezien de extra middelen incidenteel van aard zijn, kunnen er geen structurele wijzigingen plaatsvinden in de begroting. De extra inzet zal (in eerste instantie) dan ook voor een beperkte periode worden ingezet. Het effect van de inzet wordt geëvalueerd. Op basis van de evaluatie kan in de toekomst worden besloten over het al dan niet continueren en eventueel bijsturen van de inzet. Extra impuls re-integratie Van de gemeenten wordt verwacht de additionele verhoging van de middelen in te zetten om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen te intensiveren. Persoonlijk contact is belangrijk om hen vanuit een uitkeringssituatie naar werk te begeleiden. In onderstaande worden de extra activiteiten en de noodzakelijke uitbreiding van de inzet voor de reguliere dienstverlening beschreven. Deze worden in de bijlage puntsgewijs nader toegelicht. Investeringen in reguliere dienstverlening gemeenten Mensen die hun werk al kwijtgeraakt zijn en WW ontvangen worden door UWV ondersteund in het vinden van werk. Mensen die na afloop van de WW-periode geen baan hebben gevonden of die geen WW-rechten hebben opgebouwd, stromen door naar de bijstand die wordt uitgevoerd door gemeenten.

Het aanvullend sociaal pakket dient te worden ingezet om de reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening op peil te houden, met specifieke aandacht voor zelfstandigen en kwetsbaren op de arbeidsmarkt. Als gevolg van de bestandsstijging is vanwege de toenemende instroom extra inzet op de reguliere dienstverlening nodig om het kwaliteitsniveau op peil te houden. Het gaat hierbij om extra inzet van

2

reguliere dienstverlening van consulenten werk en inkomen. Voor 2021 is hiervoor €834.000 benodigd. Berekening extra reguliere dienstverlening* De benodigde extra inzet wordt als volgt berekend: het aantal uitkering dat (gemiddeld) is gestegen, maal een standaardbedrag voor de dienstverlening. Stijging aantal uitkeringen: 303 (begroot gem. 2020: 5.396 | begroot gem. 2021: 5.699) Standaard bedrag dienstverlening werk en inkomen per bijstandsgerechtigde: €2.750 per jaar Extra kosten dienstverlening werk en inkomen €834.000 * Vanaf 2022 wordt dit onderdeel in de reguliere begroting opgenomen. Aanvullend op de intensivering van de reguliere dienstverlening wordt voorgesteld om in te zetten op de volgende onderdelen: - Ondersteuning zelfstandigen (€150.000) - Extra budget inzet RWO (€100.000) - Detacheringsbaan instroom als gevolg van de coronacrisis (€600.000). Om de intensivering van de huidige dienstverlening i.c.m. de grotere en nieuwe instroom op te vangen, wil Stroomopwaarts tevens investeren in: - Uitbreiding test- en trainingscentrum (€115.000) - Extra inzet werkleertrajecten kansrijke sectoren (€200.000) Specifieke aandacht kwetsbaren op de arbeidsmarkt Het kabinet heeft specifiek de wens om in te zetten op kwetsbare doelgroepen, die zich, als gevolg van de coronacrisis, in een extra moeilijke positie bevinden.

Hierbij valt te denken aan mensen met al een grote afstand tot de arbeidsmarkt, mensen uit de doelgroep banenafspraak, mensen met een migratieachtergrond, etc. Stroomopwaarts wil voor deze doelgroepen extra inzetten op de volgende onderdelen: - Impuls zittend bestand (€500.000) - Pilot persoonlijke aandacht (€150.000)

Bestrijding jeugdwerkloosheid Jongeren die al werkloos zijn en als gevolg van beperkt opgebouwde WW-rechten zijn ingestroomd in de bijstand, kunnen weer aan het werk geholpen worden met de extra middelen voor gemeentelijke dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Deze middelen kunnen ook aangewend worden voor ondersteuning van jongeren die geen recht op een bijstandsuitkering hebben, waaronder jongeren die sinds de crisis buiten beeld geraken. In dit kader stellen wij voor om in aanvulling op het bestaande project €100.000 extra in te zetten op het thema: ‘Geen jongere onnodig langs de kant’ (project next society).

Financieel Onderstaand volgt een financiële uitwerking van de aanvullende inzet: Onderdeel Middelen 2020 – 2021 (€ 2.750.000) Ondersteuning zelfstandigen € 150.000

3

Extra budget inzet RWO Detacheringsbaan instroom als gevolg van coronacrisis Extra inzet reguliere dienstverlening werk en inkomen Uitbreiden Test- en trainingscentrum Extra inzet werkleertrajecten kansrijke sectoren Impuls zittend bestand Pilot persoonlijke aandacht Geen jongere onnodig langs de kant/Next Society TOTAAL

€ 100.000 € 600.000 € 834.000 € 115.000 € 200.000 € 500.000 € 150.000 € 100.000 € 2.749.000

Door in te zetten op voorgestelde onderdelen, gaan wij er vanuit dat we een stijging van het aantal cliënten in 2021 kunnen beperken tot maximaal de landelijke trend. Het Centraal Planbureau (CPB) gaat uit van 5% stijging in 2021 en 2022. Hier is ook rekening mee gehouden in de kaderbrief 2022 voor Stroomopwaarts, ook voor wat betreft de uitvoeringskosten. De maatregelen zijn erop gericht het uiteindelijk beter te doen dan de landelijke trend. Bij een aantal maatregelen is een specifieke extra doelstelling benoemd voor wat betreft de uitstroom. In totaliteit gaat het om circa 140 cliënten (circa 2,5% van het bestand). Via de reguliere rapportages zullen wij rapporteren in hoeverre wij inderdaad hiermee een extra uitstroom kunnen realiseren. Waar nodig sturen wij bij, ten aanzien van effectieve en minder effectieve maatregelen. In de bijlage worden de voorgestelde onderdelen nader toegelicht.

4

BIJLAGE 1. Toelichting onderdelen re-integratie

Ondersteuning zelfstandigen Vanaf 1 januari 2021 moeten gemeenten ondersteuning bieden aan zelfstandigen die problemen hebben om hun huidige bedrijf in de nieuwe tijd economisch rendabel te maken en die zich daarom moeten heroriënteren op aanvullende en/of andere activiteiten: “Gemeenten inventariseren samen met zelfstandig ondernemers of en welke ondersteuning van de zelfstandig ondernemer nodig is. Dit kan bijvoorbeeld gaan om coaching, advies, bij- of omscholing en heroriëntatie.” Het Rijk legt de verplichting op dat de ondersteuning minimaal van het niveau van de arbeidsmarktregio is. Hiervoor moeten een aantal zaken ingeregeld worden: - Uitnodigingsbrief/mail naar alle TOZO-3 aanvragers voor een heroriëntatiegesprek. - Heroriëntatiegesprek - Vervolgacties Een deel van de vervolgacties zal naar verwachting opgepakt kunnen worden door de arbeidsmarktregio, daarnaast zal Stroomopwaarts ook een deel zelf moeten bemiddelen naar werk, door specifieke dienstverlening aan te bieden aan zzp’ers die nu nog gebruik maken van de Tozo. De huidige dienstverlening van Stroomopwaarts is niet gericht op deze doelgroep, daarom willen wij €150.000 extra inzetten om de Tozo-doelgroep actief te bemiddelen naar werk bij een reguliere werkgever.

Extra budgetinzet RWO instroom Als gevolg van de coronacrisis verwachten we in 2021 een sterke instroom in de uitkering, bijvoorbeeld als gevolg van einde WW. Dit zijn mensen met, naar verwachting, een korte afstand tot de arbeidsmarkt. Wij willen €100.000 inzetten voor de te verwachten extra instroom als gevolg van de corona-crisis. Voor dit bedrag worden 33 mensen direct een contract aangeboden door Randstad, waardoor de meest kansrijke kandidaten direct (tijdelijk) geplaatst kunnen worden bij een reguliere werkgever. Daarmee wordt hun kans om zonder gebruik te maken van een uitkering door te stromen naar werk vergroot.

Detacheringsbaan voor corona-instromers Ook willen wij 30 personen die instromen in de bijstand, bij wijze van proef, in plaats van een uitkering direct een (basis)baan aanbieden, in eerste instantie in het werkleerbedrijf van Stroomopwaarts. De (basis)baan wordt voor de periode van maximaal één jaar aangeboden. Deelnemers krijgen een contract van 28 uur en worden daarnaast intensief begeleid naar werk bij een reguliere werkgever, al dan niet ondersteund door een loonkostensubsidie. Dat is afhankelijk van de loonwaarde die een betrokkene kan bereiken. Voor een continue bezetting van 30 personen begroten wij €600.000. Selectie van geschikte personen vindt plaats op basis van het assessment, dat Stroomopwaarts uitvoert.

Uitbreiden Test- en trainingscentrum Stroomopwaarts heeft te weinig capaciteit om de intensivering van de huidige dienstverlening, i.c.m. de grotere en nieuwe instroom, op te vangen. Een goede diagnose van ontwikkelpunten is essentieel voor het welslagen van een re-integratietraject. Derhalve willen wij voor de hele doelgroep gebruik maken van de wetenschappelijk onderbouwde NOA-test. Voor het afnemen van de NOA-testen en het geven van specifieke re-integratietrainingen dient een ruimte ingericht te worden binnen het

5

werkleerbedrijf van Stroomopwaarts in Vlaardingen. Daarnaast vragen wij extra aandacht voor de ontwikkeling van de trainers van Stroomopwaarts. Een actueel voorbeeld hiervan is het leren geven van Webinars of online trainingen als gevolg van de coronacrisis. In dit kader is ook het leren werken met de nieuwe doelgroepen en het inspelen op recente economische ontwikkelingen essentieel voor het functioneren van het trainingsbureau. Wij vragen € 50.000 voor de verbouwing en inrichting van het Test- en trainingscentrum en €65.000 voor de extra begeleiding van de trainers en het opzetten van een online Opleiding/Training Academy.

Extra inzet werkleertrajecten in kansrijke sectoren De vacaturemarkt is door corona met 5% gekrompen (werk.nl: Arbeidsmarktinformatie, Regio in beeld, oktober 2020). In alle beroepsgroepen zien wij een verminderd aantal openstaande vacatures, met uitzondering van de zorg & welzijnsberoepen. Daarnaast zien wij een zeer grote krimp in horeca, cultuur sport en recreatie en overige zakelijke dienstverlening (incl. uitzendbureaus). Bij de detailhandel food zien wij een groei en op gebied van bouwnijverheid geen tot een kleine krimp. Om in te kunnen blijven haken op de nieuwe werkelijkheid, willen wij daarom extra inzetten op Telefonie/callcenter werk, food, logistiek en op de bouw: 1. Inkoop van trajecten met baangarantie op het gebied van Food, zorg, bouw en transport Deze trajecten met baangarantie worden ingekocht bij diverse externe partners met een groot regionaal netwerk en wij willen hier graag € 50.000 additioneel voor inzetten. Wij verwachten hier een extra uitstroom van 15 personen te realiseren. 2. Telefonische acquisitie/Callcenterwerk Hiervoor verwachten wij € 150.000 financiering nodig te hebben om de kosten van de inrichting (incl. computer/software/bureaus etc.) en werkleiding/trainers te bekostigen. Met deze financiering kan er een intern werkend callcenter-trainingscentrum worden opgestart.

Hier leren deelnemers de fijne kneepjes van het callcenterwerk (in- en outbound bellen) en ontvangen zij een officieel erkend certificaat van de sector. Een en ander is een opstap naar een externe stage, gevolgd door een dienstverband, bij onze externe partner. Deze werksoort is zeer kansrijk voor mensen die noodgedwongen parttime werken (bijv. jonge moeders of mensen die al een andere deeltijdbaan hebben en nog aanvullende uren nodig hebben) en is een mooie aanvulling op onze bestaande werksoorten. Verder kan het callcenter ook zelf door SOW commercieel worden gebruikt voor het verwerven van loonwerkopdrachten voor het Werkleerbedrijf en benaderen van werkgevers voor bijv. vacatures etc.

Impuls actieve benadering zittend bestand Het huidige zittend bestand wordt gescreend via informatiebijeenkomsten, waar een NOA-test wordt afgenomen en in kaart wordt gebracht welke specifieke belemmeringen er zijn. Wanneer nodig wordt specifieke begeleiding, bijvoorbeeld op gebied van zorg of taal, opgestart, al dan niet in samenwerking met betreffende ketenpartners. Bovendien stroomt naar verwachting een deel van de kandidaten direct door naar het assessmentcentrum, waarna een werkleertraject gestart kan worden. In totaal zijn ca 4300 kandidaten ingedeeld in klantgroep 4. Om deze mensen actief op te roepen en te begeleiden (voor wat betreft taal/onderwijs, zorg en re-integratie) is voor de periode van 1 jaar ca 7 fte extra capaciteit nodig. Daarnaast dienen NOA-testen te worden afgenomen (zie hiervoor

6

‘uitbreiden test- en trainingscentrum’) en extra trajecten ingezet te worden om de belemmeringen die er zijn weg te werken. De éénmalige investering bedraagt naar verwachting €500.000, Wij verwachten hiermee een extra uitstroom te bereiken van 50 personen.

Pilot persoonlijke aandacht Recente pilots waarbij een groep langdurig inactieve mensen intensief, persoonlijk, vrijwillig en integraal zijn benaderd, hebben bij veel deelnemers een weliswaar klein maar positief effect teweeggebracht. In de praktijk blijkt dat veel mensen uit voormalig klantgroep 4 niet reageren op oproepen om deel te nemen aan de activiteiten (bijvoorbeeld de bulkaanpak, waar soms sprake is van 70% no shows). Een veel gebruikt middel om mensen te activeren is strenge handhaving, waarbij mensen mogelijk gekort worden op de uitkering wanneer ze niet meewerken aan hun re-integratie. Echter, dit kan een averechts effect hebben op mensen met toch al een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijker is om na te gaan waarom mensen niet meewerken en vanuit daar samen met de kandidaat te werken aan een oplossing. In dit kader is Stroomopwaarts voornemens om een Pilot te starten waarbij een mobiel team van 2 fte, actief betreffende kandidaten benadert en via persoonlijke gesprekken en huisbezoeken de leefsituatie in beeld brengt (bijvoorbeeld als een kandidaat niet verschijnt of reageert op informatieverzoeken en uitnodigingen). Per kandidaat wordt een persoonlijk plan van aanpak gemaakt en een passend traject of passende hulpverlening aangeboden (i.s.m. bijvoorbeeld de wijkteams). Wij willen hiervoor €150.000 aanwenden.

De pilot zal naar verwachting niet direct leiden tot een grotere uitstroom maar wel tot een grotere zelfredzaamheid van de doelgroep en minder andere sociale problematiek (schulden, verslaving etc.). Verder past de pilot goed binnen het heersende politieke maatschappelijke klimaat dat vraagt om meer menselijke maat in de overheidsdienstverlening. Op lange termijn zal deze aanpak zeker zijn vruchten afwerpen omdat mensen mogelijk eerder weer gebruik kunnen maken van de reintegratieactiviteiten dan wanneer geen extra ondersteuning zou zijn geboden.

Geen jongere onnodig langs de kant/Next Society Stroomopwaarts is samen met de Buzinezzclub gestart met een pilot van twee jaar waarbij 100 jongeren tussen 16 en 26 jaar op alle leefgebieden worden begeleid. Of het nu om studiekeuze, solliciteren, schuldenproblematiek, huisvesting of gezondheid gaat. De pilot heeft tot doel dat minimaal 60% van de deelnemers aan het einde van het project aan het werk zijn, maar ook daarna houden de jongeren altijd de mogelijkheid om terug te vallen op de Buzinezzclub voor hulp en advies, wanneer het tegenzit. Stroomopwaarts wil nog eens €100.000 extra inzetten voor deze pilot, t.b.v. de begeleiding van 28 extra jongeren.

7