Bijlage 1 - Veiligheidsbeeld 2020
Tekst van het document
Veiligheidsbeeld
van Maassluis 2020 16 maart 2021
Inleiding In deze bijlage bij de Raadsinformatiebrief Veiligheidsbeeld 2020 duiden wij de veiligheidscijfers van 2020 m.b.t Maassluis, die jaarlijks door de politie worden gepubliceerd. In de eerste paragraaf schetsen we een kort beeld van landelijke en regionale ontwikkelingen in 2020. Daarna zoomen we in op Maassluis en duiden we de meest in het oog springende ontwikkelingen in onze stad. 1. Landelijk en regionaal veiligheidsbeeld De Coronacrisis maakte 2020 tot een uitzonderlijk jaar. De pandemie en maatregelen ter bestrijding ervan hebben ook een sterke invloed op het veiligheidsbeeld en zorgen voor verschuivingen in de criminaliteit in Nederland. Het meest in het oog springen de daling van traditionele criminaliteit, zoals woninginbraken, zakkenrollerij en winkeldiefstal, en de flinke toename van online misdrijven. De stijging van misdrijven via internet is niet vreemd, omdat er veel meer dan voorheen online werd besteld en meer mensen thuis moesten werken. Criminelen spelen hierop in en verplaatsen hun werkterrein steeds meer van de fysieke naar de digitale wereld. Ook kent 2020 een toename van het aantal overlastmeldingen. Het totaal van de geregistreerde overlast steeg in 2020 landelijk met bijna 145.000 incidenten en lag daarmee 39% hoger dan in 2019. Doordat iedereen meer thuis was, werd er meer overlast ervaren en dat vaker gemeld.
Waar op landelijk niveau het aantal geregistreerde misdrijven licht daalde ten opzichte van 2019, steeg in de regio Rotterdam het aantal geregistreerde misdrijven. Verder zien we dezelfde landelijke trends terug op regionaal en lokaal niveau. In vrijwel alle gemeenten in de regio Rotterdam steeg het aantal online misdrijven en het aantal overlastmeldingen en daalde het aantal woninginbraken en winkeldiefstallen ten opzichte van 2019. 2. Veiligheidsbeeld van Maassluis De dalende trend die vanaf 2012 zichtbaar was, zette zich niet voort en in Maassluis was er, net als in de hele regio Rotterdam, een lichte toename van het aantal geregistreerde misdrijven in 2020 vergeleken met 2019. Uit gesprekken met het basisteam Waterweg van de politie, dat werkzaam is in Maassluis, komt naar voren dat landelijke trends ook terug te zien zijn in de criminaliteitscijfers van Maassluis en dat het veiligheidsbeeld van Maassluis overeenkomt met het beeld in omringende gemeenten. De volgende ontwikkelingen vallen op die hieronder nader worden geduid :
Totaal aantal geregistreerde misdrijven 2013-2020
1
-
Het aantal inbraken is met 50% gedaald Het aantal winkeldiefstallen is met 20% gedaald Het aantal fietsendiefstallen is met 95% toegenomen Horizontale fraude (cybercriminaliteit) is met 60% toegenomen Het aantal vernielingen is ongeveer gelijk gebleven
Het is hierbij belangrijk op te merken dat in relatief kleine gemeenten procentuele stijgingen en dalingen snel groot kunnen lijken (“de wet van de kleine getallen”). 1
1
-
Verschillende soorten geweldsdelicten en wapenhandel hebben vaker plaatsgevonden Het totaal aantal geregistreerde overlastmeldingen is met 30% gestegen
3. Duiding veiligheidsbeeld van Maassluis Minder traditionele criminaliteit: woninginbraken, winkeldiefstal en overvallen Het aantal woninginbraken is de laatste jaren nog nooit zo laag geweest als in 2020. De daling van het aantal woninginbraken heeft te maken met de coronacrisis: veel mensen zitten noodgedwongen thuis en inbrekers gingen daarom hun werkterrein verleggen. In Maassluis heeft de politie ook verschillende personen aangehouden voor (pogingen tot) woninginbraak. De politie kijkt bij de woninginbraken naar de modus operandi (de wijze waarop de dader opereert) en kan erin slagen op basis daarvan de dader te achterhalen. Omdat de pakkans op heterdaad bij woninginbraken niet groot is, blijft inbraakpreventie een belangrijk thema om op in te zetten. In 2020 hebben we voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd en de verlichtingsactie gestart, een initiatief om lampen aan inwoners te verstrekken voor de verlichting van hun achterpaden. Deze initiatieven zetten we de komende jaren voort. Naast de daling van woninginbraken, zijn ook andere vormen van traditionele criminaliteit in Maassluis verminderd in 2020. Hierbij valt te denken aan inbraakpogingen bij bedrijven, winkeldiefstal en overvallen. Woninginbraken 2013-2020
Winkeldiefstal 2013-2020
Fietsendiefstal Rond fietsendiefstallen zijn er nieuwe ontwikkelingen. Diefstal van (brom-), (snor-)fietsen Door de toename van elektrische fietsen en daarmee 2013-2020 een verschuiving naar het duurdere segment, is het voor criminelen lucratiever om zich op fietsendiefstal te richten en worden georganiseerde vormen van criminaliteit zichtbaar op dit terrein. Georganiseerde groepen worden actief, gaan professioneel te werk en stelen meerdere dure fietsen tegelijk om naar het buitenland te transporteren. Dat doen ze door locaties af te reizen en fietsen in busjes in te laden. Het Oostblok wordt vaak als plek van bestemming genoemd. Dat het relatief makkelijk is om fietsen te stelen, is een extra reden voor criminelen om op dit terrein actief te blijven. Vanwege het gestegen aantal fietsendiefstallen in Maassluis heeft politie hierop extra inzet gepleegd in 2020. Dit blijft ook een aandachtspunt in 2021. 2
Cybercriminaliteit Horizontale fraude 2013-2020 In 2020 was er ten opzichte van 2019 in Nederland een ruime verdubbeling van het aantal digitale misdrijven. De landelijke trend heeft haar weerslag op regionaal en lokaal niveau. Ook in de regio Rotterdam en in Maassluis is cybercriminaliteit toegenomen. Dit komt door de verschuiving van traditionele criminaliteit naar cybercriminaliteit en doordat de coronacrisis deze ontwikkeling heeft versneld. Criminelen verleggen hun werkterrein van de fysieke wereld naar internet. Politie houdt ook vaker verdachten aan voor digitale criminaliteit die eerder voor delicten in de fysieke wereld zijn veroordeeld. Volgens de politie komen tegenwoordig vooral meer gevallen van WhatsApp-fraude voor. Daarnaast ziet de politie meer fraude met onlinehandel. Bij deze vorm van criminaliteit betaalt het slachtoffer voor een product, dat hij vervolgens nooit ontvangt. Doordat wij door corona meer thuis zitten, winkelen wij vaker online. Dat maakt het voor criminelen aantrekkelijk om in de digitale wereld actiever te zijn. Zij hoeven daarvoor geen ict-deskundige te zijn, omdat ze pakketten met eenvoudige instructies kunnen kopen. 2
De verwachting is dat we ook de komende jaren met cybercriminaliteit te maken blijven krijgen. Het is daarom belangrijk dat burgers, bedrijven en instellingen zich bewuster worden van de gevaren op internet. Een vergissing is snel gemaakt. Vaak blijkt iets dat te mooi lijkt om waar te zijn dat ook echt. Geweldsdelicten Dat het aantal geweldsdelicten in Maassluis 2020 is toegenomen, heeft verschillende oorzaken. De stijging van misdrijven als mishandeling, bedreiging, wapenhandel en (poging tot) moord en doodslag hangt samen met de verharding van de criminaliteit in Nederland, vooral van de drugscriminaliteit. Nederland heeft, in de wereldwijd groeiende vraag naar drugs, een van de grootste doorvoerhavens en is een van de grootste producenten. Maassluis ontkomt door haar ligging in de Randstad niet aan de hieraan gerelateerde problematiek. De stijging van het aantal geweldsdelicten zien we ook in omringende gemeenten. Zo hebben o.a. bedreigingen en gevallen van wapenhandel in Schiedam en Vlaardingen vaker plaatsgevonden, en zijn in de hele regio Rotterdam (poging tot) moord en doodslag toegenomen.
Bedreiging 2013-2020
Mishandeling 2013-2020
Een andere reden van de toegenomen cijfers is het messengebruik onder jongeren. Met name uit voorzorg hebben we in 2020 de drie metrostations als veiligheidsrisicogebied aangewezen en mag de politie in die gebieden preventief fouilleren. Politie heeft tijdens
2 Cybercriminaliteit wordt in de politiesystemen gecategoriseerd als horizontale fraude. Hieronder vallen o.a.
fraude met onlinehandel, identiteitsfraude en fraude met betaalproducten (zoals bankrekeningfraude of het verkrijgen van rekeningnummers via phishing of skimming).
3
fouilleeracties messen of andere wapens aangetroffen. Juist door preventief in te zetten op controle op wapenbezit/handel neemt het aantal constateringen van wapenbezit ook toe en dat zien we terug in de cijfers. Enige nuancering is, zo gaf politie aan, ook nodig. Op het eerste gezicht zijn de toegenomen cijfers van (poging tot)moord/doodslag en wapenhandel in 2020 zorgelijk. Onder deze categorieën vallen echter heel verschillende gradaties van een misdrijf. Hierdoor lijken de cijfers erger dan ze zijn, aldus de politie. Zo was in 2020 elk incident een poging en geen daadwerkelijke moord/doodslag. Daarnaast wordt het hard slaan van iemand of een uit de hand gelopen verkeersruzie ook geregistreerd onder deze categorie. Onder de categorie wapenhandel/vuurwapenbezit valt het dragen van elke soort wapen, bijvoorbeeld ook een mes, en niet per se een vuurwapen. Desalniettemin vraagt de toename om extra aandacht. Vanuit de gemeente, politie en andere partners hebben we veel aandacht voor de aanpak van georganiseerde en daarmee samenhangende ondermijnende criminaliteit. Belangrijke onderdelen van deze aanpak zijn het vergroten van de bewustwording, zowel binnen als buiten de organisatie, en het intensiveren van de samenwerking met de betrokken partners.
Overlastmeldingen Totaal aantal geregistreerde overlast Overlastmeldingen, die te maken hebben met jeugd, 2013-2020 verwarde personen of alcohol- en drugsgebruik, bleven in 2020 zowel op landelijk niveau als in Maassluis stijgen. Doordat iedereen meer thuis was, werd er niet alleen meer overlast veroorzaakt maar ook ervaren en vaker gemeld. Vooral de jeugdoverlast is sterk gerelateerd aan de Coronacrisis: het toekomstperspectief van jongeren veranderde door de crisis, ze konden niet naar school of sporten, verloren hun bijbaan en zochten andere bezigheden buiten. Ook is een groot deel van de meldingen dat jongeren zich niet aan de maatregelen zouden houden en geluidsoverlast veroorzaakten, door de politie geregistreerd als een melding van jongerenoverlast. Een andere reden van de toegenomen meldingen jeugdoverlast hangt samen met het plan van aanpak dat in de 2e helft van 2020 tot stand is gekomen. Omdat in de tweede helft van 2020 sprake was van jongerenoverlast op een paar specifieke locaties, hebben de gemeente, politie en jongerenwerk hierop gezamenlijk extra inzet gepleegd en kan dat ook de meldingsbereidheid hebben verhoogd. Wat betreft de overlast van verwarde personen, is dit een trend die blijft stijgen over de afgelopen jaren.
Zowel op landelijk en regionaal niveau als in Maassluis zien we een stijging van het aantal meldingen overlast en het aantal personen dat de overlast veroorzaakt. Vaak komen meerdere meldingen binnen over dezelfde persoon. Een belangrijke reden voor de toename zijn de bezuinigingen in de zorg, waardoor minder bedden beschikbaar zijn in psychiatrische instellingen en patiënten vaker in woonwijken en langer zelfstandig wonen. Ook in Maassluis komt het voor dat personen op een lange wachtlijst komen te staan voor een GGZ-opname - of behandeling. Een andere reden van de toename kan zijn dat de inwerkingtreding van de Wet Verplichte GGZ per 1 januari 2020 (WvGGZ), een impuls heeft gegeven aan ambulante zorg. Er is regionaal en lokaal meer aandacht voor deze doelgroep. Sinds 2020 is gestart met het project Aanpak met verward gedrag, waardoor de ketensamenwerking is versterkt en we een duidelijker beeld van de doelgroep hebben. Sinds maart 2021 zijn we ook aangehaakt op het nieuwe landelijke meldpunt Zorgwekkend Gedrag.
4
Kanttekeningen Het is belangrijk om enkele voorbehouden te maken bij de veiligheidscijfers. Deze cijfers werpen wel licht op de ontwikkeling van criminaliteit in Maassluis, maar zijn geen exacte weerspiegeling van de werkelijkheid. De veiligheidscijfers geven een overzicht van de geregistreerde criminaliteit. De door de politie geregistreerde stijging van misdrijven hoeft niet te betekenen dat er sprake is van daadwerkelijk meer gepleegde misdrijven. Als inwoners vaker dan voorheen melding doen, stijgt het aantal geregistreerde misdrijven. Zeker gedurende de lockdowns was er veel meldingsbereidheid. Ook is het sinds 2020 mogelijk om online aangifte te doen van cybercriminaliteit. Dat het makkelijker is om aangifte te doen, kan een reden zijn van de toegenomen registraties. Ook belangrijk om op te merken is dat misdrijven die niet ter kennis van de politie zijn gekomen buiten beschouwing blijven in deze cijfers (denk hierbij aan slachtoffers die geen aangifte doen) en dat de manier waarop politie de cijfers registreert soms een vertekend beeld geven. Als er bijvoorbeeld aangifte wordt gedaan van een (poging tot) doodslag, wordt dat op die wijze geregistreerd en kan dat niet meer worden aangepast, ook als uit nader onderzoek blijkt dat het niet om (poging tot) doodslag ging. Al om al blijven politiecijfers een goede bron om ontwikkelingen inzichtelijk te maken.
Er zijn echter verschillende factoren die het beeld wat vertroebelen. Om die reden is het belangrijk de cijfers nader te duiden en naast andere bronnen te gebruiken. Niet alles wat er buiten gebeurt, is terug te zien in de politiecijfers. En soms kunnen cijfers een beeld geven dat niet helemaal strookt met de werkelijkheid. 4. Conclusie en vervolg Uit het hierboven geschetste beeld kunnen we opmaken dat enerzijds trends van de afgelopen jaren zich blijven voortzetten, zoals de verschuiving van traditionele criminaliteit naar cybercriminaliteit, en dat anderzijds de Coronacrisis duidelijk voor afwijkende patronen heeft gezorgd. De cijfers over 2020 zijn ten opzichte van 2019 enigszins negatief te noemen. Het is bekend dat de cijfers over misdaad en overlast sterk kunnen verschillen tussen de verschillende jaren. Ook voor 2021 geldt daarom dat we de ontwikkelingen in de gaten houden en dat het een gezamenlijke inspanning blijft om onze stad veiliger te maken. Dat kan alleen als de politie, inwoners en gemeente met elkaar optrekken. Welke activiteiten bij deze inspanningen horen, staan verwoord in het Uitvoeringsprogramma 2021 van het Integraal Veiligheidsbeleid, dat u tegelijk met deze duiding ontvangt. Met behulp hiervan wordt verder gewerkt aan het verbeteren van het veiligheidsgevoel en de veiligheidscijfers.
Op basis van de veiligheidscijfers 2020 gaan we in ieder geval aan de volgende thema’s prioriteit geven in 2021: fietsendiefstal, cybercriminaliteit, woninginbraakpreventie en ondermijnende criminaliteit. Ook blijven we in contact met de inwoners van de stad o.a. door (digitale) bijeenkomsten te organiseren en via de wijkcoördinatoren en zetten we extra in op het tegenaan van woonoverlast.
5