Bijlage 1 Raadsvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Raadsvoorstel Openbaar Stad zaaknummer

149399

datum advies

22 februari 2021

opsteller advies

Lankwarden, J.

agendering

Bespreekstuk

Clustermanager

Stad

Portefeuillehouder(s)

Wethouder S.B. Kuiper

Onderwerp

Raadsvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Besluit college van B en W d.d. 23-03-2021 Onderwerp: Raadsvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden Registratienummer: 149399 Het college besluit: 1. De extra beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk à € 96.000.- jaar 2020/2021 en € 72.000.(bedrag onder voorbehoud) jaar 2022 aan te wenden voor aanvullende inzet op het gebied van armoede en schulden en reguliere dienstverlening consulenten schuldhulpverlening en beschikbaar te stellen aan Stroomopwaarts. 2. Voor de jaarschijven 2022 en 2023 2x € 16.000 te onttrekken uit de reserve wmo en jeugd. 3. Het raadsvoorstel aan te bieden aan de agendacommissie voor behandeling in de gemeenteraad.

Conform besloten d.d. 23-03-2021

Besluit gemeenteraad 1. De extra beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk à € 96.000.- jaar 2020/2021 en € 72.000.(bedrag onder voorbehoud) jaar 2022 aan te wenden voor aanvullende inzet op het gebied van armoede en schulden en reguliere dienstverlening consulenten schuldhulpverlening en beschikbaar te stellen aan Stroomopwaarts. 2. Voor de jaarschijven 2022 en 2023 2x € 16.000 te onttrekken uit de reserve wmo en jeugd. Bestuurssamenvatting Door de coronacrisis worden vooral kwetsbare groepen geraakt. Een grote groep mensen verliest hun 1

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

baan, wat resulteert in een hoge instroom in de WW en bijstand. Het inkomen van deze groep mensen gaat hiermee (mogelijk voor een langere periode) drastisch omlaag, waardoor financiële problematiek dreigt. Schuldenproblematiek was in Nederland voor de coronacrisis al een urgent probleem. Het kabinet wil deze groep mensen de zekerheid bieden dat zij aanspraak kunnen maken op passende begeleiding en ondersteuning. Hiervoor heeft het kabinet met de december circulaire een aanvullend sociaal pakket ter beschikking gesteld met middelen voor o.a. de bestrijding van armoede en schulden. Stroomopwaarts heeft voor MVS gemeenten een voorstel gemaakt voor de besteding van deze middelen. Het college stelt de raad voor de extra beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk à € 96.000.- jaar 2020/2021 en € 72.000.- (bedrag onder voorbehoud) jaar 2022 aan te wenden voor aanvullende inzet op het gebied van armoede en schulden en reguliere dienstverlening consulenten schuldhulpverlening. En voor de jaarschijven 2022 en 2023 2x € 16.000 te onttrekken uit de reserve wmo en jeugd.

2

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2018-2022 heeft als titel en motto: Samen Maassluis, investeren in een duurzame toekomst. Maassluis is een sociale en rechtvaardige gemeente. Wij willen dit de komende jaren zo houden en waar nodig versterken voor mensen die het echt nodig hebben. Het regionale participatiebedrijf Stroomopwaarts voert voor gemeente Maassluis diverse werkzaamheden uit op het gebied van het Sociaal Domein. De komende jaren zetten we verder in op het verbeteren van de resultaten van Stroomopwaarts. We willen de efficiency van Stroomopwaarts verhogen, meer mensen naar werk begeleiden en goede begeleiding bieden aan wie daarbij extra ondersteuning nodig heeft. Eerder over dit onderwerp uitgebrachte adviezen Z-2161 Raadsvoorstel tot vaststellen regionale visie armoede en schulden 2020-2023 (17 december 2019). Inhoud De coronacrisis raakt iedereen in Nederland. Maar de gevolgen zijn niet voor iedereen gelijk. Vooral kwetsbare groepen worden extra hard geraakt. Een grote groep mensen is hun baan verloren, wat zich laat vertalen in een hoge instroom in de WW en bijstand. De verwachte daling van het aantal uitkeringen is in 2020 dan ook niet gerealiseerd. Het aantal door Stroomopwaarts verstrekte bijstandsuitkeringen lag eind 2020 ruim 1% hoger dan eind 2019. Het effect van de crisis wordt vertraagd door de WW-rechten van veel mensen die hun werk zijn kwijtgeraakt.

Het aantal inwoners met een WW uitkering in de MVS gemeenten is met 25% gestegen over de periode december 2019 (2.883) tot en met december 2020 (3.589). Het Centraal Planbureau (CPB) heeft in december 2020 aangegeven ook in 2021 een forse stijging van de werkloze beroepsbevolking te verwachten. Landelijk gaat het om een stijging van ca. 350.000 naar ca. 500.000. Een stijging die pas na verloop van enige jaren weer ingehaald zal zijn. Dit zal de komende jaren leiden tot een hoger beroep op bijstand en ondersteuning bij re-integratie. Op basis van voorspellingen van het Centraal Plan Bureau wordt voor zowel 2021 als 2022 een stijging van ca. 5% van het aantal bijstandsuitkeringen verwacht. Stroomopwaarts zal hiermee rekening houden in de meerjarenbegroting 2022. Het inkomen van de groep inwoners die afhankelijk wordt van een WW- of bijstandsuitkering gaat (mogelijk voor een langere periode) substantieel omlaag, waardoor financiële problematiek dreigt. Schuldenproblematiek in Nederland was voor de coronacrisis al een urgent probleem, de voorgenoemde ontwikkelingen hebben de urgentie alleen maar doen toegenomen. De NVVK ( Branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering) verwacht een toename van minimaal 30% van het aantal hulpvragen in de komende jaren.

Tegen deze achtergrond wil het kabinet deze groep mensen, die nu in onzekerheid verkeren, de zekerheid bieden dat zij aanspraak kunnen maken op passende begeleiding en ondersteuning. Het Rijk heeft een aanvullend sociaal pakket ter beschikking gesteld (totaal € 1,4 miljard) met financiële middelen voor o.a. extra inzet in de bestrijding van armoede en schulden. Aangezien de extra middelen incidenteel van aard zijn, kunnen er geen structurele wijzigingen plaatsvinden in de begroting. De inzet van de opties zal (in eerste instantie) dan ook voor een beperkte periode worden ingezet. Het effect van de inzet wordt geëvalueerd. Op basis van de evaluatie kan in de toekomst worden besloten over het al dan niet continueren van de inzet. 3

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Ter bestrijding van de gevolgen van de coronacrisis op het gebied van armoede en schulden zetten wij op de volgende onderdelen extra in: 1. Extra inzet reguliere dienstverlening. Als gevolg van de bestandsstijging is extra inzet op de reguliere dienstverlening nodig om het kwaliteitsniveau op peil te houden en tijdig de juiste hulp aan inwoners van Maassluis te kunnen bieden. Het gaat hierbij om extra inzet van reguliere dienstverlening van consulenten schuldhulpverlening. 2. Aanvullende inzet armoede en schulden. Voor de bestrijding van armoede en schulden wordt voorgesteld om in te zetten op de volgende onderdelen: • Collectief Schuldregelen. • Vroegsignalering. • Lokaal Schuldenlab. Collectief Schuldregelen Collectief Schuldregelen is een methodiek die in de basis gericht is op het sneller tot stand laten komen van schuldregelingen. Door afspraken te maken met de meest voorkomende schuldeisers, kan er als collectief akkoord worden gegaan met een schuldregeling. Het aantal schuldeisers wordt dan één, de Kredietbank. Dit bespoedigt het proces tot het komen van een schuldregeling aanzienlijk; er kan gemiddeld ca. 100 dagen tijdwinst worden geboekt. Hiermee is de schuldensituatie sneller stabiel en kan de inwoner zich focussen op het vinden of behouden van werk. Doelgroep: Ca. 70% van alle inwoners met problematische schulden die voor een schuldregeling in aanmerking komen.

Welk resultaat wordt beoogd: De schuldensituatie is sneller stabiel. Er is nog maar één schuldeiser (de Kredietbank), dit brengt rust bij de inwoner en heeft een positief effect op de (geestelijke) gezondheid van de inwoner. Dit heeft een positief effect op het slagingspercentage van schuldregelingen en op maatschappelijke kosten. Onderdeel van Collectief Schuldregelen is budgetbeheer. Dit is een vrij ingrijpende maatregel, maar wordt noodzakelijk geacht om ervoor te zorgen dat de basisbehoefte (wonen, zorg, etc.) op orde zijn. Het eerste jaar zal voor iedere inwoner met schulden budgetbeheer worden ingezet. Hierna wordt gekeken in hoeverre de inwoner financieel zelfredzaam is, zodat budgetbeheer mogelijk kan worden losgelaten. Mocht dit niet aan de orde zijn dan blijft budgetbeheer gehandhaafd (mogelijk zelfs gedurende de totale 36 maanden van de aflosperiode van het saneringskrediet). Naast budgetbeheer wordt er in gezet op coaching en begeleiding om de inwoner financieel zelfredzaam te maken. Deze inzet moet ervoor zorgen dat budgetbeheer na het eerste jaar mogelijk kan worden losgelaten. Welke argumenten zijn er voor dit advies: Gezien het feit dat de NVVK (Nederlandse branchevereniging voor schuldhulp) de methodiek van Collectief Schuldregelen heeft omarmd, ligt het in de lijn der verwachting dat dit op termijn de landelijke standaard gaat worden.

Om die reden is het goed om hierop voor te sorteren en in 2021 Collectief Schuldregelen te implementeren en in te richten als de standaard methodiek voor schuldhulpverlening. Vroegsignalering: Sinds 1 januari 2021 is er een aanpassing in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening doorgevoerd. 4

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Een van de wijzigingen heeft betrekking op vroegsignalering. Op basis van de nieuwe wet zijn zogenaamde vaste lasten partners (huur, energiek water en zorg) verplicht een signaal af te geven richting de gemeente bij een betalingsachterstand van een inwoner. De gemeente is vervolgens verplicht het signaal actief op te pakken. De wijze waarop het signaal wordt opgepakt is vrij in te vullen door de gemeente. De wijziging biedt de gemeente de kans om vroegtijdig in contact te treden met inwoners met potentiële schuldenproblematiek. De wetswijziging wordt budgettair neutraal doorgevoerd. Dit betekent dat de gemeenten geen extra geld krijgen voor de uitvoering van de vroegsignalering. Op basis van de huidige begroting is er onvoldoende financiële ruimte om signalen adequaat op te pakken. Dit resulteert erin dat een groot deel van de signalen afgehandeld wordt middels het versturen van een brief (een minder effectieve methode). De aanpassing van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening biedt de gemeente de kans om in contact te komen met een doelgroep die nu nog niet (altijd) in beeld was. Om in contact te komen is het belangrijk hierop actief in te kunnen zetten, onder andere via huisbezoeken. Het afleggen van huisbezoeken is echter een arbeidsintensieve (en hiermee kostbare) interventie. Deze inzet past onvoldoende binnen de huidige begroting.

Omdat de wetswijziging inhoudelijk goed is, hebben wij de keuze gemaakt om een deel van de middelen in te zetten voor vroeghulpsignalering. Doelgroep: Alle inwoners van gemeente Maassluis met betalingsachterstanden en dreigende schuldenproblematiek. Welk resultaat wordt beoogd: Door effectieve en proactieve inzet op vroegsignalering kan de doelgroep ook daadwerkelijk worden bereikt en in een vroeger stadium een ondersteuningsaanbod worden gedaan. Dit leidt tot minder problematische schulden. Welke argumenten zijn er voor dit advies: De extra middelen bieden een kans om te onderzoeken of extra proactieve inzet op vroegsignalering voor een groter bereik van schuldhulpverlening zorgt. Concreet betekent proactieve inzet, het afleggen van huisbezoeken. Op basis van landelijke ervaring met vroegsignalering is het afleggen van huisbezoeken het meest effectief. Via dit instrument is de kans het grootst om de inwoner succesvol te bereiken. Lokaal Schuldenlab In samenwerking met SchuldenlabNL kan er een lokaal Schuldenlab MVS worden opgericht. De bedoeling van een lokaal Schuldenlab MVS is dat publiek en private partners samen werken aan het gezamenlijke doel zoveel mogelijk mensen schuldenvrij te krijgen. Via een lokaal Schuldenlab kan er, meer dan nu, geëxperimenteerd worden met innovatieve oplossingen voor het aanpakken van schuldenproblematiek.

Nieuwe innovatieve projecten voor het bestrijden en voorkomen van schulden worden ontworpen en uitgetest. Hierbij zal met name gezocht worden naar samenwerking met externe partijen om in cofinanciering projecten op te zetten. Succesvolle projecten kunnen vervolgens worden opgeschaald. De inzet voor een lokaal Schuldenlab is in aanvang voor een periode van 3 jaar. De start (het 1e jaar) kan vanuit deze incidentele extra middelen worden gefinancierd. Voor 2022 en 2023 wordt bekostiging voor het Schuldenlab opgenomen in de meerjarenbegroting 2022 van Stroomopwaarts. Welk resultaat wordt beoogd: Ontwikkelen van en experimenteren met innovatieve methoden voor het bestrijden en voorkomen van schuldenproblematiek. 5

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Doelgroep: Alle inwoners van gemeente Maassluis met schuldenproblematiek en eventuele andere samenhangende problemen binnen het huishouden. Welke argumenten zijn er voor dit advies: Schuldenproblematiek staat veelal niet op zichzelf; de financiële problematiek is onderdeel van een grotere variatie aan problemen binnen een huishouden. De schuldenproblematiek kan een gevolg zijn van andere problemen binnen een gezin. Ook komt het voor dat schuldenproblematiek zorgt voor een belemmering bij het aanpakken van andere problemen. Vanuit die invalshoek van de schuldenproblematiek wordt er binnen een Schuldenlab geëxperimenteerd met het aanpakken van domein overstijgende problematiek (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet). De werkwijze van een lokaal Schuldenlab MVS kan op deze manier bijdragen aan integrale oplossingen voor problematiek binnen het sociaal domein MVS. Duurzaamheid Deze paragraaf is niet van toepassing. Financiële consequenties Het Rijk heeft in de decembercirculaire 2020 een aanvullend sociaal pakket ter beschikking gesteld met financiële middelen voor o.a. extra inzet in de bestrijding van armoede en schulden. De gemeente heeft reeds € 96.000 ontvangen en voor 2022 is door het Rijk nog een bedrag gereserveerd. Voor Maassluis wordt deze rijksbijdrage geschat op ongeveer € 72.000. Wij stellen deze middelen beschikbaar aan Stroomopwaarts.

Stroomopwaarts heeft voor de MVS gemeenten een voorstel gemaakt voor de besteding van deze middelen. Het totale (te) ontvangen bedrag vanuit het Rijk van € 168.000 is net onvoldoende om het volledig plan van Stroomopwaarts MVS voor de extra inzet op armoede en schulden te kunnen bekostigen. Voorgesteld wordt om naast de inzet van de rijksbijdragen voor de jaren 2022 en 2023 een onttrekking van 2x € 16.000 te ramen uit de reserve wmo en jeugd. Binnen deze reserve zijn voldoende armoedemiddelen beschikbaar om de volledige extra inzet (totaal € 32.000) te kunnen bekostigen. Mocht in het lopend begrotingsjaar het reguliere armoedebudget voldoende ruimte bieden, dan zal de onttrekking uit de reserve komen te vervallen. Juridische consequenties Deze paragraaf is niet van toepassing. Personele- of organisatorische consequenties De uitvoering wordt verzorgd door Stroomopwaarts. Inkoop en aanbesteding Deze paragraaf is niet van toepassing. Communicatieparagraaf Deze paragraaf is niet van toepassing. Externe adviesorganen 6

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Dit raadsvoorstel gaat na besluitvorming van college en raad ter informatie naar de Adviesraad.

Voorstel aan de gemeenteraad 1.

2.

De extra beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk à € 96.000.- jaar 2020/2021 en € 72.000.- (bedrag onder voorbehoud) jaar 2022 aan te wenden voor aanvullende inzet op het gebied van armoede en schulden en reguliere dienstverlening consulenten schuldhulpverlening en beschikbaar te stellen aan Stroomopwaarts. Voor de jaarschijven 2022 en 2023 2x € 16.000 te onttrekken uit de reserve wmo en jeugd.

Bijlagen •

Notitie Stroomopwaarts extra inzet ter bestrijding gevolgen coronacrisis.

7

Zaak: 149399 Raadvoorstel tot instemmen met inzet aanvullende middelen op het gebied van armoede en schulden

Raadsbesluit De raad van de gemeente Maassluis; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 23 maart 2021 besluit 1.

De extra beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk à € 96.000.- jaar 2020/2021 en € 72.000.- (bedrag onder voorbehoud) jaar 2022 aan te wenden voor aanvullende inzet op het gebied van armoede en schulden en reguliere dienstverlening consulenten schuldhulpverlening en beschikbaar te stellen aan Stroomopwaarts.

2.

Voor de jaarschijven 2022 en 2023 2x € 16.000 te onttrekken uit de reserve wmo en jeugd.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Maassluis van d.d. 13 april 2021. De griffier,

De voorzitter,

mr. R. van der Hoek

dr. T.J. Haan

8