3. Presentatie Transitieprogramma tussentijdse resultaten
Tekst van het document
Transitieprogramma OV en corona 2021 2e helft en verder Stand van zaken 10 februari 2021
1
Inhoud: 1. 2.
Actuele stand van zaken Opgave 1. 2.
3.
Tussenstand: resultaten werkgroepen 1. 2.
3.
4.
Stip op de horizon Financiële opgave ‘No regret’ maatregelen Maatregelen in lijn met afwegingskader oktober 2020 1. Interne bedrijfsvoering 2. Organisatie 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact Eigen bijdrage MRDH
Vervolgproces
Gevraagde besluiten Bc Va 24 maart 2021: • Vaststellen visie • Vaststellen prioritering van maatregelen en vervolgproces incl. eventuele aanvullende maatregelen • Vaststellen kortetermijnmaatregelen
2
Inhoud: 1. 2.
Actuele stand van zaken Opgave 1. 2.
3.
Tussenstand: resultaten werkgroepen 1. 2.
3.
4.
Stip op de horizon Financiële opgave ‘No regret’ maatregelen Maatregelen in lijn met afwegingskader oktober 2020 1. Interne bedrijfsvoering 2. Organisatie 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact Eigen bijdrage MRDH
Vervolgproces
3
Actuele stand van zaken OV-gebruik
4
Actuele stand van zaken OV-gebruik % instappers per maand in stads- en streekvervoer MRDH in 2020 t.o.v. 2019 120%
100%
80%
60%
40%
20%
0% Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Juli
2019
2020
Augustus
September
Oktober
November
December
5
Inhoud: 1. 2.
Actuele stand van zaken Opgave 1. 2.
3.
Tussenstand: resultaten werkgroepen 1. 2.
3.
4.
Stip op de horizon Financiële opgave ‘No regret’ maatregelen Maatregelen in lijn met afwegingskader oktober 2020 1. Interne bedrijfsvoering 2. Organisatie 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact Eigen bijdrage MRDH
Vervolgproces
6
Opgave: hoe maken we het OV weer toekomstbestendig?
7
Groei van inwoners en logistiek leidt tot grote en hardnekkige bereikbaarheidsknelpunten op de weg en in het OV; De groei van woningen, bedrijven en vervoer zet druk op de schaarse ruimte in de regio; De regio kent een onbenut economische potentieel door achterblijvende agglomeratiekracht
Sneller verbinden van economische kerngebieden Versterken en integreren openbaar vervoer in stedelijke regio’s Regionale centra en middelgrote steden blijven verbinden Verdere verduurzaming noodzakelijk
Bron: MRDH, I&W / Toekomstbeeld OV
Effecten corona op ambities: Vraag naar (nieuwe) woningen blijft enorm Reizigersgedrag veranderd, heeft impact op urgentie en ambities Effecten van meer thuiswerken en spreiding zijn echter nog onvoldoende bekend
Verstedelijking en OV verder integreren Vervoer dat past bij de vraag van de huidige en toekomstige reiziger Laagdrempelig en uitnodigend vervoer Comfortabel en duurzaam vervoer Zorgeloos reizen per OV
Tevreden reizigers
Benodigde transitie, inhoudelijk en financieel Toekomstbestendigheid OV-bedrijven
Gezonde concessies
10
Financiële effecten MRDH 2021-2030 (x € mln.)
Optimistische scenario (scenario 2)
Pessimistische scenario (scenario 4)
Lagere reizigersopbrengsten
574
1.419
Beschikbaarheidsvergoeding Rijk tot 1 oktober 2021
83
137
Langjarig effect maatregelen 25-11-2020 (‘Maatregelenpakket 2021’)
113
113
Resterende opgave:
379
1.169
Mogelijke eigen bijdrage MRDH (beschikbare middelen door lagere kosten vanwege achterblijvende groei)
50
200
Daarna nog resterende opgave:
329
969
11
Financiële opgave MRDH door corona (per jaar, € mln.) 250
250
Optimistische scenario
Pessimistische scenario (basisscenario)
200
200
150
150
100
100
50
50
0
0 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Rijksbijdrage (BVOV)
Meerjarig effect maatregelen 25-11-2020
Rijksbijdrage (BVOV)
Meerjarig effect maatregelen 25-11-2020 12
Mogelijke inzet eigen middelen MRDH
Resterende opgave
Mogelijke inzet eigen middelen MRDH
Resterende opgave
2030
Basisscenario uitwerken ≠ nu kiezen voor basisscenario. Niet alle mogelijke maatregelen worden uitgevoerd. MRDH en vervoerders pleiten voor aanvullende Rijkssteun Inhoud: OV vervult belangrijke rol in beantwoorden maatschappelijke opgaven (verduurzaming, agglomeratiekracht, inclusiviteit, verstedelijking e.d.) Ambitieus Toekomstbeeld OV door Rijk omarmd Rijk betitelt OV als vitale sector tijdens coronapandemie
Geld: Corona veroorzaakt grote tekorten in een pre-corona gezonde sector Rijkssteun toegezegd voor 2020 en deel 2021, voorwaarde verlenging is opstellen (landelijk) Transitieprogramma
Inzet decentrale overheden (ook MRDH): Rijk is systeemverantwoordelijk Rijk beschikt over inkomstenknoppen (belastingruimte) die regio niet heeft Ambitie OV blijft onverminderd groot en urgent
Dus: Rijk zal inzet moeten plegen, op inhoud én geld Volop lobby en overleg: ambtelijk, bestuurlijk,
politiek
Maar ook: Voorbereiden op noodscenario waarin DO’s en vervoerders zonder (of met minder) aanvullende rijkssteun toekomst in moeten 13
Inhoud: 1. 2.
Actuele stand van zaken Opgave 1. 2.
3.
Tussenstand: resultaten werkgroepen 1. 2.
3.
4.
Stip op de horizon Financiële opgave ‘No regret’ maatregelen Maatregelen in lijn met afwegingskader oktober 2020 1. Interne bedrijfsvoering 2. Organisatie 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact Eigen bijdrage MRDH
Vervolgproces
14
Bespreking eerste tussenresultaten
15
Welke transitie is nodig om het OV toekomstbestendig te krijgen?
Tevreden reizigers
Benodigde transitie, inhoudelijk en financieel Toekomstbestendigheid OV-bedrijven
Gezonde concessies
16
Tevreden reizigers
Benodigde transitie, inhoudelijk en financieel Toekomstbestendigheid OV-bedrijven
Gezonde concessies
Bij alle voorstellen: maatregelen in het licht van ontwikkelopgave, lange termijn voor ogen
17
Mogelijke maatregelen
Gevraagde besluiten Bc Va 24 maart 2021: • Vaststellen prioritering van maatregelen
Prioritering van maatregelen Transitieprogramma: I.
‘No regret’ maatregelen
Daarna, conform ‘viertrap’ uit Afwegingskader van 28 oktober 2020: II.
Overige maatregelen: 1. Interne bedrijfsvoering vervoerbedrijven 2. Andere organisatie OV 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact a. Tijdelijke maatregelen b. Permanente maatregelen
18
Afwegingskader OV (vastgesteld door BcVa op 28 oktober 2020) Randvoorwaarden en uitgangspunten:
Passend binnen begroting MRDH. Passend binnen (veiligheids)normen Wet lokaalspoor (wettelijke verantwoordelijkheid van MRDH) en rekening houdend met Total Life Cycle Costs van infrastructuur en voertuigen. Maatregelen zo veel mogelijk in lijn met beleidsuitgangspunten MRDH Voorstellen dienen robuust, wendbaar en weerbaar te zijn MRDH beoordeelt de voorstellen objectief, op de mate waarin deze impact hebben op reizigers: aantallen reizigers, mate van impact per reiziger, inclusief eventuele vraaguitval, tijdsduur van de maatregel Het totaalpakket moet in balans zijn: evenwichtig pakket van maatregelen: inhoudelijk, geografisch, doelgroepen
‘Viertrap’ in prioritering beoordeling van voorgestelde maatregelen: A. Maatregelen gericht op aanpassing van interne bedrijfsvoering van vervoerbedrijven; B. Andere wijze van organisatie/samenwerking tussen vervoerbedrijven en MRDH; Pas als daarbij alle mogelijke maatregelen zijn genomen, dan: C. Maatregelen met klantimpact; Pas als daarbij alle mogelijke maatregelen zijn genomen, dan: D. Maatregelen met een grote klantimpact. Daarnaast ook gekeken naar ruimte om eventuele eenmalige financiële meevallers in begroting te gebruiken om hoeveelheid pijnlijke maatregelen te verminderen.
19
I. ‘No regret’ maatregelen Maatregel
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
Diverse marketingacties om reizigers zo snel mogelijk terug te krijgen in het OV: campagne ‘automatisch laden’, campagnes ‘herstel vertrouwen’ Spreidingsmaatregelen: afspraken met scholen en werkgevers over gewijzigde werk- en schooltijden; afvlakking (hyper)spitspiek in OV. Voorwaarde voor slagen: vóór 1-9-2021 bevestiging van afspraken in gemeentelijke OGO-overleggen met scholen
10 - 25
56
Diverse extra duurzaamheidsmaatregelen met positieve business case
2-3
TOTAAL
68 - 84
Tevreden reizigers
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
68 - 84 OV 2040 20
II. Overige maatregelen 1. Interne bedrijfsvoering OV-bedrijven Maatregel
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
Diverse maatregelen arbeidsmarkt: arbeidsvoorwaarden, productiviteit, bijdrage werkgelegenheid jongeren (taakstelling ca. 2 - 4%)
75 – 145
TOTAAL
75 – 145
Tevreden reizigers
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
143 - 229
OV 2040 21
2. Andere organisatie OV / samenwerking MRDH en vervoerders Maatregel
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
OV-projecten: MRDH betaalt voor basisniveau kwaliteit openbare ruimte. Ruimte voor gemeenten om hoger kwaliteitsniveau in te kopen.
30 - 60
Vergoeding meerkosten wegomleidingen en buitendienststellingskosten door gemeenten: ‘wie bepaalt, betaalt’ (conform Kadernota OV).
10 – 30
Vermindering budget ‘Kleine Projecten’ MRDH; Bedrag wordt ingezet ten behoeve van vermindering maatregelen ‘categorie D’ (impact op straat).
50 – 75
TOTAAL
90 – 165
Tevreden reizigers
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
233 - 394 OV 2040 22
3. Maatregelen met klantimpact Maatregel
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
Vervoerkundige optimalisaties (zie volgende sheet voor toelichting)
15 – 18
Beperkte maatregelen Sociale Veiligheid: lichte vermindering en flexibilisering menselijk toezicht RET en HTM, beperkte vermindering inzet tramconducteurs
45 – 51
Latere instroom zero emissie bussen (langer doorrijden met diesel- en gasbussen)
16
Latere instroom nieuwe trams (twee jaar latere vervanging van bestaande trams) Beperkte verhoging kilometertarief: +10% ToekomstTevreden bestendige (stijging gemiddelde totale ritprijs vanOV-bedrijven 2,5 – 6%) reizigers TOTAAL
10 - 34
Gezonde concessies
65 – 70
OV 2040
151 – 189
384 -23583
3. Maatregelen met beperkte klantimpact Vervoerkundige maatregelen ‘optimalisaties’: 1. Voortzetting maatregelen 25-11-2020 (vooral: tijdelijke frequentieverlagingen) zo lang de lagere reizigersvraag dit rechtvaardigt. 2. Herstructureringen. Andere opzet lijnennet, verminderen parallelliteit, bediening concentreren op belangrijke verbindingen. Bevat: inkorten Ommoord pendel tot Alexander (alle metrostations blijven bediend met kwartierdienst), nieuwe opzet ontsluitende lijnen in Ridderkerk (vooruitlopend op HOV) en Hoogvliet. 3. Schrappen van de minst gebruikte lijnen / trajecten. Diverse maatregelen bij de bus, waarbij de bediening van een traject in de stille uren vervalt en enkele lijnen geheel worden opgeheven. Inkorting tramlijn 7 Rotterdam in de avonduren. Voor 3.000 reizigers langere afstand naar halte. Zo nodig maatwerk organiseren als alternatief (nog niet in plannen opgenomen).
24
4. Maatregelen met grote klantimpact Maatregel
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
Aanvullende maatregelen SV: HTM: 20% minder menselijk toezicht. RET: harmonisatie inzetmodel (á la HTM): metrobeheerders en tramconducteurs vervangen door mobiele teams.
134 – 154
Overige vervoerkundige maatregelen: structurele verlaging dalfrequenties R-net Lansingerland en lijnen Krimpen – Rotterdam, schrappen ontsluitende lijnen en spitslijnen.
60 – 90
Aanvullende verhoging kilometertarief: + 30% t.o.v. nu (gemiddelde ritprijs stijgt ten opzichte van nu met 8 – 17%) in combinatie met gratis reizen voor kinderen.
138
Tevreden TOTAAL reizigers
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
332 – 382
OV
716 - 965 2040
II. Eigen bijdrage MRDH Middelen
Doel
Op 25 november 2020 door BcVa ten behoeve van Transitieprogramma gereserveerde middelen
Stimuleringsmaatregelen ‘tevreden reizigers’
4,2 *
In meerjarenbegroting MRDH gereserveerde ‘groeigelden’
Stimuleringsmaatregelen ‘tevreden reizigers’
40 - 50 *
(oorspronkelijk bedoeld voor extra ritten, beheer en onderhoud door extra ritten en kapitaallasten extra voertuigen)
Stimuleringsmaatregelen ‘toekomstbestendigheid OV-bedrijven’
10 - 50 *
Bijdrage ter vermindering van tekort door coronamaatregelen
50 – 200
TOTAAL
Netto effect Cumulatief effect 2021-2030 (€ mln.) 2021-2030 (€ mln.)
50 – 200
766 - 1165 26
Eigen bijdrage MRDH: besteding ten behoeve van Transitie OV Stimuleringsmaatregelen ‘tevreden reizigers’ en ‘toekomstbestendigheid OV-bedrijven’
Totale bijdrage (€ mln.)
Invoering Nieuwe Betaalwijzen (bankpas i.p.v. OV-chipkaart)
14,2
Versnellingsmaatregelen
15 – 20
Bijdrage lokaal maatwerkvervoer (in relatie tot versnellingsmaatregelen en vervoerkundige wijzigingen)
15 – 20
Transformatie arbeidsmarkt vervoerbedrijven
10 - 50
TOTAAL:
Tevreden reizigers
54,2 – 104,2
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
OV 2040 27
Eigen bijdrage MRDH: besteding ten behoeve van Transitie OV Bijdrage ter vermindering tekort OV en corona
Totale bijdrage (€ mln.)
Voorwaarde: transformatie inzetmodel Sociale Veiligheid
50 - 200
TOTAAL
50 - 200
Bijdragen worden ter beschikking gesteld aan vervoerbedrijven indien betreffende maatregelen zijn gerealiseerd. Hoogte van bijdrage afhankelijk van ontwikkelingen corona en te nemen maatregelen Transitieprogramma. Tevreden reizigers
Toekomstbestendige OV-bedrijven
Gezonde concessies
OV 2040 28
Gevraagde besluiten Bc Va 24 maart 2021: • Vaststellen kortetermijnmaatregelen
Voorstel maatregelen korte termijn:
29
Inhoud: 1. 2.
Actuele stand van zaken Opgave 1. 2.
3.
Tussenstand: resultaten werkgroepen 1. 2.
3.
4.
Stip op de horizon Financiële opgave ‘No regret’ maatregelen Maatregelen in lijn met afwegingskader oktober 2020 1. Interne bedrijfsvoering 2. Organisatie 3. Maatregelen met klantimpact 4. Maatregelen met grote klantimpact Eigen bijdrage MRDH
Vervolgproces
30
Planning en besluitvorming
Vervolgproces (na 24 maart 2021) • •
•
Zo snel mogelijk implementatie en uitvoering van nu (24 maart 2021) vast te stellen maatregelen. Vervoerkundige maatregelen per 1 juli 2021. 2021: Driemaandelijkse herijking van • Besluitvorming over opschaling / Transitieprogramma afschaling vervoerkundige maatregelen • Inventariseren extra mogelijke • September maatregelen • December • Aan de hand van vastgestelde prioritering 2022 en later (zo lang als nodig is): beslissen welke aanvullende maatregelen uitgevoerd moeten worden halfjaarlijkse herijking Transitieprogramma • Juni Afhankelijk van: • November • Ontwikkelingen reizigersaantallen en – •
opbrengsten Ontwikkelingen aanvullende rijkssteun 32