C BIJLAGE 11 B2774 K-waardebepaling Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden.pdf
Tekst van het document
Rapport infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
Bezoekadres Postcode en plaats Telefoon e-mail internet
Projectnaam Projectnummer Opdrachtgever Postadres
Contactpersoon Status Versie Aantal pagina’s Datum Samenstelling rapport en kwaliteitscontrole
Paraaf
Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden B2774 AROM BV Laan door de Veste 1 5708 ZZ Helmond Dhr M. Haenraets Definitief 1 9 (exclusief bijlagen) 5 augustus 2021 dhr. M. Gloudemans
Jekschotstraat 12 5465 PG Veghel 0413 287068 info@bodem-inzicht.nl www.bodem-inzicht.nl
Inhoudsopgave 1 INLEIDING ................................................................................................................................................................. 3 1.1 2
Algemeen ................................................................................................................................................................ 3
ACHTERGRONDEN .................................................................................................................................................... 4 2.1
Terreingegevens...................................................................................................................................................... 4
2.2
Bodem- en geohydrologische gegevens ................................................................................................................. 4
2.3
Achtergronden bij infiltratie van hemelwater in de bodem ................................................................................... 4
3
UITGEVOERDE WERKZAAMHEDEN ............................................................................................................................ 6
4
RESULTATEN ............................................................................................................................................................. 7
5
4.1
Werkzaamheden ..................................................................................................................................................... 7
4.2
Infiltratieproeven .................................................................................................................................................... 7
CONCLUSIES EN ADVIES ............................................................................................................................................ 9
BIJLAGEN Bijlage 1: Topografische ligging onderzoekslocatie Bijlage 2: Situatietekening met boorpunten Bijlage 3: Boorprofielbeschrijvingen Bijlage 4: meetresultaten en grafieken
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
2
1
INLEIDING
1.1
Algemeen
In opdracht van AROM BV te Helmond heeft Bodeminzicht een infiltratieonderzoek uitgevoerd op een locatie gelegen aan de Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden (gemeente Uden) gericht op de capaciteit van de bodem met betrekking tot de infiltratie van hemelwater. Aanleiding voor het uitvoeren van het indicatief infiltratieonderzoek is de geplande aanleg van een wadi binnen het plangebied. Doel van het onderzoek is het bepalen van de doorlatendheid (de K-waarde) en daarmee de infiltratiemogelijkheden van de bodem ter plaatse van de toekomstige voorzieningen. In dit rapport wordt ingegaan op de beschikbare gegevens en de onderzoeksopzet, de uitvoering en de resultaten van het veldonderzoek.
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
3
2
ACHTERGRONDEN
2.1
Terreingegevens
De regionale ligging van de locatie is weergegeven in figuur 1. In onderstaand overzicht zijn de algemene gegevens van de locatie opgenomen. In figuur 2 is een weergave te zien van de beoogde inrichting van het plangebied
Adres onderzoekslocatie Gemeente Kadastrale registratie Huidig perceelgrbruik 2.2
:hoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden :Uden :Uden M 4253 :grasveld met ondiepe vijver/poel
Bodem- en geohydrologische gegevens
deklaag eerste watervoerend pakket scheidende laag
Bodemopbouw fijn tot matig grof zand. Plaatselijk komt leem, klei en veen voor. matig tot zeer grove grindrijke zanden, met plaatselijk een kleilaag. kleihoudende afzettingen
Nuenengroep
0-2 m-mv
Formatie van Sterksel/Veghel Kedichem/Tegelen
2-10 m-mv 10-127 mmv
hydrologie diepte freatisch grondwater stromingsrichting
2.3
2,5 m-mv westelijk
Achtergronden bij infiltratie van hemelwater in de bodem
De infiltratiecapaciteit van de ondergrond verschilt per type ondergrond. Bij de dimensionering van een infiltratievoorziening is het van belang uit te gaan van een zo correct mogelijke inschatting van de infiltratiecapaciteit. Infiltratietesten zijn een hulpmiddel om een inschatting te maken van de infiltratiecapaciteit van de ondergrond. Het heeft echter weinig zin om de infiltratiecapaciteit te testen van gronden waarvan op basis van literatuurgegevens een veel te kleine doorlaatbaarheid wordt verwacht (klei, leem en veen). De ondergrond bestaat uit een onverzadigde en een verzadigde zone. De doorlaatbaarheid (of doorlatendheid of infiltratiecapaciteit) van beide zones wordt gekarakteriseerd door de hydraulische geleidbaarheid K. In de verzadigde zone is de hydraulische geleidbaarheid een constante (Ksat), in de onverzadigde zone is dit niet het geval. In de onverzadigde zone speelt de zuigcapaciteit van de bodem een belangrijke rol en is de hydraulische geleidbaarheid een functie van die zuigcapaciteit, die op haar beurt weer een functie is van het watergehalte van de bodem. Zo zal bij een initieel drogere bodem de infiltratiesnelheid groter zijn dan bij een initieel vochtige bodem. De infiltratiesnelheid zal afnemen naarmate het watergehalte in de bodem stijgt, totdat de bodem rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
4
verzadigd raakt en de infiltratiesnelheid een constante waarde benadert. Het is aan te raden deze constante waarde te gebruiken als (veilige) waarde voor de infiltratiecapaciteit bij de dimensionering en de berekening van het ledigingsdebiet van de infiltratievoorziening. Figuur 2 geeft aan dat de infiltratiecapaciteit van een droge bodem veel groter is dan de infiltratiecapaciteit van een volledig verzadigde bodem. Dit betekent dat het beter is te voorkomen dat de infiltratie leidt tot langdurige vernatting, omdat dit de effectiviteit van een infiltratievoorziening sterk vermindert. Bij de interpretatie van infiltratiemetingen als door ons uitgevoerd (omgekeerde boorgatmethode) wordt met bovengenoemde processen rekening gehouden. De capaciteit van een infiltratievoorziening verminderd met de tijd door colmatatie (dichtslibbing), een goede aanleg en onderhoud zijn noodzakelijk om de infiltratiecapaciteit te blijven garanderen. Figuur 2: Infiltratiesnelheid met verschillende initiële watergehalten
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
5
3
UITGEVOERDE WERKZAAMHEDEN
Op 3 en 4 augustus 2021 zijn de veldwerkzaamheden uitgevoerd. Ten tijde van uitvoering van het onderzoek was de wijze van infiltreren bekend. Op 3 augustus is de GHG ingeschat op basis van visuele aanwezigheid van roestvorming in de bodemlaag. Op 4 augustus zijn nieuwe proeven verricht, gebaseerd op de verstrekte gegevens door gemeente Uden. Om een beeld van de doorlatendheid van de bodem ter plaatse van de infiltratievoorzieningen te verkrijgen, zijn infiltratieproeven uitgevoerd. Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand. De boringen zijn doorgeboord tot visueel de ingeschatte GHG (Gemiddeld Hoogste Grondwatertand) is bereikt. Per boring is een boorbeschrijving conform NEN 5104 opgesteld. Uit gegevens van een nabijgelegen monitoringspeilbuis (PB027/2174), verstrekt door gemeente Uden, blijkt dat de GHG op ca 2,5 m-mv (14,1 m+NAP) wordt ingeschat. In het proefgat is een PVC-filter geplaatst tot de ingeschatte GHG (volledig geperforeerd, diameter 6,3 cm). Het filtermateriaal zorgt ervoor dat het boorgat niet instort tijdens de proef. Allereerst is de grond rondom het filter verzadigd door een ruime hoeveelheid water via het filter te laten infiltreren, waarbij het boorgat enige tijd volledig vol water staat. Nadat de bodem verzadigd is, is per boring een infiltratieproef uitgevoerd.
Bij één boring is ter verificatie van de betrouwbaarheid van de resultaten een duplo-bepaling uitgevoerd. De uitgevoerde proef is een niet steadystate infiltratieproef (omgekeerde boorgat-methode) waarmee de verzadigde doorlatendheid wordt bepaald. Vanwege de praktisch zeer moeilijk uit te voeren steady-state proef (constant debiet en waterpeil) is gekozen voor de niet steady-state infiltratieproef waarbij het waterniveau in het boorgat afneemt in de tijd. Het filter in het boorgat wordt wederom gevuld met water waarna per deeltraject van 5 cm de verstreken tijd wordt gemeten. Hiermee wordt de snelheid bepaald waarmee het water uit het boorgat de bodem in zakt. De maximale duur van de proef bedraagt 15 minuten. Op basis van de metingen wordt de doorlatendheid van de bodem bepaald. De positie van de in dit onderzoek verrichte boringen zijn ingemeten met GPS op 1 cm nauwkeurig en op de situering in bijlage 2 weergegeven.
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
6
4 4.1
RESULTATEN Werkzaamheden
Foto, boortekening en profielen 4.2
Infiltratieproeven
Bij het uitwerken van de meetgegevens is uitgegaan van een benadering “met een afnemend infiltrerend oppervlak”, aangezien het volledige boorgat met water is gevuld en is voorzien van filtermateriaal. Figuur 3: infiltratiecurve van meetpunt 1.
Figuur 4: relatie kolomhoogte (Nlog) en verstreken tijd meetpunt 1
Het debiet dat uit het boorgat de bodem inloopt volgt, in samenhang met de vergelijking van Darcy, uit de volgende vergelijking: Q(t) = K * A(t) = −π * r2 * dh/dt met: K = doorlatendheid (m/sec) A = oppervlakte waarover water infiltreert in de bodem (m2) h = waterniveau in het boorgat (m) t = tijd (s)
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
7
Omgekeerde boorgat methode (met afnemend infiltrerend oppervlak) Ksat = r/2*((ln(h(t1))-ln(h(t2)))/(t1-t2)) Ksat = verzadigde horizontale doorlatendheid r(boorgat) = straal boorgat (cm) h(t1) = hoogte waterkolom op t=1 (cm) h(t2) = hoogte waterkolom op t=2 (cm) t1 = tijdstip begin van de meting (sec) t2 = tijdstip einde van de meting (sec)
In de onderstaande tabel 2 zijn de berekende k-waarden weergegeven. Ter plaatse van meetpunt 1(a) en 2(b) is de proef in duplo uitgevoerd. Tabel 2: verzadigde horizontale doorlaatbaarheid Omschrijving Meetpunt meettraject in Diameter in cm cm Wadi 1
1 1 duplo 2 1a 2b
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
90-190 90-190 70-170 150-250 100-200
7 7 7 7 7
Voorbenatting in liters 20 n.v.t. 20 20 20
Richtingscoëfficiënt trendlijn 0,0005 0,0004 0,0013 0,0009 0,0008
Ksat in m/dag
0,8 0,6 2,0 1,4 1,2
8
5
CONCLUSIES EN ADVIES
Ksat-waarde Uit de verrichte infiltratieproeven kan de doorlaatbaarheid bij een volledige verzadigde bodem worden vastgesteld. Wadi 1: De gemiddelde Ksat van + 1,0 m boven GHG bedraagt 1,3 m/dag
rapport B2774 Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden
9
Bijlage 1 Topografische ligging onderzoekslocatie
onderzoekslocatie
Bijlage 2 Situatietekening met boorpunten
24 22
20 18 2
16
14
4
12 10
rd
n
aa
oo
N
6
gb
n Ri
8 6
8
4 2 10 toekomstige wadi d Ver
12
stra
uijn at
2
14
16
1
Pe p
er
st
ra a
t
18
GWSR
Situatietekening met boorlocaties
Legenda:
Project:
begrenzing onderzoekslocatie boringen tot 0,5 m-mv boringen 0,5 tot 2,0 m-mv boringen met peilbuis Asbestproefgat
Infiltratieonderzoek Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden Projectnummer:
B2774
0m
50 m
Datum:
14-07-2021 klinkers
grind
tegels
beton
onverhard
asfalt
Bijlage 3 Boorbeschrijvingen
Bijlage: Boorprofielen
Boring:
1
Boring:
1a
Boring:
2
Datum:
3-8-2021
Datum:
4-8-2021
Datum:
3-8-2021
Boormeester:
Michel Gloudemans
Boormeester:
Michel Gloudemans
Boormeester:
Michel Gloudemans
0
gazon
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, sporen baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
50
gazon
50 Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, licht bruinbeige, Edelmanboor
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, licht bruinbeige, Edelmanboor 100
Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindig, licht grijsbeige, River
gazon Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, resten baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
50
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraal beigebruin, Edelmanboor
100
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, sporen baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, sporen baksteen, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
100 Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindig, licht grijsbeige, River
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, licht bruinbeige, River
150
150
150 Zand, matig fijn, matig siltig, laagjes leem, zwak roesthoudend, licht oranjebeige, Edelmanboor
Zand, zeer grof, zwak siltig, sterk grindig, zwak roesthoudend, licht oranjebeige, River
Zand, zeer grof, zwak siltig, sterk grindig, zwak roesthoudend, licht oranjebeige, River 200
Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindig, licht grijsbeige, River
Zand, matig fijn, matig siltig, zwak grindig, licht bruinbeige, River 250
Projectnaam: Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden Projectcode: B2774 'getekend volgens NEN 5104'
Bijlage: Boorprofielen
Boring:
2a
Boring:
2b
Datum:
4-8-2021
Datum:
4-8-2021
GWS: Boormeester:
250 Michel Gloudemans
Boormeester:
Michel Gloudemans
0
gazon
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, resten baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
50
50 Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, sporen baksteen, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
100
gazon Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, resten baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor
100
Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor
Zand, matig fijn, matig siltig, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Zand, matig grof, zwak siltig, licht bruinbeige, River 150
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor
150 Zand, matig fijn, matig siltig, laagjes leem, zwak roesthoudend, licht oranjebeige, Edelmanboor
Zand, matig fijn, matig siltig, laagjes leem, zwak roesthoudend, licht oranjebeige, Edelmanboor
Zand, matig grof, zwak siltig, licht bruinbeige, Edelmanboor
Zand, matig grof, zwak siltig, licht bruinbeige, Edelmanboor
200
200 Zand, matig fijn, matig siltig, matig roesthoudend, neutraal beigeoranje, Edelmanboor
250 Zand, matig fijn, matig siltig, licht oranjebeige, Edelmanboor
Projectnaam: Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden Projectcode: B2774 'getekend volgens NEN 5104'
Legenda (conform NEN 5104) grind
klei
geur
Grind, siltig
Klei, zwak siltig
Grind, zwak zandig
Klei, matig siltig
geen geur zwakke geur matige geur sterke geur
Grind, matig zandig
Klei, sterk siltig
Grind, sterk zandig
Klei, uiterst siltig
Grind, uiterst zandig
Klei, zwak zandig
uiterste geur
olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig
Klei, sterk zandig
zand
uiterste olie-water reactie
p.i.d.-waarde >0
Zand, kleiïg
>1 >10 Zand, zwak siltig
>100
leem
>1000
Zand, matig siltig
Leem, zwak zandig
>10000
Zand, sterk siltig
Leem, sterk zandig
monsters geroerd monster
Zand, uiterst siltig
overige toevoegingen
ongeroerd monster
zwak humeus
veen Veen, mineraalarm
matig humeus
overig bijzonder bestanddeel
Veen, zwak kleiïg
sterk humeus
Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand
Veen, sterk kleiïg
zwak grindig
Veen, zwak zandig
matig grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
Gemiddeld laagste grondwaterstand slib
water
peilbuis blinde buis
casing
hoogste grondwaterstand gemiddelde grondwaterstand laagste grondwaterstand
bentoniet afdichting
filter
Bijlage 4 Meetresultaten per meetpunt
rapport B1081
Kievit 31a te Grashoek
Infiltratieproef adres project datum
Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden B2774 3-8-2021
Meetpunt: boordiameter filtertraject bovenkant -mv onderkant -mv
1 7 0,9 - 1,9 m-mv 0,9 1,9 duplo
cm
min
sec
cm
min
sec
100
0
100
0
95
53
95
55
90
1
44
90
1
28
85
3
15
85
2
22
80
4
26
80
3
42
75
6
8
75
5
7
70
8
40
70
8
4
65
12
25
65
12
32
60
17
25
60
55
55
50
50
45
45
40 35
K-waarde r rc
0,756 0,035 0,0005
K-waarde r rc
0,6048 0,035 0,0004
Meetpunt 1 110
100
90
H (cm)
80
70
60
50
40 0
200
400
600
tijd (seconde)
800
1000
1200
Meetpunt 1 duplo 110
100
90
H (cm)
80
70
60
50
40 0
100
200
300
400
Tijd (secondes)
500
600
700
800
Meetpunt 1 4,7
4,6
4,5
4,4
ln(H)
4,3
4,2
4,1 y = -0,0005x + 4,547 4
3,9
3,8 0
200
400
600
tijd (seconde)
800
1000
1200
Meetpunt 1 duplo 4,7
4,6
4,5
4,4
ln(H)
4,3
4,2
y = -0,0004x + 4,4517
4,1
4
3,9
3,8 0
100
200
300
400
tijd (secondes)
500
600
700
800
Infiltratieproef adres project datum
Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden B2774 3-8-2021
Meetpunt: boordiameter filtertraject bovenkant -mv onderkant -mv
2 7 0,7 - 1,7 m-mv 0,7 1,7 duplo
cm
min
sec
100
0
0
95
23
90
51
85
1
22
80
2
1
75
2
43
70
3
29
65
4
25
60
5
30
55
6
37
50
9
9
45
10
33
40
11
40
35
12
53
30
14
23
K-waarde
1,9656
r
0,035
rc
0,0013
cm
min
sec
0
0
5
46
Meetpunt 2 110
100
90
H (cm)
80
70
60
50
40
30
20 0
100
200
300
400
500
tijd (seconde)
600
700
800
900
1000
Meetpunt 2 4,8
4,6
4,4
4,2
ln(H)
4
3,8
3,6 y = -0,0013x + 4,553
3,4
3,2
3 0
100
200
300
400
500
tijd (seconde)
600
700
800
900
Infiltratieproef adres project datum
Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden B2774 4-8-2021
Meetpunt: boordiameter filtertraject bovenkant -mv onderkant -mv
1a 7 1,5 - 2,5 m-mv 1,5 2,5 duplo
cm
min
sec
cm
100
0
100
50
26
50
45
58
45
40
3
28
40
35
8
6
35
30
11
7
30
25
17
48
25
20
20 60 55 50 45
K-waarde r rc
1,3608 0,035 0,0009
min
sec
Meetpunt 1a 110
100
90
80
H (cm)
70
60
50
40
30
20
10 0
200
400
600
tijd (seconde)
800
1000
1200
Meetpunt 1a 5
4,5
ln(H)
4
3,5
y = -0,0009x + 4,067
3
2,5
2 0
200
400
600
tijd (seconde)
800
1000
1200
Infiltratieproef adres project datum
Bosschebaan-Verduijnstraat te Uden B2774 4-8-2021
Meetpunt: boordiameter filtertraject bovenkant -mv onderkant -mv
2b 7 1,0 - 2,0 m-mv 1,0 2,0 duplo
cm
min
sec
100
0
0
95
44
90
1
38
85
2
48
80
3
58
75
5
27
70
7
7
65
9
3
60
10
43
55
12
21
50
14
0
45 40 35 30
K-waarde
1,2096
r
0,035
rc
0,0008
cm
min
sec
0
0
Meetpunt 2b 110
100
90
H (cm)
80
70
60
50
40
30
20 0
100
200
300
400
500
tijd (seconde)
600
700
800
900
Meetpunt 2b 4,8
4,6
4,4
4,2
ln(H)
4 y = -0,0008x + 4,5847 3,8
3,6
3,4
3,2
3 0
100
200
300
400
500
tijd (seconde)
600
700
800
900